АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Archive for the ‘Барилга, хот төлөвлөлт, газар’ Category

100 жилийн дараах энэ өдөр

Posted by Бид on 2013/07/23

Өнөөдөр 7-р сарын 23. Энэ өдөр дэлхийд юу болсон гэж тэмдэглэдгийг бүү мэд, лав Монголд хэн нэгэн суутан мэндлээгүй, элдэв хувьсгал гараагүй. Түүхэнд бичигдсэнээр 1905 оны энэ өдөр монгол газрын нэг сайныг зөрчин Булнайн нуруунд 8 баллын хүчтэй газар хөдөлж хэдэн хүний амь сүйдсэнээс гадна олон зуун км үргэлжилсэн хагарал үүссэн нь хамгийн том үйл явдал байх. Орчин цагт энэ өдөр онц юм болдоггүй, ядахдаа дарга нар үг хэлж, тууз хайчилдаггүй, наадмын маргааш дараачийн наадмууд залгаж авсан зуны халуун өдрүүдийн нэг.

Гэхдээ яг 100 жилийн өмнө Улаанбаатар хотын түүхэнд маш чухал явдал болсон нь анх удаа зургаа томоор татуулсан байна. Тэр жил, түүнээс өмнөхөн нийслэл Хүрээний сүм, хийд, модон гудамж, хүн амьтны зургийг зөндөө авсан нь бий ч өндөр газраас овоохон багтаасан хамгийн анхны дэлгэмэл шахам зургийг энэ өдөр авчээ. Арай баруун урд чигт Гандан, хойшоогоо Мэгзэд Жанрайсигийг оруулсан өөр нэг зурагтай залгаж сунгавал янзтай панорам болохсон. Энэ бүх зургийг францын банкны эзэн Альбер Каны зохион байгуулсан аялалаар Стефан Пассе хэмээх эрхэм Оросоор дамжин Хүрээнд ирээд буцах зуураа авсан гэрэл зургаар ноднин Улаанбаатарт үзэсгэлэн гаргахад бид олж үзсэн билээ. Цаад архив нь хэдэн мянган зурагтай гэсэн. Зүүн тийш харж авсан зураг хэзээ нэгэн цагт гараад ирвэл ч гайхалтай юм болно доо.

Энэ бол 1913 оны 7-р сарын 23-ны зураг.

1913.07.23 +

Нийслэл хүрээ. Чингэлтэй уулын хамгийн урд үзүүр Тасганы овоо. Сүүдрийг ажихад нар жаргахын өмнөхөн. Хоёр лам цааш харж суусны нэг нь хальт эргэжээ. Дөрвөлжин хайрцаг шиг юмыг модон хөл дээр зоож сүүтэгнэх харь хүмүүсийг гайхан харна. Зүүхэн бяцхан овоо гэмээр хэдэн чулуу, хэдэн алхмын цаана бараан дээлтэй эмэгтэй бололтой нэгэн цааш харан суужээ. Баруун урагшаа бас нэгэн хүн цааш уруудсаар далд орох гэж байна. Овоо шувтрахад Туулын уужим хөндий залгаж тэнийн Богд хан уулаар үргэлжилсээр тэнгэрт хүрчээ. Доохнуур хашаа гэрүүд, тэртээ цаана Богдын ордон (золтой л музей гэчихсэнгүй) мөн байна. Дээр үеийн хүмүүс зургаа авахуулах гэж сүйд болдог байсан бол нийслэл Хүрээний энэ хэсэг налайсэн чигээрээ татуулжээ. Удалгүй нар жаргаж энд амьдарч байсан 60 мянган хүн хорвоогийн нэг өдрийг үднэ.

Харин энэ бол өнөөдөр. 2013 оны 7-р сарын 23.

2013.07.23+

Өглөө нар эргэхээс өмнө Тасганы овоон дээр гарч зуун жилийн өмнөх яг тэр цэгийг олж зогсоод чухал зураг дарахаар гарлаа. Даанч арсайж сарсайсан барилга байшин пиг дүүрч хамаг юм халхлагдаад олдсонгүй ээ. Тасганы овооны орой зуун жилийн дотор салхи усанд элэгдэж хэлбэр дүрсээ өөрчлөв үү? Юутай ч нэг цэгийг товлосон ч тэр олон барилгад Богд уул таглагдсан тул (Зайсан толгой аль эрт сураггүй) арайхийн дөхүүлж авсан зураг энэ байна. Харин цагийг нь яг тааруулна (сүүдрийн уртыг хэмжиж байгаад) гэхлээр үдэш очиж зургаа дарна, хүмүүст үзүүлэх гэсээр байтал дараачийн зуун жил эхэлчихнэ.

Энэ удаад зүгээр л тэмдэглэв. Олон юмыг дараа нь ярихаас.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 9 Comments »

Тусалдаггүй удаан тусламж ба эрэн сурвалжилдаггүй сэтгүүлчид …

Posted by Бид on 2012/10/19

Өнгөрсөн 9-р сарын 17-нд “Тэнгис” кинотеатрын хажууд баригдаж байсан үл мэдэгдэх 16 давхар өндөр барилга дээрээс тулгуур төмөр унаж 20 настай оюутан залуугийн амийг хөнөөснийг хэвлэл мэдээллээр “дэндүү сайн үзүүлж харуулж бичсэн билээ. (Ийм эмгэнэлт явдалд сайн гэдэг үг  хүртэл зохимжгүй  тул хашилтанд хийлээ).  Хөөрхий залуу амь тавьж байгааг нэгбүрчлэн харуулах шиг болсон. Аймшигтай.

Түүнийг аварч  болох байсан уу? Энэ асуултыг хариуг хэвлэл мэдээллийнхэн мэдээж эрж хайсан. Юу тодорсон бэ гэвэл тэр залуу толгойн тус газраа цөм цохиулсан ч гучаад минутын турш амь тавьж гар хөл нь хөдөлж байжээ. Хэн нэгний дуудсан түргэн тусламжийн машин тэр гучин минутын дараа арайхийн морилж ганц залуу эмч буугаад даралтыг хөдөлж ядан үзсэн гэнэ. Тэгснээ машиндаа оруулж эмнэлэгт аваачих замд залуу нас баржээ. Гэтэл түүнээс өмнө замаар өнгөрч явсан түргэн тусламжийн машиныг харсан хүмүүс зогсоож хохирогч дээр очихыг шаардахад “Бид дуудлагатай явж байгаа, удахгүй өөр тэрэг ирнэ” гээд хаяад явчихжээ.

Зарим сэтгүүлч түргэн тусламж яагаад ийм өөдгүй, тэгээд удаан байсныг тодруулахаар Яаралтай тусламжийг төвийн удирдлагад ханджээ. Маш зөв. Ингэхдээ тэр хаяж явсан машин хаашаа яг ямар дуудлагаар явж байсан, түүнийгээ хойшлуулж “Тэнгэс”-ийн хажууд саатаад тусламж үзүүлж болох байсан эсэхийг тодруулж өгөхийг хүлээлээ. Гэтэл би юу мэдэж авсан гээч? Түргэн тусламжийн автомашины тоо хүрэлцээгүй, хуучирсан, төсөв хүрэлцээгүй, замын бөглөөгөөс болж удаан явдаг талаар баахан донгосохыг дамжуулахаас хэтрээгүй байгаа юм даа!

Харин зол болох шахаж түргэн тусламжийн машин хажуугаар явж таарсан байна. Хэдхэн метр эргээд тэр залуу дээр очих шаанс тохиожээ. Яаралтай тусламжийн бааз ганцхан машинтай байгаад, тэр нь тэнд явж таарсан бол очих ёстой байсан ч тэгсэнгүй. Тийм зохион байгуулалт, хариуцлага байтугай сэтгэл байсангүй. Бүр очлоо гэж бодоход үхэж байгаа хүнийг чагнаад орхих байсан биз. Манай сэтгүүлчид үүнийг яагаад нэхээгүй, эрэн сурвалжилж илчилсэнгүй вэ? Эрүүл мэндийн салбарын бодлого, зорилтын талаар сайд дарга нартай ток шоу, ярилцлага хийж том том ярихдаа хичнээн мундаг гээч.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар, Хууль ёс, дүрэм журам, зохион байгуулалт | Leave a Comment »

Лениний хөшөөгүй Улаанбаатар

Posted by Бид on 2012/10/15

1951 оны 5-р сард Москвагийн ойролцоох Мытищи хотноо зөвлөлтийн уран барималч Сергей Меркуровын загвараар цутгаж авчраад 1954 оны 11-р сарын 26-ны өдөр Улаанбаатарт босгосон Владимир Ильич Лениний хүрэл хөшөөг тавин найман жилийн дараа, 2012 оны 10-р сарын 14-ны өдөр буулгалаа. Үүний тулд бяцхан цуглаан зарлаж нийслэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүл хөшөөний урд зогсоод нүглийг нь хорь шахам минутын турш дуудаж өгсөн болно.

Хөшөөг оосорлоод кранаар бага зэрэг өргөж тавцангаас нь сулласан байснаа зугуухан доошлуулж машины тэвшинд хүргэхэд босоогоороо тэгш зогсож өгөхгүй гөжөөд байсан тул арга буюу бүр газарт буулган хэвтүүлээд дахин уяж бэхлэн өргөөд ачиж одсон энэ хөшөөг 400 мянган төгрөгөөс эхлэн дуудлагаар худалдана, гэхдээ “Гацуурт” ХХК-ийн Л.Чинбат авах юм гэлцэнэ.

Магадгүй. 1970 онд манай уран барималч Л.Дашдэлэг бүтээж Ленин клубын цэцэрлэгт байрлаж байгаад 1990-ээд оны эхээр туугдсан өөр нэг хүрэл Ленинийг “Тэрэлж” зочид буудлынхаа ард нууцалсхийж зогсоосонтойгоо  ижилсүүлэх биз.

Хөшөөг буулгах тухай нийслэлийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн шийдвэрт “суурь бэхэлгээ нь муудсан учраас” гэжээ. Шал худлаа. Энэ бол хүчтэй нь дийлдэг хорвоо. Нийслэлд Ардчилсан нам ялсан учраас хүссэнээ хийсэн хэрэг. Хэрвээ хүч тэнцээд зөвшилцсөн бол хөшөө өнөөдөр зогсож л байна. Ямар ч эргэлзээгүй. Харин нэгэнт буучихсан юм чинь хотынхоо төвийн цэцэрлэгт Ленингүй Улаанбаатартаа дасах хэрэгтэй болж байна. 20-р зууны Монгол Улсын нийслэлийн жижиг боловч содон билэг тэмдэг ийнхүү ариллаа. Бага зэрэг харамсалтай. Ази тивд цор ганц үлдсэн Лениний хөшөө гэдэг нь үнэн бол жаахан азнаад жуулчдыг хачирхуулж хэдэн төгрөг олох байсан уу?

Өнгөрчихсөн түүхэнд дүн тавих, босч ирээд хариу барьж чадахгүй нэгэнтэй тооцоо бодох, амьгүй хөшөөг буулгах яахав. Одоо хууль зөрчсөн барилгуудыг буулгах, цаашилбал эрх мэдэлтнүүдийн сэмээрхэн өгч авалцсан газрын зөвшөөрлийг цуцлах бэрх ажлаа хотын дарга нар жинхэнээсээ эхлэх шинжтэй болоод явчихлаа. Өчигдөр сайхан сургуулилт болж өнгөрөв.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 8 Comments »

Түүхгүй нийслэл

Posted by Бид on 2012/10/13

Өөрийгөө хүндэлдэг бүх хотод түүхэн төв гэж байдаг ажээ. Түүхийн төв ч гэж болно. Тэр тусмаа улсын нийслэлд. Олон арав, хэдэн зуун жилийн өмнөх дүр төрхийг хэвээр хадгалсан барилга байшин, гудамж талбай бүхий хэсэг гэсэн үг.

Тэгвэл Улаанбаатар хотын түүхэн төв хаана байна? Мэдээж Сүхбаатарын талбай, түүний эргэн тойрон. Нар зөв тойрвоос Дуурийн театр, Төв шуудан, Б.Элдэв-Очирын нэрэмжит хүүхдийн ба баримтат кино театр, хотын захиргаа, Үйлдвэрчний төв зөвлөл, Засгийн газрын ордон, Улсын хэвлэлийн комбинат. Гадагшлаад Бага тойруу дотор Улсын төв музей, шилэн дэлгүүр, 5-р сургууль, орон сууцнууд, шуудангийн 46-р салбар, хуучин Пионерийн ордон, урдаа усан оргилууртай 25-р цэцэрлэг, Бямбын Ринчингийн амьдарч байсан хоёр давхар, МУИС-ын хичээлийн байрууд, Хятад сургууль, “Залуучууд” зочид буудал, Спортын төв ордон, Багшийн дээд, “Улаанбаатар” зочид буудал. Жаахан цаашаагаа Арслантай гүүр, Санхүүгийн техникум. Энхтайвны гудамж руу ороод явчихлаа. Баруун тийш зүглэвэл Гадаад яам, Ленин клуб, урагш эргээд Сталины номын сан, Залуучуудын ордон буюу Драмын театр, Хүүхдийн парк, Энхтайвны гүүр, “Баянгол” зочид буудал, Энхтайвны гудамжин руу буцаж дахин баруун зүгт эргэвэл 40, 50 мянгат, хоёр талаар эгнэсэн “Аман хуур” дээр баригдаж гардаг дөрвөн давхрууд, “Ард” кино театр, 23-р сургууль, Хүнсний 20, “Туул” ресторан, Урт цагаан, Улсын их дэлгүүр, цаашаагаа зүүн дөрвөн зам хүртэл хөндлөн тууш эгнэсэн байрнууд … Барилга, байшин болгон түүх.

Харин өнөөдөр хотынхоо түүхийг хадгалсан бүтэн гудамж байтугай гудамжны тасархай ч Улаанбаатарт үлдсэнгүй. Завсар болгонд ямар нэг барилга чихсэн, тэгэхдээ заавал хааж дарсан өндөр барилгууд байх. Ядахдаа ганц нэг хуучин барилгыг өм цөм үлдээвэл барав гэтэл бүгдийнх нь ханыг цөмлөөд шинэ ч биш хуучин ч биш болгочихжээ. Нэр нь таних тэмдэг болсон Арслантай гүүрийг энэ зун зассаны дараа арслан нь алга.

“Нураагаад шинийг барина”. Энэ бол сүйтгэн байгуулагчдын уриа. Саяхан Ерөнхий сайд Спортын төв ордныг золтой буулгачихаагүй. Саяхан АН-ын Соёл, спорт, аялал жуулчлалын яамныхан МАН-ын “Чандмань” төв рүү довтолж америкаас тиранозаурус батаар ирэхлээр байрлуулах ганц байр гэж үзжээ. Зөв санаа, гэхдээ энэ нь Улсын төв музейг буулгахын цондон, өмнөх эрх баригчдын далд төлөвлөгөөний үргэлжлэл гэх юм. Энэ хоёр намд ялгаа алга. Улаанбаатарт 70 жил болсон улсын их дээд сургуулиудыг хотоос хөөж эхлээд Налайхад, дараа нь Багануурт аваачиж цөлөх тэнэг төлөвлөгөө хэрэгжвэл Их сургууль, багшийн дээдийн байрнууд юу болохов? Зуун жилийн өмнө нэг давхраар босч байсан Улсын хэвлэлийн комбинатын барилгыг “Улаанбаатар таймс” нэрээр хулгайлаад балгас болгов. Гадаад яамны зүүн талд байсан шовгор оройт байхгүй. “Цогт тайж” киноны зураг авч 1980-аад онд улсын филармони байрлаж байсан ахмадын холбооны байрыг балмадаар нураасан. Бүр сүүлдээ гадаадынхан сүйтгэлцдэг болов. Тухайлбал, Нэгдсэн Үндэстний байгууллага Герман элчингийн дэргэдэх нэгэн сайхан барилгыг үгүй хийж тусаллаа.

“Нурах аюултай”. Энэ бол сүйтгэн байгуулагчдын залилдаг ганц арга. Гандангийн дэнж дээр торойдог байсан Хүүхдийн больницын гурван давхар цагаан барилгыг 1990-ээд оны төгсгөлөөр өдөртөө багтаж нурна гэж оношлоод эмч нарыг цагаан халаад, чагнууртай нь хөөж гаргаад хувьчлангуут нурах нь лав зуун жилээр хойшилж одоо Монголын үндэсний  дээд сургуулийн хэдэн мянган оюутан хөлөөрөө балбаад балбаад ганхуулж ч дөнгөхгүй байна. Шинэхэн жишээ гэвэл хуучин гэмтлийн барилгыг хорин жил ганц олигтой будаг түрхэхгүй навсайлгаад өнгөрсөн хавар хүчээр нүүлгэн хоосолж байж санаа амарсан билээ. Нөгөөдөх нь нурах шинж алга. Засчихвал  нурахгүй.

Одоогоос тав, зургаан жилийн өмнө хотын дарга нар дөч, тавин мянгатын барилгууд төдөн баллын газар хөдөлбөр төдөн хувь нь баталгаатай нурна гэж баахан сүржигнэж, гэхдээ удахгүй буулгаж 10, 20 давхар барилга барьж оршин суугчдыг оруулахаар шийдсэнээ зарлаж байсныг санаж байна уу? “Авзага трэйд” мэтийн зарим компанитай тохиролцож нураан байгуулах зураг төсөл хүртэл зохиолгосон. Гэвч 40,50 мянгатынхан, тус тусмаа Энхтайвны өргөн чөлөөг тэр чигээр нь худалдаа, үйлчилгээ гудамж болгосон бизнес эрхлэгчид эндээс хэзээ ч холдохгүйг мэдэнгүүтээ таг дуугүй болжээ. Өнөөдөр тэр “аврагчид” хаачив аа? Хөөе?

Түүхэн барилгыг нураахгүй ч дэргэдэх орон зайг нь булаадаг, тэр нь заавал өндөр барилга байж навтайлгадаг хорлонтой арга дэлгэрлээ. Хуучны барилга бүрийг тойроод харгалзагч шиг юмнууд гозойдог болжээ. Театруудыг хар. Цоо шинэ жишээ гэвэл Улсын төв номын сангийн хоёр бөөрөнд шилэн барилгуудыг наагаад хавчуулж орхив. Сүүлчийн найдвар бол шашин, түүх соёлын дурсгалт Гандан, Богд хааны музей гэх мэт байхсан. Даанч Гандангийн дэнж харагдахаа больсон, Богд хааны музей бүслэгдээд бараг дуусч байгаа.

Улаанбаатарын барилга, хот байгуулалтын түүх 20-р зууны эхээр эхэлжээ. Харин бид 100 жилээр ухрааж байх шиг. Манай нийслэл Бээжин, Сингапур, Хонконг, Хөх хот, Эрээн гээд өмнийн хотууд шиг тэнгэр баганадсан барилгуудтай, гэхдээ түүхгүй болж байна. Шавар байшингууд чигжсэн, загасчны тосгон, колонийн төв байсан учраас хуучнаа нураасан ч харамсахааргүй тэр хотууд шиг.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Ханан дээрх бизнес

Posted by Бид on 2012/10/02

Нийслэлд газрынхаас гадна самбарын бизнес гэж байна. Ямар ч ил тод байдал, сонгон шалгаруулалт, дуудлага худалдаа үгүйгээр агаарт,  хананд, хашаан дээр самбар байрлуулах эрх олж аваад мөнгө хураагаад сууж байдаг. Зөвшөөрлийг Нийслэлийн захирагчийн ажлын албанаас өгч авсан байдаг.  Нэг самбарын нэг өдрийн түрээс 50 мянган төгрөг, дөрвөн самбарынх өдөрт 200 мянга, сард нийлээд 6 сая төгрөг.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Монголын архитекторууд гэж хэн бэ?

Posted by Бид on 2012/10/01

Өнөөдөр Дэлхийн архитектурын өдрийг “Архитекторууд хотыг шинэчлэгчид” гэсэн уриатайгаар тэмдэглэж байгааг зарласан самбарыг харлаа.

Би архитекторуудыг уран гоё барилгын зураг зохиохоос гадна хотыг зөв төлөвлөх ажилтай хүмүүс гэж ойлгодог. Нийслэлийн барилга, хот байгуулалт, төлөвлөлтийн газар, зураг төслийн хүрээлэн зэрэг байгууллагууд аль аль үүргийг нэгтгэж хүлээдэг. Архитекторч, хот төлөвлөгч хоёрыг ШУТИС-ын нэг л сургууль бэлтгэдэг. Тэгвэл сүүлийн арваад жил тэд хаачив аа?

“Харин тийм ээ… дарга нар цаагуураа шийддэг … бидний үгийг авдаггүй”. Энэ бол архитекторуудын амиа хоохойлдог үг. Тэгсэн хэрнээ Улаанбаатар хотын төлөвлөлт эвдэрч эмх замбараагаа алдаж байгааг ил тод хэлснийг би санахгүй байна. Тэрүүхэндээ ганц нэгээрээ шүүмжлээд нуга даруулдаг байж мэдэх. Тэгвэл Монголын Архитекторуудын Эвлэл гэж мэргэжлийн байгууллагаараа нийлээд дуугардаг болов уу гэтэл бас үгүй. Тэдний их хурал, чуулганыг харахад өөрсдийгөө энд тэндээс хуулсан өндөр барилгууд шигээ өргөмжилсөн улсууд байх.

Нийслэлийн Засаг дарга нар дураараа дургихдаа архитекторч, хот төлөвлөгчдийн амыг барих найдвартай арга хэрэглэдэг нь тэдэнд хүртээх. Өмнөх үеийн архитекторч ахмадууд Сүхбаатарын талбайгаас урагшаа Богд уул, Зайсан толгой харагдах учиртай гэхчлэн сургаж эхлэхэд ээлж дараалан гавьяат цолоос гадна энд тэнд газар өгсний дараа тэд хотыг яаж нягтруулах, хаана ямар сул газар байгааг ховлодог хүмүүс болж хувирсан билээ. Архитекторуудын эвлэл бол байгууллагаараа хүртдэг. Тэд арваад жилийн өмнө Сүхбаатарын талбайн зүүн талд, хэвлэх үйлдвэрийн дараачийн газрыг авч дөрвөн давхар байшин барьж орсноо төдөлгүй ХАС банкинд зарчихсан билээ. Одоо Сэлбэ голын эрэг дээр дараачийн ордонгоо босгож буй. Бүр нийслэлийн хүүхэд залуучуудын ордныг зүүн талаас нь таглаад. Тэдний өөрсдийн зурсан ерөнхий төлөвлөгөөнд огт тусаагүй барилга. Энэ бол монголын архитекторууд нийлээд хүртэж байгаа авлига маягийн юм.

Манай сэтгүүлчдийг худалдагдаж барьдаг гэж шүүмжилдэг. Тэр үнэн. Гэхдээ бид архитекторууд гэсэн ханьтай. Өнгөрсөн жилүүдэд нийслэлийн 2020 он хүртэл ерөнхий төлөвлөгөө, энэ тэр хавийн хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө гэж хана дүүргэсэн өнгөт шугам зураг, картонон макетуудыг хүмүүс үзээд “энэ байшин хэвээрээ байна ш дээ … пөөх, ийм гоё барилга баригдах юм байна…” гэж шуугилдахыг зөндөө харсан. Үнэхээр ухаантай төлөвлөсөн байдаг. Төрийн ордон тэр хавьдаа хамгийн өндөр сүрлэг хэвээрээ, Сүхбаатарын талбайн эргэн тойрон, тэр тусмаа хэвлэх үйлдвэрийн байшин янзандаа, харин зүүн урдуур үргэлжилсэн цав цагаан урт барилга (гэхдээ нарыг халхалсан 10-20 давхар биш) Дуурын театраас хүндэтгэлтэйгээр зайгаа барьсан, дараа нь хотын шинэ төв баруун тийш, Сонгинохайрхан руу нүүж хотын захиргаа тэнд суурьшсан, иймээс “Хангарьд” ордон гэж байхгүй, “Шангри-ла”, унжсан хэл шиг шилэн барилга огт үгүй, Гандангийн дэнж гэж тэр чигээрээ түүх, соёлын цогцолбор… Тэгэж хөөргөж байгаад нийслэлийн ерөнхий төлөвлөгөөг УИХ-аар, хэсэгчилсэн ерөнхийг Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаар батлуулчихдаг байжээ.  Өнөөдөр тэс өөр, шаваарч ёрдойсон хот болж байгааг харахад монголын архитекторууд хотын толгойд гарсан хүмүүсийн өмнөөс залилан хийж өгдөг хүмүүс шиг бодогддог шүү.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

“Зөвшөөрөлгүй нураасан чинь буруу, гэхдээ зүгээр, зүгээр”

Posted by Бид on 2012/09/30

9-р сарын 25-нд нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын тэргүүлэгчид хуралдаж Хан-Уул дүүрэг дэх Цагаан хаалгыг ИТХ-ын албан ёсны шийдвэр гараагүй байхад дур мэдэн нураасан Авто замын газрын дарга Д.Нанзаддоржийг дахин нийслэлийн өмчийг устгахгүй байхыг анхааруулж шийтгэсэн байна. Санаа амар юм болжээ.

Би сүүлийн үед нийслэлийн гудамжаар алхахдаа хуучны хөшөө дурсгал бүү хэл ердийн барилга байшин тааралдсан ч зургийг нь дарахыг хичээдэг болсон. Яагаад гэвэл нэг мундаг “бүтээн байгуулагч” гарч ирээд ганц шөнийн дотор эд бад хийчихдэг учраас. Өнгөрсөн зун Цагаан хаалганы зургийг авснаа санаж хайсаар байгаад оллоо.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Улаанбаатарын түүхийн төгсгөл буюу “Цагаан хаалга”

Posted by Бид on 2012/09/22

Өнгөрсөн Ням гаригт Хан-Уул дүүргийн Цагаан хаалгаар өнгөрөхдөө энэ зургийг дарсан юм. Дөхөж очтол замын  ажилчид тойруулаад шуудуу ухаж харагдав. Ингэхдээ сууринаас нь хэсэгхэн эмтэлж дээр үеийн хэдэн улаан тоосгыг нүцгэлчихэж. Бас ч яахав, түүхийн дурсгалд хамаа намаагүй хүрч болохгүйг манайхан эрхбиш мэдэхтэйгээ болж, гэхдээ яаж зүгээр байхав гэж бодоод өнгөрч билээ.

Гэтэл “Нийслэл хүү” киноны Данший гуайн хэлдэгээр ёстой “нохой долоо”. Хоёр хоногийн дараа нураагаад хаячихсан байлаа. Хулгайгаар. Харанхуй шөнөөр. Нэг сэтгүүлч “мэдсэн бол очиж сайхан бичлэг хийх байсан юм” гэв. Муухай явдлын тухай сайхан бичлэг байх биз. Улаанбаатар хотын түүхийн хамгаалалтын сүүлчийн хэдхэн цайзын нэгийг нураачихлаа. Ирэх долоо хоногт Нисэхийн цагаан хаалгыг нураахад саадгүй болжээ.

Тавин таван жилийн өмнө буюу 1957 оны хавар ЗСБНХУ-ын Дээд зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн дарга К.E.Ворошилов БНМАУ-д хийх айлчлалд зориулж Нисэхийн ба Үйлдвэр комбинатын гэгддэг хоёр цагаан хаалгыг барьж хүндэтгэлтэйгээр угтсан түүх байдаг. Хэд хоногийн дараа БНМАУ-ын баатар цол зүүгээд бас энэ хаалгаар гарч буцсанаас хойш Ворошиловын, бас Найрамдлын хаалга гэдэг болжээ. ЗСБНХУ ба БНМАУ-ын төрийн сүлдийг товойлгож энхийн тагтаа, бас бус хээгээр чимсэн энэ хаалгыг 1990-ээд оны эхээр шинээр байгуулагдсан Хан-Уул дүүргийн билэг тэмдэг болгож нэрийг оройд нь тогтоогоод хээ чимэг нэмсэн харагддаг.

Ворошилов, ЗСБНХУ, БНМАУ, 1950-иод оны түүхэнд муу муухай юм их, өнгө алдсан энэ хаалга монголын уран барилгын дээж биш гэдгийг хүлээн зөвшөөрнө. Гэхдээ нураасанд дургүй хүрч байна. Их бүтээн байгуулалт оргилж хойт талаас өргөн зам тавигдаж яг энд  дөрвөн замын уулзвар гаргах гэтэл Цагаан хаалга тээглэсэн юм байх.

Нураах шийдвэрийг хэн гаргасныг сонирхлоо. Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын 2012 оны 9-р сарын 10-ны өдрийн шуурхай зөвлөгөөн дээр Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Э.Бат-Үүл болон нийслэлийн удирдлагуудын өгсөн үүрэг даалгавар (Засаг даргын хажуугаар нэр нь үл мэдэгдэх удирдлагуудыг хавчуулсан болохоор яг хэн үүрэгдсэнийг мэдэх аргагүй. Зориудаар болов уу) гэсэн жагсаалтын зургаад “Хан-Уул дүүргийн Засаг дарга, нийслэлийн Соёл, урлагийн газар, Өмчийн харилцааны газар хамтран нийслэлийн Засаг даргын 2008 оны 357 дугаар захирамжаар нийслэлийн өмчид болон Хан-Уул дүүргийн ЗДТГ, нийслэлийн Соёл, урлагийн газрын түүх соёлын үл хөдлөх  дурсгалт зүйлсэд бүртгэлтэй Хан-Уул дүүргийн “Цагаан хаалга”-ыг буулгаж авто зам, гүүрэн байгууламжийн газар чөлөөлөх шийдвэрүүдийг холбогдох газруудаар яаралтай гаргуулах” гэжээ. Энд нэрлэхээс цээрлэсэн “холбогдох газар” бол нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал юм. Нийслэлд түүх дурсгалын хувь заяаг зөвхөн тэр шийддэг номтой. Маш зөв зарчим. Гэтэл Нийслэлийн авто замын газрын шинэ дарга Нанзаддорж Э.Бат-Үүл баатар Японд айлчлахаар 9-р сарын 18-нд мордонгуут тэр шөнөдөө буулгуулжээ. Иргэдийн төлөөлөгчдийн өмнөөс шийдсэн даварсан толгой.

Нөгөө иргэдээ сонсох яасан бэ? Иргэдээс асуух, иргэд хариулж чадах цорын ганц юм энэ байсан юм. Буулгаж магадгүй гэсэн сургаар хүмүүс оволзож, тэг дундаа Цагаан хаалгатай дөрвөн замын уулзвар болгох, ядахадаа эвтэйхэн хураагаад өөр газарт босгох зэрэг саналууд гарч эхэлтэл май чи. Одоо өөр асуух юм үлдээгүй. Айлын цонх таглаж, хүүхдийн тоглоомын  талбайг булааж барилга барих уу, үгүй юу гэдгийг асууж шоудах шаардлага байхгүй. Иргэд болно гэж хэлсэн ч барилгын дүрэм нормоор болохгүй.

Асуудал Цагаан хаалганд биш, харин эргэн тойрны газарт, ялангуяа зүүн хот хэсэгт зай үлдээхгүйгээр газар олгож барилга бариулсанд байгаа юм. Тэгсэн ч дөрвөн замыг сэлүүхэн уулзуулах зай хангалттай байсан. 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөөнд Цагаан хаалга байж л байсан. Энэ уулзварыг лав ноднин төлөвлөж зураг төслийг боловсруулж, энэ жил тендер зарлаж шалгаруулж байхдаа Цагаан хаалгыг мэдээгүй гэж байхгүй. Зориудаар  тулгаж байгаад “бүтээн байгуулалт”-нд садаа болсон ял тулгаж шууд гүйцэтгэжээ. Шүүх байсангүй. Ёстой нөгөө “Тунгалаг тамир” дээр “хамтралын бухыг мөргөсөн эсэргүү бух”-ыг бууддаг шиг.

P.S:

Саяхан TV9 телевизийн “Монгол коммент” нэвтрүүлэг рүү Дарханаас 85 настай Равжир гэдэг хөгшин ярьж “Би залуу байхдаа тэр хоёр цагаан хаалгыг барихад оролцсон. Одоо нөгөөг нь битгий нураагаасай” гэж дурссан байна. Түүнтэй ярилцлага хийхсэн.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 2 Comments »

Төрийнхний булаасан газар: 120 мянгат

Posted by Бид on 2012/06/14

Хавар хаврын уламжлалт газрын маргаан цөөрсөн мэт санагддаг нь Улаанбаатарын төвд булаах газар бараг үлдээгүйнх. Байрнуудын дундах хүүхдийн тоглоомын талбайн араас сургуулиудын биеийн тамирын талбайнууд хэрчигдээд алга боллоо. Гэсэн ч дарга нар барилга барих зай талбайг яаж ийгээд олоод булааж чадаад байх юм.

120 мянгатын зам дагуух урт газрыг аваад орон сууцны хороолол барихаар труба татаж гарсан “Алтай констракшн”-ий  эсрэг тэр хавийн оршин суугчид Захиргааны хэргийн шүүхээр хоёр жил заргалдаж ялах ялагдахын дээсэн дөрөөн дээр дэнжигнэж байтал араар нь төрөлх дүүрэг нь юу амжуулсныг хэдхэн хоногийн өмнөх хоёр байрных нь ханан дор хашаа хатгаад ухаж эхлэхэд сая мэдэцгээжээ.  Хан-Уул дүүргийн нэгдүгээр хорооны Засаг дарга, цагдаа, эмнэлгийн нэгдсэн байрыг зэргэлдээх айлуудын цонхны нарыг хааж барихаар тэднээс асуулгүйгээр шийдсэнийг  оршин суугчид “төрийн минь сүлд” гээд шүд зуун тэсч өнгөрүүлье гэхэд залгуулаад босгох цагдаагийн албан хаагчдын лав таван давхар орон сууц бүр илүү таглах тул эсэргүүцэж хэвлэлийн хурал хийжээ. Тэднийг жагсаал цуглаан зохиож магадгүй сургаар дүүргийн цагдаагийнхан ирчихсэн жижүүрлэж харагдана. Өнгөрсөн арваад жил Хан-Уул дүүрэгт олон арван газрын маргаан дэгдэж иргэд, хамгаалалтын албаныхан хоорондоо цусаа холилдохын наагуур сөргөлдөж байхад Хан-Уулын цагдаа ингэж санаа тавьсан удаагүй. Өөрийн юм гэдэг өөр байна!

Оршин суугчдыг хэлэх үггүй болгох гэж босгосон самбараас  үзэхэд хорооны байрыг нийслэлийн газрын алба, харин цагдаагийн орон сууцны зөвшөөрлийг Хан-Уул дүүрэг өөрөө өгчээ. Ардчилагчид ялсан цорын ганц дүүрэг гээд байгаа… Наймаанд найз, газар булааж нар хаахад нам гэж байдаггүй юм байна.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Улаанбаатарын сүйтгэн байгуулалт

Posted by Бид on 2012/04/30

Нэг мэдэхэд миний мэдэх Улаанбаатараас юу ч үлдэхгүй бололтой. Социализмын жилүүдэд зугуухан боссон нийслэл хот хүссэн хүсээгүй шинэчлэгдэх жамтай ч XX зууны Монгол улсын түүх, дүр төрхийг гэрчилсэн хэдэн сайхан байшин, ганц нэг гудамж талбайг үлдээхсэн.

Өнөөдрийн капиталист бүтээн байгуулалтын эрч хүч, тэнгэрт санаархсан tower, plaza, бүхэл бүтэн villa, town, castle-ийг жилээр биш, өдөр сараар сүндэрлүүлдэг арга технологи, тэгээд хаа ч хамаагүй зайчилж юмуу нураалгаад эзэлж авдаг их мөнгөний дайралтанд хуучин Улаанбаатар тэсч үлдэхгүй. Уг нь хуучин болгон муу, муухай, тэр тусмаа устгах ёстой биш. Ядахдаа хотын төвийн зарим хэсгийг цохож байгаад хамгаалах ёстой.

Үүнийг тэр үеийн Улаанбаатарт төрж өссөн нийслэлчүүд шаардах ёстой болов уу. Ноднин нийслэлийн нутгийн зөвлөл гээд хэдэн овсгоо сүржигнэж эхлэхэд юу ярихыг нь сонсоход, ажлын цагийг наймаас эхлүүлнэ, хог хаяж болохгүй, бас орон гэргүй хүмүүст туслана гээд зогссон. Увсын юмуу Хэнтийн нутгийн зөвлөлийнхөн хийсэн ч болох, бүр хийх ёстой ажил. Яагаад гэвэл тэд бас Улаанбаатарын иргэд. Харин 1950-иад оноос хойш Улаанбаатарт ид барьж байгуулж байх үеийн уугуул иргэд (одоо хэдийнээ ахмадууд болцгоосон) 40 мянгатынхан, субботник, хүүхдийн парк, “Соёл эрдэнэ” гэх мэтээр хачин сайхан дурсамж ярьдаг мөртлөө ганц нэгийг ч болов хадгалж үлдээхийн төлөө ганц үг ганхийдэггүй нь хачирхалтай.

Хүүхэд насны дурсамж хамгийн үнэ цэнэтэй бөгөөд хүчтэй. Харин нийслэлийн одоогийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр Ховдын уугуул учраас түүний санах ойд 1960,70-аад оны Улаанбаатарын гудамж талбай бус, тэртээ Ховдын төв, эргэн тойрны уул хад оршдог биз. Иймээс хуучин барилгыг устгаж шинийг босгох захирамжинд гарын үсэг зурах мөчид түүний тархин дотор нь ямар ч реакци явагдахгүй.  Өмнөх богинохон хугацааны Засаг дарга, гэхдээ олон жил Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга байсан Т.Билэгт хичнээн олон барилгыг буулгасан төлөвлөгөө батлах ажлыг удирдав? Улаанбаатарын уугуул яавч биш. Ц.Батбаяр гэж хотын хөдөөнөөс ирсэн Засаг дарга хүртэл Сүхбаатарын талбайн өмнөх цэцэрлэгийг сүйтгэснээрээ нийслэлийн [төвийн] уугуул иргэдийг яаж доромжилж буйгаа хэзээ ч ухаарахгүй.  Тэгвэл нийслэлийн төвд төрж өссөн (даргын хүүхэд) хэрнээ хамгийн урт хугацаанд сүйтгэн байгуулсан М.Энхболдоос яагаад? гэж асуух нь зүйн хэрэг. Түүний дурсамжийг эрх мэдэл, мөнгө хоёр юу ч үлдээлгүй арчсанаас зайлахгүй. Ийм Засаг дарга нарыг захирч байх учиртай нийслэлийн иргэдийн хурлын төлөөлөгчид бол нэр дэвшүүлсэн намаараа сүлжилдсэн бүлэглэл. Хүмүүс хотын ч хамаагүй улс төрд гарахаараа уугуул байтугай суугуул иргэн ч биш болдог ажээ.

Өндөр, гоё, тансаг хэрнээ миний танихгүй Улаанбаатар. Ноднин хэдэн байрны дунд үлдсэн цэцэрлэг, тоглоомын талбайг булааж барилга барихыг эсэргүүцсэн оршин суугчдыг компанийн захирал залуу “та нар бүтээн байгуулалтыг эсэргүүцлээ” хэмээн зад загнасан. Энэ бол бүтээн биш сүйтгэн байгуулалт. Гэхдээ оройтчихлоо.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Улаанбаатарын сүйтгэн байгуулалт: Оросууд мэдсэн үү?

Posted by Бид on 2012/04/30

“Оросууд Улаанбаатар хотын ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулахдаа сая давсан хүн амтай болно гэж төсөөлөөгүй”, “Анх таван зуухан мянган хүнтэй хот байхаар төлөвлөж өгсөн Улаанбаатар хот өнөөдөр сая гаруй хүнтэй болчихоод байна”.  Хэт төвлөрөл, газрын маргаан, агаарын бохирдол, замын түгжрэл гэхчлэн Улаанбаатарын хамаг зовлонгийн тухай сурвалжлага, тайлбарыг ингэж эхлүүлдэг заншилтай. Дээрхэн нэгэн телевизийн сэтгүүлч залуу “манай нийслэлийг оросууд ийм олон машинтай болохыг мэдэхгүйгээр шавааралдсан байшин барьснаас автомашины зогсоолын газар алга” хэмээн хатуу шүүмжилсэн. Өмнөх амьдралыг сайн мэдэхгүй залуучууд буруу зөрүү ойлголттой явах нэг хэрэг. Харин ийм тайлбар Улаанбаатарыг замбараагүйтүүлсэн Засаг дарга нарт бөөн зол болж байгаа юм.

Монголын нийслэл яаж томрох, хөдөөнөөс хот руу нүүж шавааралдахыг байтугай өөрийнхөө улсыг задарч сүйрэхийг мэдээгүй оросуудыг зүгээр орхиё. Харин ч Улаанбаатарын ихэнх барилга байшин, хорооллыг барьж өгөөд зогсохгүй хүүхдийн тоглоомын талбай, цэцэрлэг, өргөн цэлгэр гудамж, нийтийн эзэмшлийн талбайг дэд бүтэц, шугам сүлжээтэйгээр үлдээснийг бид өнгөрсөн хорин жилийн турш мөлжиж дүүргэсээр өнөөдрийг хүрсэн билээ. Хорьхон жилийн “алсыг харж чаддаггүй” ах нарын барьж өгсөн дөрөвдүгээр цахилгаан станц өнөөдөр 1,2 сая хүнтэй болсон нийслэлд элбэг хүрэлцээд байгаа нь гайхалтай. Иймээс “оросууд манай хотыг сая давсан хот болно гэж мэдээд ийм том цахилгаан станц ярьж өгсөн” гэж ярьдаг болцгоох уу?

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Улаанбаатарын сүйтгэн байгуулалт: Хэдэн баримт

Posted by Бид on 2012/04/30

Өнгөрсөн 2-р сард болсон Биеийн тамир, спортын үндэсний зөвлөгөөн дээр Ерөнхий сайд С.Батболд “Спортын төв ордны барилга нь бэлтгэл сургалтуудын шаардлага болон засвар үйлчилгээ авах тал дээр стандартын шаардлага хангахгүй болсон учир уг обьектийн суурин дээр нь орчин үеийн спортын бэлтгэл сургалтын бааз болох шинэ цогцолбор барихаар төлөвлөж байна” гэж мэдэгджээ. 1958 оны 10-р сард нээлтээ хийж хагас зуун жилийн турш монголын спортын амьдралын төв байсан энэ барилгыг хоцрогдож муудсанаар дуудаж элдвээр гоочилдог ч газрын хөрснөөс арчихад дэндүү хайран. Өршөөх хэрэгтэй.

Дараа нь жил нь буюу 1959 онд ашиглалтанд орсон Төв цэнгэлдэх хүрээлэн бол тэр чигээрээ монгол наадмын түүх. Гэтэл эргэн тойрны газрыг булааж орон сууцны барилгуудаар бүслүүлчихээд одоо “наадам  явуулахад багадлаа, наадамчид багтаж шингэх зайгүй”-гээр дуудсаар буулгах арга чарга хайдаг болжээ.

11-р хорооллын урд оршдог “хуучин гэмтэл” буюу “түлэнхийн төв”-ийн барилгыг нурааж буурин дээр нь найман давхар шинэ байшинг концессийн гэрээгээр босгох компани нь хэдийнэ тодорсон. Нураахын тулд огт засахгүй, сүүлийн арван жил нэг ч грамм шохой хүргэж будаг хүргэхгүйгээр Улаанбаатарын хамгийн сарампай байшин болгож гутаалаа. Эмнэлгийг өөр газарт бариад үүнийг музей  болгохсон.

Урдаа эх, хүүхдийн хөшөөтэй 1-р төрөх эмнэлгийн хоёр давхар анхны барилга бол хуучин Улаанбаатарын бас нэг билэг тэмдэг. Тэгвэл уржнан нурааж, буурин дээр нь “Бороо гоулд” компани төрөх эмнэлэг бариад дуусгаж байна. Яагаад заавал нэгийг нурааж байж нөгөөг барих гэж? Эх хүүхдийн төлөө учраас шүүмжлэх аргагүй, гэхдээ дараачийн 40 тонн алтны орд газрын лицензтэй тэнцэх наймаа…

Эхлээд Налайхад, тэр нь бүтэхээ больмогц Багануурт оюутны хотхон байгуулж улсын их, дээд сургуулиудыг бүрмөсөн нүүлгэж аваачих утгагүй ажил ид ундарч байгаа. Харин хотын төвд үлдэж хоцрох МУИС-ын түүхэн барилгыг яах тухай элдэв таамаг явдаг. Гэхдээ хэн нэгний толгойд тов тодорхой төлөвлөгөө бий гэдэгт эргэлзэх хэрэггүй.

Ноднин БСШУЯ-наас гаргасан “Соёл урлагийн зарим байгууллагын материаллаг баазыг шинэчлэх дунд хугацааны төлөвлөгөө” нэртэй баримт бичигт Монголын Үндэсний номын сан, Монголын үндэсний түүхийн музей, Байгалийн түүхийн музей, бас Улсын драмын эрдмийн театрийн барилгуудыг акталж буюу нурааж шинээр зориулалтын барилга барихаар тусгажээ. Үндэсний номын сангаас эхэлж байх шиг. 1951 онд баригдсан баганат барилгыг засаж тордох, эсвэл арагш өргөтгөхийн оронд (даанч арын цэцэрлэгийг устгаад барилга барьчихсан) хаа нэгтээ шинийг барих нэрээр хөсөр хаяж, тус бүртээ сая ном хэвлэл хадгалаастай хоёр жигүүрийн нэг талд “Моннис” цамхагийг босгочихсон бол нөгөө жигүүрт нь дараачийн барилгыг нааж байгаа.

XX зууны Монголын түүх, соёлын бөгөөд уран барилгын дурсгал болсон энэ барилгуудыг актлах тухай бичиж чадсан хүмүүс соёл хариуцсан яаманд суудаг нь  харамсалтай. Харин Д.Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагын музейн хуучин төрхийг хадгалаад өргөжүүлэн шинэчлэх тухай бичжээ. Эргэн тойронд сул талбай нэг кв.метр үлдээгүй тул яаж хэрэгжихийг бүү мэд.

Харин улсын Дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын барилгад их засвар хийнэ гэжээ. Дэндүү сайхан учраас нурааж зүрхлэхгүй. Гэхдээ урд талд нь 17 давхар Central Tower хэдийнэ сүндэрлэсэн бол хойт талд нь илүү өндөр гозойх АН-ын Ардчиллын ордны суурийг ухаж эхэллээ. Ихэнх улс орны нийслэл хотын төвд түүхээ сахиж  эзэн хаан, парламентын ордны дээрээс өнгийхийг зөвшөөрдөггүй бол манайд хад асганы ёроолд хаясан мэт харагдах боллоо. Төрийн ордны зүүн талд Хэвлэх үйлдвэрийн түүхэн барилгыг балгас болгохын оронд үлдээчихгүй дээ. Хувьчилж авдаг л юм байгаа биз.

Тун удахгүй Улаанбаатарын хуучин барилгуудыг нурааж дуусна. Шалтаг нь: хоцрогдсон, хуучирсан, газар хөдөлбөл дарж ална. Энэ логикоор бол Төрийн ордныг бушуухан буулгаж шинийг барих хэрэгтэй. Гэхдээ жинхэнэ шалтгаан нийслэлийн төвийн газруудыг хэн нэгэнд авч өгөөд барилга бариулахад байгаа юм.

Хэрвээ ямар ч байшин барилгыг хэдэн арван жилээр засаж тордохгүй бол холцорно, муудна, яйжийна. Харин байлгая гэвэл засаад, газар хөдлөлтөөс айвал бэхлээд явбал ямар ч барилга дахиад зуун жил тогтоно.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Сүйтгэн байгуулалт: Хүүхдийн парк

Posted by Бид on 2012/04/29

Анх хүүхэд, залуучуудын “Найрамдал” парк, одоо Үндэсний соёл, амралтын хүрээлэнг битүү тагласан хашааны хойт хаалгыг хүнд даацын машин оруулахаар нээснийг хараад орж энэ зургийг дарсан юм. Хамгийн түрүүнд орос, монголоор бичсэн хоёр самбар эцсээ хүлээх мэт зогсох нь нүдэнд туслаа. Одоо үсгүүд нь баларч уншигдахаа больсон ч   МХЗЭ ба ВЛКСМ (Бүх Холбоотын Ленины Коммунист Залуучуудын Эвлэл)-ийн гишүүд энэхүү цэцэрлэгт хүрээлэнг барьж байгуулав, 1967 он гэсэн өгүүлбэрийг монгол, оросоор тус тусад нь бичсэн байсан санагдана.

“Төрсөн сайхан нутагтаа түүгээр үүгээр явахсан” – Д.Нацагдорж

Сүхбаатарын талбайн баруун урд босно гэж мэхэлсэн “Шангри-Ла” жинхэнээсээ энд босч байна.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Сүйтгэн байгуулалт: Цэцэрлэгт хүрээлэн

Posted by Бид on 2012/04/26

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн нэрээр Туул голын дагуу тэртээ тэргүй зэлүүд зүлэг, бургас байсан газрыг хашаалж аварга том хаалга босгоод дотор нь энд тэндгүй цемент цутган мод тарьдаг дуулиантай бүтээн байгуулалт өрнөж байгаа. Гэхдээ нийслэлийн иргэдэд бүр ойрхон, яг хажууд нь, бүр хот дунд маш сайхан хоёр цэцэрлэгт хүрээлэнг өнгөрсөн зуунд байгуулж хэдэн арван жилийн турш хэдэн мянган мод тарьж ургуулсаар шинэ зуунтай золгосны нэг – Сэлбэ голын баруун эрэг дэх ДСНК-ийн гэгдэх томоос том цэцэрлэг нэг мэдэхэд орон сууцны хороолол болж төрөл арилжсан бол  нөгөөх нь Хүүхдийн паркийн газрыг хэдэн том компани хэрчиж хуваагаад дуусгах замдаа оржээ. Ингэхийг далдуур зөвшөөрсөн, дараа нь түүндээ тааруулж нийслэлийн хот төлөвлөлт, ерөнхий төлөвлөгөөг өөрчилж засварлан хууль ёсны болгож харагдуулсан нийслэлийн дарга нар өмнөх нүглээ цайруулахыг оролдож байгаа нь Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн юм. Мэдээж татвар төлөгчдийн мөнгөөр. Үүнийг сүйтгэн, тэр байтугай устган байгуулалт гэвэл зохилтой.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Улаанбаатарын сүйтгэн байгуулалт: Хариуцлага ярьсангүй

Posted by Бид on 2012/04/25

Иргэний танхимд “Хотыг дахин хөгжүүлэх тухай” сэдвээр нээлттэй хэлэлцүүлэг болж Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж болон УИХ-ын хэсэг гишүүд, мэдээж нийслэлийн удирдлагууд оролцов.

Улаанбаатар хотын 2020 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөө гэж хэдэн зуун хуудас цаас, картонон макет, самбаран зургууд байдаг хэдий ч нийслэлийн удирдлага өөрсдийн хаалттай олгосон газрын зөвшөөрөл, түүн дээр бариулсан барилгууддаа тааруулан засварлаж суудаг бүрэн дампуурсан баримт бичиг юм. Хууль засдагтай адил юм. Хэдхэн жилийн өмнө Улаанбаатар хотыг баруун тийш тэлж хөгжүүлнэ,  ЗДТГ-ын шинэ барилгыг Сонгинохайрхан дүүрэгт босгоно хэмээн макет хүртэл үзүүлж гайхуулсныг бид мартсан. Өнөөдөр нийслэлийн төр, захиргааны “Хангарьд” ордон хаана сүндэрлэснийг харвал тэр нь хүртэл залилан байжээ.

Гэтэл энэ хэлэлцүүлэг дээр Налайхаас цааш баригдахаар дуншдаг Их дээд сургуулийн хотхоны явцыг сонирхож, хэрхэн бүтэлгүйтэж байгааг чагнан толгой сэгсэрцгээж цаашдаа уялдаа холбоотой ажиллах, Хотыг дахин төлөвлөх хууль гаргах, 2020 оны Ерөнхий төлөвлөгөөний тодотголыг сайн хийх талаар зөндөө олон мэргэн санаа урсгаад тарцгаав. Ганцхан хариуцлага ярьсангүй. Нийслэлийн толгойд ээлж дараалан гардаг эрх мэдэлтнүүд өмнөхөө цайруулах, цаашдаа айх юмгүйгээр дураараа дургихдаа халхавч болгон ашиглах дараачийн цааснуудын үйлдвэрлэл эхэллээ.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Зайсангийн ам бүрэн эзлэгдсэн. Одоо Зайсан толгой өөд дайрч байна.

Posted by Бид on 2012/04/04

Хоёр жилийн өмнө “Собт трэйд” нэртэй компани Зайсангийн энгэр өөд авирч барилга барихаар томоор хашаалж эхэлмэгц нийслэлчүүд цочиж бөөн шуугиан дэгдсэний ачаар мэргэжлийн хяналтынхан ирж зогсоосон санагдана. Өнгөрсөн хугацаанд хөшигний цаагуур ямар үйл явдал өрнөж, хэн нь хэнтэй тохирч, юу өгч авалцсаныг бүү мэд, өнөөдөр барилгын ажил хэдийнэ эхэлжээ.

“Собт трэйд” бол УИХ-ын гишүүн асан, Онцгой байдлын асуудал эрхэлсэн сайд байхдаа идэж уугаад шоронд орж байсан С.Отгонбаярын эзэмшлийн “Оюуны ундраа” группийн охин компани юм.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 8 Comments »

Монголын оюутны талбайг энд оршуулав

Posted by Бид on 2012/03/17

МУИС-ын 2-р байрны урд, Мэдээллийн технологийн үндэсний паркын хойно Оюутны нэртэй талбай бий. Нийтийн эзэмшил боловч их дээд сургуулийн оюутнууд үнэхээр цуглардаг,Монголын оюутны холбоо янз бүрийн арга хэмжээ зохион байгуулдаг байснаа тус холбоог өмчилж авсан хэсэг нөхөд сэмхэн нам дагаж, улмаар төрд орохоор явцгаахдаа хоёр жилийн өмнө нэгэн компанид “бид дуугарахгүй” гэж амалчихаад арилаад өгсөн байдаг. Одоо гуравны нэгд нь арван хэдэн давхар офис хэдийнэ босч үлдсэн зайд машинаа тавиад талбайг 100 хувь эзлэн авч өөрийн болгож чадлаа.

Засгийн газраас Оюутны жил болгож зарласан 2002 онд энд сүртэй цуглаан хийж дурсгалын самбар босгосныг санаад баахан хайсны эцэст оллоо. Тэр цаана харагдаж байна.

Энэ байна! Даанч анх зоосон газарт тэр өндөр барилгын бололтой шугам сүлжээний худгийг гаргаж, харин самбарыг цааш зайлуулан шороонд булж тогтоосон аяджээ. Оршуулган дээрх гантиг адил харагдана.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Улаанбаатарын хоёр нүүр

Posted by Бид on 2012/02/16

Яах аргагүй тийм. Нэг нь элдэв чамин барилгуудыг тэнгэр өөд уралдуулан хэв маягаа өөрчилж буй хотын төв, эсвэл захдуухан хэрнээ Зайсан маягаар булагнаж хашаа хэрмээр хүрээлүүлсэн шинэ орон сууцнууд, харин нөгөөх нь гэр хороолол. Сүүлийн хэдэн жил дараалан тохиосон нийслэл, дүүргийн ойнуудад зориулсан сурталчилгааны гоё гоё клип, баримтат кинонуудыг үзэж суухад нийслэлчүүдийн 60 хувь оршин суудаг гэр хороолол урьд шөнө нь нүүгээд явчихсан мэт алга байх юм. Хамгийн олон хүн амтай дүүргийн “Баянзүрх – Нэг зүрх” клипэнд гэхэд Сансарын хэдэн байшин, бас эвтэй дөрвөн амьтны хөшөөг ховхортол мөлжсөн хэрнээ G хорооллоосоо ичжээ. Уг нь тэр зүрхний ядаж тал нь Дарь эх, Улаанхуаран, Шар хад, Гачуурт, Хонхорт ногдох учиртай. “Баян зүрх – Тал зүрх”. Хэрвээ гадаадынханд сурталчилж байгаа бол хотын захын ундуй сундуй хашаа, гэрүүдээ нууж болох.

Хоёр Улаанбаатар дүүрсэн хэрэг, харин Улаанбаатарт эрх барьж буй нөхдийн хоёр нүүр гэж байна. Өнгөрсөн оны төгсгөлд болсон нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит хуралдаан дээр Засаг даргын мөрийн хөтөлбөр болон 2011 онд хийж гүйцэтгэсэн ажлыг “бүрэн хангалттай” гэж үнэлсэн юм. Нийслэл яасан ч их мөнгөтэй, ямар ч ихийг бүтээн байгуулсан юм, төлөөлөгчид ээлж дараалан Г.Мөнхбаяр даргаа магтав. Сөрөг намаас гэхэд Иргэдийн хурлын төлөөлөгч бөгөөд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын дарга Д.Баттулга “Мөнхбаяр дарга утаатай сайн байлдсан, даанч хүмүүс алга ташиж өгөхгүй юм” хэмээн шаардаж байж нижигнэтэл ташуулсан бол Засаг даргын орлогч До.Ганболд хүртэл баяр хүргэхээ мартаагүй бөгөөд хуралдааны төгсгөл тэр чигээрээ Мөнхбаяр даргадаа элдэв өргөмжлөл гардуулах ёслол болон хувирчээ. Хэтэрхий сайн ажилласан бололтой. Монгол Улс баяжиж төсвийн ихэнхийг баруун солгойгүй цацаад цацаад Улаанбаатарт үлдээсэн “жаахан” мөнгө нь бөөн  зам талбай тавьж шинэчлэхэд хүрэлцдэг болсон нь нийслэлд Засаг барьсан дөрвөн жилд таарсан азтай дарга. Энэ бүтээн байгуулалт бол Засаг даргын сайхан нүүр царай юм. Үүнийг улам гоёж гоодоход зориулж 2012 оны нийслэлийн төсөвт 600 сая төгрөгийг “хэвлэл мэдээллийн зардал” нэрээр суулгаад байна.

Тэгвэл нөгөө нүүр нь аль вэ? Хуралдаанаар 2012 оны нийслэлийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөг баталсан юм. Засаг дарга газар олгох эрхээ авлаа гэсэн үг. Ингэхдээ ИТХ-д суудалтай хоёр нам томчуулаа дууриаж бас л “нэг хөнжилд орсон” байсан тул намын бүлгүүд хэлэлцэж дүгнэлт гаргасангүй. Бас бүх илтгэл, төсөл, төлөвлөгөөнүүдийг хольж байгаад асуулт хариулт явуулснаас гадна урьдчилаад зөвшилцсөн учраас олигтой яриа өрнөсөнгүй. Гэтэл бүр даварч төлөөлөгчдөд урьдчилж танилцуулаагүй хэсэг газрын жагсаалтыг батлуулахаар хуралдаанд шууд оруулав. Төлөөлөгчид хэл ам хийсэнгүй. Ганцхан Д.Нямхүү (Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд байсан) гэж “эсэргүү төлөөлөгч” гөжиж жагсаалтаас нэгийг сугалж “УИХ-аас хүсэлт тавьсан 95 га газрыг олгох юм байна. Буудлагын талбай гэнэ үү? Их хурлын гишүүд байлдаж сурах юм уу? гэсэн асуулт тавилаа.

Нийслэлийн газрын албаны дарга Ц.Сандуй:

-Газрын дэд хороо хуралдсаны дараа УИХ-ын гишүүн Э.Мөнх-Очироос санал орж ирсэн. … Буудлагын талбай … буудлагын холбооны … хэмээн үгээ олж ядахад Засаг дарга Г.Мөнхбаяр өмнүүр нь орж аварлаа.

-Би хариулья. Буудлага чинь олимпийн төрөл ш дээ Монголчууд буудлагаар олимпийн нэлээд олон амжилттай. Материаллаг баазын хувьд ерөөсөө байдаггүй, дандаа гадаад дотоодод гуйлгаар, харин сайн амжилт үзүүлдэг. Монголын буудлагын холбооны ерөнхийлөгч анх удаа Азийн буюу дэлхийн холбооны дэд ерөнхийлөгч болсон. Тэхээрээ үүрэг роль ихтэй, санхүүжилт авдаг. Тэгээд санхүүжилт авах гэхлээр нэг юм санал болгодог “танайх өөрөө материаллаг бааз байхгүй юм чинь Олон улсын олимпийн хорооноос дэмжлэг үзүүлж чадахгүй байна аа гэдэг. Бидэнд ажил хэргийн шугамаар маш их хүсэлт ирсэн учраас тэр утгаараа материаллаг баазыг нь бэхжүүлье гэж тодорхой дэмжлэг энэ төсөл дээр явж байгаа. Та бүхэн дэмжчих байх өө. [Танхимаас: 95 га газар буудлагын полигон хийх гээд байгаа юм уу]. Тэр чинь бүр цогцолбор. Иж бүрэн. Кувейтэд бил нар очиж үзсэн. Манай хурлын хэн хэн явлаа? Байшин барилгатай, талбайтай, хувийн өмч биш, манай Монголын буудлагын холбооны цогцолбор болох юм. Тамирчид тэндээ байрладаг. Та нар юмыг нь үзээрэй, Баттулга … Би яагаад дэмжсэн бэ гэвэл Кувейтэд очиж цогцолборыг нь үзэхэд цогцолбор нь иж бүрэн байж байж өөр болдог юм билээ. Бидний нөгөө тийр бууддаг талбай биш …

Төлөөлөгч Д.Нямхүү дахиад л “Монголын параолимпийн хороо зөндөө эрх авсан мөртлөө ганц ч заал алга, бүгдээрээ түрээс” гэж үргэлжлүүлэн гомдоллоход Засаг дарга Г.Мөнхбаяр “асуудлаа тавибал адилхан дэмжинэ” гэж тайвшруулснаар дуугаа хураав. Нийслэлийн газрыг төлөөлөгчид тохироод, барьцаад хуваадаг, амар юм болжээ. (Уг хуралдааны дэлгэрэнгүй тэмдэглэлийг http://www.tusuv.mn сайтаас үзэж болно).

Нийслэлийн газрын албаны даргаар сүүлийн хэдэн жил Ц.Сандуй гэдэг залуу томилогдсоноосоо хойш наагуураа баахан зорилт, төлөвлөгөө, төсөл зохиож харагддаг, цаанаа юу найруулж суудаг болохыг энэ хэдхэн минут харууллаа. ИТХ-ын дэргэдэх хороодоор оруулж төлөөлөгчдөд урьдчилж танилцуулахгүй, зураг төсөл, мэргэжлийн дүгнэлтийг харуулахгүйгээр хуралдаанд шууд оруулж гэнэдүүлдэг юм байна. Бас 95 га газрыг авах эзнийг зориудаар мэдэн будилж “Улсын Их Хурал” хэмээн танилцуулжээ. Буудлагын холбооны хүсэлт яаж ч мушгиад УИХ-ынх байж таарах уу?

Олимпийн нэрээр амжуулж өгч байна аа. Буудлагын холбоо гэж ядуу-у-у-у төрийн бус байгууллага. Одоо “сайхан сэтгэлтэй” барилгын компанид хандана. Нэр нь аль хэдийнэ тодорхой болсон биз. Тэр компани буудлагын холбоонд юм барьж өгнө, гэхдээ хөрөнгө оруулсныхаа төлөө юу авахыгаа сайн мэднэ. Ингээд 95 га-гийн хэд нь ямар компанид очихийг зөвхөн баригдсан хойно нь харах үлдлээ. Үүнийг төлөөлөгч Д.Баттулга сэжиглэж “Томъёоллоо зөв хийчих. Манайхан ийм тийм юм барина гэж баахан га газар аваад хороолол болгочихдог, өөр юм хийвэл шууд л … “ гэсэн санал тавихад Засаг дарга бөөрөнхийлөөд өнгөрчээ. Яг Зайсангийн барилгууд шиг буулгаж харагдаач.

Өнөөдөр Яармагын дэнж бараг цулгуй харагддаг ч хуваагаад дууссан гэж үнэн ажээ. Жирийн айлд хашааны 0,07 га газар олдохгүй байхад 95 га буюу 1357 айлынхтай тэнцэх газрыг, тэгэхдээ бүр дархан цаазат Богд уулын энгэрт, гадаадын зээлээр шугам сүлжээг нь татаж байгаа цоо шинэ газарт ганц бичиг оруулаад авчихдаг юм байна. Мөнхбаяр дарга хэдэн секунд панаалдахад л харж хянах үүрэгтэй сөрөг хүчин дагалдан баясав. Хожим “Улаанбаатар таймс” сониных шиг юм болоход Авлигатай тэмцэх газар шалгаад шалгаад юу ч олохгүй. Яагаад гэвэл нийслэлийн ИТХ-ын баталсан хууль ёсны шийдвэр зөвшөөрөлтэй газар. Мөнгө төгрөг харагдахгүй, цэв цэвэрхэн, ул мөр үлдэхгүй. Энэ бол өнгөрсөн хориод жилийн турш нийслэлийн газрыг ямар ч хяналтгүй, бүрэн хаалттайгаар хувьчилж ирсэн арга билээ. Өнөөдөр нийслэлд газар олгосон Засаг даргын захирамж шиг нууц юм Монголд үгүй. Хааяа газрын маргаан Захиргааны хэргийн шүүхэд хүрч тэндээс захирамжийн хуулбарыг шаардахад нэг захирамжаар олгосон бусад газрын мэдээллийг FBI-гийн маш нууц материалыг 30,40,50 жилийн дараа ил болгохдоо зарим мөрүүдийг хараар палийтал дардаг шиг танигдахгүй болгоод өгдөг.

Бид нийслэлийн төсөв, бас өмч хөрөнгийг буруу зөв зарцууллаа гэж хэл ам хийж, хянахыг оролддог. Арав, хорин сая төгрөг буруу зөрүү төлөгдсөний төлөө дүүргүүдийн хог хаягдлын сан, ТҮК-ийг хичнээн шүүмжилж сэжиглэдэг билээ. Гэтэл тэрбум, тэрбумын газрыг “төсөл шалгаруулах” нэрээр зүв зүгээр өгч аваад байдаг. Хэзээ зарлаад, хэн хэн өрсөлдөөд, яаж шалгаруулаад, юугаараа илүү төслийг сонгосныг хэн ч сонсоогүй. Бодоод үзье. Ямар ч үнэ төлбөргүй өгсөн тэр газрыг маргааш өглөө нь хэдээр зарахав гэж асуувал тэрбумын үнэ хэлнэ.

Улс төрчид юуг нууж байна, тэр нь тэдний жинхэнэ нүүр царай гэж үг бий. Нийслэлийн Засаг дарга байсан хүмүүсийн жинхэнэ нүүр царай бол газар юм. Саяын ИТХ-ын хуралдаан дээр хальт сөхөгдөөд буцаад хаагдчихав. Бүрмөсөн сөхөхийг хуулийн элдэв цоорхойг нөхөх эрхтэй улс төрчид, хянаж шалгах үүрэгтэй албан тушаалтнууд, тэр ч бүү хэл илчлэх үүрэгтэй сэтгүүлчид хүртэл хүсэхгүй (саяхан байгууллагаараа нэг газрыг авчих шиг болсон), иймээс илчлэгдэхгүй, яагаад гэвэл өгсөн Засаг дарга нар авсан хүмүүс нийлээд “газрын мафи” юм. Эрх баригчдын муу муухайг амь хайргүй дууддаг аймаар шударга нөхдүүд хүртэл Зайсан, газар гэхлээр зовхио буулгаж дуугаа хураадаг. Зайсанд тухалсан, газраа хүртчихсэн учраас тэр.

“Аяганы хариу өдөртөө, агтны хариу жилдээ” гэж үг бий. Тэрбумын газар өгсний хариуг яаж барьдаг бол? Сонин хэвлэлээр газрын наймаачнаар цоллуулдаг экс Засаг дарга М.Энхболд 2008 оны сонгуулийн өмнө хандив цуглуулах хүлээн авалт зохион байгуулсан. Сонгуулийн хуулийн дагуу бүх хандивыг ил тод зарласан бол дүгнэлт хийж болох байлаа. Даанч тэгээгүй.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

“Хүрээ” хувьчлалын “сод” хувилбар

Posted by Бид on 2011/12/05

Бямба гаригт олон нийтийн телевизийн “Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөр “Монгол Улсын Засгийн газар энэ жилийг бизнесийн орчныг шинэчлэх жил болгон зарласны хариуд бизнес эрхлэгчид нийгмийн сайн сайхны төлөө эрүүл бизнесийг цэцэглүүлэхээр нийгмийг уриалж байна” гэж хоёр талд зэрэг нялуурсан оршилтойгоор Мэдээллийн технологийн үндэсний паркийн байранд “Өргөө синема” кинотеатр, тоглоомын төв нээгдсэн тухай захиалгатай сурвалжлага үзүүллээ. Гагцхүү эрүүл бизнес эрхлэгчид нь ардын жүжигчин Мэндбаярын (кино үзэх сайхан тухай ярив) цаагуур орчихоод огт цухуйгаагүй юм. Бусад телевизүүд ч төстэй сурвалжлага үзүүлжээ.   

Сонинууд телевизүүдийг бодвол арай шударга. Өнгөрсөн зун Мэдээллийн технологийн үндэсний паркийн хурлын заал, үзэсгэлэнгийн танхим хоёрыг ямар ч тайлбар, өдөр сударгүйгээр гэнэт хаагаад засварлаж эхэлснийг анх “Өдрийн шуудан” анзаарч Ц.Анандбазар захиралтай “Сод Монгол” компанитай холбоотойг илчилсэн санагдана. Харин “Өнөөдөр” сонин саяхны нэг дугаарын тэргүүн нүүрнээс эхэлсэн томоос том сурвалжлагад энэ явдлыг улаан, цагаан дээрэм гэж нэрлээд МТҮП-ийн гүйцэтгэх захирал Ё.Сүхбаатартай ярилцаж төсвийн байгууллага учраас байр саваа түрээслүүлэхээс өөр аргагүй талаар баахан гомдоллуулж төгсгөсөн байлаа. 

Төр өөрт нь хариуцуулсан энэ барилгын (зөвхөн байршил нь олон тэрбумаар үнэлэгдэх биз) тэн хагасыг тавиад туучихсан даргын яриа хачин санагдаж хэн болохыг нь хальт сураглав. УИХ-гишүүн Э.Мөнх-Очир нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга байхдаа дороо авч ажиллуулсан, хотын ерөнхий менежерээр дэвшихдээ үүрэг гүйцэтгэгчээр үлдээж байсан чин үнэнч нөхөр ажээ. Харин сонгуулийн дараа гэнэтхэн Монголд өөр олдоогүй цорын ганц мэдээллийн технологийн менежерээр тодруулж энэ суудалд тавьжээ. Одоо Мөнх-Очир, Анандбазар нар ямар холбоотойг бага сага мэддэг хүнд энэхүү өнгөт дээрмийн учир начир зах зухаасаа тодрох биз. Эртнээс бодож боловсруулсан операци. Эхлээд хүнээ чимээгүйхэн аваачиж тавьсан. Тэр нь “Сод Монгол”-той сэмээрхэн гэрээ байгуулсан. Цаадах нь арай эрт даварч нэг ам.метр талбайг дөнгөж 5000 төгрөгөөр түрээсэлснээ ч төлөхгүй эрхэлсэн. Шүүхдэлцэж жүжиглэсэн нь хожим “Аймаар юм болсон. Үзэлцээд үзэлцээд бараагүй” гэж хэлэхийн тулд.

Нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгч Ц.Анандбазарын “Сод Монгол” компанийн дээрэм зөвхөн МТҮП-аар хязгаарлагдахгүй. Өнгөрсөн зун нийслэлийн өмчид байдаг Соёлын төв өргөөний нэгээхэн хэсгийг хувьчилж аваад засварлаж эргэн тойрны дундын болон нийтийн эзэмшлийн газрыг хашаалж авсан учрыг сонирхоход “өрөндөө авсан” гэв. (Юун сонгон шалгаруулалт, өрсөлдөөн?!)

“Сод Монгол” компани МТҮП-ын тэр хэсгийг бас л өрөндөө авч таарна. Ганц, хоёр жилийн дараа “Өргөө синема”-г байгуулсан хөрөнгө зардлаа хэдэн зуун саяар үнэлж нэхэхэд Ё.Сүхбаатар дарга “манайх төсвийн байгууллага учраас арга алга” хэмээн гоншигноход бэлэн суугаа. Эсвэл амжаад бултчихсан байна. Ингээд МТҮП-ийн барилгын хагас “Сод Монгол”-ын өмч болно. Дараа нь давуу эрх ярьж үлдсэн хэсэгт ч санаархаж мэднэ. Мартсанаас, III,IV хороолол дахь том “Өргөө” кино театрыг “Сод Монгол” хэзээ, ямар тендерээр, хэнтэй өрсөлдөөд хувьчлаад авчихсан юм бол?

Энэ бүхэн бол нийслэлийн экс Засаг дарга М.Энхболдын эхлүүлсэн “хүрээ” маягийн хувьчлалын үргэлжлэл юм. Ерөнхийдөө нийтэд зарлахгүй, өрсөлдүүлэхгүйгээр хотын өмчид хэн нэгний хөрөнгийг оруулж хувь эзэмшүүлээд сэмээрхэн хувьчилж өгөх арга юм. М.Энхболдын үед “Тэнгис” кинотеатрт солонгосчууд засвар хийгээд л 80 хувийг эзэмшдэг болжээ. Барилга, бас доорхи газар хоёроос дутахгүй өртөгтэй засвар гэж байх уу? Тэгвэл Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд жил бүрийн зун М.Энхболд тэргүүтэй баяр наадмын комисс улсын төсвөөс мөнгө гаргуулж засвар хийлгэдэг атал 51 хувь нь хувьчлагдсан төдийгүй нийслэлийн эзэмшдэг хувь огт нэмэгддэггүйн нууцыг тэр л мэднэ. “Улаанбаатар” банк, “Улаанбаатар даатгал”-ыг бас л М.Энхболдын үед иймэрхүүгээр хувьчилсан нь хожим мэдэгджээ. “Ард”, “Од” кино театрууд ч ялгаагүй.  

М.Энхболдын “хүрээ” хувьчлалын нарийн ухаан, ул мөр үлдээдэггүй нь хотын дараачийн эрх мэдэлтнүүдэд гүн сэтгэгдэл төрүүлж бахархан дууриасан юм. Одоо ид шуугиж байгаа “Өргөө” зочид буудалд “Хар дун” нэртэй компани хөрөнгө оруулахаар амлангуут  75 хувийг өгчихсөн нь Нямдорж сайдын ачаар саяхан ил болсон билээ.  

Саяхан болтол нийслэл хот өөрийн өмчийн UBS телевиз, “Улаанбаатар” радио, бас “Улаанбаатар таймс” сонинтой байсан. Аливаа хэвлэл мэдээллийн хувьд бурууд нүд хурц байж, тэр тусмаа хотын өмч хөрөнгийг идүүлж уулгахгүй “хүүе хайя” хэмээн дуугарч байх үүрэгтэй ч цаадуул нь арван хэдэн жил тэжээж таргалуулсан төдийгүй бөөн өмч хөрөнгө тасалж өгөөд “хүрээ” маягаар учрыг нь олсон билээ. Харин “Улаанбаатар таймс”  сонинд буюу цаана нь байсан нөхдүүдэд хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг хотын төвийн газартай нь хамт залгиулахыг оролдож хэтэрхий шунасан тул цаадуул хахаж цацаад  баригдчихав.  

Харин Соёлын төв өргөөг арай өөрөөр, энд тэндээс нь таслан хувьчилж эхлэв бололтой. Нийслэлийн өмч хувьчлал “сод” хувилбараар үргэлжилж байна.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

УДБЭТ-ийг нам болгоно

Posted by Бид on 2011/10/22

Ардчиллын ордны барилгын ажил эхлэх гэтэл Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрынхан элдэв саад тотгор учруулж (“ардчиллын эсрэг нөхдүүд биш биз?”) байгаа талаар сонинууд бичжээ. Ардын нам 14 давхар Тусгаар тогтнолын ордонгоо сүндэрлүүлж дуусаад өнөө маргаашгүй нээх гэж байхад орох оронгүй шахам хоцорсон ардчилсан намынхныг өрөвдөж хайрлах хэрэгтэй ч тэр 20 давхар босвол Азид бараг цорын ганц энэ театр ингэж харагдана. Монголын 20-р зууны уран барилга, соёл, түүхийн сүүлчийн хэдэн дурсгалын хамгийн сонгодог нь ийнхүү хоёр дахь удаагаа навтайж гурван талаасаа хашигдахад бэлэн боллоо. (Цаанаас хаасан МАН-ын ордон зурган дээр гараагүй)

Яг одоо Монголын архитекторуудын эвлэлийн 55 жилийн арга хэмжээ нөгөө нэг сонгодог буюу Улсын драмын эрдмийн театрт үргэлжилж байна. Нийслэлийн уран барилга, түүхт талбай, тэр тусмаа театрыг ингэж доромжлохыг харсаар байгаад тэвчээр барагдсан мэргэжлийн хүмүүс нэг цугласных “Нийслэлийн нүүр царайг аврая” мэтийн лоозон барьж Сүхбаатарын талбай руу жагсаалаараа очих болов уу гэтэл найрлаад дуусах гэнэ. Тус эвлэлийн Ерөнхийлөгч нь нийслэлийн барилга, хот байгуулалт, төлөвлөлтийн газрын дарга, ерөнхий архитекторч Э.Хүрэлбаатар буюу Улаанбаатарт шинээр баригдах бүх барилгын зөвшөөрөлд гарын үсэг зурдаг нөхөр өөрөө. Монголын архитекторууд түүний гарт атгаастай.

УДБЭТ-ынхан бууж өгөхөөс өөр яахав. Урдаас мөнгө, хойноос эрх мэдэл хоёр нийлж дундаа хийгээд ёроолдоо хаях нь тов тодорхой.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 3 Comments »

Улаанбаатарын хамгийн муухай барилга

Posted by Бид on 2011/10/22

Хуучнаар Багшийн дээд, шинээр бол Монгол Улсын боловсролын их сургуулийн чанх урд байдаг энэ барилгыг Улаанбаатарт хамгийн хөгийн гэж би боддог. Энх тайвны өргөн чөлөөнд торсон бөглөө мэт энэ муухай юмыг аваад хаячихвал мөн сайхан аа. Ойртоод харахад ямар ч хэлбэр дүрсгүй, дотогш шагайвал томхон ТҮЦ байх юм. (Хажуугаар нь дахиж явбал ойроос авсан зураг нэмье). Бас замын цагдааг бөөрөндөө наачихжээ. 

Улаанбаатарын нэгэн даргын өмч юм. Арав гаруй жилийн өмнө жижиг мухлаг маягаар эхлүүлж хавь ойрын газрыг сэм сэмхэн хумсалж нэмсээр байшин болгочихсон. Маргааш гэнэтхэн өөрчилж 10 давхар “харандаа” зооно гэвэл түүний дур.        

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Чойбалсангийн солигдсон хөшөө

Posted by Бид on 2011/10/21

Ноднин нарлаг сайхан өдрөөр Сүхбаатарын талбай дээгүүр алхаж яваад жанжин Сүхын хөшөөг буулгаж байхтай таарч билээ. Харин энэ хаврын нэгэн үдэш харьж явтал МУИС-ын төв байрны урдах Чойбалсангийн хөшөөний хөлийг (“аймаар” бөх байснаас бараг бүтэн цаг оролдож байж) тасалж байхтай бас таарч хэсэг хүлээгээд машинд ачиж байгаа зургийг авахдаа яагаад ч юм 1937 онд амьд хүнийг яг ингэж харуй бүрийгээр ачдаг байсан байх гэж бодсон. Тэгвэл наадмын дараа МУИС-ын хажуугаар өнгөрч яваад цочлоо.

Би юу үзсэн гээч! ↓

 

Маш болгоомжтой ойртов. Нөгөө “хүрэлдсэн” хөшөө ирчихсэн тавцангаа хүлээж байсан юм санж. Ямар ч хүндэтгэлгүй авчирсан  байгаа биз? ↓

Хэд хоногийн дараа байранд нь тавьсан байлаа. ↓

Надад дандаа ингэж тааралдсан нь сайн уу, муу юу бүү мэд. Ямар ч байсан хоёр том хөшөөг авч явсан ба авч ирсэн бяцхан түүхийн гэрч болов. 

Чойбалсангийн хөшөө хөл дээрээ зогссоноос хойш хоёр сар орчим хүлээлгээд өчигдөр нээлтийн ёслол болж МАН-ынхан, эсвэл төрд гарсан МАН-ынхан дангаараа оролцож харагдлаа.  Хөшөө дурсгал бол иргэд, олон нийт харж байх, саналаа хэлэх, бүр оролцох ёстой цөөхөн асуудлын нэг.  Оюутолгойн гэрээний 8-ын 2-ыг тэд мэдэхгүй, тэднээс асуухгүй  байж болох, харин хөшөөний хэрэгтэй хэрэггүй, сайхан муухайн талаар бүгд юм хэлж чадах ч МАН ард түмнээ “зовоохгүйгээр” өөрөө мэдээд түүхэн хоёр хөшөөг зоргоороо сольж орхилоо. “Хүрэлдсэн” гэж ярьдаг ч үнэн хэрэгтээ хог дээр аваачиж хаяад Бээжинд шинийг хүрлээр цутгуулж зоосон юм. (Сонирхуулахад, саяхан хэсэг залуус Замын-Үүдийн боомтод алтан Соёмбын хөшөө босгож урдаас орж ирэгсдэд туурга тусгаараа гайхуулахаар шийдэхдээ Эрээнд захиалжээ). 

P.S: 

ОХУ-д Петергофийн усан оргилуурын алдарт Самсоны барималыг  засварлаад (солиод биш үнэхээр засварлаад) буцааж тавихын өмнө Санкт-Петербургийн төв гудамжаар мянга мянган оршин суугчид, жуулчдын алга ташилтын дор авч явсан байна.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 4 Comments »

Сенсаац

Posted by Бид on 2011/09/23

Дөчин мянгатын байрнуудын дундах шугам сүлжээг солих ажил оршин суугчид болон нааш цааш яваа хүмүүст үнэхээр хүндрэл учруулж байгаа ч явган зам үлдээж хоёр талаар модон хашлага босгожээ. Нийслэлийг тэр чигээр нь ухаж төнхдөг жил жилийн бүтээн байгуулалтын нүх, шороон дунд дэндүү ховор тааралддаг.

Тэгвэл уучлал гуйсан энэ самбар миний хувьд жинхэнэ сенсаац байлаа. Би энэ кадрыг дарж, бас тэр компанийн уучлалыг дотроо хүлээн авч өршөөгөөд цааш алхлаа. Тэрэг түрсэн ажилчин залуу намайг өнгөртөл хүлээгээд хөдөлж харагдсан.

Бид хэзээ нэгэн цагт илүү сайн болцгооно гэдэгт би энэ мөчөөс хойш эргэлзэхээ болив.   

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 3 Comments »

1000 оюутны байр Налайхад биш Улаанбаатарт босч байна

Posted by Бид on 2011/09/22

Арслантай гүүрийн хажуугийн оюутны хотхоны хоёр байрны дундах сагсан бөмбөгийн бяцхан талбай дээр 1000 оюутны байр барьж байгаа нь.  Оюутнуудын амьсгаа авдаг сүүлчийн орон зай ийнхүү таглагдав.  Ноднингоос хойш Налайхын “городок”  руу их дээд, сургуулиудыг нүүлгэж кампус байгуулахаар ярьж бүр макет загвар үзүүлээд байсансан.  

 

Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Таглаж өгч байна.

Posted by Бид on 2011/09/21

Зүүн дөрвөн замын баруун хойхно сүндэрлэдэг байсан Нийгмийн эрүүл мэндийн хүрээлэн ийнхүү таглагдаж бараг харагдахаа больжээ. Нийслэлийн өмчид байсан уг барилгыг хэдэн сарын өмнө хотын дарга нар Эрүүл мэндийн яамны мэдэлд шилжүүлж өгөөмөр аашлахдаа тэртээ тэргүй яаманд харьяалагдаж, зардал нь яамнаас гардаг гэхчлэн ярьсан бол эргэн тойрны хамаг газрыг булааж авсныгаа огт тайлбарлаагүй. Эхлээд чанх баруун талын газрыг нийслэлийн өмчийн газрын дарга байсан нөхөр сэм хулгайлаад арван хэдэн давхар өндөр орон сууц бариулаад зарчихсан. Хүрээлэнгийн ажилтнууд тухайн үед тэмцээд тэмцээд бараагүй юм.  Дараа нь үйлчилгээний хоёр барилгын зөвшөөрөл олгоод (хэнд?), хамгийн сүүлд нар тусах төдий өчүүхэн завсар үлдээснээ хүртэл харамлаж нийтийн бие засах газрыг шургуулж гүйцээлээ. 

 

 

 

 

Үндэсний төв номын сангийн барилга бол зүгээр нэг хуучин байшин биш. Нийслэл хотын хамгийн сайхан уран барилгуудын нэг.  Бас XX зууны Монгол улсын соёл иргэншлийн билэг тэмдэг, түүх соёлын дурсгал билээ. Эргэн тойронд элдэв юм босгож дүр төрхийг дарж болохгүй гэж мэргэжлийн хүн ярихыг сонссон.  Гэтэл ноднин нэг талд нь Моннис/Оюутолгойн өндөр цамхаг сүндэрлүүлж нам дарсан. Нөгөө талд нь жаахан зай үлдсэн байсныг нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр хэн нэгэнд олгожээ. Газар ухаад эхэлмэгц Номын сангийн ажилчид гарч жаахан бухимдаад өнгөрсөн. Нөгөө ном дор мөргөж барьдаг нэг ч ухаантан дуугараагүй.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Чойбалсангийн хөшөөг 22 цагт авч явлаа

Posted by Бид on 2011/07/01

Тэртээ 1946 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн өмнө босгож 65 жил хөдөлгөөгүй маршал Чойбалсангийн хөшөөг өчигдөр үдэш 22 цагийн үед буулгаж “нэгэн байгууллагын хашаа” руу авч явлаа.  Гаднах самбар дээр “хөшөөний баримлыг хүрэлдэнэ” гэж бичсэн нь худлаа. Хөшөөнөөс хэв авч түүгээр Хятадад цоо шинэ хүрэл хөшөө хийлгээд авчирч зогсоох юм.

Улаанбаатарт урьдын юм болгоныг устгасаар байна. Ноднин Сүхбаатарын хөшөөг хүрлээр бүрнэ гэж мэхлэн хашаанд аваачиж хаясаныг мэдсэн Монгол улсын Ерөнхийлөгч хотын даргыг дуудаж түүхийн дурсгалыг элдэв хуулбараар хамаа намаагүй солих ёсгүйг анхааруулсан атал одоо дахилаа.

Нийслэлд үлдсэн хуучны бүх байшинг элдвээр гоочлон буулгаж суурин дээр нь өндөр барилга зоох, хөшөө дурсгал бүрийг Сүхбаатар, Чойбалсан хоёр шиг “хүрэлдэх” тийшээгээ явж байна. Улс мөнгөтэй болохын хэрээр XX зууны Улаанбаатараас үлдэх юм алга.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 8 Comments »

Гишгэх газаргүй хүүхдүүд …

Posted by Бид on 2011/06/03

6-р сарын 1 бол Хүүхдийн баяр, бас хүүхдийн паркт очиж тоглодог өдөр. XX зууны 1960-аад оны төгсгөлөөр (хэрвээ би андуураагүй бол 1967 онд) тогтсон энэ уламжлал дөч шахам жил үргэлжилсний дараа гэнэтхэн хэдэн жил тасарснаа сэргэж байгаа нь энэ үү?

Олон нийтийн телевизийн “Цагийн хүрд” хөтөлбөр Үндэсний соёл, амралтын хүрээлэнгийн нээлтийг сурвалжлахдаа шадар сайд М.Энхболдын “Би нийслэлийн Засаг дарга байхдаа Соёл амралтын хүрээлэнг шинэчлэх хөтөлбөрийг 2004 онд батлуулсан. Өнөөдөр шинээр нээгдсэн тоглоомуудыг хараад сэтгэл хөдөлж байна” гэсэн үгийг онцолж сэтгүүлч нь урьд энд тэнд дугаарлаж зовдог байсан хүүхдүүд өнөөдөр паркдаа сайхан тоглож байгааг бахдав.  Харин NBS телевизийн мэдээллийн хөтөлбөр арай өөр дүр зураг харагдаж, паркийн нарийхан төмөр хаалган дээр хамгаалагчдад хоригдсон хүмүүс дайран орж байх юм.

Улаанбаатарын орон сууцнуудын дундах хамаг тоглоомын талбайг ширхэгчлэн гарын үсэг зурж үгүй хийсэн  М.Энхболдын баясах нь аргагүй. Нийслэлийн төвийн 35,7 га газрыг “Бодь” группийн мэдэлд зугуухан хувьчлах зам шулуудсан төдийгүй Хүүхдийн паркийг устгасан нүгэл нь цайрч эхэлсэн учраас тэр. Монголын Диснейланд байгуулна гэж хөөргөн бөөн хүлээлт үүсгээд одоо нийт талбайн зөвхөн гуравны нэгд хүрэхтэй үгүйтэйд хэдэн тоглоом суурилуулсны эцэст амсуулсан хэрэг.

Үндэсний соёл, амралтын хүрээлэнг газартай нь зувчуулахын тулд эхлээд Японы “Иточу”-тай хамтарч шинэчлэнэ хэмээн хоёр, гурван жилийн турш мэхэлсэн. Хэдэн арван тэрбумын газар, барилга байгууламжийг ямар ч тендер, төсөл, сонгон шалгаруулалт, ил тод танилцуулга, хэлэлцүүлэггүйгээр “Бодь”-д шилжүүлээд нийслэлийн төсөвт юу орсон бэ? Чухам юу ч оруулахгүйн тулд 26 :74-өөр Улаанбаатар хот -“Бодь” группийн хамтарсан компани байгуулжээ. Энэ бол Энхболдын ичгүүр сонжуургүй хувьчлалын шалгарсан арга. Анх 100 хувь нийслэлийн өмч байсан “Улаанбаатар” банк, “Улаанбаатар” даатгал”,  “Тэнгэс”  кинотеатр,  бүр төрийн наадам хийдэг Төв цэнгэлдэх хүрээлэн хүртэл яг энэ замаар хувьчлагдсан буюу зам нь шулуудаад байна. “Улаанбаатар таймс” сонин, UBS телевиз, “Улаанбаатар радио”-гийн шошго зүүлгэсэн барилгууд шиг  менежментийн хувьчлал гэгчээр халхлахыг оролдоо ч үгүй.  Хэт ил, хэт том газар учраас тэр.  Удалгүй Диснейландын нэртэй тоглоомуудыг өч төчнөөн сая доллараар авч хөрөнгө оруулснаар түрээ барьж “Бодь” группийн хувь 100 болно. 

Өнөөдөр хүүхдийн паркийн газрын үлдсэн гуравны хоёрыг хэн ч нэхэхээ больжээ. Энд тэндээс нь эмтэлж “ориг” Шангри-Ла (MCS), Мон-Уран,  Сөүл ресторан, бас нэр үл мэдэгдэх компанид хүртээгээд амжсан, харин үлдсэн зай талбайг “Бодь-ийн элдэв барилга байгууламжууд дүүргэнэ, гагцхүү биднийг Хүүхдийн парк ийм жижигхэн гэдэгт дасахийг л хүлээж байгаа.

Багачуудад Диснейланд нэртэй өндөр үнэтэй хэдэн тоглоом хэрэгтэй байх. Гэхдээ 1967 онд хагас сая байсан, одоо сая давсан хүнтэй болсон нийслэл Улаанбаатар хотод бяцхан төдийгүй том иргэдэд зүлэг мод, амарч  суух сандал бүхий цэцэрлэгт хүрээлэн хэд дахин илүү хэрэгтэй. Үүнийг ахмад үе маань мэдээд 40 гаруй жилийн өмнө хотынхоо төвд сэлүүхэн парк байгуулж үлдээсэн. Цагийн эрхээр хуучирч хоцрогдсон түүнийг өөд татахын оронд хэд тасчаад үгүй хийчихэв.

Энэ жилийн хүүхдийн баяраар Сүхбаатарын талбай дээр багтаж ядсан олон хүүхэд багширч өнгөрүүллээ. Гишгэх газаргүй хүүхдүүд…

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, NBS | 9 Comments »

Нураачихав

Posted by Бид on 2011/04/27

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Нурааж байна

Posted by Бид on 2011/04/26

Гадаад харилцааны яамны зүүн талд “Зориг” сангийн байрыг алгасаад шовойдог [байсан] энэ барилга их “бүтээн байгуулалт”-ын шуурганд тэссэнгүй. Би бараг мартсаныг хүмүүс санууллаа. Социализмын үед Бүгд Найрамдах Болгар Ард улсын Элчин сайдын яам ажиллаж,  өөрчлөн байгуулалтаар Хүүхдийн номын санг байгуулж оруулахад сүрхий зохиж “муурын байшин” нэрээр өхөөрдүүлсэн түүхтэй. Зах зээлээс хойш тэр цагийн  үеийн  жишгээр сэмээрхэн хувьчлагдаж (Төрийн өмчийн хорооны олонд зарлаагүй тусгай операци!) 1998 онд Ерөнхий сайд М.Энхсайхан албан тушаалаасаа буумагцаа “Премьер Интернэйшнл” компанитайгаа төвхнөсөн. Төдөлгүй худалдсан биз, Худалдаа, хөгжлийн банкных болж  804-р салбар байрласаар 2011 оны хавартай золгосон юм. Хэдэнтээ засварлагдаж уран барилгын элементүүд нь арилж гөлийсөөр өнөөдрийн хайрцган төрхийг олсон ч “хуучин бууны хугархай” гэгчээр эвтэйхэн төрхөө алдсангүй.

Энэ байшингийн  “буруу” гэвэл өөрөөсөө хэд дахин том хашаа буюу нийслэлийн төвийн сая сая долларын газартай. Буурин дээр нь тэнгэр багадсан ордон өндийнө.

20-р зууны Улаанбаатараас нүдэнд тусч үлдсэн сүүлчийн хэдэн барилгын нэг бол энэ. Бүтээн байгуулахын тулд заавал нураах ёстой юм байна. Жаахан харамсалтай.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 8 Comments »

Засаг дарга Мөнхбаярын хоёр нүүр

Posted by Бид on 2011/04/24

Дөрөвдүгээр сарын аравдаар Хан-Уул дүүргийн 120 мянгатын автобусны буудлын дэргэд, Чингэсийн өргөн чөлөөний дагуух том талбайд “Алтай констракшн” ХХК барилга барихыг тэр хавийн байрны оршин суугчид эсэргүүцсэнээр 2011 оны хаврын хамгийн том газрын маргаан дэгдсэн юм. Нийслэлийн төв хэсэгт газрын маргаан цөөрсөн, яагаад гэвэл булаах газар үлдээгүй. Энэ бараг сүүлчийнх.

Одоогоос 3 жилийн өмнө яг ингэж хашаалахад сонгуулийн жил тулдаа оршин суугчид дийлж билээ.  Тэгвэл энэ удаад “бид юу ч барихгүй, зүгээр л газар доогуур явсан шугам сүлжээг шинэчлэнэ” гэж зальдаад сөхөө өгөлгүй ухаад овоолохыг оролдсон ч иргэд “хашир хүн гэж хаширсан хүн”-ий үлгэрээр итгээгүй бөгөөд хэвлэл мэдээлэлд хандсанаар шуугиан дэгдэв. Тэгтэл “Алтай констракшн” компани өөр аргад шилжиж энд 15 давхар орон сууц бариад метр квадратыг хямдаар өгнө барина гэж сайхан аашилснаар бүх зүйл тодорчээ. 

Хэд хоногийн дараа нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч Ц.Баатарзориг ирж үзээд барилгын ажлыг зогсоож ухсанаа булахыг телевизийн камерийн өмнө компанид үүрэгдэж бас нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр энд усан оргилууртай цэцэрлэгт хүрээлэн барих шийдвэр гаргасныг мэдээлээд буцсан байна. Хашаа тэр дороо буугаагүй тул дахиад иргэд арваад хоног тэмцэлдэж байгаа гэнэ. Олон нийтийн болон арилжааны том телевизүүд энэ асуудлаар цааш гүнзгийрэхийг хүсээгүй, сурвалжлахаа больсон тул оршин суугчид жижиг телевизүүдэд ханджээ.  

Үл бүтэх зөвшөөрөлд хэн гарын үсгээ зурсныг NBS телевизийн ярилцлагад оролцсон иргэдийн ярианаас мэдэж авлаа. Энэхүү ногоон байгууламж бүхий 9000 квадрат метр газрыг анх 2003 онд “Алтай констракшн” ХХК-ийн ерөнхий захирал Х.Бат-Эрдэнийн нэр дээр тухайн үед нийслэлийн засаг дарга М.Энхболд олгожээ. Харин зөвшөөрлийн хугацаа дуусахад хотын мэдэлд буцааж авахын оронд 2010 оны 1-р сарын 25-ны өдөр 54 тоот захирамж гарган сунгаж өгсөн хүн бол одоогийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр өөрөө юм байна. Оршин суугчдыг аргалаад барилгаа барь гэсэн хэрэг. Харин одоо болохоор оршин суугчдын талд орж цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах хэрэгтэй гэсэн юм байх. Хоёр нүүр мөн үү?

Өнөөдөр тэр газрын зөвшөөрөл цуцлагдаагүй,  “Алтай констракшн” ХХК-ийн мэдэлд хэвээр үлдсэн. “Хууль ёсны зөвшөөрөлтэй” тэд зүгээр суухгүй. Шүүхэд ч хандаж мэднэ. 

Одоо Г.Мөнхбаяр даргын дараачийн жүжиг юу байхыг харцгаая.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Улаанбаатарын түүх …

Posted by Бид on 2010/10/02

Бид андуурч байжээ. 20-р зуунаас Улаанбаатар хотод үлдээсэн хамгийн үнэ цэнэтэй зүйл бол байшин барилга, орон сууцны бүхэл бүтэн хорооллууд бус, харин юу ч босгохгүйгээр үлдээсэн хоосон зайнууд юм. Хамгийн сайн байршилтай бөгөөд дэд бүтцэд бэлэн холбосон зай талбайг сэмээрхэн хуваах нь нийслэлийг удирдаж ирсэн хүмүүсийн хийдэг ганц ажил байжээ. Үүнд нэг их ухаан хэрэггүй биз. Хотынхоо хогыг цэвэрлүүлж чаддаггүй Засаг дарга зөвхөн том бүтээн байгуулалт ярьдаг нь ердөө ийм учиртай.

Эхлээд социалист хот төлөвлөгчид хэзээ нэгэн цагт гүйцээхээр үлдээсэн том том зайг шууд авцгаасан бол дараачийн ээлжинд хүүхдийн тоглоомын талбай руу дайран эзэллээ. Уг нь 1996 онд нийслэлд газрыг зөвхөн төсөл шалгаруулах, эсвэл дуудлага худалдаа явуулах гэсэн хоёр аргаар олгож байхаар амалсан билээ. Гэвч өнгөрсөн арван хэдэн жилд ямар төслийг яаж шалгаруулж ирснийг хэн ч үл мэднэ. Хааяа Орбитод юмуу Ботаникт шатахуун түгээх станц барих газрыг сүртэйгээр дуудсан (хэн авах нь бас л урьдаас тодорхой) сураг дуулддаг ч хотын төвийн А бүсийн бүх газрыг нийслэлчүүдэд хэлэхгүйгээр, нүднээс далдуур олгоод дуусчээ. Ганц удаа ч дуудаагүй гээд бод доо! Маргааш нь сая сая доллараар зарагддаг газруудыг огт “үнэ төлбөргүй” түгээдэг гайхалтай дарга нар шүү!  Хэрвээ дуудлагаар худалдсан бол хотын зах руу өндөр хүчдэл, шугам хоолой татаж орон сууцны хорооллуудыг тэнд барихын зэрэгцээ гэр хорооллийг хөгжүүлэх хичнээн тэрбумыг олох байсан бол? 1996 оноос хойш Нийслэлийн Засаг дарга нарын газар олгосон захирамжуудыг тас нуужээ. Яагаад гэвэл Төрийн ордноос хууль гарган, эсвэл гаргахгүйгээр халхалдаг, хоёр намын шатсан шатаагүй өргөөнөөс хүнээ томилдог, тэгээд хандив, албан тушаал, бас хүссэн газраа өгч авалцан далд хийчихээд одоо шударга царайлан дээр суудаг нөхдийн нэрс төдийгүй сүлжээ ил гарчихна. Манай сэтгүүлчид тэднийг “газрын мафи” гэж нэрлэдэг.

Нэг мэдэхэд хотын төвд булаачихаар ч газар үлдсэнгүй. Арга бодож байрнуудын завсар зайгаар шургалуулан газар олгож айлын цонх хаалгыг таглуулсан ч бас л барагдах тийшээ ханджээ. Одоо газар олголт буюу булаалтын арга улам нарийсч дараачийн шатанд шилжиж байна. Энэ бол хуучин барилгуудыг нураах дараачийн “бүтээн байгуулалт” юм. Үүний тулд хамгийн түрүүнд 40,50 мянгатын барилгуудыг муулах кампанийг хэдэн жилийн өмнөөс эхлүүлж 40,50 жилийн настай тул маргааш нурна, газар хөдөлбөл өнөөдөр ч магадгүй гэж айлгасаар, хэвлэл мэдээлэл тоть шиг давтсаар… “Авзага трэйд” зэрэг шүлсээ савируулсан компаниуд тэр хавийн хэсэгчилсэн төлөвлөгөөг сайн дураараа, үнэ төлбөргүй хийж өгсөн гэнэ ээ. Эзлэх газраа товлохоо мартаагүй биз. Саяхнаас нийслэлийн дарга нар “хотын төвийн шаардлага хангахгүй барилгуудыг буулгаж шинийг бариулах эрх зүйн орчинг бүрдүүлнэ” гэж ярьж салахаа больсныг анзаарсан уу?!

Уг нь 40,50 мянгатын барилгуудыг зориудаар сүйтгэхгүй бол нурахгүй. Үүнийг хоёрын зэрэг барилгыг сонгон авч шинжилгээ хийсэн гаднын мэргэжилтэн нотолсон гэдэг. Харин нэгдүгээр давхрыг сунгахдаа хамаг ханыг хүссэнээрээ цоолж даацын ханануудыг ташраар нь нураасан эмх замбараагүй өргөтгөлүүдээс болж навсхийж мэдэх.

1990 он гэхэд Улаанбаатар хотын төв өнөөгийн төрхөө олж “Азийн цагаан дагина” биш юмаа гэхэд цэлийсэн сайхан гудамж талбайтай болж өнөөдөр элдвээр цоллож байгаа ч хожим угсарсан хайрцган хорооллуудын дэргэд даруухан хэрнээ хамаагүй “уран” барилгууд босчээ.  “Уран барилга бол хөшчихсөн ая” гэж үг бий. Цаг хугацаа ч байж болох. Бусад улсад хотынхоо төв гудамжинд хэдэн арав, зуун жилийн өмнө барьсан чулуун, шавар, модон барилгуудыг үлдээж, түүгээрээ бахархаж амьдардаг. Заавал Микеланжело, Растрелло эсвэл Нимэйрогийн бүтээл байх албагүй, зүгээр л түүхээ хадгалж байгаа хэрэг. Гэтэл бид өмнөх үеийн барилгуудыг гудамж, хорооллоор нь үгүй хийж, эсвэл зай завсаргүй чигчиж танигдахгүй болгоод тэгээс эхлүүлэх гэж байна. Дөрвөн уулын дунд биднээс өмнө хүмүүс амьдарч, амьдраад зогсохгүй дажгүй хот босгосон юм шүү.  Анхнаасаа эмх цэгцтэй төлөвлөж чадсан, түүнийг үргэлжлүүлэх түүхэн гэж хэлмээр боломж байсан. Даанч тавиад туучихлаа, бид. 

Ядахдаа нийслэл хотынхоо төвийг авч үлдэх байж. Гадаадын том хотуудын төвд өндөр барилгууд тэнгэр баганадаж харагддаг, харин улсынхаа нийслэлд хааны, парламентын, засгийн газрын ордноосоо дээш гаргадаггүй байх юм. Тэгвэл өнөөдөр манай Төрийн ордныг тойрон хичнээн юмнууд ёрдойх болсныг хар даа. Урьдын барилгууд улам навтайсаар. Урдаасаа хулхи “Шангри-Ла”-гийн сүүдэр бүрхсэн Дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын барилга тун удахгүй Ардчилсан намыг 20 давхар барилгад тас хавчуулагдана.

Хотын захиргааны хуучин барилгыг одоохон нураана…

Дэлхийн нийслэлүүдээс Улаанбаатар маань хамгийн том төв талбайтай байж магадгүй, гэтэл гуравны нэгийг нь тасалж урдах цэцэрлэгтэй хамт нэр үл мэдэгдэх “баатар”-т олгочихоод бараг арваад жил өнгөрлөө. Нэг л шөнө хашаалаад авна…

Нийслэл Улаанбаатар хотын 1970,1980-аад ерөнхий төлөвлөгөөнд Сүхбаатарын талбайгаас урагшаа дархан цаазат Богд уул, Зайсангийн ам цэлийтэл харагдахаар бодож энэ зүгт өндөр барилга барихгүйгээр төлөвлөж, үүгээрээ бахархдагсан. 2002 оны буюу 2020 он хүртэлх Ерөнхий төлөвлөгөөнд ч тийм байсан. Гэтэл одоо Гранд оффис, унжсан хэл шиг шилэн цамхаг, цаагуур нь ургаж байгаа өндөр барилгууд … 

Ингэж болохгүйг мэддэг, ойлгодог хот төлөвлөгчид, архитекторууд хаачив? Лав хуучин хашруудад нь гайгүй байршилтай хэсэгхэн газрыг гавьяатын цол, тэмдэгний хачиртайгаар хүртээгээд нам болгосон гэдэг.

Уг нь Ерөнхий төлөвлөгөө бол Засгийн газраар баталдаг хууль атал өнгөрсөн жилүүдэд дээр нэрлэсэн газрын мафийнхний хүссэн газраа авч босгосон барилга байшин, эдлэнгүүдэд тааруулан зурж өөрчлөөд “ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хийсэн хэсэгчилсэн төлөвлөгөөнд орсон ш дээ” болгож цайруулдаг тоглоомын баримт бичиг болж хувирчээ.  

Бодлого байтугай төлөвлөгөөгүй, улмаар замбараагаа алдсан, хамгийн харамсалтай нь түүхээ гээж байгаа Улаанбаатар гэж энэ.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Бээжин явсан, удахгүй ирнэ…

Posted by Бид on 2010/09/29

Саяхан морь унасан Сүхбаатарын хөшөөг түр буулгаж Хятад руу ачаад явчихлаа. Ирэх хавар зэсээр бүрүүлж буцаан авчраад дээш гарган зогсооход алтан нарны гэрэлд шаргалтан туяарч Монгол улсын нийслэл – Улаанбаатар хотын билэг тэмдэг хэвээр үлдэхнээ.

Сүүлийн хэдэн жил Сүхбаатарын хөшөөг эзэн Чингэсийн өмнүүр сүүтэгнүүлээд яахав, бүрмөсөн буулгаж өөр тийш нь аваачья гэсэн бодолтой хүмүүс байсан ч аз, эсвэл гай болж МАХН ба АН хоорондоо зөвшилцөн ардчилал, тусгаар тогтнол хоёрыг нэг нэгээр нь хувааж өмчилснөөр дураараа болцгоожээ. Нэг нь ардчиллын 20 жилийн ойгоор төрийн одон медалийг 20-30 мянгаар тарааж бүтэн жил тэмдэглэж байгаа бол нөгөө нь Сүхбаатарын хөшөөг дахиад зуу, зуун жил хөдлөхгүйгээр бөхлөхөөр шийдсэн байна. Нэмж Эрх чөлөөний нэртэй байсан, Сүхбаатарын талбай хаагдвал нөөцөнд байдаг эсэргүүцэл, тэмцлийн талбайг Тусгаар тогтнолын нэртэй болгож авангуутаа нийслэлийн Засаг даргад үүрэг өгч засуулж эхэллээ.

Уржнан шатаалгасан байраа МАХН бүр томруулан 14 давхар болгож бариулаад дуусч байгаа бол Ардчилсан нам  Улсын драмын эрдмийн театр ба Соёлын төв ордныг холбосон хүзүүвчэн байраа 20 давхар болгож  сүндэрлүүлэн давж гарах гэж байна.

Монгол Улсын төв талбайгаар сонин ихтэй.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Гудамжинд гарч байгаа “булаалт”-ын хэргүүд. Үргэлжлэл

Posted by Бид on 2010/09/09

Хуучнаар “Ард” кинотеатр, одоогоор “Хас” банкны хажуугийн байрнаас ургасан ресторан, пабууд зогсолтгүй давшсаар хажуугаар өнгөрөх явган хүний замыг булаасаар байна.  Нийтийн эзэмшлийн зам, талбайг иргэдийн өмнөөс  харж хандах үүрэгтэй нийслэлийн дарга, албан тушаалтнууд огт эсэргүүцэл үзүүлэхгүй чив чимээгүй сууцгаана. Магадгүй, өөрсдөө газар, барилгатай холбоотой нүгэл их үйлдсэн учраас хэцүү байдаг биз.  

Цаашдаа зөвхөн гоё машинаараа явж баар савандаа ордог болохнээ.  Хэрвээ та явган бол энэ хотод гишгэх газар үгүй …

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Нэгдүгээр давхрын давшилт

Posted by Бид on 2010/08/25

Хоёрдугаар давхрыг түр орхиж доошоо бууцгаая. Нийслэлийн орон сууцны нэгдүгээр давхрын өргөтгөл эмх замбараагаа бүрмөсөн алджээ. Эзэн нь өмчөө мэдээд сунгах эрхтэй мэт боловч тэр сунгаж эзэлдэг газар нь ганц түүний биш, харин тухайн байрны оршин суугчдын дундын, эсвэл нийтийн өмч байж таарна. Гэвч дээрээс зөвшөөрдөг, тэгээд хянадаггүй болохоор хэр сунгахыг зөвхөн эзний хүсэл мэдэх болжээ. Хүний шуналд хязгаар байх биш дээ …  

Ядахдаа “үүнээс хэтэрч болохгүй шүү” гэсэн улаан шугам татах ухаан энэ бүх зөвшөөрөл дээр гарын үсгээ зурсан Г.Мөнхбаяр, Э.Мөнх-Очир, Ч.Бат (өмнөх ерөнхий  менежерүүдийн нэрийг санахгүй байна) нарт байсангүй. Соёлтой бөгөөд хуультай оронд явган хүний зам руу харсан хаалга үүдийг гадагшаа нээгдэхийг хүртэл хориглодог (хажуугаар өнгөрөх хүнийг санаандгүй цохичихож  магадгүй учраас) юм гэсэн. Харин манайд огт явах замгүй болгочихоод байна. Нийслэлийн гудамжийг явган зорчигчдоос чөлөөлөх давшилт, бараг бяцхан “чөлөөлөх дайн” юм уу даа.  

Энх тайвны өргөн чөлөөнд Улсын их дэлгүүрээс зүүн тийш …

Metro Mall-оос урагшаа зам гарахад … 

5-р дунд сургуулийн зүүн талаар ….

Бас баруун талаар …

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 2 Comments »

Хоёрдугаар давхрын өргөтгөл эхэлжээ

Posted by Бид on 2010/08/24

Нэгдүгээр давхрын өргөтгөл гэж ярьдаг хачирхалтай “бүтээн байгуулалт” хэрээс хэтэрлээ. Уг нь зураг төсөл гаргаж мэргэжлийн байгууллагаар батлуулдаг, тэгээд нийслэлийн захирагчийн ажлын албанаас (дүүргүүд ч мэддэггүй юм гэсэн) зөвшөөрөл авдаг олон даваатай гэх хэдий ч хотын хамаг орон сууцны нэгдүгээр давхрын даацын ханыг ч хамаагүй цөмөлсөөр, эхэндээ ганц өрөө, тасалгааны хэмжээгээр даруухан сунгадаг байсан бол цаашаа сэм сэмхэн ахисаар өдий хүрлээ. Хэрвээ нэг нь илүү сунгачихвал нөгөө нь барьцан урагшилна. Сүүлдээ явган хүний зам, зүлэг талбай руу давшин оржээ. 

Улаанбаатар гэж улсын нийслэл, муу сайн ч түүхэн хотын уран барилга (тийм юм байгаа бол), тухайн байшингийн хэлбэр хийцтэй огт зохицохгүй байгааг бүгд харж байна. Ядахдаа урагш сунгалаа ч хүрээд зогсох ёстой “улаан шугам” гэж алга.

Хэрэг бишдэхийг дэндүү хожуу ухаарсан нийслэлийн удирдлага 2005 онд нэгдүгээр давхрын өргөтгөлийг бүрэн хориглохоо зарлаж, түүнээс хойш Ерөнхий менежер байсан Г.Мөнхбаяр, Э.Мөнх-Очир, одоо байгаа Ч.Бат гурав “нэг ч зөвшөөрөл олгоогүй” гэж тангарагладаг боловч  энэ “бүтээн байгуулалт” өчүүхэн төдий ч саатаагүй юм.  Дүгнэж хэлбэл, Улаанбаатар хотод орон сууцны нэгдүгээр давхрын өргөтгөл эмх замбараагаа алдаж хяналтаас бүрэн гарчээ. 

Энэ зун нийслэлд зарим орон сууцны хоёрдугаар давхрыг чимээгүйхэн өргөтгөж эхэлсэн байна.  Хэн ч дуугараагүй. Дасгаж байгаад дараа жилээс гуравдугаар давхар луу орох юм байна. Хэн ч дуугарахгүй…

Хан-Уул дүүргийн 18-р хорооллын үйлчилгээний төвийн дэргэдэх таван давхар байр … 

Төв шуудангийн урд, Улсын драмын эрдмийн театрын өөдөөс харсан орон сууц …

Байгалын түүхийн музейн баруун талын орон сууц …

Оршин суугчдын хилэгнэсэн асуултанд захиалагчдынхаа байтугай өөрсдийн нэрийг ч мэдэхгүй барилгачид нь “Албан ёсны зөвшөөрөлтэй” гэж даналзаад байна гэсэн шүү.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 3 Comments »

Хөгжим бүжгийн эргэн тойрон

Posted by Бид on 2010/05/07

Нийслэл Улаанбаатар хотын төлөвлөлт улам бүр эмх замбараагаа алдаж дампуурах тийшээ явж байгааг харуулсан бас нэг жишээ. Хөгжим бүжгийн коллежийн чанх урд тус сургуулийн өргөтгөл нэртэй том барилга босч эхэлсэн бол наад өнцөгт нь “Ар зайсан уул” хэмээх компани орон сууц барихаар газраа ухжээ. Хоёулаа будлиантай, тухайлбал ХБК-ийн өргөтгөл нь мэргэжлийн байгууллагын зөвшөөрөлгүй, бас хаанаас санхүүжүүлж байгаа нь тодорхойгүй болохоор хувийнх ч байж ч мэдэх, нөгөө нь ХБК ба “Ар зайсан уул”-ын хоёр захирлын хуйвалдаан (орон сууц бариулаад зарим давхрыг нь өгч авалцахаар тохирсон)  гэнэ. 

Ингээд Хөгжим бүжгийн коллежийн эргэн тойрны газар хэдийнэ учраа олжээ. 

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 11 Comments »

Явуухулангийн цэцэрлэг биш…

Posted by Бид on 2010/04/25

Нийслэлийн 23-р сургуулийн урд орших Бэгзийн Явуухулангийн нэрэмжит цэцэрлэгт хүрээлэн удахгүй ээлжит удаагаа нээлтээ хийнэ. Урьд нь нийслэлийн удирдлага хотын төвийн цэцэрлэг болгоныг булаагаагүйн нотолгоо болгож элдэв ой, сонгууль бүрийн өмнө ёслол үйлддэг байлаа. Гэхдээ газрын луйварчдын сурсан юмыг сураар боож болохгүй аж. Ноднин намар уг цэцэрлэгийг гаднаасаа юу ч харагдахгүй улаан төмөр хашаагаар битүү хүрээлж байгаад урдаас нь гуравны нэгийг булаагаад авчихжээ. (Тэнд хэдийнээ өндөр барилгаа босгоод эхэлсэн нь зургийн доод хэсэгт харагдана). Үлдсэн цэцэрлэгийг орвонгоор нь эргүүлж  найрагчийн амьд сэрүүн үед тарьсан мод, зүлгийг ул мөргүй устгаад өөр хаа нэгтээ ургуулсан моднуудыг авчран зоожээ. Чамин тансаг цэцэрлэг босох байх, гэхдээ Явуухулангийн “яруу найраг”-аас юу ч үлдсэнгүй.    

Явуулын хүн дэргэд чинь ирж байг

Яахав тэд намайг дурсан ярьж байг

Яруу найргийн мод бүүвэй

Явуухулангийн мод бүүвэй хэмээн шүлэглэсэн тэр модыг их найрагч 1973 онд Улаанбаатараас зугтуулсан мэт тэртээ Ховдын цэцэрлэгт суулгасан нь ямар аз вэ!     

Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 3 Comments »

Цонх тагласан барилга: Нөхөн төлбөрөөр шийтгэхүй

Posted by Бид on 2010/04/13

Нийслэлийн Хан-Уул дүүргийн нутаг дэвсгэр дэх 120 мянгатын 14 ба 15-р байрны урд босч, бас дундуур нь шургаж зарим айлын цонхыг бүр таглачихсан “Адоре” компанийн зочид буудлын барилгыг 2005 онд хашаа хатгаж суурь ухахаас нь эхлэн оршин суугчид эсэргүүцээд чадалгүй бариулсан ч хэдэн жилийн турш шүүхээр заргалдсаны дүнд уг барилгад олгосон зөвшөөрлүүд Монгол Улсын хамаг хуулийг зэрэг зэрэг зөрчсөн болохыг ноднин тогтоолгож, улмаар нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр газрын зөвшөөрлийг нь хүчингүй болгоход хүрсэн тухай урьд нь бичиж байлаа. [Эндээс үзнэ үү]

Нэгэнт хууль бус барилга юм бол буулгах ёстой гэсэн үг. Гагцхүү тодорхой арга хэмжээ аваагүй тул оршин суугчид нийслэлийн Засаг даргыг дахиад шүүхэд өгсөн ч түүний өмгөөлөгч, эсвэл гуравдагч этгээд  гэгдэх болсон барилгын компанийн төлөөлөл ээлж дараалан ирээгүй зэрэг шалтгаанаар шүүх хурал 5 удаа хойшлоод байгаа гэнэ.

Маш эгзэгтэй нөхцөл байдал үүсчээ.

Хууль зөрчсөн бол жирийн иргэн ба төрийн өндөр албан тушаалтан ялгаагүй хариуцлага хүлээх ёстой шиг хууль бусаар баригдсан жижигхэн ТҮЦ ба хувийн компанийн өндөр барилга хоёулаа буух ёстой. Гэтэл эзэд нь уг барилгад нэг бус тэрбумыг зарцуулсан нь гарцаагүй. Үнэхээр буулгахдаа хүрвэл нийслэлийн удирдлагаас хамаг зардал, зээлийн хүү, нэмээд олоогүй ашиг, алдсан хугацаа, ёс суртахууны хохирол энэ тэр гээд хэд дахин үржүүлж нэхэмжлэхээ сайн мэднэ. Уг барилга барих зөвшөөрлийг олгосон хүн нь тэр үеийн Нийслэлийн засаг дарга, одоо Монгол Улсын шадар сайд М.Энхболд.  Гэхдээ энэ нөхөр ганц ч төгрөг төлөхгүй, яагаад гэвэл төрийн албан тушаалтны буруугаас болж учирсан хохирлыг төр буюу татвар төлөгчид  хариуцах хуультай юм гэсэн.

Нийслэлийн төсөвт илүүдээ гарсан хэдэн тэрбум байхгүй тул тухайн компанийг оршин суугчидтай зөвшилцүүлж уг маргаанаас яс хагацахыг хүсч байгаа.  Барилгын компани ч гэсэн хэдэн төгрөгөөр аргалаад барилгаа авч л үлдэхийг бодно. Ингээд л хотын удирдлага, компани хоёрын ашиг сонирхол дахиад нэгдэх нь тэр. Шүүх хурлуудыг ээлжилж гацаагаад байгаа нь тохиолдол биш. 

Одоо оршин суугчид компанийн эздээс хууль бус барилга барьсандаа харамсахуйц, эсвэл нийслэлийн удирдлагаас “Бид яах гэж хууль бус зөвшөөрөл олгов оо” гэж бүр ихээр харамсмаар тийм их хэмжээтэй нөхөн төлбөрийг нэхэж шийтгэх цорын ганц арга үлдэж байна. Иргэдээс хэн нэг нь  эхлээд ингэж чадсан цагт нийслэлд гардаг хот төлөвлөлтийн булхай, “газрын маргаан” гэгч үзэгдлийг таслан зогсоогоод зогсохгүй урьд гарсны хариуцлагыг сая тооцож эхэлнэ.  

Баруунд ингэж тэгэж хохирсон иргэд нөхөн төлбөрт өч төчнөөн сая доллар авлаа  гэдэг. Манайд ямар жишиг байх ёстой бол? Албан тушаалтнууд юмуу компаниудаар зүгээр нэг амаа таглуулах биш, харин тэдэнд хатуу шийтгэл болохуйц тоо хэмжээг хэлж байна.  

Таныхаар бол хэд байх ёстой вэ? 

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 2 Comments »

Хэлмэгдэгсдийн талбай …

Posted by Бид on 2009/10/17

Helmegdegsdiin hushuunii urd

Улаанбаатарт нийтийн эзэмшлийн ногоон байгууламж, зам талбай, ундны усны эх үүсвэр зэрэг 54 байршилд газар олгохгүй байх жагсаалтад Монголын үндэсний түүхийн  музейн урд талын хэлмэгдэгсдийн талбай орсон билээ.  Барилга барих тухай бодож ч зүрхлэхгүй газрыг Нийслэлийн ИТХ-аас өршөөж шоудсан нь сонин. “За яахав, бид харж үзээд энд чинь барилга барихаа болилоо шүү” хэмээн  ихэрхээд ч байгаа юм шиг… 

Өнгөрсөн арваад жилд цэцэрлэгт хүрээлэн, зүлэг мод, хүүхдийн тоглоомын талбай, явах замаа хүртэл алдаж хэлмэгдсэн нийслэлийн иргэдэд зориулсан хөшөө  биш юмаа гэхэд самбар босгох жижигхээн талбай нийслэлд олдох болов уу?

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | Leave a Comment »

Сүхбаатарын талбай дээрх “хайрцаг”

Posted by Бид on 2009/10/15

Энэ долоо хоногоос Д.Сүхбаатарын талбай дээр ийм том хайрцаг тавигдлаа. Эхлээд төмөр каркас угсарч тусгай модон фанер бололтой хавтангаар бүрсэн энэ байгууламж гаднаа ямар нэгэн хаяг, тайлбар үгүй ч хамгаалагч залуугаас асуухад тэрбээр цаана харагдах MCS-ийн Central Tower-ийн нэгдүгээр давхрын Louis Vuitton хаягийг зааж “тэрний шоу болох юм байх” гэлээ. Францын цүнх, чемоданы гэгддэг брэнд Монголыг байлдан дагуулж байгаа нь энэ.  Жанжин Сүхбаатарын хөшөө намс.

Жагсаж болдоггүй шоудаж болдог Сүхбаатарын талбай  дээр боссон хамгийн том байгууламж энэ болов уу…   

SB talbai deer

Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 4 Comments »

Даапаалав

Posted by Бид on 2009/10/04

Саяхан нийслэлийн ИТХ-аас хойшид ГАЗАР ОЛГОХГҮЙ БАЙХ 54 БАЙРШЛЫН ЖАГСААЛТ гаргасныг үзэхэд тэд иргэдээ даапаалж байх шиг санагдаад явчихав. Энд тэндээс нь хэмлэсээр байгаад дахиж олгох зай талбай огт үлдээгүй, эсвэл тэртээ тэргүй олгох ёсгүй нийтийн эзэмшлийн  хэдэн талбай, цэцэрлэгт байгууламжуудыг жагсаасан байх юм. Дэндүү ил учраас тэр биз. Тэгсэн мөртлөө сургууль, цэцэрлэгийн болон СӨХ-ийн гаднах талбайг тэр чигээр нь орхижээ.

Зарим нэгийг сонирхъё.

Их жанжин Сүхбаатарын талбайд газар олгохгүй гэжээ Монгол улсын төв талбай дээр газар олгоно гэж ямар эрүүл хүний санаанд орох вэ? Харин манай хотын дарга нарын толгойд хэдийнэ ороод, тэндээ нуугдаж байгаад дөнгөж сая гарав бололтой. Гэхдээ хэдэн жилийн өмнө Сүхбаатарын талбайн хучилтыг хятад компаниар солиулахдаа талбайн гуравны нэгийг урд талаас нь сэмхэн үлдээснийг бид анзаардаггүй. Нэг мэдэхэд хашаалаад ямар нэгэн юм барьж эхлэнэ дээ.

Барилгачдын талбай дээр бариулахгүй гэнэ. Тэр талбайг Барилгачдын хөшөө нэрээр дороо гарааш, хажуугаараа ресторан, зоогийн газартай байгууламж хэдийнэ эзэлсэн.

СУИС-ын урд талбайд дээр бариулахгүй гэжээ. Тэнд машины багахан зогсоол харагддаг, харин ямар ч талбай байхгүй.

Монголын үндэсний түүхийн музейн урд талын хэлмэгдэгсдийн талбайд бариулахгүй гэнэ. Машины замыг хааж барихыг санаархахгүй юм бол тэнд өчүүхэн төдий ч зай байхгүй.

Нийслэлийн Ардчилсан намын байрны хойд талын С.Зоригийн хөшөөтэй талбай гэжээ. Тэнд хөшөө байгаа нь үнэн, харин талбай байхгүй.

19-р хорооллын Жаргалант үйлчилгээний төвийн дундах талбай гэжээ. Тэр жоохон талбай (үнэн хэрэгтээ талбай биш, П үсэг хэлбэртэй барилгын завсар шүү дээ)  дүүртэл баригдчихсан байгаа.

МУИС-ийн хичээлийн 2-р байрны урд тал, Мэдээлэл технологийн үндэсний паркийн хойд талын оюутны талбай. Хэдийнэ баригдаад эхэлчихсэн. (“Бас нэг шовгор”-ыг үз)

23-р сургуулийн урдах Б.Явуухулангийн нэрэмжит талбайд бариулахгүй гэжээ. Уг талбайг тохижуулах нэрээр зөвшөөрөл өгөөд өндөр гэгчийн хашаагаар таглуулан том барилгын суурь ухуулж эхэлснээ тэд сайн мэдэж байгаа.  Сайхан жүжиглэж байна аа!

Цаашилбал, ундны усны эх үүсвэрүүдийн хамгаалалтын дотоод мужид бариулахгүй гэнэ. Нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгчид нэртэй том дарга нар хүссэн ч бариулах эрхгүй. Улсын Их дэлгүүрийн урдах талбайд бариулахгүй гэнэ. Тэр чинь УИД-ийн үргэлжлэл. Ёстой л нөгөө “хүний юмаар хүүдэгнэнэ” гэгч болохнээ.

Гэх мэтээр та байршил болгоныг төсөөлөөд үз дээ. 54 байршлын жагсаалтыг дор сийрүүлэв.

Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 6 Comments »

Бас нэг шовгор…

Posted by Бид on 2009/09/25

Саяхан нийслэлийн удирдлага хуралдаж хотын төв хэсэгт дахиж нэг ч барилга бариулахгүй, тэр тусмаа нийтийн эзэмшилд үлдсэн цөөхөн зай талбайг амь биеээрээ хамгаалах болсноо зарласан юм. Гэтэл тэд хэнд юуг өгч авахаа цаагуураа хэдийнэ жин тан болгочихоод наагуураа тормолзож суугаа нь тэр аж.

Хэдхэн хоногийн өмнөөс МУИС-ийн хичээлийн 2-р байрны урд, Мэдээллийн технологийн үндэсний паркийн хойно, Оюутны нэртэй аятайхан талбай дээр нэр нь үл мэдэгдэх компани амжуулж өгч байна аа…

Ээлжит шовгор энд сүндэрлэснй дараа Оюутны талбайн үлдэгдлийг юу гэж нэрлэвэл зохилтой вэ? Ikh surguuliin urd

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 5 Comments »

120 мянгат: Айлын цонхыг тагласан зочид буудлын барилга

Posted by Бид on 2009/08/16

Хан-Уул дүүргийн 1-р хорооны нутаг дэвсгэр буюу 120 мянгатын 14, 15-р байрны урд барьж байгаа G.M.V зочид буудлын 13 давхар, түүний залгаа 2 давхар барилгууд айлуудын цонхийг таглан баригдаад дуусчээ. Тухайлбал, нэгэн айлын цонх ийн таглагдсан байв.

xix-adore-1 Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 5 Comments »

Төмөр замын арктай шар …

Posted by Бид on 2009/08/16

Би “Хот төлөвлөлт ба газар олголт” булан нээж нийслэлийн барилга байшин, гудамж, зам талбайн байдал,  газрын маргаан зөрчил, хот төлөвлөлтийн алдаа завхралыг ажиглаж тодорхой баримт, жишээг нийтэлж байхаар шийдлээ.

Эхнийхийг танилцуулья.

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 1-р хорооны нутаг дэвсгэрт, төмөр замын “арктай шар” гэгдэх орон сууцны нүүрэн талд, усан оргилуур, мод, цэцгийн мандал бүхий тохижуулсан жижигхэн гурвалжин дээр “Халиун толгой” компани олон давхар барилга барихаар суурь ухаж хашаа босгож эхэлснийг оршин суугчид эсэргүүцсэн маргаан тэмцэл 2003 оноос хойш тасралтгүй үргэлжилж байна.  

Та харж байна уу? Энхтайвны өргөн чөлөө рүү харсан “арктай шар”-ын айлуудын цонхыг 10 давхар барилгаар таглаж болно гэж үү?

tumur_zam_arktai_bair Read the rest of this entry »

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 1 Comment »

Монголын хамгийн муухай хашаа

Posted by Бид on 2009/03/17

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Г.Мөнхбаяр 97 тоот захирамж гаргаж нийслэлийн өнгө үзэмжийг гутааж байгаа эмх замбараагүй хашаануудыг цэгцлэхийн тулд өөрийн орлогч Б.Мөнхбаатараар ахлуулсан ажлын хэсэг байгуулж “Хашаа” нэртэй гурван сарын арга хэмжээг зохион байгуулах болсноо зарлав.  Хэвлэл мэдээллүүд үүнийг ихэд сонирхон мэдээлж, тухайлбал, “Өнөөдөр” сонин мэдээгээ “Өнгө үзэмжгүй хашаа баривал газар эзэмших захирамжийг хүчингүй болгоно” хэмээн гарчиглажээ. Энэ хаваржин бужигнуулж ширүүн юм болохнээ. Гэхдээ гэр хорооллын ядарсан хашаануудыг биш, харин хотын төв хэсэгт дөрвөлжилж орхисон элдэв хашаануудыг эхлээд буулгана гэж найдаад Улаанбаатарын, магадгүй Монголын хамгийн муухай хашааг хэлж өгье.

img_2213 Үүнээс навсгар хашаа Монголын 20 аймаг, 300 гаруй суманд      зөндөө бий байх, гагцхүү энэ хашаа нийлэлийн яг төвд, Төрийн ордны чанх зүүн талд байдаг учраас дийлж байгаа юм. Тэгээд лав 4 жилийн турш навсайж ирсэн  учраас “Хашаа” аяны болзлын дагуу өчиггүй буулгах ёстой.  Зэргэлдээх ХАС банк том самбараар яаж ч далдлаад нэмэр алга.

Цаанаас нь улсын хэвлэлийн комбинат агсан цухайдаг. 100 шахам жилийн өмнө Дамдины Сүхбаатар гэдэг залуу энд үсэг өрж зогссоноос хойш бүтэн зууны туршид монголын бичгийн соёлыг үйлдвэрлэж өгсөн газар. Би энэ барилгыг хэвээр үлдээж засаж тордоод XX зууны түүхийн дурсгал болгоосой гэж одоо ч хүсдэг. Гэтэл М.Энхболд дарга “Улаанбаатар таймс” хэмээх жижигхээн сониныхоо нэрээр сожиж үлдээгээд 2005 онд дээврээс буулгаж эхэлснээ гэнэтхэн орхисон …Юу болсныг хэн ч мэдэхгүй.

img_2214 Одоо Төрийн ордны баруун хаалгаар өглөө дотогшоо, орой   гадагшаа морилдог Монгол улсын Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд  хоёр тас хар машиныхаа цонхоор энэхүү “үзэл сурталгүй” хашааг заавал хардаг гэж нийслэлийн удирдлага мэдэхийн дээдээр мэдэж таарна. Гэхдээ байлгаад байгааг бодоход Ерөнхийлөгчтэй холбоотой гэдэг яриа үнэн бололтой. Тэгвэл Ерөнхий сайд яагаад таг дуугүй? Эвгүй байдаг биз…

Уг нь манай сонин, телевизүүд хамрын дор байгаа энэ барилгыг аль эрт илчилж шуугиан дэгдээгээд Ерөнхийлөгчөөр нэг юм бодуулж ядахдаа гоё хашаа бариулах байсан юм. Даанч тэгээгүй учраас аргаа барсан нийслэлийн удирдлага Ерөнхийлөгчийн барилгад холоос халдахаар шийдэж “Хашаа” аяныг сэдсэн байж болох. Бүтэн тэрбум төгрөг төсөвлөсөн гэсэн.

Монголын №1 энэхүү хашааг гоёж гоодлоо ч монголын хамгийн муухай балгас цаана нь үлдэнэ. Баасан авгайн Ахмадын холбооны байрнаас юугаараа дээр гэж? Иймээс дараачийн аян “Балгас” байтугай.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 7 Comments »