АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Archive for the ‘Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз’ Category

Хослон сурвалжлав

Posted by tseren on 2013/09/24

МҮОНТ. Ардчилсан хүчний холбооны нэвтрүүлэг

Өнгөрсөн сараас МҮОНТ нэгэн үйл явдлыг онц чухалд тооцож тусгайлан сурвалжилж цувралаар  үзүүлжээ. Захиалга буюу мөнгө өгвөл ямар ч арга хэмжээг хөдөө гадаа хамаагүй хүрч очоод сурталчилж өгдөг нь олон нийтийн телевизийн хамгийн сайн чаддаг ажил. Гэхдээ гурвын гурван цуврал нэвтрүүлэг бэлтгэж өгнө гэдэг бол тохиолдол яавч биш.  Тэр үйл явдал бол Хөвсгөл далайн эрэг дээрх амралтын газарт болсон Ардчилсан хүчний холбооны “Монголоо шинэчилье” нэртэй баруун бүсийн чуулга уулзалт байлаа. Ингэж хөл алдсаны шалтгаан нь тэр байгууллагы УИХ-ын дарга З.Энхболд тэргүүлдэгт ажээ.  Тэр өөрөө, сүүлийн үед түүнээс салахаа байсан урвагч гишүүн (нэг намаас дэвшиж сонгогдмогцоо нөгөө нам руу холбирсон хүнийг өөр хэн гэхэв, аан?) Д.Арвин, С.Эрдэнэ, түүнийг аль эртнээс дагаж буй Ашигт малтмалын газрын дэд дарга Д.Үүрийнтуяа, бас ноднингоос дагаж харагдах болсон нийслэлийн Засаг даргын орлогч Н.Батаа гэх мэтээр хэсэг томчууд цугларан семинардаж, ярилцлага өгч, галын наадам хийсэн сүртэй арга хэмжээ байлаа.

Улс төрчдийн явдал суудал яахав. Сонин юм гэвэл нэвтрүүлгийн төгсгөлд чухам тайлбар байхгүй ч МҮОНТ ба ETV хоёрын таних тэмдэгтэй микрофон дэлгэцнээс салсангүй. Эндээс нисч очоогүй нь мэдээж болохоор энэ хоёр телевиз дагаж сурвалжилжээ. Тэр өдрүүдэд ETV бас ийм нэртэй, ижил шахам цуврал нэвтрүүлгүүдээ үзүүллээ. Хосоороо сурвалжилсан юм чинь.

Тохиолдол хүртэл учиртай. Монголын олон телевизээс чухам энэ хоёр, олон нийтийн ёс журмаа зөрчиж байгаад намын ажилд хүчин зүтгэсэн нь УИХ-ын дарга З.Энхболд болов уу. ETV-ын цаад эзэн нь З.Энхболд гэдэг ч албан ёсоор нотлогдоогүй бол тэр телевизийг албан ёсоор үүсгэн байгуулж гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан М.Даваабаярыг МҮОНТ-ийн гүйцэтгэх захирлаар тавиулсан хүн нь З.Энхболд гэдэг нь тус телевизийн Үндэсний зөвлөлийг хэрхэн бүрдүүлснээс  шууд ойлгогддог.

Есдүгээр сарын эхээр Ардчилсан хүчний холбооны дараачийн арга хэмжээ – “Монголоо шинэчилье” говийн бүсийн чуулга уулзалтыг Өмнөговь аймгийн нэгэн амралтын газарт зохион байгуулахад хос хоёр зуузай холбон сурвалжлав. Тэнд бас л З.Энхболд, бас л Д.Арвин, дахиад С.Эрдэнэ, нэмээд С.Одонтуяа, Г.Баярсайхан нарын яриа хөөрөө, хурал семинар, тоглоом наадам …

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, ETV | 1 Comment »

Хэвлэл мэдээллийн эзэмшил: Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз (2013 он)

Posted by tseren on 2013/08/31

МҮОНТ нь 1967 онд байгуулагдаж 2005 оноос Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулийн дагуү үйл ажиллагаа явуулж байна.

Удирдах дээд байгууллага нь Үндэсний зөвлөл бөгөөд 2013 оны байдлаар дараах бүрэлдэхүүнтэй.

1. Лувсангийн Пүрэвдорж – Үндэсний зөвлөлийн дарга, зохиолч, сэтгүүлч, “Гэгээлэг нийгэм-даатгуулагч иргэдийн холбоо” ТББ-ын тэргүүн. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

2. Бямбажавын Цэнддоо – “Өдрийн сонины” ерөнхий эрхлэгчийн нэгдүгээр орлогч. 2012 онд УИХ-аас Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

3. Баасанжавын Ганболд – “Үндэсний шуудан” сонины Ерөнхий эрхлэгч. 2000-2006 онуудад МҮОНРТ-ын ерөнхий захирлаар ажиллаж байв. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

4. Дамбийгийн Гоошоохүү – “Эрдмийн ундраа” цогцолбор сургуулийн биеийн тамирын багш. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

5. Сүрэнгийн Цэрэндорж – Хүний эрх, ардчиллын судалгааны төвийн тэргүүн, “Хэлцэл” хууль зүйн товчооны захирал, хууль зүйн ухааны доктор

6. Чойжилжавын Дамбажав – Дашчойлин хийдийн хамба лам

7. Дамбын Гантөмөр – Аялал Жуулчлалын Тогтвортой хөгжил төвийн тэргүүн, “Аялал Жуулчлалын Тогтвортой хөгжил” сэтгүүлийн ерөнхийлөгч

8. Цэрэнпилын Гомбосүрэн – Ахмад дипломатч

9. Дамбын Ганбат – - Хяналтын зөвлөлийн дарга, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн Стратегийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал.

10. Ален Арман – Ирээдүйг аврах хөдөлгөөний тэргүүн, Монголын олон ангит кино компаний захирал, Монголын хэвлэл мэдээллийн байгууллагын ажилтнуудын үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны ерөнхийлөгч. 2012 онд Засгийн газраас нэр дэвшүүлж сонгосон.

11. Содномпилын Мягмар – “Боролдой” студийн захирал, “Блакбокс” төрийн бус байгууллагын тэргүүн. 2006 онд МҮОНРТ-ийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байсан. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгосон.

12. Аюушийн Мөнхбат – Монголын залуучуудын холбооны ерөнхийлөгч. 2012 онд Засгийн газраас нэр дэвшүүлж сонгосон.

13. Догмидийн Сосорбарам – “Од” театрын захирал. 2012 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

14. Шагдарын Батцэцэг – “Эй Би Ай” хүрээлэнгийн захирал. Энэ хүрээлэнг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн үүсгэн байгуулжээ. Нэр нь ElBegdorj Institute гэж тайлагдана. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгосон.

15. Цэрэнчимэдийн Зоригтбаатар – Канад улс дахь Монгол улсын элчин сайдын яамны 1 нарийн бичгийн дарга

Гүйцэтгэх удирдлага:

МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирал М.Наранбаатар

Монголын Үндэсний телевизийн захирал Ч.Даваабаяр. Урьд нь ETV хэмээх хувийн арилжааны ETV телевизийг үүсгэн байгуулж захирлаар нь ажиллаж байсан юм.

Монголын Үндэсний радиогийн захирал Л.Цэрэн-Очир. Урьд нь УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнийн үүсгэн байгуулсан “Өнөөдрийн тойм” сонины эрхлэгчээр ажиллаж байв.

Posted in # ОНМХ-ийн эзэмшил, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 2 Comments »

“МҮОНТ өөрөө төсөв мөнгөө хэмнэх ёстой”

Posted by tseren on 2013/07/02

Өнгөрсөн хавраас МҮОНТ нэгэн асуудлыг аймшиггүйгээр эрэн сурвалжилж олж мэдсэнээ өглөө оройгүй үзүүлж эхэлсэн билээ. Олон нийтийн пайз зүүснээсээ хойш ингэж зоримог бөгөөд уйгагүй ажилласан түүх үгүй.  Хотын захдуу амьдардаг иргэд рүү очиж, зарим байгууллагаар дахин дахин шагайж, дарга нараас шулуухан асууж  бажгадуулан , бүр зуны бүгчим халуунаас төвөгшөөхгүйгээр хөдөө явлаа. Араас нь студи дүүргэсэн хэлэлцүүлэг өрнүүлж, улс орны амьдралын онц чухал үйл явдалд тооцон долоо хоногийн тоймоо зориулж, хамгийн сүүлд Хууль зүйн яамны захиалгатай “Эрх зүйн хөтөч” нэвтрүүлгийн хавсралт дугаар гэгчээр баахан шогширч байж сая нэг амьсгаа авчээ. Бүгд оргил цагаар!

За тэр яахав, олон нийтийн телевиз маань яг юуны хойноос амь хайргүй зүтгэв ээ? Олон нийтийн телевизийн нэвтрүүлгийн дуу, дүрсны чанар  зарим газарт муу байгаагийн хойноос юм байна. Монголчууд олон нийтийн телевизийг тод үзэхгүй байгаа нь үндэсний хэмжээний том асуудал  юм байх. Захдуу, хөдөө, цацалт муутай газар зурагт “жирэлздэг” нь үнэн. Хуучны муу зурагттай айлд бол найдваргүй. Дээрээс нь кабелийн телевиз, DDish-ийнхэн техник тоног төхөөрөмжөө хайхардаггүй, аргацаадаг нь нэрмээс болно. Энэ тухай гомдлуудыг хэдэн сарын турш цуглуулж орой болгон шахам 21.05 “МҮОНТ-Олон нийтийн гүүр” хөдөө орон нутагт” нэрээр гаргалаа.

Сэтгүүлчид цааш явж өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээний газар,  харилцаа холбооны зохицуулах хороо зэргээр ороход цаадуул нь мэдээж зовлон тоочсон. Юу тодорсон бэ гэвэл, зөвхөн олон нийтийн телевиз биш, бусад бүх сувгийн дүрсний чанар тэр газруудад адилхан муу байгаа гэнэ.

Гэхдээ олон нийтийн телевиз дүрснийхээ чанарын хойноос гэнэт улайрсны шалтгаан бол ердөө л улсаас төсвөө нэхсэнийх. Энэ жил МҮОНРТ-ийн тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлд 4 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн ч төсвийн орлого ихээр тасарч байгаагийн улмаас саатчихсан. Мөнгөө хүлээхээс өөр ажилгүй дарга нар нь үүрэг өгч гэнэтхэн үзэгчиддээ хайр зарлах уран арга сэдсэн байна.

Сэтгүүлчид очиж уулзсан Эдийн засгийн хөгжлийн дэд сайд О.Чулуунбат учрыг тайлбарлаж төсвийн боломж гармагц шийдэх асуудал байна гэж бөөрөнхийлөхдөө “МҮОНТ өөрөө төсөв мөнгөө хэмнэх ёстой. Ер нь төсвийн байгууллагууд маш үрэлгэн байна.  Төрийн албан хаагчдын тоо жил тав, таван мянгаар нэмэгдэж байна” гэж хэлээд тавьчихжээ. Төсвийн мөнгөнөөс тэрбум тэрбумаар авч цаддаггүй, зардал мөнгөө зогсоо зайгүй өсгөж суудаг олон нийтийн телевизэд тэсэлгүй сануулсан хэрэг. Харин дэд сайдын яриатай сурвалжлагыг нэгэн өглөө гаргахдаа дэд сайдын яриаг бүтэн оруулсан хэрнээ үдэш нь оргил цагаар давтахдаа МҮОНТ-ыг дурдсан хэсгийг хасаад хаячихжээ. Бас болоогүй, дамжуулах байгууламжийг МҮОНРТ өөртөө авах санааг баахан цухалзуулав. Уг нь дэд бүтэц, агуулга хоёр нэг гарт байж таарахгүй гэдэг бол шийдчихсэн асуудал.

Ийнхүү олон нийтийн телевиз мөнгө хүсэхээрээ ер бусын эрч хүчтэй болж чаддаг.  Тэр мөнгийг өгөхгүй биш, зүгээр л саатсан байтал минут, секунд  бүрийг татвар төлөгчид, телевиз үзэгчид төлж байдаг эфирийн цагаа огт харамласангүй. Өөрөөсөө гэсэн үг. Олон нийтийн радио, телевизээс бусад хэвлэл мэдээллээр зогсоо зайгүй цацаж байгаа авлига, луйвар, иргэдийг бүр илүүтэйгээр хохироож байгаа бусад асуудлын хойноос ингэж явдаг бол ч …

Дашрамд дурдахад, МҮОНТ-ийн оргил цагийн хөтөлбөр түүний жинхэнэ нүүр царайг яруу тод харуулах болжээ. Жишээлбэл  6-р сарын 30-ны үдэш 21.05 “Хаслотто -2″ азтан шалгаруулах шууд нэвтрүүлэг. 21.20 “Эрх зүйн хөтөч” хавсралт дугаар. 21.50 “Урлагийн сүлжээ” соёл урлагийн нэвтрүүлэг. 22.50 “ЛУЙВАР” У.С.К, гэхдээ оронд нь 2008 оны 7-р сарын 1-ны тухай захиалгат нэвтрүүлэг гарлаа. Энэхүү дөрвөн нэвтрүүлгийн гурав нь төлбөртэй буюу захиалгатайгаас нэг нь өөрийн захиалгатай. Тэгвэл 6-р сарын 27-ны хөтөлбөрт  21.05 “Төрийн түгжрэлгүй үйлчилгээ” нэртэй “Засгийн газрын сурталчилгааны нэвтрүүлгийн ээлжит дугаар, 21.25 -аас нөгөө л “МҮОНТ-Олон нийтийн гүүр” хөдөө орон нутагт” тус тус байв. Хамгийн түрүүнд Засгийн газрыг, дараа нь өөрийгөө дээдэлдэг олон нийтийн телевиз гэж энэ дээ.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

МҮОНТ-ийн “Луйвар”

Posted by tseren on 2013/07/01

Өнгөрсөн 7-р сарын 1-нээс хэдхэн цагийн өмнө буюу 6-р сарын 30-ны 22.50 цагаас  “Луйвар” нэртэй уран сайхны кино МҮОНТ-ийн хөтөлбөрт бичигдсэн байжээ. Гэтэл тэр кино гарсангүй. Оронд нь 2008 оны 7-р сарын 1-ны үйл явдлын тухай баримтат нэвтрүүлэг гарч ирлээ. Баримтат кино ч байж магадгүй. Луйвар, хулгай, бас захиалгатай бөгөөд захиалагч, үйлдэгчид нь нэрээ нуусан ийм нэвтрүүлэг олон нийтийн телевизээр гарах нь бүгд нэг зүгийнх. Хөтөлбөрт бичихгүйгээр, гэхдээ удтал бэлтгэж байгаад чухам энэ орой гэнэдүүлэн үзүүлсэн хэрэг. Тэр тусмаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль дуусмагц.

7-р сарын 1-ны 5 жилийн ойг тэмдэглэхдээ Монгол орны өнцөг булан бүрт хүрдэг энэ телевиз юуг өгүүлэв. 2008 оны УИХ-ын сонгууль будлиантай, луйврийн болсон тухай дүгнэлтээр эхэлжээ. Гэхдээ нар зүүнээс гардаг, Улаанбаатар бол Монгол Улсын нийслэл байдаг шиг 2008 оны сонгууль шударга бус гэдэг нь нотлогдчихсон юм байна. Даанч хэн, хэзээ, юуг, яаж луйвардсан факт ширхэгийг ч дурдсангүй.

Нэгэнт муухай сонгууль байсан юм чинь үймээн самууныг яаж ч зөвтгөж, 5 хүний амийг зоргоороо тайлбарлахад чөлөөтэй. Аймаар юм болж МАХН-ын байр шатсаныг хэлэх нь хэлж байна аа. Гэхдээ шатаасан хүмүүс  нь буруугүй, яагаад гэвэл сонгууль шударга бус болсныг эсэргүүцсэн сайн хүмүүс. Харин үл үзэгдсэн эрүүгийн элементүүд цагдаа нарыг чулуугаар яаж шидэхийг тэдэнд зааж өгчээ. Сүүлдээ хөөрхий залуучууд хэдэн зуугаараа баригдан хэлмэгдэж түмэн зовлон амсчээ.

Нүүр царайгаа нуулгүйгээр улангассан залуучууд цагдаа нарыг өдөржин дайрч зодон довтолсоор барилга байшингуудыг галдан шатаасныг яаж аргалав? Цагдаа нарын төлөө матрын нулимыг бөн бөн бөмбөрүүлж гарлаа. Гэмтэж бэртсэн цагдаа нарын гомдлыг яриулж тайлууллаа.  Тэднийг залуучууд яагаа ч үгүй, харин “бэлтгэлгүй байсан, зэвсэг хэрэгсэл байгаагүй, цагдаагийн мэргэжлийн арга технологи хоцрогдсон, эсэргүүцэгчидтэй хэлэлцээр хийх хүн цагдаад байгаагүй” улмаас хэдэн зуугаар бэртэж гэмтэн, тахир дутуу болж, хожим зарим нь нас барсан юм байх. Тэр ч бүү хэл цуглааныг зохион байгуулагчид “цагдаа нарыг битгий зод” гэж гуйгаад гуйгаад бараагүй гэнэ. Тэгээд үймээн самууныг ингэж тэгэж зогсоох байсны яг мэдэж байсан бөөн шинжээчид энэ үдэш тодорлоо.

Нэгэнт цагдаа нарыг аргалсан  юм чинь үймээн самууны буруутныг нэрлэлээ. Ерөнхий сайд асан С.Баяр, Хууль зүйн сайд асан Ц.Мөнх-Оргил нар юм байна. Тэднийг нэвтрүүлгийн туршид харааж зүхлээ. Тэд жагсагчдын шаардангуут гарч ирээгүйгээс бүх юм болжээ. Товчхондоо, “жагсагчдын Баяр даргад бухимдсан уур МАХН-ын байранд гал болон дүрэлзсэн юм” гэнэ.

Төгсгөлд нь амиа алдсан 5 хүн, хэд хоног суугаад гарсан залуучуудын дахин өрөвдлөө. Тэд хэдийнэ өршөөгдсөн ч одоо бүр цагаатгах цаг болсон гэнэ. Яасан гэж? Мэдээж, сонгууль шударга бус болсон учраас.   Энэ бол өнгөрсөн 5 жилийн турш төгс боловсорсон технологи.

Нэвтрүүлэгт 7-р сарын 1-ны гол шинжээчээр Хосбаяр гэгч тодорч “тэр өдөр манай авгай төрөөд би эрт харьсан” хэмээн араа малтаж (“юмыг яаж мэдэхэв”) байгаад хувьсгалт намын байрыг мэргэжлийн хяналтаас акталсан байсан, яах аргагүй эрүүгийн элементүүд шатаасан зэргийг өнгөтөөр ярьж өглөө. Авгай нь төрөөд гэртээ эрт харьсан хүн гэж байгаа…

Ийм чалчигч зөндөө олдоно. Харин нөгөө Сүхбаатарын талбай дээр жагсаал цуглааныг эхлүүлж, Цагаан ордны урд үргэлжлүүлж үймээнийг өдөөсөн, дараа нь баривчлагдаж хэлмэгдсэн гээд хашгичаад байсан  хувьсгалчид хаачив аа? Тэд яагаад энэ нэвтрүүлгээр гарч, сонгууль шударга бус болсон тухай хэлж өгсөнгүй вэ?  Манайд санаандгүйгээр хээрийн түймэр тавьсан хүнийг хүртэл олж шийтгэдэг. Харин 7-р сарын 1-ны үймээнийг дэгдээсэн хүмүүс олдохоо больжээ. Чухам тэднийг юу хийснийг бүрмөсөн мартуулахын тулд, магадгүй тэд өөрсөөд шууд бусаар, эсвэл бүр шууд энэ нэвтрүүлгийг захиалжээ. Ямар ч эргэлзээгүй.

Олон нийтийн телевиз бол гүйцэтгэгч нь.

Posted in 2008.07.01, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 2 Comments »

Яаж зүгээр байхав

Posted by tseren on 2013/06/19

Өчигдөр хөтөлбөртөө 18:35-аас “Газар тариалангийн тогтвортой хөгжил” нэвтрүүлгийн нэрийг бичиж байгаад сэмхэн сольж саявтар Монголд ирж баахан итгэгчдийг хуйлруулсан оросын Фатима Хадуева гэдэг зөн билэгч эмэгтэйн лекцийг шургуулжээ. Монгол Улсын ерөнхийлөгчөөр хэн сонгогдох тухай асуултанд “Монголын төлөө их ажилладаг…. түүнийг шинэчлэгч гэж хэлж болно… олон хүүхэдтэй … маш олон хүүхэдтэй юм байна… гэсэн нь гурван нэр дэвшигчийн нэгэнтэй жигтэйхэн таарч бөөн алга ташилт. Нэвтрүүлгийн төгсгөлд ямар ч хаяг, тайлбар гарсангүй.

Тийм дээ, сонгууль болж байхад тэснэ тэснэ гэхэд яаж тэсэхэв. Олон нийтийн телевизийн зүгээс Ерөнхийлөгчдөө сэтгэлээсээ өргөсөн хандив юм байгаа биз.

Posted in 2012 оны УИХ-ын ба нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгаа, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 1 Comment »

Шинэ жилээр телевизүүд гоё байлаа …

Posted by tseren on 2013/01/02

Өнөөдөр хаа сайгүй ямар ч телевизор сайхан гардаг болжээ. Энэ удаагийн шинэ жилээр бүр хачин гоё гарлаа. 2012 оны туршид айл өрх, албан байгууллагууд LCD, LED   хэмээх том, тод бөгөөд хавтгай телевизорт хавтгайдаа шилжиж дуусав бололтой. Бараг л айл бүрийг “хавтгайруулах” хөдөлгөөн. Одоо телевизор гэж бандгар биш хавтгай юмыг хэлдэг болсон. Хоёр гурван жилийн өмнөх загварууд хэрнээ өнөөдөр хоцрогдож амжсан тийм телевизор “Номин”-д байтугай “Нарантуул” дээр зарагдахаа больсон гэнэ.

Боломжтой бүх газарт кабелиар холбогдсон байна. Оны өмнөхөн Сайншандад очиход буудлын өрөө бүр 20-30 сувгаар гайхуулж угтсан шүү. MovieBox-оор мөрдөгч Декстер алуурчинг мөшгөөд л … Улаанбаатарт “Юнител”-ийн Univision IPTV, “Скайтел”-ийн Skymedia IPTV, “Сансар”-ын дижитал телевиз гээд кабелаа цувиулаад дайрч орох нь холгүй айл өрхүүдийг булаацалдаж байна. Цаг хугацааг биш юмаа гэхэд цагийн хуваарьтай нэвтрүүлгийг гурав хоногоор ухраан хүлээлгэж байгаад сая нэг харж үздэг болжээ. Хүсвэл видео сангаас үзэх киногоо захиалж гаргуулна. Улам олон телевиз өндөр нягтаршилтай HD-гээр нэвтрүүлгээ цацаж эхэлжээ. Ердийн сувгууд ч ялгаагүй маш сайн гарч байгаа. Ер нь одоогийнхоос илүү тод гарах боломжгүй мэт. (Экс Ерөнхийлөгчийн оймсний хээ хүртэл танигдаад байхад шүү!) Үгүй, боломжтой гэнэ ээ. 3D гэж бараг дотор нь орж суугаад үздэг технологи гарчээ. Даанч тусгай шил зүүх нь ядаргаатай… Бид ингээд л давардаг улс.

Чухам ийм учраас 2013 оны шинэ жилийн монголын телевизийн нэвтрүүлгүүд үнэхээр гоё, өнгө будаг өтгөн, дуу чимээ тансаг байлаа. Эцэс төгсгөлгүй мэндчилгээ, реклам сурталчилгаа, дуу бүжиг, Сарантуяа, Ариунаа, Амархүү, монгол поп, Балхжавын өөрийнх нь дуунууд, Гангам стайл, хошин шог, Х-ТҮЦ, Гүрбазар, онигоо, хийлч Дээгий, “Ирония судьбы..”, Next Stop ба “Алтан сарнай” наадам… Байхгүй юм байсангүй.

Даанч энэ олон нэвтрүүлэг санаанд хүрсэнгүй. Эрхбиш удирдлага гэж юм гарт атгаастай тулдаа хэдэн арван суваг дундаас энэ тэрийг түүж, орос, өвөрмонголтой хольж байгаад тэсч баярлав. Ядахад, миний ганц найдвар – Х-ТҮЦ-ийнхний SBN телевизээр үзүүлсэн ганц хошин үзэгдэл нь өмнөх жилүүдийн одоо ч мартагдаагүй хөтөлбөрүүдийн талын талд ч хүрсэнгүй. Тэд өөрсдөө “25-р суваг”-ийн найран дээр цагийг барж харагдлаа. Магадгүй, энэ жил амсхийсэн байж болох. Ерөөсөө манай урлагт, тэр дундаа телевизийн урлагт том санаа дуусчээ. Социализмын үеийн хэдэн киног “Сэргээш”, хошин шогийн хөтөлбөрүүд, “Цэнхэр дэлгэц” нэрээр мөлжөөд хувхайлгачихсан тул бүгд хоосорчээ. Дараачийн шинэ санаа дуншиж байгаа шинж алга.

Арилжааны телевизийн баярын нэвтрүүлгүүд дүүрч гэж бодъё. Харин мөнгийг нь төсвөөс өгдөг – МҮОНТ-ийн шинэ жилийн уламжлалт “Баярын мишээл” тус телевизийн түүхэнд хамгийн тэнэг нь болов. Харанхуй, амьгүй онгоцон дотор суугаад ниссэн одуудаас эхлээд хүүхдийн үлгэрийн марзан баатруудыг хүүхдүүд хүртэл голж, бас шоолж байх юм.

Энэ удаад бүх телевиз оргил цагаараа гаргасан, бүр есөн телевиз шув шууд дамжуулсан “Мөнгөн угалз” ба “Болор үзэг” наадмыг өдөржин шөнөжин үзэхэд, манай телевизийнхэн ямар агуу, бид ийм мундаг хүмүүсийн бүтээснийг хүртэж суудаг ямар тэнгэртэй үзэгчид вэ гэж хөөрмөөр. Даанч энэ удаагийн шинэ жилийн нэвтрүүлгээ тэд барсангүй.

Даварсаар даварсаар гэдэг шиг сүүлийн жилүүдэд монголын телевизүүдийн шинэ жилийн хамгийн оргил нэвтрүүлгээр өөрсдийнх нь ёолк өргөмжлөгджээ. Эрхэм захирал, дарга, эрхлэгчид мэдрэмжээ алдсан байна. Ганц хоёрхон мянган хүнийг хамаардаг (тэгвэл багш нар гэхэд хэдэн арван мянгаар тоологдоно) хэвлэл мэдээлэл хэмээх ганц салбар хэрнээ сайн ажилласан хүмүүсээ сайшааж урамшуулахыг улс орны №1 үйл явдал болгож, бусдыг халхлан цээжээ дэлдэхийг эрчим хүчнийхэн гэр орондоо илүү дулаан өгөх, барилгачид өөрсдөө орох сууцаа илүү чанартай барих, эмч нар ойр дотныхоо хүмүүсийг түлхүү эмчлэхтэй адил буюу ажил, мэргэжил, албан тушаалаа ашигласантай зүйрлэе. Гэхдээ эрчим хүчнийхэн, барилгачид, багш нар хэзээ ч тэгдэггүй. Зөвхөн улс төрчид л эрх мэдлээ сийхгүй ашигладаг, тухайлбал сонгуулийн хуулийг өөрсөддөө дээл эсгэх мэт яг тааруулж байгаад зүйж баталдаг. Энэ жилийн угалз, үзэгнүүдийг бас л тэд гардууллжээ. Гэнэтхэн тэдний нэг – Ч.Сайханбилэг гишүүн “би олон жилийн турш хамгийн олон сэтгүүлчид зүүж өгсөн, намайг бас шагнаач” хэмээн нэхлээ. Муу нэртэй улс төрчид хүртэл эхнээсээ сэтгүүлчдийн эх захгүй найрнаас залхсанаа ойлгуулахыг оролдов уу?

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 6 Comments »

Түүх ингэж гуйвдаг

Posted by tseren on 2012/12/22

Өчигдөр олон нийтийн телевиз, радиогийн оргил цагаар хөтөлбөрт байгаагүй “Цаг үе, үзэл бодол” нэвтрүүлэг дайран орж ирлээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж телевизийн таван сэтгүүлч эмэгтэйг (жендерийн хувьд төгс, эсвэл өрөөсгөл алин болохыг мэдэхгүй) суулгаж байгаад уншсан урт лекц.

Ерөнхийлөгч намтраасаа нэгэн түүхийг дурсаж одоогийн улс төрчдийг ичээв. Тэртээ 1994 онд Улсын Их Хурлын гишүүн байхдаа улсын нууц задруулсан хэрэг үүсэнгүүт тэр өдөртөө Н.Багабанди даргад өргөдлөө өгөхөд МАХН-ынхан баярлан хуралдаад шууд чөлөөлсний дараа өөрт нь 4,6 жил төлөвлөсөн шүүхэд явж очоод 30 минутын үг хэлээд өөрийгөө цагаатгаад гарснаа гайхуулаад араас нь “Би ердөө Монголыг эдийн засгийн аргаар эрхэндээ оруулах гэж байгааг анхааруулсан хэрэг шүү дээ” гэв.

Нээрээ юу?

Ц.Элбэгдорж УИХ-ын ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд орж тэр үеийн Улсын аюулгүй байдлыг хангах ерөнхий газрын ажилтай танилцжээ. Хэд хоногийн дараа Ялалтын талбай дээр болсон улс төрийн цуглаанд оролцож Жасрайн Засгийн газрын муу муухайг дуудахдаа хөөрч “эх орны тусгаар тогтнол алдагдаж байна… манайд хятадын тагнуулын  7 обьект байна, тэр талаар өөрийн нүдээр үзлээ” гээд туучихсан түүхтэй.

Зарим хүн 14 обьектыг хэлсэн гэдэг. Юутай ч тоо хэлчихсэн. Үүнийг цаад “объект”-ууд нь баталгаатай сонсоно. Хэдхэн мөчид урагшаа мэдээ дамжиж Улаанбаатарт цуглаан тараагүй шахам байхад Хятад улсын амрыг хамгаалахынхан хуралдаж “Ар монголчууд манай … объектоос долоог мэдчихжээ. “Найдвартай” хүн хэлсэн байна. Харин аль долоо бол …яахаарааа энэ долоо … ” гэхчлэн шалгах ажилдаа орохгүй хаачихав. “Тэр нөхөр манай объектэд шургалжээ” гээд тогтоосон ч байж магад. Товчхондоо, хятадын барагтай тагнуулчтай мөчөөрхсөн тус хүргэсэн юм. Харин шүүх хурал дээр хурц дайчин үг хэлж цагаадсан тухайд гэвэл манайхан тоогоогүй дүр эсгэсэн биз ээ. Өөр яахав.

Тэр үдэш Ерөнхийлөгчид асуулт тавьж харагдсан шилэгдмэл сэтгүүлч хүүхнүүд энэ тухай мэдэхгүй, мэдэхгүй дээрээ асуух эрхгүй.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг | 3 Comments »

100 хоногийн сагсуурал

Posted by tseren on 2012/12/01

Өнгөрч буй долоо хоногт “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоног”-ийг тэмдэглэв.  Ямар ч шинэ Засгийн газрын эхний нэг зуун хоногийн ажлыг эргэн харж юу хийж чадсан, чадаагүйг шүүж хэлэлцэх нь маш зүйтэй санаа төдийгүй хаа сайгүй ардчилсан оронд тогтсон уламжлал. Гэхдээ эдийн засагч, судлаачид улс оронд гарч байгаа өөрчлөлт, тоо цифрийг шүүн хэлэлцэж дүн тавьдаг. Алдааг нь заадаг. Даанч манайд бүтэн долоо хоног үргэлжилсэн сагсуу арга хэмжээнүүдээр орлуулав. Хүндэтгэлийн хурал, үзэсгэлэн, концерт, баримтат кино, яамдын танилцуулгын хурал, хэвлэл мэдээллийн захиалгат нийтлэл, нэвтрүүлэг, ярилцлага, янз бүрийн сурталчилгаанууд гэх мэт. Золтой л хөшөө босгож салют буудуулсангүй. Зун таарсан бол наадам хийх байжээ. Бүр маргааш огцрох гээд өнөөдөр амжуулж байна уу гэж бодогдов. Тэр олон арга хэмжээний нэгийг “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоногт зориулсан улаан хивсний ёслол, гэрэл зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт Соёлын төв өргөөнд болж Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг “Шинэчлэийн Засгийн газар 100 хоногт” гэсэн илтгэл тавина” гэж зарласан. Улаан хивсний ёслол оо? Арай ч үгүй байлгүй дээ…

Ашгүй, тэр орой би зурагтаар ямар ч хивс олж үзээгүй. Эрхбиш эрүүл ухаантай хүмүүс болохоор ичээд больсон, эсвэл манай телевизүүд ичээд тэр ёслолыг үзүүлээгүй гэдэгт найдья.

Хэвлэл мэдээллийн тухайд, арилжааны телевизүүд биш юмаа гэхэд олон нийтийн телевизийн Пүрэв гаригийн оройн хөтөлбөрт 21:05 цагаас  “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоног” (шууд) гэж зарласныг мэдээд бяцхан найдсан минь талаар болов. Ерөнхий сайдын зөвлөх Батмөнх, бас нэг танихгүй нөхөр хоёр заларч сэтгүүлч, бас эрээвэр хураавар арваад иргэний ойр зуурын асуултанд тэгэж ингэсхийж хариулан нойр хүргэсээр өндөрлөв. Жинхэнэ эдийн засагч, шинжээчид, бас сөрөг хүчнийхэн уригдаагүй болохоор өөр яахав.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Бас нэг арилжааны телевиз …

Posted by tseren on 2012/11/30

МҮОНРТ-д төсвөөс тэрбум тэрбумаар өгч, телевиз үзэгчдийн мөнгийг хураалгуулж, дээрээс нь бага сага реклам сурталчилгаа ба ивээн тэтгэлгийг зөвшөөрөхдөө хэн нэгэн мөнгөөр даллаж донгодуулаад байхгүйг бодолцож “болохгүй, хуулиар хориотой” гэж хариулах заалтыг оруулж өгсөн билээ. Гэтэл юу болж байна?

Хэрвээ сэмхэн цуцалчихаагүй л бол Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулинд зар сурталчилгааны нийт хугацаа тухайн өдрийн нэвтрүүлгийн цагийн хоёр хувиас хэтрэхгүй тухай заалт байх ёстой. Өглөөний 07 цагаас  24 цаг хүртэл 17 цагийн нэвтрүүлэгтэй гэвэл өдөрт барагцаалбал 20 минутаас хэтрэх ёсгүй гэсэн үг. Энэ хугацааг нэвтрүүлгүүдийн завсар зайгаар тараан байршуулдаг зар сурталчилгаанууд элбэг дүүргэнэ. Тэгээд зогсох ёстой. Цааш хэтрэхийг “Олон нийтийн радио, телевизээр арилжааны болон далд зар сурталчилгаа нэвтрүүлэхийг хориглоно” гэсэн заалтаар хаасан.

Гэтэл МҮОНТ-ийн эфирээр пиг дүүрэн захиалгат, төлбөртэй, ивээн тэтгүүлсэн, төслийн нэвтрүүлэг, мэдээ сурвалжлагууд  болжээ. Юун хоёр хувь. Сүүлдээ захиалга юмуу төлбөртэй нэвтрүүлгийн дундуур ердийн буюу өөрсдийн бэлтгэсэн нэвтрүүлэг хааяа нэг цухайж болзошгүй. Ялангуяа оргил цагаар. Тоо хэмжээ нь нэмэгдэхийн хэрээр нууж далдалдаг арга ухаан нь айхтар нарийссан байна. Хуулиараа бол “Нэвтрүүлгийн эхлэл, төгсгөлд нэвтрүүлэгчээс ивээн тэтгэсэн тухай мэдээллийг дурдах бөгөөд ивээн тэтгэсэн телевизийн нэвтрүүлгийн явцад ивээн тэтгэгчийн нэр, бэлгэдэл, хуулиар хориглоогүй бараа, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүний дүрс зэргийг нэвтрүүлэгт саад учруулахгүйгээр дэлгэцийн аль нэг хэсэгт жижгээр гаргаж болно”. Ердөө энэ! Гэтэл юун жижгээр гаргах.

Өнгөрсөн ганц хоёр сарын хугацаанд юу ажиглагдав? Ердийн зар сурталчилгаануудыг огт тооцоогүйг дахин хэлье. Арилжааны сурталчилгаа хориотойг ч орхиё. 

“Цагийн хүрд”-ийн дугаар бүрт нэгээс хоёр төлбөртэй сурвалжлага шургалдаг уламжлал тасарсангүй. “Анунгоо” компанийн бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэ хямдарсан, “Соёолж” төв” Германаас ёолкны шинэ чимэглэл орууллаа гэх мэт. “Хадгаламж”, Хас”, “Хаан”  банкнуудын маркетингийн элдэв арга хэмжээний тухай сурвалжлагууд тасрахгүй. Цаг агаарын мэдээ нь үргэлж “Капитал” банкны сурталчилгаатай.

“Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Цаг үе, үзэл бодол” шууд ярилцлагын нэвтрүүлгийн ихэнх дугаар яам, агентлагийн ажлыг яриулахаас гадна Монгол Улсад хэрэгжиж байгаа уул уурхай, хүний эрх, шүүх, байгаль орчин, эрүүл мэндийн төсөл хөтөлбөрийн захиалгатай.  

Ер нь банкнууд болон том компаниуд олон нийтийн телевизийн оргил цагийн эзэд юм. Намаржин “Юнител”-ийн “5 байр, 5 азтан”, “Хаан” банкны азтан, “Капитал” банкны мөрөөдлийн 100 байр”, “Хас” банкны азтангууд зөвхөн 21-22 цагийн хооронд ээлж дараалан тодорч байлаа. 11-р сарын 30-ны Баасан гаригт гэхэд “Хас лото” азтан тодруулах шууд нэвтрүүлэг, араас нь түүний үргэлжлэл болсон “Азтангуудын шинэ жил” бүтэн цагийг эзэллээ. Цаашилбал, “Жи Эн Бевережис” ХХК-ийн “Пепси ундаа” азтан тодруулах шууд нэвтрүүлэг гэх мэт.  Бүгд оргил цагаар.

Компаниудын нэг удаагийн захиалгат нэвтрүүлэг хэвийн үзэгдэл болжээ. Надад тааралдсанаас дурдвал, “Томас Эйр ХХК: “Тэнгэрт зурайх замаар”, “Оюу Толгой тур” (Захиалгат нэвтрүүлэг гэж хөтөлбөртөө тодотгосон цорын ганц тохиолдол), “Номадсын түүх” (“Модерн номадс”-ын сүлжээ рестораны захиалгат нэвтрүүлэг), “MCS” үзүүлж байна: “Монгол инженер”,  “Сүүн цагаан зам” (“Монфрэш” компанийн сурталчилгааны захиалгат нэвтрүүлэг. Тэр үдэш арилжааны сувгуудаар нэгэн зэрэг гарчээ), “Монгол кино төсөл HD” (Юнител) гэх мэт.

2012 оны зун, намар, өвөл МҮОНТ-ийн эфирийг хамгийн олон удаа худалдаж авсан компани бол “Газар шим” компани юм. Тус компани нэгэн эмийн ургамлыг судалж түүгээр ундаа үйлдвэрлэж буйг  эцэс төгсгөлгүй танилцуулсан – “Артишок Монголд” нэвтрүүлэг олон нийтийн телевизийн хөтөлбөрт хадагдаж заримдаа долоо хоногт гурван удаа - Даваа, Лхагва, Баасан гаригт гарч байв. Эхлээд арваад минутын товч танилцуулга байснаа сүүлдээ “600-ын” студид хэдэн арван хүн оролцсон бүтэн цагийн шууд ярилцлагууд болж хувирсан.

Заавал компаниуд захиалдаггүй. “Оюуныг барласан он жилүүд” баримтат кино (Орчин цагийн хэвлэлийн үйлдвэр үүсч хөгжсөний 100 жилд зориулав). “Эрин зууны Монгол гааль” теле уулзалт (Гаалийн 100 жилд зориулав). “МУИС-70 жил” баримтат кино ба МУИС үүсч хөгжсөний 70 жилийн ойд зориулсан Хүндэтгэлийн концерт.  Харин мөнгө нь багаддаг бололтой оргил биш, 18-19 цагийн үед голдуу цацагддаг.

“Арван мянган алхам”, “Өөрчлөлт”, “Өөрчлөлт-3″, “Та чадна”, “Эрүүл хооллолт, идэвхтэй хөдөлгөөн” (шууд),  “Эрүүл мэндийн үзлэгтээ хамрагдацгаая”, “Тамхигүй орчин”, “Цэвэр агаар бэлэглэе” зэрэг өдөр алгасдаггүй нэвтрүүлгүүд, дээрээс нь “Огцом эргэлт” телевизийн олон ангит кино бөөнөөрөө Монголын мянганы сорилтын сангийн төсөл юм. Олон нийтийн телевизээс хөдөө нутгийн аж амьдралыг сурвалжилдаг “Эргэх дөрвөн цаг” нэвтрүүлгийг энэ намар Мянганы Сорилтын Сангийн хот орчмын бэлчээрийн төсөлтэй хамтран бэлтгэжээ. Саяхан сурвалжлах баг нь Дархан-Уул аймагт явж байтал АНУ-ын МСК-ийн гүйцэтгэх дэд ерөнххийлөгч Монголд айлчилж малчдын бүлгийн ажилтай танилцаж явахтай “санаандгүй” тааралдаад  л …

Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн төслөөр эхэлсэн “Ногоон хөгжил-Монголын ирээдүй” нэвтрүүлэг өнөөдөр долоо хоног тутмынх болжээ. Энэ мэт олон нэвтрүүлгийн цаанаа заавал ямар нэгэн захиалагч цухалздаг. 11-р сард шинээр эхэлсэн “Эгэл амьдралын мөр” бүтээлч хүмүүсийн тухай цувралын дугаар бүр “Дэлхийн энхийн их наадам” ТББ-ын санаачлагаар МҮОНТ бүтээв” хэмээсэн битүү тайлбараар эхэллээ. Солонгосын Муны шашнаас салбарласан тэр байгууллага мөн бололтой. “Энхтайваны фестиваль-2012″ нэвтрүүлэг ч мөн тэр зүгийнх.

Ямар нэгэн захиалга шаардлагагүй мэт санагдах шоу, цэнгээнт нэвтрүүлгүүд гэж бөөн бизнес. Компани, байгууллагууд дугаар дугаараар нь худалдан авч зөвхөн өөрсдийн хүмүүсийг оролцуулна. Тухайлбал, “1 минут 1 сая” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Өнөөдрийн дугаарт “Ноён зууч 1950”-ын залуучууд оролцож байна… “Улсын төв 1-р эмнэлгийн залуучууд оролцож байна”),  “Hey hey” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Санрайз” компанийн залуучууд оролцож байна), “Hey hey” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Өнөөдрийн нэвтрүүлэгт “Бороо гоулд” компанийн залуучууд оролцож байна”) гэх мэт. Арав гаруй жилийн түүхтэй “Агшин” уралдаант цэнгээнт нэвтрүүлэг тэр чигээрээ арилжаа бөгөөд саяхны нэг дугаар орчин цагийн хэвлэлийн үйлдвэр үүсч хөгжсөний 100 жилд зориулагджээ. Хэн оролцсоныг таагаарай. Зарим нь бүр очиж цэнгүүлдэг. “Замд гаръя” нэвтрүүлгийн Сэлэнгэ аймагт  очиж бэлтгэсэн дугаар “Монгол Улсын хяналт шалгалтын байгууллага үүсч хөгжсөний 90 жил, мэргэжлийн хяналтын байгууллага үүсч хөгжсөний 15 жил, Сэлэнгэ аймгийн мэргэжлийн хяналтын байгууллага үүсч хөгжсөний 15 жилийн ойд зориулав” байж тэр байгууллагын ажилтан ажилчдаас бүрдсэн 3 багийг үнээ саалгаж прессэлсэн өвс өргүүлж, бас спортын зааланд тоглуулж зугаацуулав. Эхнээсээ дуустал, тайз, ширээгээ хүртэл  нь реклам сурталчилгаа болсон энэ мэт нэвтрүүлэгт компани, байгууллагаас нь мөнгө зардлаа төлөөгүй бол жирийн иргэн оролцох боломж хаалттай.

“Гэрэлтэй цонх” хөтөлбөрийн “Үдшийн зочин”-оор аялал жуулчлалын компанийн захирал Чежу, Хайнань арал руу хэдний өдөр нислэгтэй тухай ярьж өгч буян үйлдэхтэй тааралдсан.

Ингээд зогсоё. Тоочоод барахгүй. Өнөөдөр Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Радио, Телевиз бараг арилжааны телевиз юм. Уран  сайхны киноны дундуур зар сурталчилгаа чихэж тасалдаггүйг эс тооцвол. Харамсалтай нь олон нийтийн телевизийн санхүүгийн тайлан олон нийтэд бүрэн хаалттай. Харин өөрсдөө бол сайн мэдэж байгаа.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 1 Comment »

Олон нийтийн телевиз, Оюутолгой хоёр

Posted by tseren on 2012/11/30

Монгол Улсын олборлох салбарын ил тод байдлын санаачлагын 2011 оны тайлан хэвлэгдэж гарлаа. Тэнд уул уурхайн компаниудаас төр, засгийн байгууллагуудад үзүүлсэн хандив, дэмжлэгээс хүртэгсдийн жагсаалтанд МҮОНРТ цохиж явна.

МҮОНРТ-ийн хандив

2011 онд “Оюутолгой” ХХК-иас 346 сая төгрөгийн мөнгөн бус хандив, дэмжлэг, харин Сүхбаатар аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг “Цайрт минерал” ХХК-иас киноны зардалд хандив нэрээр 10 сая төгрөг авчээ. Хэрэгтэй болоод өгч авсан юм байгаа биз. Гагцхүү энэ мэт төсөв, санхүүгээ огт тайлагнахгүй явсаар өдий хүрчээ. Урьд жилүүдэд, бас энэ 2012 онд онд “Оюутолгой” төдийгүй бусад, компани, байгууллага, төсөл хөтөлбөрөөс хэдийг юунд авснаа дэлгэхгүй өнгөрч байгаа юм.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

“Шинэчлэлийн” Засгийн газрын телевиз

Posted by tseren on 2012/11/25

Мартсанаас, Монголын үндэсний телевизийг яах гэж олон нийтийн болгосон бэ? Төр засаг, албан тушаалтнууд буюу эрх баригчдаас хараат бусаар ажиллуулах гэж. Хамгийн том зорилго бол энэ. Түүнээс биш Монголд албархсан мэдээ, сурвалжлага, хоосон яриа, элдэв шоу цэнгээнт нэвтрүүлэг, дуу хөгжим, бас үзүүлэх кино дутаад биш.    

Арваннэгдүгээр сарыг улс төрийн битүүхэн хөл хөдөлгөөн, бас жижиг сажиг хэрүүлтэй болгосон аймаг, сум, дүүргийн ИТХ-ын  хурлын сонгуулийн сурталчилгааны өдрүүдэд МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд” бүрийн өмнө “Олон нийтийн радио, телевизээр сонгуулийн аливаа сурталчилгааны нэвтрүүлгийг нэвтрүүлэхийг хориглоно” гэсэн хуулийн заалтыг уншиж ер бусын албархуу байжээ. Үндэсний хэмжээний том телевиз ялих шалихгүй орон нутгийн хэмжээний асуудал ярьж жижгэрсэнгүй. Хууль нь тийм юм. Үнэхээр “Орон нутгийн сонгууль – 2013″ тэмдэглэгээтэй нам, нэр дэвшигчдийн цаг үзэгдээгүй. Харин оронд нь сонгуулийн хууль дүрмийг баахан зааж сургав.

Энэ юу гэсэн үг вэ гэвэл өнгөрсөн зуны УИХ-ын сонгуулиар МҮОНРТ хуулиар зөвшөөрсөн сурталчилгаа, бас хуулиар хориглосон ч баригддаггүй далд сурталчилгаа явуулсан бол одоо зөвхөн далд сурталчилгаа эрхэлж тэр нь энэ удаад орон нутгийн сонгуулийг дуусан дуустал Ардчилсан Намд ихээхэн тустай сурталчилгааны фон болж өглөө.

Аливаа сонгуулийн сурталчилгаа зогсохын урьд орой олон нийтийн радио, телевизийн эфирийг нэг том дарга эзэгнэж хэдэн сэтгүүлчийг  томоотой суулгаад тэдний дэвсэж өгсөн асуултуудад хэдэн цагаар тав тухтай хариулахыг орон даяар шууд дамжуулдаг уламжлалтай. Түүгээрээ энэ улсад, бас энэ радио, телевизэд хэн хамгийн их мэдэлтэйгээ харуулдаг. Тэр хүн бол Ерөнхий сайд. УИХ-ын сонгуулиар С.Батболд байсан бол энэ удаад Н.Алтанхуяг.

Өнөөдөр МҮОНРТ шинэчлэлийн гэгдэх Засгийн газрын радио, телевизийн горимд бүрэн шилжжээ. Ерөнхий сайдын “шинэчлэлийн баатрууд”-тай хийх уулзалтын урилгыг олон нийтийн телевизийн сурвалжлагч очиж гардуулаад, дараа нь “Элит” төвд тосч авахад засгийн пиар, телевизийн нэвтрүүлэг хоёр бүрэн нэгдсэнийг анзаарч билээ. “Шинэчлэлийн баатрууд”, “Шинэчилж шийдье-222″ нэвтрүүлгүүд бол ийм жишээ. Энэ намар Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг МҮОНРТ-ээр хэдэнтээ шууд ярилцлага хийсний нэгэнд 1111 тусгай дугаарын утсаар иргэдийн санал хүсэлтийг юугаар яаж авахаа өөрийн биеэр тайлбарлаж Төрийн ордны ардах иргэдийг хүлээн авах байрнаас явуулын станцаар дамжуулсан асуултанд хариулсан. Хуралдаанаа Бямба гаригт хийдэг болсны ачаар Засгийн газраас ямар сайн шийдвэр гаргасныг манай иргэд тэр оройноос эхлэн “Цагийн хүрд”, “Нээлттэй засаг”, “Долоо хоногийн тойм”-оор дахин дахин судалж амралтын хоёр өдрийг зөв боловсон өнгөрүүлж сурч байна.

Сүхбаатар аймагт Засаг дарга Ж.Батсуурь шугам сүлжээ татаж санаачлагатай ажиллаж байгааг Засгийн газар ирэх дөрвөн жил нүргэлэх кампанит ажлын эхлэл болгохоор шийдсэний дагуу олон нийтийн  телевиз “Баруун-Уртаас эхэлж байна” цуврал нэвтрүүлгээ УИХ-ын гишүүн М.Зоригтын “Мөнхчулуун” сангийн ивээн тэтгэлгээр эхлүүлэв. Долоо хоногийн дараа Ерөнхий сайд очиж олон нийтийн телевизээр шөнө дунд өнгөртөл дамжуулсан хэдэн цагийн том шоуг зохион байгуулаад буцсан ч телевиз үлдэж нийтдээ хориод хоногийн турш Баруун-Уртад ухсан шуудуу, тавьсан труба, өрсөн тоосго, түүнийг өргөж тавьсан хүн болгоныг нэгд нэгэнгүй танилцуулж байж сая нэг өндөрлөв. Бас л багадаж “Амжилтаар дүүрэн он жилүүд” нэртэй дараачийн нэвтрүүлгээр гүйцээж  магтлаа. Сайн юманд хүртэл хэмжээ хэрэгтэйсэн.

“Хөгжлийг сурвалжилъя” нэртэй өөр нэг цуврал нэвтрүүлэг явлаа. №1 нь Сүхбаатар, №2 нь Дорноговь, №3 нь Өмнөговь, №4 нь Завхан аймгаас тус тус бэлтгэгджээ. Хэрвээ та анзаарсан бол бүгдээрээ АН-аас сонгогдсон Засаг даргатай аймгууд. Араас нь “Хөгжлийн ирээдүй хүнээс эхэлнэ”  хэмээсэн Өмнөговь аймгийн бүтээн байгуулалтын магтаал үзүүлж сая нэг тайвшрав. Сонгуультай “яг сайхан” таарлаа.

Олон нийтийн радио, телевиз Засгийн газрынх байхаа хэзээ ч болихгүй юм байна. Уг нь “Ардчилсан засаг” гарч ирэх тоолондоо  уяанаас нь сулламаар санагддаг ч тэгдэггүй.  Анх 1998 онд Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулиар Монгол телевизийг олон нийтийн болгохоор заасан хэрнээ “Ардчилсан холбоо” эвслийн Засгийн газар тас тэвэрсээр 2000 онд Н.Энхбаярын “найдвартай” гарт атгуулсан түүхтэй. “Ардчилсан хүчин засгийн эрхэнд гарсан түүхэн хариуцлагатай энэ цагт дураар нь тавьж болохгүй” гэж хээвнэг тайлбарлахыг сонсож байлаа. Одоо дараачийн “түүхэн хариуцлагатай” мөчлөг тохиож буй хэрэг.  Зөвхөн 2004 оны сонгуулийн дараа МАХН-тайгаа нэг хөнжилд ормогцоо сая нэг зөөлөрч олон нийтийн гэсэн пайз зүүж өгөхдөө Үндэсний зөвлөлд нь итгэлтэй хүмүүсээ тэнцүүхэн зоохоо мартаагүй. 

Өнөөдөр олон нийтийн радио, телевиз Төрийн ордны цонхоор харж байна. Зарим нэвтрүүлгийг төр, засагтаа бүр тушаачихсан.   Ерөнхийлөгчийн ажлыг сурталчилж өгдөг “Сүлд” нэвтрүүлгийг ЕТГ-ынх гэхэд хилсдэхгүй. Улсын Их Хурал, Засгийн газрын “Нээлттэй засаг” нэвтрүүлэг ялгаагүй. Цэргийн асуудлыг БХЯ-ны харъяа “Дуулга” студи олон нийтийн телевизийн өмнөөс хийж өгдөг. Монголд гэмт хэрэг болон түүнтэй тэмцэж байгаа цагдаагийн ажил Сайнжаргал хурандаа нээж хаадаг “Дуулга” студийн хэлснээр болдог. Ингээд МҮОНРТ төр засгийн, яахав энэ удаад “ардчилсан” засгийн үргэлжлэл, сурталчилгааны  алба болчихож байгаа юм. Хуулиараа бол зөвхөн дайн байлдаан, гамшиг зовлон тохиолдвол төр засаг юу хүссэнээ хийх эрхтэй. Өнөөдөр хааяа нэг ороо бусгаа хэдий ч тайван цаг.

“Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөр өөрийгөө “олон нийтийн дуу хоолой”-гоор өргөмжлөөд удлаа. Мөрөөдөх сайхан, гэхдээ төр, засгийн дуу хоолой гэвэл үнэнд ойртоно. Уг нь мэдээ, сурвалжлагууд хэн нэгний дуу хоолой байх албагүй. Одоо эсвэл “гэгээтэй”, эсвэл “таатай” гэсэн хоёрхон төрлийн мэдээ, сурвалжлага явж байна. Хөтлөгч нь “Бидэнд таатай мэдээ байна … ” гээд нялуурч эхэлнэ дээ. Уг нь мэдээ бол мэдээ. Иргэн мод тарьсан, компани бизнес хийсэн болгоныг бүтээн байгуулалтаар цоллож дараачийн мөчид Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр амжилттай хэрэгжсэн жишээнд бүртгэчихнэ. Саяхны нэг ослыг мэдээлэхдээ, засгийн газраас олон чухал арга хэмжээ авч байгаа билээ,  харин … гэсэн утгатай оршил хэлж сонсогдсон. Хэн ч буруутгаагүй байхад шүү! Хуучин цагийн “Нам, засгийн зөв мэргэн бодлогын ачаар …. ” санагдав.

Элдэв “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Цаг үе, үзэл бодол” гэж гол төлөв албан тушаалтнуудыг цуглуулан бодлого ярьж, ингэх тэгэх ёстой талаар хоосон чалчуулдаг нэвтрүүлгүүд үргэлжилсээр. Бодлого яривал том харагдана, албан тушаал нэр хаяг хэлэхгүй, хариуцлага нэхэхгүй учраас олон нийтийн телевизэд хал балгүй. Нэг удаагийн “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”-ийн сэдэв “Ардчилсан засаг дээр цахилгаанжуулалтыг нэмбэл …” байлаа. Шадар сайд Д.Тэрбишдагвын санаачилж Төрийн ордноос сүр дуулиантай шууд дамжуулсан үндэсний форумын нэр – “Ард түмэн-Та хаан”! Ингэж нялуурцгаах гэж.

Энэ Засгийн газар бол “шинэчлэлийн” биш. Яагаад гэвэл Монгол улсын хуулиар тийм засаг байхгүй. Эрхэм сайдууд өөрсдийгөө яаж дөвийлгөж сүржигнэх нь тэдний хэрэг. Гагцхүү хэвлэл мэдээлэл, сэтгүүлчид тоть адил давтаж болох уу? Тэр тусмаа олон нийтийн радио, телевиз. Хэрвээ Засгийн газрын радио, телевиз мөн бол үргэлжлүүлээд байж дээ.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Олон нийтийн телевизийн нүүрийг тахалсан мэтгэлцээн

Posted by tseren on 2012/11/23

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааг эс тооцвол манай хэвлэл мэдээллээс мэтгэлцээний хэлбэр байтугай агуулга устчихсан (урьд нь ч байсан эсэх эргэлзээтэй) байсныг дөнгөж сая МҮОНТ ба МҮОНР-гоор шууд дамжуулж дууссан УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар, түүний өдөлтийг хүлээж авсан УИХ-ын дэд дарга С.Баярцогт хоёрын халз мэтгэлцээн ганц удаа ч болов сэргээлээ. Дэлгэцэн дээр шууд тулахыг санаачилж хэдэнтээ хойшлогдсон ч нэхсээр байгаад явуулж чадсан  С.Ганбаатар гишүүнд талархууштай.

Гэхдээ Баярцогт эхний секундээс эхлэн довтолж задгай сайн ярьж бэлэн тоо цифр, зураг схем, “хорин мянган хувьсагч”-аар Ганбаатарыг машиндаж орхилоо. Өрсөлдөгчөө эдийн засаг мэддэггүй, гэрээ уншаагүй, хэрвээ уншсан бол уншсанаа ойлгоосон, ойлгоогүйгээр байн байн дуудаад зогсохгүй Монгол улсад хэтэрхий ашигтай, ямар ч эрсдэлгүй, Айвенхоу, Рио Тинто-г хааш нь хөдөлгөхгүй хүлж орхисон “гайхамшигтай” сайн гэрээ хийж чадсанаа гайхуулсаар төгсгөв. Түүнийхээр бол төгс гэрээ. Чухамдаа энэ сайрхал эргэлзээ төрүүлж орхив. Ямар ч хэлэлцээрт орсон хоёр тал хүссэнээ 100 хувь авах боломжгүй. Гэрээ бол харилцан буултуудаас бүтдэг байж таарна. Хэрвээ С.Баярцогт “Бид ийм хэмжээтэйг авья гэхлээр тэд зөрүүлээд тиймийг нэхсэн” тухай хэлж өгсөн бол сая итгэл төрүүлэхсэн. Барууны капиталист акулууд бидэнд чадуулна гэж юу байхав. Ганбаатар гишүүн өрсөлдөгчдөө няцаагдаж байгаа мэт харагдсан ч гэрээнээс дараа дараачийн эргэлзээтэй заалтуудыг цөхрөлтгүй сөхөж гэрээ төгс биш гэдгийг нотолсоор төгсгөлөө.

Товлосон цагаа сунгаад хоёр цаг гаран үргэлжилсэн мэтгэлцээнээс жирийн үзэгчид Оюутолгойн гэрээний сайн мууг мэдэж авсан гэвэл худлаа. Хугацаа хэрэгтэй. Маргааш, нөгөөдрөөс эдийн засагчид, уул уурхайнхан гээд мэргэжлийн хүмүүс мэтгэлцсэн хоёрын дэлгэсэн тоо баримт, нотолгоонуудыг нягталж дүгнэлт хийгээд, бас өөр хоорондоо зад мэтгэлцэж олон нийтэд хүргэнэ гэж найдья.

Энэ үдэш монголчууд олон нийтийн телевизийг амьсгаа даран үзлээ. Зурагтгүй нь олон нийтийн радиог. Рейтинг нь суга өссөн гэж хэлж болно. Гагцхүү энэ нь телевиз, радиогийн бус, Ганбаатар гишүүний санаачлага. Үүгээрээ маш том тус хүргэлээ. Сэтгүүлч Алтангэрэл мэтгэлцээнийг хөтөлж чадсангүй. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн адилаар хоёр тал бие биендээ шууд асуулт тавихгүй, зөвхөн өөрөө асуухаар журамласан хэрнээ тэр дороо хяналтаа алдчихсан. Уг нь танхимд анхааралтай ажиглаж суусан бөөн ажиглагчдаас ганц хоёр асуулт авсан ч болохоор байлаа.

Одоо манай телевизүүд, тэр тусмаа олон нийтийн телевиз дараачийн гишүүн санаачлахыг хүлээхгүйгээр үргэлжлүүлж чадах болов уу? Зөвхөн Ганбаатар нар, заавал Оюутолгойн тухай байх албагүй. Уг нь мэтгэлцээний оролцогчид буруу зөрүү, илүү дутуу ярьсан ч улаан нүүрээрээ харагдах учраас олон нийтийн телевизэд ямар ч аюулгүй юмсан.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Хэн нь илүү байв?

Posted by tseren on 2012/10/05

10-р сарын 3-нд МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөрөөр Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн 21 нас хүртэлх хүнд архи, согтууруулах ундаа худалдахгүй байх заалт хэрхэн хэрэгжиж байгаа тухай сурвалжлага бэлтгэж үзүүллээ. Харин сэтгүүлчийн орсон дэлгүүрийн худалдагч тодорхой хариулт өгсөнгүй гэж хэлээд гудамжинд яваа 2-3 иргэний сэтгэгдлийг хэсэг зуур яриулаад дуусгав. Араас нь Хууль зүйн яамны бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга О.Алтангэрэлийг студидээ урьж авчран ярилцлага хийв. Бодлого энэ тэр гэсэн том яриа болж хувирлаа.

Тэгвэл өчигдөр яг энэ сэдвээр арилжааны телевизийн төстэй сурвалжлага үзсэн юм. Сурвалжлагч охин яасан бэ гэвэл бас л дэлгүүрт ороход худалдагч бөөрөнхийлөөд байсан тул бяцхан эрэн сурвалжлага сэдэж туршилт явуулах нь тэр. Хоёр жаалд мөнгө атгуулж архи авахуулахад худалдагч цааргалахгүйгээр зарахыг камераар бичээд аваад дараа нь худалдагч дээр очиж ам асуулаа. Цаадах нь элдвээр мэлзэж үзсэн нь баримт бол баримт.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Зөвхөн нэр дэвшигчидтэй “Ярилцъя”

Posted by tseren on 2012/06/15

Олон нийтийн телевизийн Бямба гаригийн “Ярилцъя…” үйл явдлын тойм, тайлбар нэвтрүүлэг сонгуулийн сурталчилгааны горимд бүрэн шилжжээ. Дөнгөж сая дууссан дугаар ер бусын өгөөмөр байж тавын таван нэр дэвшигчийг яриуллаа. Жагсаавал:

1.”Наадам, олимп, сонгууль”. Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн М.Энхболд
2. Улс шиг хөгжье, Хүн шиг амьдарья”. АН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Эрдэнэбат
3. УИХ-д Үйлдвэрчний эвлэл төлөөлөлтэй байя…. МҮЭ-үүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатар
4. “Ярилцья”. Монгол Улсын Ерөнхий сайдын зөвлөх, “Чагдаржав сан”-гийн тэргүүн Б.Амарсанаа
5. “Ярилцья”. УИХ-ын гишүүн, АН-аас Говьсүмбэр аймагт нэр дэвшигч Я.Батсуурь

Тайлбараа болилоо.

Posted in 2012 оны УИХ-ын ба нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгаа, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Олон нийтийн телевизийн халз … ярианууд

Posted by tseren on 2012/06/09

МҮОНТ-ээс сонгуулийн санал хураалтын өдрөөс өмнөх Пүрэв гариг бүрийн үдэш улс төрийн намуудын төлөөллийг оролцуулсан халз мэтгэлцээнийг явуулахаа зарласны маргааш буюу 7-р сарын 7-ны орой эхнийх нь болж МҮОНТ, МҮОНР хоёроор нэгэн зэрэг шууд дамжуулжээ.

Тус тусын мөрийн хөтөлбөрт байгаль орчин, экологийн асуудал хэрхэн туссан талаар МАН-ын нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар, АН-аас Л.Гансүх, БНН-ын дарга Б.Жаргалсайхан, МАХН-МҮАН-ын “Шударга ёс” эвслээс Д.Тэрбишдагва, ИЗНН-аас Ш.Пүрэвсүрэн, МНН-аас О.Бум-Ялагч, Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч намын дарга Ш.Төмөрсүх (энэ намд өөр хэдэн хүн байдаг бол? Олуулаа хуралдсан зургийг харах юмсан),  А.Ганбаатаргүй болсон МСДН-аас Энхзаяа, Иргэний хөдөлгөөний намаас Д.Сүхгэрэл, МУНН-аас Д.Бадарч, Эх орончдын нэгдсэн намын дарга Г.Ганбат, “Эх орон” намын И.Эрдэнэбаатар, өөр нэг намаас бизнес эрхлэгч Заяа гэхчлэн арван хэдэн нэр дэвшигч мэтгэлцэх болов. Гэхдээ мэтгэлцээн биш, хүн тус бүрийг хоёр минутаар дэс дараалан яриулж танилцуулга хийлгэсэн нэвтрүүлэг болов. Миний зөв, чиний буруу, манайх илүү .. байхгүй. Өөр хоорондоо огт харилцаагүй. Тэдний яриаг тус тусад нь бичээд нийлүүлж үзүүлбэл бараг ялгаагүй.

Иймээс уйтггартай байлаа. Ганц сонирхолтой юм гэвэл Б.Жаргалсайхан “ярих цаг бага байна” гэж чамлаад нэвтрүүлэг дуусахаас өмнө хаяад явжээ.

Мэтгэлцүүлэхийн тулд яг одоо эрх барьж, хариуцлага хүлээх учиртай МАН, саяхан болтол барилцаад сонгуулийн өмнө амиа хоохойлоод зугатсан АН хоёрт таагүй асуултууд тавьж бусад намуудаар шүүмжлүүлж балбуулах тийм сэдэв, асуултууд хэрэгтэй. Жишээлбэл: “Зайсанг ийм болгосонд хэн буруутай вэ?” гээд мэтгэлцүүлбэл ширүүн яриа болох нь эргэлзээгүй. МАН, АН хоёр юу хэлэх сонин. Бас болоогүй, нэг хэсэг хамтарсан Засгийн газарт орж Байгаль орчны сайдаар хэсэг ажиллах зуураа Зайсангийн газрыг зад заралцсан “Эх орон” намын И.Эрдэнэбаатар сайн балбуулах ёстой. Д.Тэрбишдагва гишүүн ч баярлах болоогүй. Түүний МАХН-МҮАН-ийн “Шударга ёс” эвслээс нэр дэвшиж байгаа Г.Шийлэгдамба бас сайд байхдаа дутуугүй амжуулсан.

P.S:

Олон нийтийн телевизийн дараачийн мэтгэлцээн “Эдийн засгийн өсөлт, хөгжил” сэдвээр байж “Гуравдахь хүчин” эвслээс Хосбаяр, МНН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Б.Наранбаатар, МАХН-МҮАН-аас нэр дэвшигч Н.Дашзэвэг, АН-аас УИХ-ын гишүүн С.Баярцогт, “Эх орон” намын Д.Зоригт (“Идэр” дээд сургуулийн захирал), ИХН-аас нэр дэвшигч Гэрэлмаа, Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч намын мэдээж дарга Ш.Төмөрсүх, бас Заяа, МУНН-ын дарга Б.Батболд, МАН-ыг төлөөлж Н.Энхболд, Эх орончдын нэгдсэн намын дарга Г.Ганбат, ИЗЗН-ын дэд дарга С.Дэмбэрэл, МСДН-ын Сандуйжав гэх мэтээр бүх намын төлөөлөл ирсэн. Гуравдахь нь “Гэр бүл, хүүхэд, хөгжил” сэдэвтэй байжээ. Аль аль нь мэтгэлцээн болсонгүй.

Posted in 2012 оны УИХ-ын ба нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгаа, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 78 other followers