АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Archive for the ‘+ СЭТГҮҮЛ’ Category

Монголчууд газар зүйн сэтгүүл хийж чаддаг[гүй]

Posted by Ажиглагч on 2014/01/29

National Geographic гэхлээр эрээн тахь юмуу гөрөөсийн сүргийг арслан, барууд хөөж гүйцэн нэгийг унагаад тасчих нь юун түрүүнд санаанд буудаг байсан цаг саяхан. Эхлээд ийм нэртэй сувгийг үзэж танилцсаных биз.

2012 оны 12-р сард америкийн National Geographic сэтгүүлийн монгол хувилбар Сүхбаатар нэрээ Чингэст алдахын өмнөх талбайд шар хүрээгээ босгож байгаад чанга дуугаар мэндэлсэн бол хэдхэн сарын дараа GEO хэмээх герман сэтгүүл чив чимээгүй үзэгдэх болсон юм. Адилхан газар зүй, танин мэдэхүйн энэ сэтгүүлийг монголчлох эрхийг урьд дуулдаагүй “Глобал пресс медиа” ХХК авчээ. Нягталбал, гадаад хэвлэл захиалгын “Эм-Жи-Эл Интернэйшнл” (MGL International) ХХК-тай хаяг нэгтэй буюу нэг эзэнтэй. Тэр нь Л.Энхтөр. Урьд нь сэтгүүл эрхэлдэггүй байхдаа Дэлхийн сэтгүүлүүдийн холбоо (албан ёсны нэр нь Олон улсын тогтмол хэвлэлийн  холбоо – FIPP)-нд элсчихсэн тууж явсан бол одоо жинхэнээсээ хэвлэн нийтлэгч болжээ.

Geo сэтгүүл (4)Монгол GEO сэтгүүлийн дугаарууд дажгүй. Хавтгайдуу цэлгэр хуудсууд дээр товчдуу бичлэг, зургууд тэвхийтэл байрлажээ. Герман маягийн эмх цэгц. Миний үзсэн дугаар бүрт монгол агуулга, тодруулбал, дээрхэн үед гадаад явж үзсэн хүмүүсийн дурсамжийг нийтэлжээ.  

Гэхдээ National Geographic-ын монгол түүхийг яаж гүйцэхэв. Өнгөрсөн нэг жилд гарч амжсан 13 монгол дугаарын хамгийн сонирхолтой нь юу вэ гэвэл, уг сэтгүүлд өнгөрсөн зуугаад жилийн хооронд үе үе хэвлэгдсэн монголын тухай том жижиг гэрэл зураг, тайлбарыг дахин нийтэлснийг хэлнэ. Зарим нь сайтад бий. Тэр бүхэн хэзээ нэгэн цагт дундрах ч Америкийн газар зүйн нийгэмлэгийн болоод бусад эх сурвалжаас монголын түүхийн сэдвийг таслахгүй үргэлжлүүлэх аргыг олох биз. 

Гадаад юм болгонд нүдээ бүлтийлгэдэг цаг өнгөрчээ. Өөрсдөө очоод харчихсан, эсэхүл суваг эргүүлээд HD-гээр үзчихдэг болсон монголчууд иймэрхүү сэтгүүлийг хэр уншдаг бол? Хувь ширхэгийн талаар албан ёсны тоо байхгүй. Юутай ч дэлхийн хамгийн өндөр Эверестийн 8848 метр оргилд авирч гарах нь баатарлаг явдал мөн хэдий ч жилдээ дөрвөн зуугаад, нийтдээ 4000 гаруй хүн тийм гавъяа байгуулчихсан төдийгүй авиралт гэж ямар хачин юм байдгийг санаанд оромгүй зургуудаар нотолж тайлбарласан “Түм түжигнэсэн Эверест” нийтлэлийг National Geographic-ийн ноднингийн нэг дугаараас уншаад элдэв дүрс урсаад өнгөрдөг дэлгэцээс сэтгүүл заримдаа илүү гэдэгт итгэсэн шүү. Уулчид оргилд гарахын өмнөх нарийхан жимд багталцахгүй, бараг зодолддог, осолдож юмуу хөлдөж үхсэн хүмүүсийн цогцос хаа сайгүй хэдэн жилээр хэвтэж байх…      

ngm_2014_01Бас нэгэн зүйл. Монгол National Geographic-ийн 2014 оны 1-р сарын дугаарын хавтасны сэдэв нь “Путины цэнгүүн” буюу хэдхэн хоногийн дараа ОХУ-д Сочи хотноо эхлэх Өвлийн олимпийн наадмыг зүсэн зүйлээр гутаасан нийтлэл байх юм.  Тэр нутагт зуу гаруй жилийн өмнө оросууд черкесүүдийг эзлэн хөөснөөс эхлээд барилгын материал зөөж явсан нисдэг тэрэг осолдсон, хананы том зураг нацист германыхтай төстэй, бас нэг гол үерлэсэн, Оросууд гадныханд хүйтэн ханддаг Засгийн газартай гэхчлэн буруутгаад Путины царайд ихэмсэг, хүйтэн  төрх тодорсноор дуусгажээ.  Бас олимпийн эсрэг жагсаал цуглаан, ижил хүйстнийг хориглосон хууль гаргасан гэжээ. (Миний мэдэхээс энэ худлаа. Ижил хүйстнийг зөвхөн насанд хүрээгүйчүүдийн дунд сурталчлахыг хориглосон). Энэ дэлхийн сайн сэтгүүлийн стандарт болсон National Geographic мөн үү? Сэтгүүлийн өөр хэлний сайтууд руу дөнгөж сая шагайж үзчихээд хэлэхэд, үнэхээр тийм нийтлэл (Putin’s Party) бичигджээ. Улс орнууд тус тусдаа орчуулан нийтэлжээ. Харин хавтсан дээрээ гаргаж тавьсан нь ганц манайх. Барууныхан энэ олимпийг өдөр шөнөгүй муулж, улс төрчид нь бараг бойкотлож, алан хядагчид дэлбэлэхээр сүрдүүлж байхад шүү. Даанч энэ бол гадаад сэтгүүл. Арга буюу нийтэлсэн учраас “тунг нь тааруулж хүртээрэй” гэж эрхлэгчийн зурваст сануулсан байх гэж бодлоо.  

Гэнэт үгүйлснийх, газар зүйн талын монгол сэтгүүл байна уу? Сүүлийн хориод жилд “Монголын газар зүй”, “Аялал жуулчлал”, “Аялал, амралт” нэртэй сэтгүүлүүд эхний хэдэн дугаараас цааш яваагүй. Уржнан “Их ав” гэж яг National Geographic шиг гонзгой, бас яг ижил 20.000-ын үнэтэй сэтгүүл үзэгдээд өнгөрсөн. Ядахад, “Аялал жуулчлал, тогтвортой хөгжил” гэж мундаг онолддог сэтгүүл бас тогтож хөгжсөнгүй. Харин өнөөдөр хэвлэлийн тавиур дээр “Нүд алдам” гэж нэртэй ганц сэтгүүл байна. Хуудсан дээрээ дэлгэн харуулсан монгол орон, тал нутаг, хүмүүс үнэхээр дуу алдам, гэхдээ сэтгүүл өөрөө хараахан тийм биш…

Posted in + СЭТГҮҮЛ | Leave a Comment »

Нэйшл Жеографик-ийн монгол түүх

Posted by Ажиглагч on 2012/09/18

… 1905 оны нэгдүгээр сар. Америкийн Нэгдсэн Улсын нийслэл Вашингтон. “Нэйшнл Жеографик” (National Geographic) сэтгүүлийн газар. Ээлжит дугаараа хэвлэлд шилжүүлэхээр бэлтгэж суусаар шөнө дөл хүргэсэн 23 настай редактор Гильберт Гросвенор (Gilbert Grosvenor) бүхэл бүтэн 11 хуудасны материал сох дутаж байгааг сая мэдлээ. Тэвдсэндээ ямар ч хамаагүй бичлэг олох санаатай хайсаар нэгэн дугтуй таарч нээхэд дотроос нь Төвдийн нийслэл Лхасын байдлыг харуулсан бөөн гэрэл зураг гараад ирж. Тэндээс хэдэн томыг шилж хоосон хуудсуудаа дүүргэж макетлаад бушуухан хэвлэх үйлдвэрт илгээв.

Анх 1888 онд Америкийн Үндэсний газарзүйн нийгэмлэг үйл ажиллагаагаа сурталчлах зорилгоор эрхлэн гаргаж голдуу гишүүдийнхээ бичсэн газарзүй, танин мэдэхүйн урт өгүүллүүдийг нэвсийтэл нийтэлдэг, зураг чимэглэл гэх юмгүй шинжлэх ухааны маягийн сэтгүүл байжээ. Харин залуухан редактор “залхуурч” баахан зураг оруулсандаа нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч, телефон утсыг зохион бүтээгч агуу Александр Беллээс банга хүртэхэд бэлдлээ. Гэтэл санаандгүй бүтсэн энэ дугаар уншигчдад маш таалагдав. Бас Беллд. Уйтгартай, өгүүлэл материал байнга дутдагаас болж дампуурахдаа тулаад байсан сэтгүүлийн хувьд аврал төдийгүй сэтгүүл зүйд бяцхан нээлт болчихжээ. Тэр цагт зурагт гэж байсан биш, зөвхөн сонсож, сайндаа л уншиж байсан үлгэр домгийн мэт тэр газар орныг уншигчдийнхаа нүдний өмнө авчирчээ. Зарим зургийг сэтгүүлийн хоёр нүүрийг дэлгэж цэлийтэл нийтэлсэн нь бараг анхных. Чухам эндээс өнөөдөр бидний мэдэх “Нэйшнл Жеографик”, цаашилбал, орчин үеийн зураг чимэглэлтэй сэтгүүлийн эхлэл тавигдсан гэж үздэг. Дараа жил нь сэтгүүлийг “зургийн ном” болголоо гэж дургүйцсэн хоёр судлаач Нийгэмлэгийн гишүүнээсээ огцорч байжээ. Элдэв сонин хэвлэлээс хамаг сонирхолтойг нь түүж машиндаад бизнесменүүдэд зарахаас Reader’s Digest эхэлсэн гэх мэт сэтгүүл зүйн түүхэнд тэмдэглэгдсэн олон түүхийн нэг бол энэ.

Харин XIX-XX зууны заагт гадаадынханд хаалттай, нууцлаг хэвээр байсан, “хүний дүрийг жижигхэн хайрцагны нүхээр оруулаад авч явах”-ыг тас хорьж цаазаар авах хүртэл шийтгэдэг байсан Төвд орныг барууныханд нээсэн гэж хожим үнэлэгдсэн тэр зургуудыг авсан хүмүүс нь Хаант Оросын дорно дахины судлаач, гэхдээ монгол цустай буриад Гомбожаб Цыбиков (Цэвэгийн Гомбожав), халимаг Овше (Увш) Норзунов хоёр юм.

Гомбожаб Цыбиков залуудаа Хүрээнд ирж монгол, төвд хэл суралцаад буцсан, хожим 20-иод онд Монголд хэдэн жил зөвлөхөөр ажилласан намтартай. 1899 онд Оросын гадаад хэргийн яамны даалгавраар монголчуудын жинг дагаж Далай ламыг зорьсон мөргөлчний дүрээр Төвдөд нэвтэрч 1902 оныг гартал 888 өдөр амьдрахдаа Лхасын бараг хамгийн анхны гэмээр 200 орчим зургийг нууцаар дарж чаджээ. Нөгөө Норзунов бол Төвдөд гурван удаа очихдоо хоёр удаад нь Монголоор дайрч явсан ба 1901 оны хавар Оросын газарзүйн нийгэмлэгээс өгсөн даалгавар, гэрэл зургийн аппаратыг авч Лхаст сар шахам болохдоо 45 ширхэг зураг авчээ. Сонирхолтой нь, тэр хоёр Лхаст хэдэнтээ тааралдахад Цыбыков Норзуновыг өөртэй яг адилхан францын Self Worker хэмээх зургийн аппараттайг мэдсэн ч өөрийнхийгөө тас нууж байжээ. Тэд авсан зургууд эхлээд Оросын болон Европын зарим хэвлэлд гарч дараа нь Оросын газар зүйн нийгэмлэгээс 50 ширхэгээр хайрцаглан цомог болгож Америкийн Үндэсний газар зүйн нийгэмлэгт бэлэглэсэн нь “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүлийн ширээн дээр очин Гросвенорын гарт таарсан хэрэг. Сэтгүүлийн 11 хуудсыг эзэлсэн 11 зургийн зургаа нь Норзунов, тав нь Цыбыковынх. Хэдэн сарын дараа буюу 1905 оны зун 13-р Далай лам Нийслэл хүрээнд заларч оросуудтай хэлэлцээр хийж үеэр тэдэнд хэлмэрчилсэн Цыбиков тэр цомгийг Далай ламд өөрийн биеэр бэлэглэсэн нь түүхэнд үлджээ. Жаахан хэтрүүлэхэд, монголчуудын авсан хэдэн зураг “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүлийг аварч хөл дээр нь босгосон юм. Харин орчин үеийн зурагт сэтгүүлийн эхлэлийг тавьсан гэвэл дэндүү хэтэрчих биз.

… 1962 оны гуравдугаар сар. Америкчууд хаа байсан монголчуудын шинэ дүр төрхийг олж харлаа. “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүлийн ээлжит дугаарын хавтсан дээр эсгий гэрийнхээ үүдэн хавьд явган суугаад хэн нэгний ярианд чих тавьж ширтсэн хэдэн монгол хүний зураг хэвлэгдэж энэ дугаарын гол нийтлэл (cover story) нь 289-өөс 345-р хуудсанд нийт 57 нүүрийг эзэлсэн “Гадаад Монголд хийсэн аялал” аян замын тэмдэглэл байлаа.

Хэн бичив? Барууныхан Монголд өдрийн од шиг үзэгддэг, АНУ, БНМАУ хоёр дипломат харилцаагүй байсан цаг. Гэтэл юу болоод ч юм 1961 оны дундуур АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгч Вильям Дуглас (William O.Douglas) монголын виз хүсчээ. Төдөлгүй визийн хариу ирж (хэр удаан хүлээснээ бичээгүй) тэрбээр хувийн журмаар өөрийн эхнэр Мерседес, мөн “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүлийн гэрэл зурагчин Дин Конгер нарын хамт гурвуулаа 1961 оны 9-р сарын сүүлчээр Москвад ирж тэндээс монголын виз авч Эрхүүгээр дамжин нисч Улаанбаатарт бууж Монголд хэд хоноод 10-р сарын эхээр бас Москвагаар дамжин буцжээ. Анзаарсан уу? НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 16-р чуулган Нью-Йоркт үргэлжилж Монгол Улсыг элсүүлэх эсэх тодорхойгүй дэнжигнэж, том гүрнүүд, тэдгээрийн дотор АНУ оролцсон том тоглоом явагдаж байсан өдрүүд. Тэгтэл энэ аялал… Өгүүлэл дотор Монголын хуульчдын холбооноос урьсан тухай дурджээ. Социалист хуульчдын олон нийтийн байгууллага өөрөө мэдээд америк шүүгчийг урина гэж байх уу? Тэгэхлээр манай Намын төв хороо НҮБ-д санал хураахаас өмнө зүгээр суугаагүй, нэг юм бодсон байж болох…

Ямар ч байсан Дуглас буцахдаа дахин Москвад үдлэх зуураа “АНУ Гадаад Монголыг яаралтай хүлээн зөвшөөрч НҮБ-д элсэхийг дэмжих ёстой” гэсэн мэдэгдэл хийж америкийн хэвлэл мэдээлэл, гадаад бодлоготнуудыг бяцхан оволзуулаад авсан байна. Маш сонин. Ямар ч байсан хориод хоногийн дараа буюу 10-р сарын 27-нд Монгол Улс дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн бүрэн эрхт гишүүн болсон билээ. Хожим Дуглас шүүгч БНМАУ-ыг хүлээн зөвшөөрөхийг Засгийн газартаа уриалсан өгүүллийг “Нью-Йорк таймс” сонинд бичиж гэсэн шүү.

Аяллаас хойш хэдэн сарын дараа Дугласын бичсэн өгүүлэлтэй “Нэйшнл Жеографик”-ийн дугаар хэвлэгдлээ. Дэндүү сонирхолтой. Тэд монголын нийслэлд ороогүй газар үгүй, Улсын их дэлгүүр, хоршоо, Пионерийн ордон, биеийн тамирын заал, хоёрдугаар эмнэлэг, гурилын комбинат, нэхмэлийн үйлдвэр, Ардын дуу бүжгийн чуулга, Улсын төв музей, И.В.Сталины нэрэмжит улсын номын сан, Гандантэгчинлэн хийдээр зочилж Маркс, Энгельс, Ленин, Сталин, бас Чойбалсангийн хөрөгтэй МУИС-ын дугуй зааланд оюутнуудтай уулзжээ. Хөдөөгүүр явсан тухайд эхлээд Тэрэлжид амарч, дараа нь Өвөрхангай руу мэдээж “орос жип” буюу брезентэн бүхээгтэй хоёр “Газ-69”-ээр хөдөлж Хархорин-Эрдэнэзуу, Хужиртын рашаан, аймгийн төв Арвайхээр хот, Богд сум, Улаанбаатарын ойролцоох адууны ферм, дараа нь Ил-14 онгоцоор Хөвсгөл аймгийг зорин нисч замдаа Булганд түр бууж Цагаан-Үүр суманд АН-2 онгоцоор хүрчээ. Голдуу малчин айлуудаар орж зочлуулжээ. Харин Төв хороо, Засгийн газар, сайд дарга нар, тэдэнтэй уулзсан тухай нэг ч үг дурдаагүй. Үзэл суртал, уриа лоозон, коммунизм энэ тэрээр даапаалсан юм бараг үгүй. Харин Гандангийн тэргүүн хамба Гомбожав тэргүүтэн зоог барих үеэрээ “Монгол улс НҮБ-д элсэхийг Америк яагаад эсэргүүцээд байгаа юм бэ?”, “Америк Монголыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй гэж үү?”, бас “Хоёр улсын хооронд оюутан, багш солилцож болохгүй юу?” гэх мэт асуултанд булагдсанаа дурджээ. Зочдыг хаа сайгүй найрсгаар угтаж идээ будаагаа бялхуулан зочилсон монголчууд тун сайхан сэтгэгдэл төрүүлснийг Дугласын бичсэн мөрүүдээс харж болно. Өвөрхангай төвд хятад ажилчдын бригадтай тааралдсан ч Монгол улс Хятадаас зайгаа барьж Зөвлөлт Орос руу илт хандаж байгааг анзаарчээ. Нийтлэлийн хамгийн сүүлчийн өгүүлбэр энэ байна: Одоо монголчууд өрнийн соёлоос хол тасарсан, жүд-христийн соёл иргэншлийн нөлөөнөөс дэндүү хол, барууны агуу ном зохиолын талаар ойлголт алга. Хэрвээ тэд Орос, Хятадын завсарт хавчуулагдсан хэвээрээ удваас үзэл суртлын хүүхэлдэй болон хувирах биз. Тэгвэл халуун сэтгэлтэй, эрэлхэг энэ ард түмний хувьд төдийгүй чөлөөт ертөнцийн хувьд эмгэнэлтэй”.

Бичлэгээс гадна зургууд нь гайхалтай. Анх 1959 онд “Нью-Йорк таймс” сонины Пулитцерийн шагналт сэтгүүлч Харрисон Сэлисбери Зөвлөлт Холбоот Улсаар аялах зуураа Монгол руу ороод гарсан тухайгаа бичиж нийтлүүлсэн нь сонины өгүүлэл байсан. Тэгвэл “Нэйшнл Жеографик”-ийн энэхүү аян замын тэмдэглэл маш дэлгэрэнгүй бичлэгээс гадна ихэнх нь Дин Конгерийн 60 ширхэг гэрэл, бас нэг газрын зургаас бүрдэж байна. Бүгдээрээ өнгөт! Хотод ч, хөдөө ч цав цагаан шүдээ яралзуулсан хөрслөг бор монголчууд. Зурган дээрх цулцайсан жаалууд одоо хаа нэгтээ яваа даа. Харин оксфорд аялгатай англиар ярьдаг гэж ноён Дугласаар хэлүүлж явсан орчуулагч залуу бол одоо ахмад дипломатч, Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд И.Очирбал бололтой. Өнөөдөр, яг хагас зууны дараа надад хамгийн их сэтгэгдэл төрүүлсэн зүйл бол Зайсангийн амны баруун энгэрээс авсан Улаанбаатарын дэлгэмэл зураг. Дөчин мянгатын орон сууцнууд, Төв шуудан, Залуучуудын ордон (одоо Драмын театр), Улаанбаатар зочид буудал, Энхтайвны гүүр, Төв цэнгэлдэх босчихсон, харин 120 мянгатын эхний хэдэн барилга дуусаагүй, эргэн тойрон хөдөөгөөрөө нийслэл хот. (1913 онд францын зурагчин Тасганы овоон дээрээс авсан Хүрээний зураг энэ хоёр бараг тавь, тавин жилийн зайтай, иймээс ирэх жил ойг нь тэмдэглэсэн ч болохоор). Энд бас монголчууд гэрээ яаж барьдгийг 6 ширхэг зургаар хичээл мэт харуулсан нь барууныханд хачин сонин байсан төдийгүй санаа сэдэл өгч тухайн үедээ american yurt, handicrafted yurt нэрээр авсаархан, угсардаг есөн шидийн гэр, сууцыг зохион бүтээж үйлдвэрлэж худалддаг компаниуд хүртэл байгуулагдаж байжээ.

Тэртээ 1962 оны “Нэйшнл Жеографик”-ийн Монголын тухай өгүүллийг монголчууд уншаагүй өнгөрсөн, хэрвээ уншсан бол Очирбал нараас хэтрээгүй биз. (Дурсамж яриулахсан). Барууны сэтгүүлүүд социалист лагерьт хатуу хяналттай, лав би оюутан байхдаа Ленинградын номын санд зарим хуудсыг зүсээд авчихсан (ЗХУ-ын тухай “буруу” бичсэн учраас тэр байх) дугаарыг анх харж билээ. Харин миний ярьж өгөөд байгаа энэхүү дугаарыг Сан-Францискод суугаа Ширчингийн Баатар хуучин номын дэлгүүрээс олж авснаа надад дурсгасныг санаж дахин талархлаа илэрхийлье. Би олон хүнд үзүүлж гайхуулсан, одоо бичлээ.

Ер нь “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүл зуу гаруй жилийнхээ түүхэнд Монголын талаар хэдэн удаа бичсэн бол? Миний уншсанаар, 1920-иод оны дундуур Монголд хэдэнтээ ирж 100 шахам сая жилийн өмнө амьдарч байсан үлэг гүрвэлийн араг яс, өндөг зэргийг илрүүлсэн Америкийн судлаач Рой Чапмэн Эндрюс Монголд туулсан адал явдлынхаа талаар National Geographic-ийн 1933 оны зургадугаар сарын дугаарт том өгүүлэл бичсэн, бас 2,36 метр өндөр Гонгорын зургийг 1922 онд Нийслэл Хүрээнд авснаа арай өмнөхөн нийтлүүлж байжээ.

1980-аад оны сүүлчээс Монгол улс нээгдэж хэд хэдэн удаа бичүүллээ. Манай сонинууд “Нэйшнл Жеографик” сэтгүүлээс толилуулж байна гээд аваад байдаг. Тэгтэл 1996 оны 12-р сарын дугаар хавтсан дээрээ эзэн Чингэсийн зурагтай, нэрийг нь Genghis Khan гэж бичсэн, дотроо Майк Эдвардсын бичсэн “Монголчуудын эзэн” (Lord of the Mongols) нэртэй түүхийн өгүүлэл Жэймс Стэнфилд-ийн авсан Чингэс хааны төрсөн ба байлдан дагуулсан газар оронд авсан гэрэл зураг, бас газрын зургуудыг нийтэлж Монголыг дахин нэг алдаршуулав. Энд орсон дундад зууны Их Монголын байлдан дагуулалтыг дүрсэлсэн газрын зургууд одоо ч энд тэнд ном бүтээл, баримтат кинонд байнга ашиглагддаг.

Ямар ч байсан “Нэйшнл Жеографик” хавтсан дээр нь манай Монгол хоёр удаа гарчээ.

… 2012 оны 9-р сар. “Нэйшнл Жеографик”, бас түүнээс салбарлаж гарсан Нэйшнл Жеографик Трэвелер (National Geographic Traveller), Нэйшнл Жеографик Kидс (National Geographic Kids) сэтгүүлүүд Монголд, монгол хэлээр хэвлэгдэн гарах гэж байна. Өнөөдөр дэлхий даяар энэ сэтгүүлийг 33 хэлээр уншиж, монголчууд 34 дахь нь болно. Одоо энэ мөрүүдийг уншигчид лавтайяа Интернэтэд суугаа. Хэдхэн тасхийлгээд сэтгүүлийн сайт руу нэвтэрч уншихад ямар ч саадгүй. Уншаад зогсохгүй кабельтай айлууд 100 хувь баримтат нэвтрүүлгийн Нэйшнл Жеографик Чэннал (National Geоgraphic Channel)-ийг өдөр шөнөгүй үздэг. Хуудас ч эргүүлэхгүйгээр нүдээр үзэх сэтгүүл. Байн байн зарлагддаг “Нэйшнл Жеографик”-ийн шилдэг зургуудийг манай сонин сэтгүүл, сайтууд сайхан хуулдаг даа. Одоо монголоороо уншдаг боллоо.

Аливаа сэтгүүлийн нүүр царай бол хавтас. “Нэйшнл Жеографик” эхний 70 гаруй жилийн турш хавтсандаа зураггүй байсан бол 1959 оны 7-р сарын дугаарт Америкийн төрийн далбааг тавьснаас хойш аажмаар өнөөгийн төрхийг олжээ. Афганы дайны үед Пакистан дахь дүрвэгсдийн лагерьт амьдарч байсан цоргисон нүдтэй өнчин охины зураг бүхий 1985 оны 6-р сарын дугаарын хавтас домог болсон. Үүнийг авсан гэрэл зурагчин Стив Мак-Карри олон жилийн дараа дахин Афганистан явж удтал хайсны эцэст хаана амьдарч байгааг олж 2002 оны 4-р сарын дугаартаа гаргасан түүх алдартай.

  

Орчин үед сонинууд нарийсч, сэтгүүлүүд хавтгайрсхийж байхад “Нэйшнл Жеографик”-ийн хэлбэр хэмжээ огт өөрчлөгдөөгүй, гонзгой хэвээрээ. Хавтасны шар хүрээ нь Time сэтгүүлийн улаан хүрээ шиг олонд танигддаг таних тэмдэг. National Geоgraphic Channel-ийн дэлгэцэн дээр ийм шар хүрээ агаарт эргэлддэгийг үзэгчид сайн мэднэ. Нэг сонин зүйл гэвэл АНУ-д тус сэтгүүлийг захиалахад “автоматаар” Үндэсний газар зүйн нийгэмлэгийн гишүүн болдог. Эсвэл эсрэгээр.

Өнөөдөр “Нэйшнл Жеографик” нэрнээсээ хальсан дэлхийн хэмжээний танин мэдэхүйн сэтгүүл болж тэнд Монгол байраа эзэллээ. Тавин жилийн өмнө “энэ улс ер нь яах бол?” хэмээн түгшиж бичсэн америк сэтгүүл.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 5 Comments »

Монголын Economy

Posted by Ажиглагч on 2012/03/16

Өнгөрсөн зууны төгсгөлөөр нэртэй эдийн засагч Н.Дашзэвэг “Та эдийн засагч” нэртэй сониныг нэлээд хэдэн жил  эрхэлсэн юм. Эхний үг илүүдсэн биш үү гэж асуухад The Economist-тай адилтгаснаа хэлж байсан.

Харин ноднин “Өнөөдөр” сониноос гарсан эдийн засгийн сэтгүүлч Д.Бэхбаяр, И.Отгонжаргал хоёрын үүсгэн байгуулсан Mongolian Economy сэтгүүл жинхэнээсээ монголын The Economist байх зорилготой гэж ойлголоо. Зөв. Зуу гаруй жилийн түүхтэй дэлхийн эдийн засаг, улс төрийн нөлөөтэй сэтгүүлийн стандарт өндөр байж таарна. Юуны өмнө загвар, дэглэлтээс нь манай Economy нэлээд санаа авчээ. Гэхдээ улс төргүй шахам, “эдийн засаг санхүү, бизнесийн сэтгүүл”. Дугаар бүртээ нэг сэдвийг сэтгүүлчийн нүдээр харж нэлээд сайн задалж А.Амарсайханы хөгжилтэй зургаар хавтсаа чимдэг, эдийн засагчдад зориулсан гэхээсээ илүү нийтлэгдүү, тун дажгүй сэтгүүл сар тутам хэвлэгдэн гарч байна. Цааш эдийн засгийн тал руугаа улам гүнзгийрэх үү, эсвэл … гэсэн асуулт гарцаагүй төрж байна. Төвлөрч дагнах гэдэг бол амжилтын үндэс мөн, гэхдээ зөвхөн сэдвээр дагнадаггүй… Ихэнх агуулга нь монгол, харин монгол нийтлэлийнхээ заримыг товчлон орчуулсан англи хувилбар арын хавтаснаас эхэлдэг. Одоохондоо рекламын хуудасны тоо цөөхөн.

Сэтгүүлийн http://www.mongolianeconomy.mn  сайт нь зөвхөн дугаараа дагадаггүй, өдөр тутмын шуурхай мэдээлэлтэй юм байна.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 1 Comment »

Монголын №1 ПАПАРАЦИ сэтгүүл

Posted by Ажиглагч on 2012/03/05

Дөнгөж сая 50 дахь дугаар нь хэвлэгдэж гарсан “Соронз” сэтгүүл өөрийгөө “14   хоног тутмын монголын №1 сэтгүүл!” гэж өргөмжлөхдөө “папарацци” тодотголыг бичихээ мартсан юм шиг байна. Гэхдээ яахав, юугаар гоёж пээдгэр явах нь тус сэтгүүлийн хувийн хэрэгт тооцъё.

Харин “Соронз” өөрөө улс төрчид, захирлууд, бөхчүүд, тамирчид, урлаг соёлын одуудын хувийн амьдрал руу дээд зэргээр өнгийдөг сэтгүүл. Саяхан нэгэн бүжгэн жүжиг үзсэн олны танил хүмүүс хувцсаа авч өлгүүрийн дэргэд хэдэн мөч саатахдаа хэдэн папараццид бүслэгдэж гэрэл зургийн аппарат зогсоо зайгүй ширшархийн гэрэл маналзахад “аймаар байсан” гэж нүдээрээ үзсэн хүүхнүүд ярилцахыг сонслоо. Зөвхөн театрт төдийгүй бусад үзвэр, баяр ёслол, найр наадам, хурал чуулган дээр Canon, Nikon-ий урт дурангууд үргэлж онилоостой. Дэлгүүр үйлчилгээний үүдэнд бол найдвартай олзлогдоно. Ямар ч албархуу дарга, битүүлэг боссууд Скай супермаркет орохоороо задгайрч авгай, эсвэл нөхөр хүүхдээ дагуулж том тор барьчихсан … папарацци нарын амттай зууш.

Хүмүүсийн хувийн амьдралд халдах нь тийм ч ариун явдал биш. Гэхдээ  “Соронз” сэтгүүл барууны маягаар бизнес болгож чадсан төдийгүй шинэ цагийн сонин соёлыг тогтоож байна. Үүнд цаад “объект”-ууд дуртай байдаг гэж хэлэхгүй, гэхдээ тийм ч дургүй биш, нэлээд нь илт дуртай болжээ. Үнэтэй дээл хувцас, гоё эхнэр (өндөрссөн хамар, давхраа нэмсэн нүднүүд ороод) , чинээлэг нөхөр, хөөрхөн хүүхдүүд, тансаг унаа тэргээ бусдад гайхуулж “түүхэнд үлдээх” хэрэгтэй биз дээ. Тэрнээс биш одууд өөрсдөө камер бариад бие биенээ авч далжигнаад байх зохимжгүй. Зарим нь өөрөө урьж папараццидуулж, зурган дээр гараагүй үлдсэнийг амаараа гүйцээдэг болжээ. Сэтгүүл оддын зургуудад тайлбар хийхдээ догь аргатай бөгөөд ямар ч сөрөг баримтыг ч “саяхан гэр бүлээсээ салсанд фэнүүд нь аймаар харамсаж байгаа, удалгүй хэн нэгэнтэй учраасай” гэхчлэн хөөрхийлөхөд хэргийн эзэн тайвшрахаас өөр хаачихав.

Одууд шиг сайхан, ухаантай, хөөрхөн, гуалиг болгодог оо энгэсэг, эм бэлдмэлийн сурталчилгаагаар пиг дүүрэн хуудсууд. Хоёр жилийн дотор ямар ч бизнесийн жамаар “Соронз” сэтгүүл даган дууриагчид, бас өрсөлдөгчидтэй болжээ. Хамгийн ойр нэхэж яваа нь “Гранд” сэтгүүл.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 1 Comment »

Монголын “ТIME” ба америкийн “Космополитен”

Posted by Ажиглагч on 2012/01/15

Монгол, монголчууд дэлхийн тавцанд гарлаа гэсэн мэдээ үе үе дуулддаг. Саяхан Олон улсын  тогтмол хэвлэлийн холбоо (International Federation of the Periodical Press/Fédération Internationale de la Presse Périodique (FIPP) буюу Олон улсын сэтгүүлүүдийн холбоонд манай “Үндэстний ТОЙМ” сэтгүүл (BNCA ХХК) гишүүнээр элссэнийг тус байгууллагын Magazine World сэтгүүлд мэдээлжээ.

Одоо дэлхийн энд тэнд болдог сэтгүүл эрхлэн гаргагчдын хурал семинарт олон хэлийн төлөөлөгчидтэй зэрэгцэж суугаад хуралддаг болно. Тэр үеэр манай “ТОЙМ”, америкийн “ТАЙМ” хоёр тааралдаад ихрийнхээ өрөөснийг гэнэт олсон мэт  зогтусч болзошгүй юм. Сэтгүүлийн агуулгад гайхалтай тохирсон “тойм” хэмээх монгол үг бичлэг, дуудлага хоёроороо очиж очиж дэлхийн №1 сэтгүүлийн нэртэй захиалсан мэт таарсныг ашиглахгүй бол алдас болно. Ингээд үндэстний хэмээх бяцхан угтвартай “ТОЙМ” мэндэлсэн байх. Одоохондоо америкчууд TIME (шрифт), бас Red border design (улаан хүрээ) хоёрын барааны тэмдгээ “Тойм”-оос харамлаж барьсан сураг  дуулдаагүй. Дэлхий даяараа америк сэтгүүлийг дууриадаг тул тоохгүй.

“Үндэстний ТОЙМ” сэтгүүл www.toimsetguul.mn сайтдаа өөрийгөө танилцуулж “… шар мэдээллээс ангид боловсрол танин мэдэхүйн чиглэлийг редакцынхаа гол бодлого болгон, уншигчдын мэдлэг боловсролыг дээшлүүлэх зорилготой бөгөөд нийгэм эдийн засаг, улс төрийн мэдээллийн үндэсний хэмжээний №1 сэтгүүл болохын төлөө ажиллаж байна” гэжээ. Үүнд залруулга хэрэгтэй, яагаад гэвэл анхнаасаа №1 байсан. Тэгээд ч түүнтэй өрсөлдөх долоо хоног тутмын мэдээллийн сэтгүүл (newsmagazine) Монголд огт байхгүй. Гэхдээ АНУ-д Time, Newsweek, US News & World Report гурав, Германд гэхэд Stern, Spiegel, Focus гурав үзэж тардагийг харгалзвал манайх хэдий жижиг зах зээл ч тун удалгүй өрсөлдөгчид өндийж мэднэ. Дэлхий даяар тогтмол хэвлэлийн хүндийн төв өдөр тутмын сониноос сэтгүүл рүү шилжих хандлагатай тул  яваандаа янз бүрийн нөхдүүд хошуурах магадлалтай.

“Үндэстний ТОЙМ”-ыг эрхлэн гаргадаг BNCA ХХК бол Бодь групын 50% -ын хөрөнгө оруулалттай хамтарсан компани бөгөөд уг сэтгүүлээс гадна baabar.mn сайтыг эрхэлдэг гэжээ. Анх хааяа нэг хэвлэгддэг сурталчилгааны маягийн сэтгүүл байснаа уржнан долоо хоног тутмын горимд шилжихдээ телевизийн хөтөлбөр нийтэлж 1000 төгрөгөөр зарагдан уншигчдаа татдаг байснаа удалгүй бяр амтлагдаж больсон төдийгүй дугаарын үнээ нэмж 2500 төгрөг болгосон юм. Өнөөдөр өнгөрч буй долоо хоногийн үйл явдлын баримт фактыг хоржоонтойгоор багцалж, өдөр тутмын сониныхоос хавьгүй сонирхолтой, зураг, график, схемтэй нийтлэлээр дүгнэж чадаж байна. Товчхондоо, монголын “ТАЙМ” гэдгийг сануулахад хангалттай. Хавтаснаасаа эхэлдэг cover story буюу дугаарын сэдвүүд янзтай. Санаж байгаагаас, “Мүүнтэй нөхцсөн Монгол”, “Бясалгал бол тэнэглэл биш”, “Би ямар тагтаа юм уу?”, “Бонустай залуу”, “Солонгосын бэр”, “1998 оны 10-р сарын 2. Зориг алагдав”, “20 дугаар тогтоол”. Би хувьдаа долоо хоног тутам худалдаж авдаг боловч уншиж бардаггүй. Гарчиглаад орхиход хайран санагддаг тул тэвхийтэл хураагаад байгаа. Харин оны зааг дээр гарсан New York Times-тай хамтарсан “Эргэлтийн цэг 2012” тусгай дугаар том хавтгайгаар хэвлэгдсэн тул сондгойроод, номын тавиур дээр багтахгүй байна.

 

Монгол гэдэг нэрийг дэлхийн сэтгүүлийн тавцанд дуудуулсан нөгөө жишээ бол 2010 оны 12-р сараас монгол хэл дээр гарч эхэлсэн Cosmopolitan юм. Америк гоо сайхан, амьдрал, хэрэглээг стандарт болгосон эмэгтэйчүүдийн гялгар америк сэтгүүлийн стандарт ямар байдгийг бид монголоор хардаг боллоо. Нэр (англиараа), шрифт, хэмжээ, өнгө, сэтгүүлийн дотоод бүтэц, нүүр булангууд, бичлэгийн загвар, мэдээж макет дизайн тэр чигээрээ стандарт. Сэтгүүлийн хавтаснаас хүний нүд хамгийн түрүүнд тусдаг яг тэр цэгт тавьсан секс гарчиг, хажууд нь европ царайтай хүүхнүүд, хааяа тэдэн шиг болтол “сайжирсан” монгол хүүхнүүд угтаж авдаг нь бас л цаанаас тогтоож өгсөн хатуу стандарт.

Америк хувилбарыг хуудас хуудсаар эргүүлэхэд хавтас, хавтасны дотор тал – реклам, дараачийн нүүр реклам, эргүүлээд реклам, дахиад реклам, эргүүлээд бас реклам … реклам, реклам, (сая нэг) гарчиг, реклам, реклам, ямар нэгэн нийтлэлийн эхлэл, дахин реклам хагас хуудас, нийтлэл хагас хуудас, реклам … Харин монгол хувилбар арай даруу: реклам, реклам, эрхлэгчийн мэндчилгээ, реклам, гарчиг, гарчиг, нийтлэл, реклам … Ямартай ч манай (яг үнэндээ Улаанбаатарын) зах зээлээс сар тутам, нийт 14 дугаар тасралтгүй хэвлэгдэн гарахад хүрэлцэхүйц реклам босгож чаджээ. Үнэтэй гутал хувцас, цүнх, гоо сайхны барааны реклам дүүрсэн (хаана ямар дэлгүүрт зарж байгааг жагсаасан лавлах хуудастай) сэтгүүлийг монгол хүүхнүүд дуртайяа худалдан авч (нэлээд хэдэн мянган хувь хэвлэгддэг гэж сонссон) амтанд нь орчихсон бол хаа газрын хүүхнүүдэд ялгаа алга…

Cosmopolitan-ийг Монголд хэдэн гайгүй сэтгүүлийг (гадаад сурталчилгааны “Mongolica”, “Изинис” компанийн нислэгийн Smart Way гэх мэт) эрхэлдэг “Ирмүүн Мальтимедиа” ХХК Hearst корпорацид санал тавьж гэрээ байгуулсны үр  үр дүнд тус сэтгүүлийн 61 дэх буюу монгол хувилбарыг гаргажээ. Сайт нь www.cosmopolitan.mn.

Бас нэг зүйл. Эхний дугаарыг Бээжинд хэвлүүлж авчирсан бол одоо зөвхөн Улаанбаатарт, “Улаанбаатар принт-д хэвлүүлдэг. Монголд дэлхийн түвшний сэтгүүлийг үйлдвэрлэж чаддаг болсон байна.

   

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

KMNews ба Ulaanbaatar Korea Times

Posted by Ажиглагч on 2010/10/09

Улаанбаатарыг сүлжсэн солонгос олон рестораны нэгэнд Монголд хэвлэгдэн гардаг солонгос хоёр сэтгүүлийг үзлээ.

Монгол судлаач Юрий Кручкин “танай Улсын Их Хуралд хорин жилийн дараа солонгос хүн орвол гайхах явдалгүй” хэмээн нэгэнтээ хэлж билээ. Саявтар Солонгост амьдардаг, солонгос нөхөртэй бөгөөд тэндхийн иргэнд элссэн монгол эмэгтэй хотынхоо хуралд сонгогдсон тухай дуулдсан. Монголоос ирсэн энэ тэр гэж хажиглаагүй нь сайхан хэрэг, гэхдээ 50 сая хүнтэй тэр улсад хэн ч анзаарахгүй. Харин ердөө 2,8 сая хүнтэй манайд яахав? 

Хятадууд монголыг худалдан авч байгаа бол ходоодоор, харин солонгосчууд тархиар нь. Телевизийн бүх сувгийг эзэгнэсэн солонгосын олон ангит кинонууд, христийн шашныг өдөр шөнөгүй, хот хөдөөгүй дэлгэрүүлж буй үй олон солонгосчууд. Энэ янзаараа бол Монгол улс хорин жилийн дараа солонгос маягийн христич орон болно. Баталгаатай.        

Сэтгүүлдээ орьё. Эхнийх нь “Монголд суугаа солонгос иргэдийн нийгэмлэгийн KMNews, нөгөөдөх нь Ulaanbaatar Korea Times – News for Korean Residents in Mongolia. Хоёулаа долоо хоног тутам гардаг, тус бүрдээ зуу гаруй хуудастай. Дан солонгосоор бичигдсэн бөгөөд багтаж ядтал чихсэн зар, реклам сурталчилгаанууд. Эргүүлж сонирхоод, солонгосчууд Улаанбаатарт дэлгүүр, үйлчилгээ, ресторан, зочид буудал, сургууль, цэцэрлэг, үйлдвэр, түүхий эд бэлтгэл гээд байж болох бүх бизнестэй болсныг мэдэв.  Арай монгол дээл, буриад гутал л оёдоггүй байх. Тэгээд монголчуудтай огт харилцахгүй, тэднээс хамаарахгүйгээр зөвхөн өөр хоорондоо үйлчилж цэцэглэсэн бие даасан эдийн засаг юм байна. Дээрээс нь энэ хоёр сэтгүүл… 

Нүдэнд сүртэй харагдахгүй, “Даяар Монгол”-ынхний хараанд өртөхгүйгээр таран байрласан Koreatown яах аргагүй байна. Монгол дахь солонгосчуудад улс төрөөс бусад нь бий болжээ. Улс төрийн тухайд Ю.Кручкины хэлснийг саная.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 8 Comments »

Монголд зориулсан “Солонго”

Posted by Ажиглагч on 2010/09/12

Ардчилал, компьютер, Интернэтээс өмнө (манайд гурвуулаа зэрэг шахам эхэлжээ)  хилийн чанадад монгол хэл дээр хоёр сэтгүүл гаргаж байсан нь хоёулаа мэдээж ЗХУ-ынх байлаа. Эхнийх нь ТАСС-ын “Зөвлөлт Холбоот Улс” хэмээх дэлхийн олон хэл дээр гардаг алдартай сэтгүүлийн монгол хувилбар. Москвагаас бэлтгэж ирүүлсэн дугаарын текстийг Улаанбаатарт орчуулж бэлтгээд Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлүүлэн тараадаг байв.  Нөгөөх нь АПН (Агентство печати “Новости”)-ын “Октябрийн туяа”.  Хоёулаа 1991 онд СССР задарснаар хаагдаж алга болсныг хэн ч анзаараагүй.   

Харин Хятад улс өвөрмонголчуудын нэрээр 1993 онд “Солонго” нэртэй сэтгүүлийг “ар” монголчуудад зориулан монгол хэлээр гаргаж эхэлсэн байх юм.

Удирдах байгууллага нь БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн хэвлэл мэдээллийн алба, эрхлэх нь Хятадын ӨМӨЗО-ны гадаадтай соёлоор харилцах нийгэмлэг.  Өвөрмонгол, өвөрмонголчууд голлоно, гэхдээ нийт Хятадыг мартдаггүй энэ сэтгүүлийн доторхийг ийм тийм гэж дүгнээд яахав. Тэгээд ч нэг улс нөгөө улсдаа өөрийгөө сайнаар сурталчлах нь мэдээж. Энгийн бичлэгтэй сонирхолтой нийтлэлүүд зөндөө тааралдана. Саяхны нэг дугаарт 31 настай эдгэшгүй өвчтэй хүүгээ аврахын тулд 55 настай ээж нь долоон сарын турш өдөр бүр 10 км алхаж элэгнийхээ өөхийг эмчийн шаардлагын дагуу багасгаж, улмаар элэг шилжүүлэн суулгах мэс засал амжилттай болсон талаар бичсэн байлаа.

   

Сэтгүүл өөрийн түүхийг “… “Солонго” сэтгүүл анх эхлэхдээ худам, кирил бичгийг харьцуулсан, жижиг 16 зүсмийн 64 хуудас, үүнээс 12 өнгөт хуудастай сарын сэтгүүл байлаа. 1999 оны нэгдүгээрээс жижиг 16 зүсэм, 48 бүрэн өнгөт хуудастай хос сарын “Радуга”, “Солонго” гэсэн орос, кирил хэвлэлийн хоёр сэтгүүл болон өөрчлөв. 2002 оны нэгдүгээрээс том 16 зүсмийн өнгөт сарын сарын сэтгүүл болгож, угийн байсан орос хэлээрх “Радуга”-г зогсоож, кирилл бичгээр гардаг “Солонго” сэтгүүл 48 хуудастай байсныг 64 хуудастай болгож, уг нь ганц кирилл бичгээр гарч байсныг агуулгын товч болон зургийн тайлбарыг хятадаар хадах болжээ…” гэхчлэн бичжээ. Анзаарсан уу? 1999-2002 онуудад бүр оросоор гаргаж үзжээ. 

Би “Солонго” сэтгүүлийн 1997 оны нэгэн дугаарыг хадгалсан байснаа гаргаж сонирхвоос бичлэгийн хэл нь 10 гаруйхан жилийн дотор өөрчлөгдсөн санагдлаа. Бид өөрсдөө гадаад гэж гадуурхдаг европ үг хэллэгийг хүртэл хэдийнээ сурч хээвнэг дурайлгажээ. Тэр тусмаа уйгаржин монголоор нийтлэхээ бүрмөсөн больж, 13 жилийн өмнөх дугаарт ханз бараг харагдаагүй бол одоо дээр хэлсэнчлэн агуулгын товч, гарчиг, тайлбарыг хятадаар бичиж байна.  

2005 онд Улаанбаатарт төлөөлөгчийн газраа байгуулсан, одоо Монгол Улсад 2000 ширхэг сэтгүүл тараагдаж байгаа гэнэ.  Сонирхолтой нь манайд гадаад хэвлэлийн биш, “Монгол шуудан” компанийн дотоод хэвлэлийн захиалгад орсон харагддаг. 

Дэргэдээ www.solonggo.net  гэдэг дан мэдээллийн вэб сайттай, харин тэнд сэтгүүлийн тухай юу ч алга. Хамаг хэвлэл Интернэтэд шилжихийн хажуугаар Улаанбаатарт “Одон” телевиз, дээрээс нь хятад хэлтэй бол хэд хэдэн Cи Си-г  өглөө оройгүй үзэж байхад (оросоор ярьдаг Си Си хүртэл байна) “Солонго” сэтгүүл цаашдаа яах бол?  Нэгэнт бизнес биш сурталчилгаа учраас цаашдаа гарсаар байх биз.

АНУ-ын мэдээллийн агентлаг ЗХУ-д зориулан гаргаж байсан “Америка” сэтгүүлийг 1994 онд хаахдаа нэгдүгээрт, хүйтэн дайн дууслаа, хоёрдугаарт аливаа мэдээлэл гэрлийн хурдаар дэлхийг тойрч байхад хоёр гурван сар бэлтгэдэг сэтгүүл хэтэрхий удаан учраас хэмээн тайлбарлаж байлаа.  Хятад бол АНУ биш, гэхдээ өнөөдөр 1994 он биш…

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

10 номерийн “Соронз” хаачив?

Posted by Ажиглагч on 2010/06/30

2009 оны 12-р сард мэндэлсэн монголын People буюу “Соронз” сэтгүүл борлуулалтаараа 14 хоног ба сар тутмын сэтгүүлүүдийг тэргүүлж байгаа гэнэ. Рекламны,  түүнийг дагаад нийт хуудасны тоо ч нэмэгджээ. Одоо сэтгүүлүүд энэ зүгт хошуурна. Үүнээс сэргийлж “Соронз” сэтгүүлд нийтлэгдсэн өгүүллэг [өгүүлэл гэх ёстой], зураг, реклам, бусад материалыг редакцийн албан ёсны зөвшөөрөлгүйгээр бүрэн болон хэсэгчилсэн хэлбэрээр дахин хэвлэхийг хатуу хориглоно” гэжээ. Маш зөв.

Харин “Мөн сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлогыг даган дууриахыг хориглоно. Оюуны өмчийн гэрчилгээгээр баталгажуулсан болно” гэж айлгасан нь дэнджээ. People-ийг шүүхэд өгөх юм болов уу? Гэрэл зураг, нийтлэл, нэр, лого, макет чимэглэлд хүртэл гэрчилгээ авч болох байх, харин нийтлэлийн бодлогод бол үгүй.  Одоо ийм сэтгүүл гаргахыг хүсэгчид “Соронз”-ыг биш People-ийг дууриасан юм гэж хэлэхэд л хангалттай.  Өнөөдөр Монголд монгол нэртэй, монгол агуулгатай Elle, Cosmopoliten, Vogue (хольсон)-ээс эхлээд улаан хүрээт Time хүртэл гардаг. Далайн цаана мэдээ ч үгүй яваа.

Хамгийн сүүлд “Соронз” сэтгүүлийн 11 дэх дугаар хэвлэгдэн гарчээ. Харин таны харж байгаа №10 буюу өмнөх дугаарыг хэвлэлийн мухлаг, номын дэлгүүрт хүргүүлээд маргааш нь шахам буцаагаад хурааж авсан гэнэ. Зургаа тавиулж бичүүлсэн нэгэн эрхэм “бөөн юм болж” редакци дээр нь тавиад очиж дээ…

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 8 Comments »

Удахгүй “Омогшил” төрнө

Posted by Ажиглагч on 2010/06/30

Спортын төв ордны өмнөх зарлалын том самбар дээрээс “Омогшил” сэтгүүл өөрийгөө омогтойхон зарлаж байна. Хамаг спортыг хамарсан нийтлэг сэтгүүл байх нь. Өнөөдөр манайд бөх, хурдан мориныхоос өөр олигтой спортын сэтгүүл алга. “Женко” Баттулгын гараас гарсан Judo, Powerlifting сэтгүүлийн хэдэн гайгүй дугаар харагдсан ч тэрүүхэндээ эргэлдэж таарна. Сүүлийн хоёр гурван жилд үзэгдсэн “Спортын цонх”, G Sport , Sole (хөл бөмбөгийн), The Fast and the Furios, Гоол, Спорт сэтгүүлүүд ээлж дараалан сураг алдарчээ. Уг нь “Таван цагираг” сонин ганцаараа эзэгнэж буй спортын хэвлэлийн зах зээлд сайн сэтгүүл хэрэгтэй.

Түвшинбаяр, Бадар-Ууган хоёрыг Бээжингээс алт авахад монголчуудад төрсөн тэр мэдрэмжээр энэ сэтгүүлийг нэрлэсэн болов уу даа. 

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 1 Comment »

Shuud сурталчилгаа

Posted by Ажиглагч on 2010/04/23

News.mn ба Shuud.mn-ийн өрсөлдөөн энэ хаврын Улаанбаатарын гадуур сурталчилгааны  нэг онцлог байлаа. Зөвхөн компьютер асааж Интернэтэд холбогдон хаягийг бичихэд дэлгэцэн дээр нээгддэг сайтууд гудамжинд гарч  ирсэн нь манай хэвлэл мэдээлэл хэрхэн өөрчлөгдөж хаашаа чиглэж явааг харууллаа. 

Сурталчилгааг news.mn эхэлсэн боловч  shuud.mn араас нь нэхэн гүйцэж түрүүлээд нийслэлийн хэдэн ашигтай байрлалыг хориод хоног эзэгнэлээ. Хажуугаар нь “Үндэстний тойм” сэтгүүлийн  хэдэн самбар  арай ядан цухалзаж харагдсан.

Read the rest of this entry »

Posted in + СЭТГҮҮЛ, ИНТЕРНЭТ, ХАРИЛЦАА ХОЛБОО | Leave a Comment »

Мөнгөтэй “Замын түгжрэл”

Posted by Ажиглагч on 2010/03/20

Бүр 2-р сарын дундуур сонины мухлагт Traffic Jam сэтгүүлийн анхны дугаар тавигдсан байв. Дараачийн дугаарыг олж үзээгүй тул “нэг удаагийн” амжилтгүй оролдлого байжээ хэмээн бодож билээ. Тэгтэл 3-р сарын дундуур энэ самбар тааралдав.  Мөнгө төгрөгтэй хэрнээ нэр нь аймаар хэвээрээ. Авч уншаагүй тул агуулгын талаар хэлэх юм алга.

“Да хүрээ” зах дээр зарагдаж байгаа машинуудын зургийг ярайтал жагсаасан олон сонин, сэтгүүл мэндлээд сураг тасарсныг л мэдэх юм байна. Автомашины зарын биш юмаа гэхэд тийм зарыг агуулсан “Монголын анхны автомашины төрөлжсөн сэтгүүл”-ийн анхны дугаар 2009 оны 8-р сард My Car, My Friend, дараачийн дугаар 2010 оны 2-р сард Mr.Car нэрээр хэвлэгдэн гарч телевизээр сурталчилсан. Тэгтэл саяхан TV8 телевизийн “Толь” мэдээллийн хөтөлбөр Car гэдэг сэтгүүл манай телевизээр 3 сарын өмнө төлбөрт нэвтрүүлгээ цацуулчихаад төлбөрөө хийхгүй байна. Захирал нь гэрээгээ зөрчиж, өгнө гэчихээд өгөхгүй байна” гэж авч өгсөн дөө.  Хэцүү юм аа.

Сүүлийн 3-4 жилд заримыг нь гаднаас машин оруулдаг компаниуд өөрсдөө үүсгэн байгуулсан “Автомотор”, “Авто эрин”, “Хурд & Хурд”, Autoscoum,  Autozone гээд олон төстэй сэтгүүл үзэгдэхээ больжээ. Автомашины сэтгүүл гаргах автомашин зарахаас амаргүй байжээ.   

Уг нь ийм олон машинтай улсад машины сэтгүүл байж л таарна.  Хэн хэзээ чадах бол?

Posted in + СЭТГҮҮЛ | Leave a Comment »

Бүх юмны тухай сэтгүүл

Posted by Ажиглагч on 2010/03/14

Дахиад гадаад нэртэй, гялгар хуудсуудтай сэтгүүл мэндэллээ. Редакцийн зурваст “Imagine” буюу төсөөлөл хэмээн сэтгүүлээ нэрлэсэн маань учиртай. Бид уншигч таныг “Төсөөллөөс чинагш ертөнцөөр аялуулах” нандин зорилго өвөртөлсөн учраас сэтгүүлээ ийнхүү нэрийдсэн юм” гэжээ.

Анхны дугаарт төсөөллөөр бус бодитой багтсан нийтлэлүүд гэвэл, эдийн засгийн хямралын талаар эдийн засагчдын ярианууд, төрийн албаны зөвлөлийн дарга Д.Зүмбэрэллхамын “Монгол Улсын хөгжлийн оньс бол Оюутолгой биш, төр олон нийтийн итгэлцэл” ярилцлага (өөрийн хүүхдийг Гадаад харилцааны яаманд дадлагажигч нэрээр сэмхэн шургуулаад төрийн албан хаагч, дипломат болгож амжсан энэ этгээд юу гэж донгодсоныг уншиж зугаацаарай), дэлхийн 66 улсаар аялж яваа Амайн тэмдэглэл, Алтан ураг хамтлагийн ахлагчийн яриа, Норовбанзад агсны тухай “Уяхан замбуутивийн наран дор эгэлгүй мөнхөд оршигч хүмүүн нийтлэл (маш сонин зургуудтай), ЭБЭХ-ний сайд Д.Зоригттой хийсэн “Хүн өөрөө төгс биш юм” (тэрээр “Ардчилсан намынхан сонгуулиар бүр дөрвөн сая төгрөг амалсан юм байна шүү дээ. Эхлээд сая, дараа нь хоёр, гурав, тэгээд 2012 он гэхэд дөрвөн сая болгоно гээд хэлчихсэн юм байна” хэмээн илчлэв), загвар өмсөгч Ч.Содтуяа, рок мангас Р.Мөнхсайханы охин Сонор, Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхан (“Фитнесс миний хувьд жаргалтай мөч шиг санагддаг”), профессор Г.Лхагваа (“Хүн махан хоолноос татгалзсанаар насаа 33 хувь уртасгах боломжтой”), нохой судлаач С.Нямсамбуу (“Миний санаж байгаагаар улсын начин Баттогтох Токий гэдэг немц овчаркийг 10 сая орчим төгрөгөөр авч байсан гэж сонссон”), дуучин BX-тэй хийсэн гээд голдуу ярилцлагууд байна. Завсраар нь Дубайн цамхагууд, хувцасны загвар, Болор цом ялагчийн шүлэг, Астон Мартин V12 Vintage шинэ загварын машин, Ларри Кингийн дуучин Beyonce-тай хийсэн ярилцлага, америкийн оддын хов жив, 2009 оны теннисын ертөнцийн сонин хачин, Америкийн NFL-ийн багуудын нэр, NHL-багуудын тоглолт, Хаммер клуб, Андерсены Улаан шаахай өгүүлэл, Грэммийн шагналтнууд, текс мессежнээс болгоомжлох (аюултай эд байна шүү!), санхүүгийн үг хэллэгийн товчлол, Маркетинг гэж юу вэ? Ниссан, Хятадын эдийн засгийн хөгжил, шинэ загварын цаг, Бархасбадь гаригийн танилцуулга, Барак, Мишель хоёрын хамтын амьдрал, эмчийн зөвлөгөө, аялахад хамгийн тохиромжтой улсуудын жагсаалт, нөхрүүдийн хэзээ ч хийж болохгүй 10 зүйл, хоолны жор, асуулга, хуурамчаар өлсөх 4 шалтгаан, зурхай гэх мэт. Бас бизнесийн сэдэвтэй хэдэн англи текст “тоон доторх үсэг” шиг цохиж явсан. Мэдээж рекламын хуудсууд.

Энэ бүгдийг яаж багтаав аа! Гарчигнууд маш жижиг, нэг нийтлэлд бүр алга байсны ачаар уу? Сэтгүүлийн дизайны шинэ ололт байх.

Аваад эргүүлбэл унших юм заавал олдох, өөрөөр хэлбэл бүх хүнд зориулж бүх юмны тухай бичсэн сэтгүүл байна. Чухам энэ нь эргээд маш их хүч хөдөлмөр зарж бүтээсэн Imagine болон төстэй сэтгүүлийн дутагдал болж хувирдаг. Бүх юмны тухай гэдэг бол юуны ч тухай биш гэсэн үг. Уншигчид дараачийн дугаарыг тэсэн ядан хүлээж хэвлэгдэн гармагц нь худалдаж авахын тулд чухам хэнд зориулсан юуны тухай сэтгүүл болохыг ядахдаа төсөөлөх ёстой. Харамсалтай нь, анхны дугаараас “олон сонирхолтой нийтлэлүүд багтжээ” гэхээс өөр төсөөлөл төрсөнгүй.

Загвар өмсөгч Ч.Содтуяа яриандаа “бусдаас онцлог дүр төрхийг гаргасан” байхыг тус сэтгүүлд ерөөжээ. Яг үнэн. Бусдаас өөр байхын тулд эсвэл агуулгаар, эсвэл арга хэлбэрээр, эсвэл аль алинаар давтагдахгүй байх учиртай. Тэр алга. Өнөөдөр манай сэтгүүл эрхлэгчид бие биенээ дууриан чамирхсаар байгаад англи нэр хүртэл өвөрмөц биш болжээ. Монгол хүмүүс монголчууддаа зориулсан мөртөө “Имээжин” гэх дэмий.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 9 Comments »

Зарлал: Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд мэдээллээ байршуулна уу

Posted by Ажиглагч on 2010/03/10

Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг http://www.televiz.mn, http://www.khevlel.mn, http://www.radiostants.mn сайтуудад мэдээллээ байршуулахыг урьж байна.

           

Posted in + РАДИО, + СОНИНУУД, + СЭТГҮҮЛ, + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 1 Comment »

Ес далан зургаа гэж юу вэ?

Posted by Ажиглагч on 2010/03/06

Энэ бол өнгөрсөн сард мэндэлсэн шинэ сэтгүүлийн нэр. Анхны дугаарыг авч үзээд ямар учиртай нэр болохыг хайгаад олсонгүй. (Үг үсэггүй уншаагүй тул өнгөрүүлсэн байж мэдэх юм) Лав ерөнхий эрхлэгч Б.Жаргалангийн оршил үгэнд алга. Иймээс Монгол улсын утасны кодоор сэтгүүлээ нэрлэсэн гэж таав.

Сэтгүүлийн зорилго дараах тайлбараас ойлгогдоно.

Эдийн засаг, улс төр, нийгмийн тулгамдсан асуудлыг баримтад тулгуурлан сурвалжлахын зэрэгцээ хүмүүс, соёл урлаг, технологи, загвар зэрэг хорь гаруй тогтмол булантай цоо шинэ сэтгүүл юм. Боловсролын түвшин, сонирхлын хүрээ, худалдан авах чадвараараа Монголдоо тэргүүлж буй ажил хэрэгч хүмүүст зориулагдсан. Тэд бол удирдагчид, байлдан дагуулагчид. Иймд бид зөвлөгч, шинэчлэгч, тэнцвэржүүлэгч байхыг зорьж байна.

Өнөөдөр Монгол залуус Харвардад сурч, Майкрасофтод ажиллаж байна. Тэдний боловсролын түвшин, сонирхлын хүрээ, худалдан авах чадвар өдрөөс өдөрт нэмэгдэж тэд Монгол улсын ирээдүйг тодорхойлдог болж байна. Тэд бол удирдагчид, сэтгэгчид, байлдан дагуулагчид. Тэд дэлхийн түвшинд ажиллаж, дэлхийн хэмжээнд сэтгэдэг. “Ес далан зургаа” сэтгүүл тэдэнд зориулагдсан. Учир нь тэд өөр зүйлийг хүсч байгаа. Шар мэдээ, хадмал орчуулга, хоосон ярилцлага, хулгайн гэрэл зураг төдий сонин сэтгүүл тэдний шаардлагыг хангадаггүй. Тэд бодитой, тоо баримттай, дүн шинжилгээтэй мэдээлэл авахыг хүсдэг. Тэд аливаа зүйлд бүтээлчээр хандаж чөлөөтэй сэтгэж, идэвхитэй эрэл хайгуул хийж чадах сэтгүүл уншихыг хүсдэг. Ийм МОНГОЛ сэтгүүл гарахыг тэд тэсэн ядан хүлээж байгаа.

Хуурай сүүгээр найруулсан ба гашилдаг жинхэнэ сүүний ялгааг хэлж өгсөн “Монгол сүү юу? Monmilk үү?” багц өгүүлэл болон www.biznetwork.mn сүлжээний үүсгэн байгуулагч В.Баярсайхантай хийсэн “Технологийн хөгжлийг толгойлоод явж байдаг хэсэг хүмүүс байдаг” ярилцлага, нийгмийн сүлжээтэй холбоотой тайлбарууд анхаарал татлаа. Бусад нь залуучуудад зориулсан элдэв сонирхолтой нийтлэл, цуврал зургууд байна. Харин энэ бүхнээс сэтгүүл маань юугаараа чухал, өөрөөр хэлбэл дараачийн дугаарыг худалдан авч унших том шалтгааныг олж харсангүй. Хичнээн сайн нийтлэлүүдийг ч зүгээр нэг эмхэтгэх нь шилдэг сэтгүүл болоход хангалттай биш болов уу. Магадгүй залуус надаас өөрөөр шийдэж байнгын уншигчид нь болбол сайн хэрэг.

Тус сэтгүүл http://www.esdalanzurgaa.com  гэсэн эвтэйхан вэб хуудастай ба тэндээс сэтгүүлийн хуудаснуудын ерөнхий дүр төрхийг харж болно.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 4 Comments »

Телевизийн том том сэтгүүлүүд

Posted by Ажиглагч on 2010/02/21

Телевизийн мэдээний сэтгүүлүүдийн тулааны талбарт байдал ямар байна?

TV9 телевизийн Инфо ТВ сэтгүүл хуудаснууддаа улам их сонин хачныг чихэж эрээлж мяраалахын зэрэгцээ өөрийгөө “Үндэсний шилдэг сэтгүүл”-д өргөмжилж амжсан бол UBS телевизийн TV Zone сэтгүүл хуудасныхаа хэмжээг тэлсээр “том сугалаатай том сэтгүүл” болчихсон даналзах болжээ. Долоо хоног бүр уншигчдынхаа дунд сугалааны тохирлыг явуулдгаа чамлаж 2010 онд бүр 3 машин амлаад байна. Эхнийхийг ирэх 4-р сарын 11-нд хожуулна. Түүнд оролцохын тулд 90-99 дэх бүх дугаарыг (энэ долоо хоногийнх №93) худалдан авсан байх ёстой гэнэ.

“Үндэстний тойм” сэтгүүлийн шинэ дугаарыг УИД-т борлуулж байгаа охидууд “Боловсрол” телевизээс гаргаж байгаа шүү гэж танилцуулав. Тэгэхлээр дээрх гурван сэтгүүл бүгд ардаа нэг нэг телевизтэй болж таарлаа. 

Харин ямар нэг телевизээс биш “Өдрийн шуудан” сониноос эрхэлдэг TV Week сэтгүүл Ням гаригт үзэгдээгүй, бодвол Даваа гаригаас тарах биз.  Мөн “зуугийн мэдээ”-нээс төрсөн “ТВ 7 хоног” сэтгүүлээр онцын сонин юм ажиглагдсангүй.

Цагаан сарын өмнө мэндэлсэн “Алтан Фэнгшүй ТВ” сэтгүүл дараачийн долоо хоногийг алгасаад дахин өнөөдөр дахин төржээ. Фэнгшүй нь тэгэж зөвлөсөн юм болов уу? Хавтсан дээрээ бичсэн “Фэнгшүйгийн зөвлөгөө, зөн совин, домын ид шид”-ийн хажуугаар оруулсан телевизийн хөтөлбөрүүдийг долоо хоногийн өдөр өдрөөр ялгахгүйгээр, телевизүүдээс хүлээж авсан тэр чигээр нь урсгасан харагдана. Фэнгшүйд нь нийцлээ гэхэд үзэгчдэд бөөн ядаргаа.

P.S: TV Zone томроод ч тэр үү, “мянгын” биш “1500-гийн” мэдээ болжээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ, + ТЕЛЕВИЗ | 6 Comments »

Монголын №1 компьютерийн сэтгүүл

Posted by Ажиглагч on 2010/02/11

Хэдэн жилийн өмнө “Компьютер таймс” нэрээ шараар бичсэн жижигхэн сонин долоо хоног тутам мэндэлсэн билээ.  Төдөлгүй хавтастай  сэтгүүл болж 38 дугаар гаргаад байна.

Өнгөтэй, гялгар, 60 нүүртэй, жижиг программ ба тоглоом бүхий CD дагалддаг тус сэтгүүлд нийтлэгдсэн ихэнх тайлбар, ярилцлага, зөвлөгөө, жишээлбэл Word, InDesign, Excel, Joomla-гийн цуврал хичээлүүд маш сайн. Мэргэжлийн түвшинд бэлтгэсэн Заазуур.ком, Forex-ийн тухай тайлбарууд таалагдсан. Тэр болгоныг тоочоод яахав. Харин нэрнээсээ эхлээд компьютерийн сэтгүүл гэж ойлгогддог ч Интернэт, мэдээлэл, харилцаа холбоогоор дамжаад цахилгаан бараа, шинжлэх ухаан, ирээдүйн технологи, зэвсэг техник, автомашин гээд юм юм руу орж фокусаа алдаж магадгүй санагдсан. Ялангуяа 2010 оны эхний дугаар ийм сэтгэгдэл төрүүллээ. Тэр болгоныг багтаах гэж сайтар чигжжээ. 

Тус сэтгүүлийн www.kt.mn сайт тогтмол ажиллаж “Виртуал сэтгүүл” буланд 2007 оноос хойшхи бүх дугаарыг хуудас хуудсаар нь хэлбэрээр байрлуулжээ. Текстүүд уншигдахгүй ч гарчгууд танигдаж томоохон зургууд харагдана.

Хэвлэмэл сэтгүүлд байх боломжгүй интерактив булангууд энд бий. Тухайлбал, компьютер, интернэт ашиглахтай холбоотой асуулт тавихад хариулдаг.  Бас санал бодлоо үлдээдэг хэсэгт нэгэн уншигч “Сэтгүүл одоо баримталж байгаа чиг шугамаа барихад болно” гэжээ. Надаас арай өөр бодолтой юм байна. Мөн дараачийн дугаараас юу унших хүсэлтэйгээ бичиж болно. “Тийм ээ, Бид CD-гээ DVD болгох талаар төлөвлөж байна. 3 сарын дугаараас DVD болгох байх аа. Тэгэхээр 1 том тоглоом дагалдах болно” гэх мэтээр хариулжээ. Харин “hunii computer luu yaj nevterdeg yum be? zaaj ogooch. hunii msjr esvel hunii computer luu yaj nevterhiig zaaj ogooch” гэсэн залууд хариулахад түвэгтэй юм даа. 

Сэтгүүл нийтлүүлэх рекламыг хэрхэн бэлтгэх зөвлөмжиндөө “Ямар ч тохиолдолд эмэгтэй хүний фото нь моодноос гардаггүй. Эрэгтэй, эмэгтэй хүнийн зураг байлаа гэхэд бүгд эмэгтэй хүнийг түлхүү хардаг. Тэр эмэгтэй нь өвөрмөц байх тусмаа л ЗААВАЛ ОНЦГОЙЛЖ ХАРАХ гэдэг баталгаа нь нэмэгдэнэ. Таны рекламыг хүмүүс харж, ярилцаж л байвал аль алинд маань хэрэгтэй биз дээ! Ерөнхийдөө тийм. Гэхдээ дандаа гоё хүүхэн харагдахлаар рекламдсан барааг нь анзаарахгүй өнгөрдөг гэсэн шүү!

Захиалгын урамшууллууд мөн дижитал. “Компьютер таймс” сэтгүүлийг бүтэн жилээр захиалсан (11 дугаар, 38500 төг) уншигчид 1GB-ын балтай флэш диск бэлэглэж, онлайн буюу дэлгэцэн дээр уншихаар нэг жилээр захиалбал (11 дугаар, 30000төг) 4GB үзэгтэй флэш, хоёр жилээр (22 дугаар, 50000төг) бол 8GB-ын үзэгтэй флэш болж нэмэгдэнэ. Гадуур ийм флэш 35000 төгрөгийн үнэтэй байсан санагдана. Сэтгүүлийн хувь ширхэгийн тухайд ноднин “2500 гаруй захиалагчтай, нэг удаад 8000 – 10000 хувь хэвлэгдэж байна” гэж зарласныг санаж байна.

Өнөөдөр Монголд (Улаанбаатарт) компьютерийн нэртэй хоёр сэтгүүл гарч буйгийн №1 нь яах аргагүй “Компьютер таймс”. №2 болох “Миний компьютер/ Digital World” гэсэн “хоёр нүүртэй” сэтгүүлийг дараа тоймлоё.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 7 Comments »

Бие биенийхээ “хар”-ыг гайхав

Posted by Ажиглагч on 2010/02/05

Лхагва гаригт TV9 телевизийн “Энэ өдөр” мэдээллийн хөтөлбөр “сүүлийн үед хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөнд захиалгатайгаар халдах боллоо” гэсэн утгатай тайлбар сурвалжлага үзүүлэх нь тэр. Үзтэл “Өнөөдөр” сонины Даваа гаригийн дугаар нийтлэгдсэн “Худалч, хулгайч телевиз” гарчигтэй нийтлэлийг няцаажээ.

TV9-ийг хилэгнүүлсэн тэр өгүүлэл “ Монголд телевиз үзэх, хятад бараа авах хоёр бараг л адилхан болжээ. Аль аль нь хулхиддаг болохоор авсан нь хохироод үлдэнэ… Телевиз хэмээх тархи угаагч машиныг дарж зогсох хүн Монголд байна уу, үгүй юу? Эс бөгөөс энэ телевизүүд бүгд аль нэг эрхтэн дархтаны “нууц хүү” юу? Реклам сурталчилгаанаас мөнгө олдог “дархан цаазат” газар уу?” гэж эхлээд цаашаагаа жижиг гарчгуудын дор телевизийг мөч мөчөөр жиргэж орхисон байх юм.

Солонгос кино: Солонгос кино үзсэн хүн эргүү болдог….

Монголд хэдэн телевиз хэрэгтэй вэ?: Улаанбаатарт 14 суваг байна… Японд бол улсын хэмжээний зургаахан телевиз байдаг…

Оюуны өмч телевизэд хамаагүй юу?: Гадаадын киног хулгайгаар авч орчуулаад үзүүлдэг…

Сумо: хулгайгаар дамжуулдаг…

Тархи угаах: ард түмнийхээ тархийг гадаадын телевизийн шоу, драмаар угаалгаад, хараад л сууж байдаг сайхан Засгийн газартай” гэсэн хатгаасаар төгсөв.

Телевизүүдийг Засгийн газраар унтраалгахыг хүсчээ, янз нь. Японд зургаа байдаг юм чинь Монголд 0,06 байхад хангалттай, тэр нь 25-р сувгийн хэлтэрхий байх уу? “Монголын нэр хүнд” гарчгийн дор Олимп, дэлхийн аваргын тоглолтыг дамжуулах эрх авсан телевизүүд мөнгөө төлөхгүй хулхиддаг. Телевизийнхэн монголын хэдэн компаниас олимпийн тоглолт дамжуулах эрх авахад хэрэгтэй гээд хэдэн төгрөг салгаад авчихсан байгаа юм. Тэгсэн мөртлөө тэр эрхээ бусад телевиздээ дамжуулаад зарчихдаг гэж байгаа. Турины олимпийг дамжуулах эрх авсан телевиз “ажилласан” явдал энэ бизнесийн том жишээ буюу” хэмээн илчлүүлсэн телевизийн тогийг хамгийн түрүүнд тасчих биз. Аль  телевиз бол?    

Тэгтэл “юун гуя” гэдэг шиг TV9 телевиз гэнэт өндөлзөж өөрийгөө илчлээд “олон улсын уралдаан тэмцээнийг зохион байгуулахад маш их мөнгө төлдөг” гэсэн утгатай уртаас урт тайлбарыг инженер залуугаараа хийлгэв. Их төлдөг нь үнэн байх, гэхдээ тэр эрхийг зарсан, зараагүй гээд түс тас хариулсангүй. Үүний оронд “Өнөөдөр” сонины “Монголд мэргэжлийн сэтгүүл зүйн төгсгөл ирж байна” гэсэн гарчигтай дугаарыг харуулж байгаад “цаанаасаа захиалгатай ийм нийтлэлийг цувралаар гаргаж байна” гэж төгсгөв өө.  Даанч тэр захиалагчийн овог нэр, ажлын газрыг бас л хэлсэнгүй.

Эмгэнэлт гарчгийн цаана юу байгааг үзлээ. “Өнөөдөр” сонины редакцид сэтгүүл зүйн тулгамдсан асуудлаар зохион байгуулсан хэлэлцүүлэгт судлаачид, бас МСНЭ-ийн удирдлагууд оролцохдоо юу ярьсныг буулгаж хэвлэсэн юм байна. Даанч хэдэн нүүр дүүрсэн зөв зүйтэй өгүүлбэрүүдийг урсгагчид мэргэжлийн сэтгүүл зүй яагаад мажийхад хүрснийг мэдэхийн дээдээр мэддэг мөртлөө хэлчихэж чадсангүй. Бие биенээ хараад суухад нүүр халаад хэцүү байдаг биз…

Ноднин намраас хойш “Өнөөдөр” сонины редакци “Сэтгүүл зүйн үнэт зүйлийн төлөө” лоозонтой хэлэлцүүлэг эхэлж энэ мэт сүржин нийтлэл, ярилцлагуудыг үе үе нийтлэн сэтгүүл зүй бохирдож, сэтгүүлчид худалдагдсан, эзэддээ үйлчилдэг, улс төрчдөд халааслагдав гэх мэтчилэн халагласаар удлаа. Даанч өөрсдөө тийм байдаг учраас нэг ч сонин, телевиз, сэтгүүлч, эзний  нэр, ганц ч жишээ баримт хэлж чаддаггүй.  

Сонгууль болгоны дараа гавьяат эзэд, гадаст сэтгүүлчдийн тоо суга өсдөг. Энэ удаад бүр онцгой. “Одонгүй сэтгүүлчийг сэтгүүлч гэдэг юм уу?” болов. Зарим редакцид багталцахгүй хэцүүддэг гэнэ. Манай хэвлэл мэдээллийнхэн ийм мундаг юм бол мэргэжлийн сэтгүүл зүй яахаараа төгсөх болж байна?

Чухам ийм учраас төгсөх гээд байж магадгүй.

Posted in "Өнөөдөр" сонин, + СОНИНУУД, + СЭТГҮҮЛ, TV9 телевиз | 3 Comments »

Дахиад хоёр “Мянгын мэдээ”

Posted by Ажиглагч on 2010/02/02

Өнгөрсөн долоо хоногийн төгсгөлийн хэдэн өдөр телевиз үзэгчид гэртээ суугаад “Боролдой”-н Мягмар загварын “Баабартай, эмчтэй …” рекламаар нь зогсоо зайгүй бөмбөгдүүлж байх зуур “Үндэстний тойм” сэтгүүлийн анхны дугаар хэвлэгдэн гарч номын дэлгүүр, мухлагийн лангуун дээр тавигдаж байжээ.

Хавтсан дээрээ cover story болох Баабарын “Ленин, Смит, Сото, Баяр” нийтлэлийн баатруудын зургийн оронд (дотор хуудсандаа бол мэдээж) азийн супер фото модель гуншинтай хүүхний зургийг залсан байна. Үүгээрээ телевизийн мэдээний сэтгүүлүүдэд тогтоод байгаа жаягийг дагалаа.

Монголын “Тайм”-д санаатай эхэлсэн “Үндэстний тойм” сэтгүүл долоо хоног тутмынх болсон анхны дугаарын эхний хуудсуудыг эзэлсэн улс төрийн үйл явдлын тойм, ишлэл, фото зургууд үнэхээр “тайм” маягийн болжээ. Төрийн ордон МАХН-ын бүлгийн хаалттай хуралдааныг сэмхэн тагнаж байгаа сэтгүүлч бүсгүйн зураг догь. Бусад нийтлэлийн хувьд Баабарын нийтлэл сонин, сайтуудад гараад унших ёстой хүмүүс нь бүгд уншчихсан бол бусад нь сэтгүүлийн үлдсэн зайг амжилттай дүүргэжээ. Харин уг сэтгүүл долоо хоног тутам хэвлэгдэх “мотор” болсон телевизийн мэдээг “сайн уу” ч байхгүй палийлгаж орхисон байх юм. Дараачийн дугаарын мэдээн дээрээ хөдөлмөрлөх буйзаа. Үнэ 1000 төгрөг.

Саяын хэлсэн “мотор”-той дараачийн сэтгүүл өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд мэндлэв. “Өдрийн шуудан” сонин амралтын дугаараа сэтгүүлийн хэлбэрт оруулж TV Week-ээр нэрлэжээ. Хоёр томоохон ярилцлага, бас бус нийтлэлүүд сонин хачин хэрнээ зурагтын мэдээнүүд нь бас л хоосон жагсаалт болжээ. Үнэ 1000 төгрөг. Уг нь “Өдрийн шуудан” өөрөө дажгүй нийтлэлтэй, заримдаа чухал баримтууд нийтлэгдсэн байдаг.

Яахаараа зурагтын мэдээний сэтгүүлүүдийн хамгийн муу нийтлэл нь зурагтын мэдээ байдаг байна аа?!

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 4 Comments »

Долоо хоног тутмын “Үндэстний тойм”

Posted by Ажиглагч on 2010/01/23

Сонгуулийн өмнөхөн нэр дэвшигчдийн сурталчилгааны хэдэн дугаар гаргаад сураг алдардаг “Үндэстний тойм” сэтгүүл TV Zone,  Инфо ТВ, TV 7 хоног, TV Weekend-ийн араас орохоо зарлав.  Зурагтын мэдээтэйгээр долоо хоног тутам хэвлэгдэж гарна гэсэн үг.  Сэтгүүлийн зах зээлийн нэг буланд ноднин эхэлсэн “зодоон” дээр Баабар нар явж очих нь…  Сонирхолтой байх болно.  

Одоо байгаа хэд ерөнхийдөө телевизийн хөтөлбөр + элдэв сонин хачин гэсэн орцтой бол энэ сэтгүүл улс  төрийн тойм + телевизийн хөтөлбөр гэсэн арай өөр жороор хийгдэж, бас хавтсаа мисс зисс хүүхнүүдээр биш Элбэгдорж тэргүүтэй сүрлэг эрчүүдээр чимэж эхлэх биз. Сонирхуулахад, “Монголын телевизүүдийн холбооны дэргэдэх” нэртэй ч үнэн хэрэгтээ TV9-ынх бололтой Инфо ТВ сэтгүүл саяхнаас хоёр өөр хавтастай болж тансагласны учир гэвэл хувь ширхэг нь 20 мянгын босго руу дөхөж арга буюу хоёр өөр хэвлэх үйлдвэрт хувааж хэвлүүлэх болсных юм байна.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 3 Comments »

Хэзээ гуравдахь удаагаа “Play Me” бол?

Posted by Ажиглагч on 2010/01/08

2009 оны 9-р сард анхны дугаар, 10-р сард дараачийн дугаар хэвлэгдэж гарсан Play Me сэтгүүлд монгол нэр олдоогүй нь харамсалтай ч дажгүй агуулгатай санагдаж байлаа. Юуны түрүүнд дугаар бүрт багтсан олон ярилцлагуудыг онцолмоор. (Хавтасны зургуудыг дарж хэн хэнтэй ярилцсаныг сонирхоорой). Харин түүнээс хойш үзэгдэхгүй он гаргалаа. Гуравдахь дугаарын оронд ийм машиныг хотын гудамжинд хэдэнтээ харж билээ. 

  

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 12 Comments »

20 жилд 19 дугаар

Posted by Ажиглагч on 2010/01/07

Сүүлийн хэдэн жил надад харагдаагүй “Менежер” сэтгүүл сэргэжээ. 

1990-ээд оны эхээр “Хөтөч”, “MMA News”, “Менежментийн мэдээ”, 1994 оноос өнөөг хүртэл “Менежер” нэртэйгээр хэвлэгдэн гарч байснаа сануулаад “Агуулга, хэлбэрийн хувьд бүрэн шинэчлэгдсэн энэхүү сэтгүүл дэлхийн ижил төстэй мэргэжлийн хэвлэлийн жишигт хүрч зиндаархах зорилгыг өвөрлөн жилээс жилд өнгө зүсээ засан сайжруулсаар өмнөх хэвлэлийн үед нийтлэгдсэн цуврал дугаарыг оролцуулбал 19 дахь удаагийн, харин хоёр дахь хэвлэлийн хувьд анхны дугаар болон уншигч Таны өмнө хуудсаа нээж байна” хэмээн сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч, Монголын менежментийн холбооны тэргүүн Д.Цэрэндорж мэндчилэв.  

Монголын бусад бүх сэтгүүлийн нэгэн адил ярилцлагууд, тодруулбал, МҮЭ-үүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатарын “Монголыг Азийн цээжин дэх Африкийн хэлтэрхий болгомооргүй байна”, Санхүүгийн зохицуулах хорооны Б.Аюушийн “Санхүүгийн менежмент ямар байхаас та бидний төдийгүй улс орны амьдрал шууд хамаарна”, бас АПУ компанийн маркетингийн газрын дарга Г.Баярмагнай, 1990-ээд оны сүүлчээр Төрийн өмчийн хороонд нэгэн дарга байсан Ц.Сайнбаяр нарын яриа энэ дугаарын нүүрийг тахалжээ. Харин “Бизнес эрхлэгч: Амжилтанд хүрэхийн тулд бизнесээ зөв сонго”, “Багаар ажиллахын ач холбогдол” зэрэг бусад нийтлэлүүд зах зээл дөнгөж эхэлж байсан 1990-ээд оных шиг санагдав.  Магадгүй, менежмент гэдэг нарийн ухааныг би ойлгоогүйн улмаас буруу дүгнэж болох.  Тэгвэл уучилна биз.

Ер нь дэлхийтэй зиндаархах сэтгүүл 20 жилд 20 хүрэхгүй дугаар гаргасан бол цөөднө. 2010 оны хэвлэл захиалгын мэргэжлийн сэтгүүлийн жагсаалтад “Маркетинг” гэж байна, харин “Менежмент” алга.

Сонирхуулахад, сэтгүүлийг эрхэлдэг менежментийн холбоо  МАМО (http://www.mamo.mn)   гэдэг содон сайттай болжээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 1 Comment »

Монгол улс шар сэтгүүлтэй болов

Posted by Ажиглагч on 2009/12/30

“Соронз” нэртэй шинэ сэтгүүлийн анхны дугаар 2009 оны 12-р сард хэвлэгдэн гарчээ. Америкийн National Examiner, Star, National Enquirer, Sun зэрэг шар (celebrity, gossip, tabloid magazine гэх мэтээр цоллогддог) сэтгүүлийг сүрхий дууриасан нь илт,  макет нь маш төстэй.

Хавтсан дээрээ Exclusive гэсэн тодотолтойгоор дуучин Жавхлангийн гэргий ба охин (нэр нь Юм-Агь гэнэ үү?) хоёрыг 2009 оны 12-р сарын 12-ны өдөр сэмхэн дагаж нэгэн рестораны гадна папарацидаж авсан зургийг томоор нийтэлж дотор хуудсууддаа үргэлжлүүлсэн байна. Цаашаагаа Петровисийн Оюунгэрэл зээгээ хүлээж байгаа, загвар өмсөгч Э.Одгэрэл өдөрт хааяа өөрийгөө өрөвдөөд уйлдаг, Аглуугийн гэргий нуувчинд орсон, АПУ-гийн Батсайхан Леонардо ДаВинчийн бүтээлийг өндөр үнээр худалдан авсан, түүний гэргий Ц.Алимаа, Сү.Батболдын шинэ хэв маяг, Кекшүзаны цасны гангараа, “Санхүүгийн хүнд жингийн тоглогчид” тусгай буланд  MCS группийн ТУЗ-ийн дарга Ж.Оджаргалын намтрыг дэлгэсэн “Тамхины цаасан дээр цамхаг босгосон эрхэм” нийтлэл, УИХ-ын гишүүн С.Оюуны ярилцлага харагдана. Монголын хамгийн сайхан хувцасладаг олны танил бүсгүйчүүдийг уншигчидтайгаа хамтран гурван сарын турш шалгаруулахаа зарлажээ. Гадаадын оддыг ч зүгээр үлдээгээгүй байна.  

“… Монголын чөлөөт сэтгүүл зүйд 10 гаруй жил хүчин зүтгэж байгаа манай сэтгүүлийн хүчирхэг баг таны оюун ухааныг соронз мэт татах болно” гэж эрхлэгч М.Туяа, ерөнхий редактор Т.Монголзаяа, уран сайхны редактор С.Чимгээ, сэтгүүлч Б.Дэлгэрмандал нар амалжээ. Хэрвээ би андуураагүй бол “Дээдсийн хүрээлэн”, “Сэрүүлэг”-т байсан нэрс байна.

Ийнхүү Монгол Улс шар сэтгүүлтэй боллоо. Магадгүй урьдын сүр хүчээ алдсаар байгаа шар сонинууд яваандаа ийм болох биз.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 10 Comments »

Обама-тай “Чадамж”

Posted by Ажиглагч on 2009/12/30

Бүтэн нэр нь “Үндэсний боловсролын Чадамж” сэтгүүл.

Ерөнхий боловсролын сургуулийг төгсөгчид, тэдний эцэг эх, багш нарт зориулагдсан 40 хуудас А4 хэмжээтэй өнгөт сэтгүүл бөгөөд элсэлтийн ерөнхий шалгалттанд бэлтгэх ерөнхий эрдмийн 10 хичээлийн сорилго тест, гүйцэтгэх аргачлал, зөвлөгөө, даалгавар болон  элсэлтийн бусад мэдээллийг нийтэлнэ гэж танилцуулгандаа бичжээ.

Хавтсан дээрээ Барак Обамагийн зургийг залжээ. Харвард төгссөн учраас тэр байх. Сэтгүүлийн эрхлэгч Ц.Оюунсайхан, зөвлөхүүд А.Цанжид, Н.Болормаа, В.Алзахгүй, Д.Төрбат, И.Батринчин, сэтгүүлч Төрбатын Зуунбилэг …  гэх мэтээр жагсаажээ.  Чухал хүмүүс нийлсэн байгаа биз? Харин тэр Оюунсайхан эрхлэгч Боловсролын үнэлгээний төвийн даргаар ажиллаж байгаад хөрөнгө мөнгө буруу зарцуулсан нь илэрч ажлаасаа халагдсан санагдана. Гэхдээ хуучин ажлаасаа холдохгүйнээ.

Анги, хамт олноороо болон сургуульдаа захиалахыг хаа сайгүй уриалж буй тус сэтгүүл 2010 онд сар тутам 2 дугаар хэвлэгдэнэ. Хавар тийшээгээ эрэлттэй болох байх. http://www.chadamj.mn сайттай гэж зарласан ч ажиллахгүй байна.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 3 Comments »

“Нохойтой ч болоосой”-той болов

Posted by Ажиглагч on 2009/12/28

Монгол улс ингээд нохойны сэтгүүлтэй болох нь тэр. Яг нохойнд биш   “нохойд хайртай хүн бүхэнд зориулав” гэжээ.

Анхны дугаарыг “Гадаадын 10 гаруй төрлийн сэтгүүл, 20 гаруй төрлийн ном, гарын авлага, цахим хуудас зэргээс түүвэрлэн орчуулж Монголын нохой судлалын холбоо ТББ, “Энэрэл”, “Амар” мал эмнэлгүүд, Гамма фото агентлаг зэрэг байгууллагатай хамтран бэлтгэж” 2009 оны 12-р сард гаргажээ. Жижигхэн сэтгүүл хэрнээ албан тушаал, ажил үүргийн хуваарь маш нарийн. Тухайлбал, ерөнхий редактор  П.Батаа бол ерөнхий эрхлэгч нь Батаагийн Энхбаяр юм байна. Хэн нь хэн бэ гэдгийг анзаарав уу?

Би нохойны талаар олигтой мэдэхгүй ч сонирхолтой сайн сэтгүүл гэж дүгнэлээ.  Цаашдаа сар бүр гаргахаа амалжээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

“Ашгүй нэг юм удаж удаж …. сэтгүүлээ худалдаанд гаргалаа”

Posted by Ажиглагч on 2009/12/28

Монголд N-Level нэртэй сэтгүүл байдаг гэж зүүдэлсэнгүй. Гэхдээ яг ийм нэртэй “тоглоомын сар тутмын сэтгүүл”-ийн эхний дугаар 11-р сард хэвлэгдэн гарчээ. Түмэн-Өлзий гуайн эвлүүлдэг модон бус, компьютерийн тоглоом гэж ойлгоорой. 

Ерөнхий эрхлэгч Ц.Бат-Оргил (Jessy), редактор Ц.Бат-Оргил (Jessy), дизайнер Ц.Бат-Оргил (Jessy), орчуулагч Ц.Бат-Оргил (Jessy), эх бэлтгэл Ц.Бат-Оргил (Jessy) гэжээ. Дэндүү ихэдсэн ачааг үүрсэн залуу байна. Харин эрхлэгч С.Пунцаг (Tessy) дөнгөж гуравхан албан тушаалтай. Тэд овог нэрээс гадна Jessy, Tessy, бас ID гээд тусгай нэрүүдтэй аж. Тоглоомчид өөр хүмүүс юм аа.

Шинэ сэтгүүлийн оршил болгож “Хүндэт геймерүүдээ” гэж хандсан хэдэн өгүүлбэртээ “ашгүй нэг юм удаж удаж N-Level сэтгүүлээ худалдаанд гаргалаа” хэмээн гэнэхэн бичдэг, бас цэг, таслалын товчлуур дээр дарахаасаа залхуурдаг эрх чөлөөтэй залууст амжилт хүсье. Өдөржин шөнөжин тоглохын хажуугаар сэтгүүл гаргаж амжина гэдэг сайн хэрэг. Бас болоогүй, http://www.nlevel.blog.com хаягаар блогон сайт нээчихэж.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 3 Comments »

Мянгын мэдээнүүд …

Posted by Ажиглагч on 2009/12/27

Зурагтын мэдээний зах зээлээс [хоёр] зуугийн мэдээний хавтгай сонинууд шахагдаж оронд нь 1000 төгрөг (эсвэл 999, зарим нь 500 )-ийн гялгар сэтгүүлүүд байраа эзлээд байна. Нэрлэвээс, Info ТВ, TV Zone, TВ Zone, TV Weekend, ТВ Долоо хоног, Танайд хоноё болон бусад. Гадуур борлуулагч авгай хүүхдүүд зуугийн ба мянгын мэдээг зэрэг барьж явдаг болж. Сурталчилгааг нь та бид орой бүр үздэг Инфо ТВ, TV Zone хоёр сэтгүүлийн хувь ширхэг 10000-д дөхөж яваа сурагтай. “Зуугийн мэдээ”-нүүдийн аварга “ТВ долоо хоног” сонин хүртэл нэрээрээ сэтгүүл гаргаж өрсөлдөөнд оролцож эхэллээ. Ийм сэтгүүлүүд сонирхолтой байх үүднээс элдэв сонин сайхан нийтлэлтэй хэрнээ яг зурагтын мэдээгээ жижигхээн үсгээр шавааралдуулж палийлгадаг хэвээрээ. Томруулдаг шил хавсаргахыг дахин хүсье. Бас нэвтрүүлэг, киноны зар, анонс үгүй шахам.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 3 Comments »

“Философийн мэдээ” хүртэл

Posted by Ажиглагч on 2009/12/25

2009 оны төгсгөлд монголын сэтгүүлүүдийн эгнээ тэлж өрсөлдөөн ширүүслээ. Тэдгээрийн сонин хачныг зах зухаас нь тоймлоё.

Uptown, Citynight, “Гоодаль”

2009 оны 12-р сард 26 ба 14 дэх дугаараа гаргасан Uptown, Citynight, хэсэг завсарлаад сэргэсний дараа 2010 оны 1-р сарын 18 дахь дугаараа гаргаад байгаа Гоодаль гурав бол дугаар тус бүрийгээ бие даасан проект мэт сайтар бэлтгэж хэрэгжүүлдэг одоогоор монголын хамгийн сайн сэтгүүлүүд юм. Барууны төстэй хэвлэлүүдийн нэгэнт тогтсон загвар, зарчмыг дууриаж чаддаг, агуулгыг нь гоо сайхан, урлаг, тансаг амьдрал, эмэгтэйчүүд, заримдаа нийгэм-улс төр, заримдаа эротик гэсэн үгсээр тодорхойлж болох чөлөөт цагийн өргөн хүрээтэй сэтгүүлүүд юм. Entertainment гэх байх. Дунджаар 200-аад хуудастай, нэг кг-аас хүнд жинтэй. Эдгээрээс Uptown өөрийгөө “Монголын хамгийн олон уншигчтай сэтгүүл” гэж зарлаад 10000 гэсэн тоо тавьдаг ч нотлох баримт алга. (Эдгээр сэтгүүлийг хожим тус тусад нь тоймлоно оо).

“Гялбаа”, Playme, Pearl, “Ирмүүн Life”

Фото, гоо зүй гэх мэтээр агуулгаа нарийсгасан, эсвэл сар тутмын хэмнэлд орж чадаагүй сэтгүүлүүд юм.

“Байгаль орчин, амьдрал”

Шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн энэхүү сэтгүүл юм. 2009 оны №4 (15)-өөс эхлэн Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газраас ерөнхий боловсролын сургуулийн багш нарт зориулан гаргаж байсан “Ногоон сургууль” сэтгүүлийг нийтэд хүртээмжтэй болгох зорилгоор Швейцарийн хамтын ажиллагааны нийгэмлэгийн Цөлжилттэй тэмцэх төсөлтэй хамтран “Ногоон хуудас” нэрээр өөрийн хуудсууд болгон дотроо багтаах болов.

“Нэмэлт цаг”

Нийгэм улс төрийн сэтгүүл. Гуравдахь дугаар нь өнгөрсөн 9-р сард Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга (одоо Ерөнхий сайдын зөвлөх) Б.Долгорын том ярилцлагатайгаар гарсан байна. Эхний дугаар УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Үүлтэй байсан.

“Эрүүл мэнд инээмсэглэл”

Нэг талаасаа ийм, нөгөө талаасаа “Гэр бүл инээмсэглэл” гэсэн давхар хавтастай сэтгүүл нийт 12 дугаар (заримыг давхар дугаарласан) гараад байна. Саяхны нэгэн дугаарын хавтсан дээр “Засгийн газрын хамгийн залуу гишүүн, Гадаад харилцааны дэд сайд Б.Болор” гээд нэгэн аз жаргалтай гэр бүлийн зургийг нийтэлжээ. Сайхаан, гэхдээ ийм нэртэй сайд байдгийг анх удаа сонслоо. Байлаа гэхэд өөрийгөө Засгийн газрын гишүүнэээр худлаа өргөмжилж болдог юм уу? Сэтгүүл дээр юу ч гэсэн бурсан хамаагүй бололтой.

Mongolian Mining Journal

Зөвхөн англиар биш бас монгол хэлээр гардаг болсон байна.

“Өмнөговь”

Оюутолгой, Тавантолгойг агуулсан тус аймаг монголын аймгуудаас анх удаа “нийгэм, улс төр, эдийн засаг танин мэдэхүйн” сэтгүүлтэй болж хөрөнгө мөнгөө гайхуулж эхэллээ. “Өмнөговийн хөгжлийн сан” нэртэй ТББ гэсэн үүсгэн байгуулжээ. Тус сан бас http://www.umnugobi.com сайттай. Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Долгор огцрохоосоо өмнө хавтсан дээр нь зурагтайгаа гарч аймгийнхаа түүхэнд мөнхөрч амжлаа.

“Хүмүүний амьдрал”

Ярилцлагаар дагнасан тус сэтгүүл одоо аймгаар дагнадаг болжээ. 16-17 дахь дугаарт УИХ-ын гишүүн Ц.Цэнгэл, сэтгүүлч Б.Ганчимэг, шинжлэх ухааны доктор, академич Ж.Болдбаатар, UFC группийн захирал О.Амартүвшин, УИХ-ын гишүүн Э.Мөнх-Очир, улсын начин М.Өсөхбаяр, гавьяат тээвэрчин Б.Осоржамаа, ардын жүжигчин Х.Уртнасан гээд дан булганыхан уригдсан байна.

Popular Face

Өнгөрөгч 6-р сард сэтгүүлч Ш.Гүрбазараар эхэлсэн тус сэтгүүлийн хоёр дахь дугаар Соёлын тэргүүний ажилтан дуучин Болдоор үргэлжилсэн байна.

“Их ав”

Эхний дугаар 20000 төгрөгийг үнэтэй томоос том данагар эд байсан бол хоёрдахь дугаар нь жижгэрч National Geographic төрхийг олжээ. Үнэ нь бараг хоёр дахин хямдарсан байна. Саявтар тус сэтгүүлийг эрхлэн гаргадаг Хорсмэн клаб ХХК нууцаар сум үйлдвэрлэж байгаад цагдаад баригдлаа гэсэн мэдээ дуулдсан шүү!

“Зочлох үйлчилгээний ёсон”

Зочид буудлын үйлчилгээний мэргэжлийн сэтгүүл 2009 онд гурван дугаар гараад байна.

Wow

Өсвөр үеийнхэнд зориулагдсан сэтгүүлийн 2 дахь дугаар хэвлэгдэн гарав. Шампунь, бас хөнгөлөлтийн тасалбар баахныг хавсаргажээ. Харин сэтгүүлийн нэрийг монголоор юу гэж дуудах вэ? Ваав? Воов?

“Эмэгтэйчүүд, эрэгтэйчүүд”

Нэг талаасаа ийм, нөгөө талаасаа “Эрэгтэйчүүд, эмэгтэйчүүд” нэртэй гэр бүлийн сэтгүүл. 2009 оны 10-11-р сарын №32 хэвлэгдэн гарчээ. “Танай манай сэтгүүлийгхудаллдан авбал ажил үйлс тань үргэлж бүтэмжтэй байх болно. Учир нь таны мөнгө санхүүгийн боломж хомс, өрх толгойлсон, олон хүүхэдтэй эмэгтэйчүүдэд зориулагдах юм” гэжээ. Үнэ 2500 төгрөг

“Маркетинг”

Мэргэжлийн бөгөөд сонирхолтой сэтгүүл. 2009 онд сүүлчийн байдлаар 10 дугаар хэвлэгдсэн. Б.Амаржаргал гэдэг 23 настай залуу эрхлэн гаргадаг.

Mongolia Today

МОНЦАМЭ агентлагийн англи хэл дээр гардаг сэтгүүл 2009 оны 8-р сард Халх голын ялалтын 70 жилийн ойд зориулан тусгай дугаарыг орос хэлээр гаргажээ. Англи толгойтой хавтсан дотор орос текст сонин байлаа. Цаг үе өөр болжээ.

“Хийморилог эрчүүд”

2009 оны 12- сард №4 (30) гарчээ. http://www.khiimorilogerchuud.mn сайт нь ажиллагаагүй.

“Жокей”

Морин уралдааны сэтгүүүлийн хоёрдахь дугаар 2009 наадмын дараа хэвлэгдэв.

“Гайхамшигт амьдрал”

Одоогоор нийт 9 дугаар гараад байна.

V.I.P

Буюу “Маш чухал эрхэм” сэтгүүлийн анхны дугаар 2009 оны 11-р сад гарахдаа “Завтай биш зорилготой хүнд зориулав”, бас  25-аас дээш насныханд хэмээн анхааруулав. Хэдэн секс хуудсуудтай учраас тэр.

“Философийн мэдээ”

Гүн ухааны, тэгээд мэдээ! Сонин сонсогдож байна. Анхны дугаар 2009 оны 11-р сард №1 гарч “Шижир бодол-Тунгалаг хэл” гэсэн уриаг хавтсан дээрээ бичжээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

“Ирмүүн” сэтгүүлийн дураараа дугаар

Posted by Ажиглагч on 2009/12/07

 “Ирмүүн” сэтгүүлийн хоёрдахь дугаар бүтэн 10 сарын дараа хэвлэгдэн гарчээ. Тогтмол хэвлэл байж ийн хүлээлгэснээ, бас доторх агуулгаа тайлбарлахдаа,

“Хэн нэгний зохиосон цаг хугацааны товлол, нүүр хуудасны тоо, өргөн нарийн, өндөр нам улиг болсон стандарт, уншигчийн ёс зүй, эрхлэгчийн совесть энэ бүхэн уйтгартай. Заавал тийм байх ёстой гэж хэн хэлсэн юм бэ? Сөрж сэлэхийг хүссэнгүй дагаж урсахыг хүссэнгүй, зүгээр л зоргоороо, зөн мэдрэмжээрээ бүтээлээ Ирмүүнээ, бид” гэжээ.

Тийм байна. Монголын хамгийн “том” сэтгүүлээр өргөмжлөгдөхөд хүргэсэн далбагараа ч багасгачихаж. (Гэхдээ сканерт багтахааргүй том хэвээрээ)  Бас “Амьтны ферм”-ийг комикс болгосон товхимолоо үргэлжлүүлж хавсаргасангүй.

Харин тал хуудасны тоо 150 хүрч (эхний дугаарынх 124) зузаарч байж л дуучин Б.Сарантуяагийн “Тийм хайрыг өөр нэг агуу хайр л дарж чадна”, эмч Болдсайханы “Хайр дурлалд ариун нандин зүйл бага шүү дээ” гарчигтай задгайрсан хоёр ярилцлагыг багтааж чаджээ. Гэхдээ энэ хоёр яриа араас нь залгасан “Нүцгэн зураг – Ирмүүний Бачка”, “Бүлээхэн торгон зөөлөн”, “Чи дур тавихдаа юу мэдэрдэг вэ?” нэртэй гурван фото нийтлэлийн хажууд зүгээр л цэвэр ичимтгий…

Бусад нийтлэлүүдээс доктор, профессор Г.Лхагваагийн “Сохор нь сохортоо замчлаад ангал руу явж байна” ярилцлагаас хүн маш бага идэх хэрэгтэй гэдэгт бараг итгэлээ. Би чадах болов уу? “Бид чинь баахан алдартай, алдаргүй талийгаач нарын төмөр дүрсүүдийн дунд амьдарч …” гэж бичсэн зураач Г.Эрдэнэбилэгийн “Хөшөөд минь уучлаарай!” шүүмж жижиг хэрнээ часхийв. УИХ-ын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд С.Ламбаа, зохиолч, яруу найрагч Р.Эмүжин хоёрын бурханы тухай ярилцлагын өмнө орсон зураг ламаахай нарын зураг гайхамшигтай! Эвтэйхан салгаж аваад ханандаа наамаар санагдавч сэтгүүл хайран.

102-103 дугаар нүүрийг дэлгэхэд айдас, сэжиг зэрэг хүргэсэн муухай зураг цочоов. Photo by Mario Sorrenti гэжээ. Барууны Art гэдэг хачин өндөр түвшинд хүрсэн, нарийн юм байдаг аж. Манайхан тун удалгүй гүйцэж түрүүлэх биз.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 21 Comments »

“Зоригттой тойм”

Posted by Ажиглагч on 2009/11/08

Toim setguul, D.ZorigtНоднин зуны УИХ-ын сонгуулийн 23-р тойрогт МАХН-аас нэр дэвшигчид болон Ерөнхий сайд, МАХН-ын дарга С.Баярт нарт зориулсан хоёр дугаараас хойш “Үндэстний тойм” сэтгүүлийг хараагүй явснаа саяхан болж өнгөрсөн УИХ-ын 24-р тойргийн нөхөн сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшсэн, ЭБЭХ-ний сайд Дашдоржийн Зоригттой дугаарыг санаандгүй олж үзлээ. Чингэлтэй дүүргийн олон мянган айлуудаар үнэгүй тараагдсан, иймээс номын дэлгүүр, сонины мухлагаар үзэгдээгүй биз

Редакцийн зурвастаа “Монголчуудын хүсэн хүлээсэн Оюутолгойн гэрээ батлагдлаа. Удтал дуншсан энэ гэрээ ард түмэн, иргэний хөдөлгөөн, улс төрчдийн хамтын хүчээр тодорхой тооны хэдэн хүнийг эс тооцвол бүгдийн сэтгэлд нийцэхээр нөхцөлтэй батлагдсан гэдэгт бид итгэлтэй байна” (яаж мэдэж байна аа?) гэж эхлээд “Чингэлтэй дүүрэгт болж буй нөхөн сонгуулийн өмнө гарч байгаа тул энэ сэдвийг бас тойроогүй ээ. Тус сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшиж буй Д.Зоригтод бид гол өгүүллээ зориулсан” гэнэ. Санаандгүй таарчихаж.

Гол өгүүлэл нь бүхэл бүтэн багц бөгөөд хоёрдахь ерөнхийлөгч Н.Багабандийн “Хүнийхээ хувьд их зөв залуу” , Д.Зоригтын өөрийнх нь бичсэн “Есөн эрдэнийн эх орон”, бас “Үндэсний шуудан” сонины Б.Ганчимэгийн “Дөчин насных нь босгон дээр дөрөөнд нь сүү дусааж угтаарай”, “Нийгмийн толь”-ийн Л.Мөнхбаясгалангийн “Түүний зүрх сэтгэлд итгэнэ”, “Аугаа Монголын залуу нас чи алдахаасаа бүү айтугай” нийтлэлүүд багтжээ. Манай топ хоёр захиалгат сэтгүүлчийн эдгээр нийтлэлүүд сайтуудад бас тавигдсаныг (харин сэтгэгдлийг тас хаасан байв) саналаа. Нэг сумаар баахан туулай намнажээ.

Дугаарт орсон танин мэдэхүйн бусад нийтлэлүүд урьдын адил дэндүү сонирхолтой. Ялангуяа С.Содбаатарын “Банхар” өгүүлэл. Тэд чинь төвд гаралтай юм байна шүү!

Posted in + СЭТГҮҮЛ, 2009 оны УИХ-ын 24-р тойргийн нөхөн сонгууль | 3 Comments »

Хятад сэтгүүлүүд

Posted by Ажиглагч on 2009/09/18

Бээжин сууж, би бас сууж байснаа саяхан тийшээ явахдаа сонины мухлагуудыг анзаарч хэдэн зураг дарснаа сонирхуулья. [Уг нь томоор авсан тод зургууд боловч зайндаа тааруулж багасгав].

Hyatad setguul kiosk (1)

Read the rest of this entry »

Posted in + СЭТГҮҮЛ, Гадаадын хэвлэл мэдээлэл, ДЭЛХИЙ: Улс орон, байгаль, газар зүй | 4 Comments »

Монголын Forbes-ийг Pearl гэдэг

Posted by Ажиглагч on 2009/06/26

 Pearl сэтгүүлийн 4 дэх дугаар худалдаанд гарчээ.

Эхний дугаарууд нь барууны гялгар сэтгүүлүүдийг шууд   дууриаж тансагладаг Citynight ба Uptown хоёрт хараахан хүрээгүй ч үнийн хувьд хямдхан – ердөө 1500 төгрөг хэвээрээ байна.

Forbes cover111Харин энэ дугаараас Pearl арай өөр замаар явахаар шийдэж Америкийн санхүү-эдийн засгийн алдартай сэтгүүл – Форбс-ийг дууриахаар шийдсэнээ албан ёсоор зарлаж эрхлэгчийн зурвастаа “Тансаг, цэвэр, ариун, гэгээлэг бат бөх шинжийг агуулсан “Сувд”-тай эрхэм бизнесмен, ажил хэрэгч та бүхнийгээ адилтган нэрийдсэн нь учир утгатай билээ. Дэлхийн элитүүдийн унших дуртай Forbes сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого, донж маяг, өнгө аясыг Монголынхоо нийгэм болон зах зээлд уялдуулан өөрийн гэсэн уншигчдын хүрээг бий болгон дэлхийн зах зээл рүү нэвтрэн гарах нь манай сэтгүүлийн гол зорилго байдаг. Pearl сэтгүүлд “Сувд” шиг үнэ цэнэтэй, нууцлаг эрхмүүдийн тухай мэдээ, мэдээлэл тавигддаг гэдгийг уншигч та бүхэн хэдийнэ анзаарсан байх” хэмээн тайлбар хийжээ. (Зөвхөн Монголд л бизнесменүүдийг сувдтай зүйрлэдэг байх даа)

Ингээд хавтсан дээрээ Mongolian Forbes Magazine гэж бичсэн байлаа.

Саяхан болж өнгөрсөн Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар Швейцарын банкинд тэрбумын данстай гэх Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын гэргий О.Цолмонгийн талаар Forbes сэтгүүлийн дугаарт гарах байсныг хойшлуулсан тухай сөрөг сурталчилгааны бор төдий биш том хар шувуу нисэхэд Forbes-ийг захиалж уншдаг УИХ-ын гишүүн Ж.Сүхбаатар тодорч, Forbes тийм муухай юм бичдэггүйг нотолж баахан ярьсан билээ.

Тэгвэл Монголын Forbes юу нийтлэв?

Pearl Magazine #4 cover 2009.06Хавтсан дээр харагдаж байгаагаас бусад гарчгыг жагсаавал: Алдарт сүлжээ зочид буудал Chicago Sheraton, Саятнуудын хүлээсэн шинэ Lotus Evora авто хүлэг, Хамгийн том алдартай алмазууд, 1,3 сая ам.долларын цаг, Лондонгийн хөрөнгийн бирж, Хувьцаа гэж юу вэ?, Барьцааны гэрээний тухай, Та удирдагч – зурхай, Шинэ ажилтнаа харцаар нь шинж, Дарга ажилтнуудтайгаа нэг тасалгаанд суух ашигтай юу? Төсөл хэрхэн бичих вэ? Өөртөө итгэлгүй лидер байх уу? Аль эсвэл, Америкийн тамхины зах зээлийн төлөөх дайн, Mont Blanc үзэг, Мөнгөний урсгалыг өөртөө тат, Их өвөг дээдэс Хүннү гүрэн, Зэвсэгт хүчиндээ эрс шинэчлэл хийе, Төрийн албаны хуулийг өөрчлөх шаардлагатай, Kitchen булан: Махтай винегрет гэх мэт жорууд.

Яах аргагүй эдийн засаг, бизнес тал руугээ хэлбийжээ. Америкийн Форбес-т баячуудын баяжсан түүх их гардаг бол энэ дугаарт “Монгол газар”-ын Ц.Мянганбаярын дутуугүй сонин түүх нийтлэгджээ. Зах зээлийн өрсөлдөөний арга ухаан, алдаа оноог харуулсан цуврал нийтлэлийн энэ удаагийнх гаднаас бензин оруулдаг компаниудын тухай байв.

Гэхдээ энэ дугаарын хамгийн том “хадаас” нь Тагнуулын Ерөнхий газрын дарга Р.Болдын өгсөн ярилцлага, түүнд орсон “Тагнуулын байгууллагын хуулиар хүлээсэн үндсэн үүрэг нь гадаадын тусгай алба, түүний төлөөний этгээдийг илрүүлэх явдал. Энэ ажлыг идэвхжүүлж байгаа. Зарим үр дүнг …” гээд цааш үргэлжилж дууссан өгүүлбэр юм.

Би энэ өгүүлбэрийг дуустал иш татаагүй учраас “Pearl сэтгүүлд нийтлэгдсэн мэдээ, мэдээлэл, ялангуяа ТЕГ-ын мэдээлэл болон ярилцлагаас иш татах, зураг, реклам сурталчилгааны материалыг албан ёсны зөвшөөрөлгүйгээр бүрэн болон хэсэгчилсэн хэлбэрээр дахин хэвлэхийг хатуу хориглоно” гэж анхааруулсныг нэг их зөрчөөгүй гэж найдья.

Харин “Сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлогыг даган дууриахыг хориглоно” гэсэн дараачийн анхааруулга гайхаш төрүүлэв. Forbes өөрөө нийтлэлийн бодлогоо харамлаагүй байхад шүү!

Нэгэнтээ Uptown сэтгүүл ХЗДХЯ-ны улсын бүртгэлийн 198 тоот, Оюуны өмчийн газрын барааны тэмдгийн онцгой эрхийн 6517 тоот гэрчилгээ, зохиогчийн эрхийн 2871 тоот гэрчилгээ сэлтээ дурдаад  “…албан ёсны зөвшөөрөлгүйгээр бүрэн болон хэсэгчилсэн хэлбэрээр дахин хэвлэхийг хатуу хориглоно. Мөн сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлогыг даган дууриахыг хориглоно…” гэсэн байсан.

Ер нь манайд сэтгүүлийн нэр, үсгийн хэлбэр, нүүр булангийн нэр, дизайны загвараас гадна нийтлэлийн бодлогод зохиогчийн эрх олгодог болсон юм уу? Сүүлийн үед чухамдаа барууны сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлогыг маш сайн дууриаж чадсан учраас олон сайхан сэтгүүл мэндэлж хөл дээрээ босч байгаа билээ. Бусдын юмыг бусдаас харамлаад дэмий байх аа.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 4 Comments »

TV Zone vs Тop Info TV

Posted by Ажиглагч on 2009/06/09

Зурагтын мэдээ бол телевизорын дагуул. Долоо хоногт нэг, жилдээ 52 удаа солигддог дагуул. Таны санаанд хамгийн түрүүнд “зуугийн мэдээ” орж байгаа биз. Өнөөдөр “ТВ долоо хоног”, “ТВ суваг” (Монголын телевизүүдийн холбооны дэргэдэх гэсэн тодотголтой), “ТВ элч” (МҮОНРТ-ийн), “Танайд хоноё”, (бас “ТВ толь” гэх мэтийн нэг удаагийн оролдлогууд зөндөө) сонинууд хэдийнэ 200 төгрөгийн үнэтэй болж өнөөдрийн олон телевизийн мэдээг эмх замбараагүй унжралдуулан нийтэлж орхидог хэвээрээ ч янз бүрийн зар мэдээ, реклам сурталчилгааг өнгөтөөр тавьдаг, бас хямдхан тул байр сууриа хараахан алдаагүй өдий хүрчээ. Гэхдээ хэдэн саяын үнэтэй Bravia телевизорын хажууд “зуугийн мэдээ” юмуу өдөр тутмын сонины “мэдээтэй” нүүр нугларан хэвтэх зохимжгүй харагдана.

Сэтгүүл бол өөр хэрэг. Ноднин телевизийн мэдээний сэтгүүлүүд шинээр гарч ирсний эхнийх нь UBS телевизийн эрхэлдэг TV Zone юм.

Tv Zone setguul

Дараачийнх нь “Top Info TV (хамаг чухал үгсийг хамсан яасан ховдог нэр вэ?) сэтгүүл. Дээр дурдсан “TV суваг” сониныг, бас “Ноён зууч 1950” утсыг эрхэлдэг “Билэгт дөлгөөн” ХХК-ийн хэвлэл юм байна. Хоёулаа 999 төгрөгийн үнэтэй. (Нэг төгрөгийн хариулт өгдөг болов уу?).

IMG_1106

Өнгөрсөн сард Next Week нэртэй гуравдахь сэтгүүл мэндэлжээ. Хуудас цөөн, үнэ хямдхан – ердөө 300 төгрөг. Гурвуулаа гадаад нэртэй сэтгүүл байна.

Яг одоогоор TV Zone, Top Info TV сэтгүүлүүд ширүүн тулж байгааг UBS ба TV9 телевизээр явах шинэ дугаарын сурталчилгаанууд, бас “Номин”-гийн бүх супермаркетад зэрэгцэн зарагдаж байгаагаас та анзаарсан байх. Хоёуланд нь элдэв мэдээ, сонирхолтой ярилцлага, өгүүлэл, орчуулга, зураг, зөвлөгөө, англи хэлний хичээл пиг дүүрэн нийтлэгддэг юм байна.

Миний хувьд телевизийн мэдээ нь чухал. Хоёуланг авч үзвэл харамсалтай нь гял цалыг эс тооцвол “зуугийн мэдээ”-нээс дээрдэх юм алга: нөгөө л холион бантан. Уншигчид (үзэгчид) өөрт хэрэгтэй телевизийн суваг, өдөр цагийг олохын тулд бөөн эрэлд мордоно, дээрээс нь жижигхэн үсгээр хэвлэдэг тул томруулдаг шил шаардагдана. Нэвтрүүлэг, киноны тайлбар, танилцуулга байхгүй. Ингээд телевизийн мэдээний сэтгүүлийн хамгийн муу нийтлэл нь телевизийн мэдээ болж таарлаа. Япончууд нэг мундаг цаг бүтээсэн нь радио сонсгож телевиз үзүүлэхээс эхлээд тоглоом тоглуулдаг, тоо боддог, ном ярьж өгдөг, агаарын хэм, эзэмшигчийн цусны даралтыг хүртэл хэмждэг гээд түмэн үйлдэлтэй мөртлөө цаг, минутийг заалгахыг мартчихсан байжээ гэдэг шиг.

Top Info TV сэтгүүл янз бүрийн телевизийн нэвтрүүлэг, тэдгээрийн сэтгүүлч, уран бүтээлчдийг дугаар бүртээ аятайхан танилцуулдгаараа давуу боловч бусад сэдвээр задгайдуу. Харин TV Zone сэтгүүл илүү соёлтой ч ерөнхийдөө UBS-ийн Zone-д хашигдсан санагдав.

Posted in + СОНИНУУД, + СЭТГҮҮЛ, + ТЕЛЕВИЗ, UBS телевиз | 21 Comments »

Монгол Pearl

Posted by Ажиглагч on 2009/02/08

pearl-setguul-200812-cover-small Монгол үг дууссан бололтой Pearl гэж англи нэр зүүж, бас Department magazine хэмээн  тодотгосон тус сэтгүүлийн 2008 оны 12-р сард гарсан анхны дугаарыг онцлох хоёр шалтгаан надад байна. Нэгдүгээрт үнэ. Бусдаас дутахгүй “гоё” энэ сэтгүүлийн үнэ ердөө 1500 төгрөг. (Өнөөдрийн ханшаар бол яг 1 доллар! Төгрөг унаад байвал дараачийн дугаараа энэ үнээр зарвал бүр хямдарна гэсэн үг). Хоёрдугаарт, зарим нийтлэлүүд чухал мэдээлэл, тайлбарыг агуулжээ.

Анхны дугаарын хойморт уригдсан Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайдтай хийсэн ярилцлагыг “Х.Баттулга: Би баян хүн биш…” гарчигласан байна. (Жирийн уншигч бид ядуууу… болж таарахнээ?) Түүний хөрөнгө оруулсан компаниудын жагсаалт тун сонин агаад “Женко холдинг” ХХК, “Баянгол зочид буудал” ХК, “Махимпекс” ХХК, “Талх чихэр” ХХК, “Коника Минолта” ХХК, Hartford Institute, ” Женко тур бюро” ХК, ХИД ХК, “Налайх” ХК, “МИК Эмээлт” ХХК, “Эмээлт зах” ХХК-аас гадна C1 телевиз, “Ардчилал” сонин, “Монголын мэдээ” сониныг багтаажээ. (Одоо зөвхөн С.Баярмөнх, Р.Хадбаатар хоёр хэвлэлийн магнатаар дуудуулахгүй болов) Мөн эндээс АТГ-ын 2008 оны хөрөнгө орлогын мэдүүлгийг ашигласан гаргасан “2008 оны Монголын хамгийн баян хүн хэн бэ? жагсаалтыг уншиж болно.

Эрхлэгч нь сэтгүүлээ “Канад-Монголын бизнес хөгжлийн сангийн албан ёсны түнш” гэсний учрыг би сайн ойлгосонгүй. Бас “Авлигатай тэмцэх газар, Тагнуулын ерөнхий газартай дугаар болгон дээрээ хамтран ажиллах болсондоо баяртай байна” гэсэн нь сонин санагдав. Үзэхүл, АТГ-аас “Шударга ёсны шагнал” гардуулсан ёслолын арга хэмжээнээс хийсэн фото сурвалжлагын дор “Ерөнхий зохион байгуулагч АТГ” гэж бичээд сэтгүүлийнхээ логог тавьж хамтарч зохион байгуулсан мэт ойлголт төрүүлэхийг оролджээ. ТЕГ-ын тухайд гэвэл “Богдын тагнуулч Л.Дашдэндэв Ардын засгийн үед ч тагнуул хийж Богдод нууц мэдээлэл өгдөг байжээ” гэсэн түүхэн өгүүллийг материалыг архиваас нь авснаа хэлэв үү? 1990 оны үйл явдлын тухай “Улс төрийн хуйвалдаан” өгүүллийг бэлтгэхэд манай тагнуулчид тусалсан шинж алга.

Харин “Маркетингийн тулаан” өгүүлэлд монголын үүрэн телефоны дөрвөн компанийн хэрэглэгчдийн өрсөлдөөнийг “Мобикомын хамгаалалт”, “Скайтелын давшилт”, “Юнителын жигүүрийн довтолгоо”, “ G-Mobile-ийн мөлжүүртэй яс”, “Скайтелийн стратегийн алдаа”, “Монополь компанийн нуралт”, “Юнителийн алдаа” гэсэн дэд гарчигтайгаар тун сонирхолтой тайлбарлажээ. Надад таалагдлаа.

Бусад материалуудын гарчиг: “Тэрбумтнуудыг хүлээлгэдэг брэндүүд”, “Хос зүрх бие биедээ тэмүүлж амьдралын сайн сайхныг мэдэрнэ” (УДЭТ-ын жүжигчин Г.Отгонцэцэгтэй хийсэн ярилцлага), “2009 оны шинэ жилийн гоёлын даашинзны загвар”, “Ажил хэрэгч залуус ямар бүсгүйд таалагддаг вэ?”, “Хүүхдийг өлгийдвөл өсөлт нь зогсдог”, “Дэлхийд зартай 10 том луйвар” гэх мэт. Завсраар нь брэнд хувцасны сурталчилгааны хуудсууд зөндөө багтжээ. Иймээс Department magazine юм болов уу?

Сэтгүүлийг эрхлэн гаргагч нь “Алтайн халиун” групп. Редакцийн бүрэлдэхүүнийг том сэтгүүлийн жишгээр Editorial Director Ts.Gerelbaatar, Head of Editor N.Delgertsetseg, Editor-in-Chief A.Enkhtuvshin гэхчлэн жагсаажээ. Их л нарийн зааг ялгаатай албан тушаалууд болж таарлаа.

Сэтгүүл сар тутам 10000 хувь хэвлэгдэнэ гэжээ. Харамсалтай нь 2009 оны 1-р сарын дугаар үзэгдэхгүй байна. Эхний дугаарыг маш сайн бэлтгэж гаргаад сураг алдардаг ээлжит сэтгүүл биш байгаасай.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 9 Comments »

“Их ав”-ыг авахад 20000 төгрөг

Posted by Ажиглагч on 2009/02/07

Монголын хамгийн “том” Ирмүүн Life сэтгүүл өөрийгөө 12 мянган төгрөгөөр үнэлсэн билээ. Гэтэл энэхүү дээд “амжилт”-ийг 20 мянган төгрөгийн үнэтэй “Их ав” хэмээх ангийн сэтгүүл хэдхэн хоногийн дараа эвджээ.

2008 он гарсаар Улаанбаатарт долоо хоног тутам 1-2 сэтгүүл мэндэлж байна. Ихэнхдээ барууны сэтгүүлүүдийг олон таван үггүйгээр шууд дууриахдаа тэдний түвшинд хэр дөхсөнийг мэдэхгүй, харин худалдах үнийн хувьд ойролцоо. Тэнд сэтгүүлийн дундаж үнэ 4-5 доллар бол манайд 3000-5000 төгрөг орчим байна. Гэхдээ бид тэдэн шиг их цалин мөнгөтэй биш.  Гагцхүү монгол төгрөг маань энэ чигээрээ унаад байвал ч …

Зарим шинэ сэтгүүлүүдийн талаар товчхон.
“Монголын даам” – Анхны дугаар 2008 оны 12-р сард хэвлэгдэн гарчээ. Эрхлэгч нь Монголын даамын холбооны ерөнхийлөгч Ч.Бат-Эрдэнэ.
Sole – Спортын чөлөөт сэтгүүл. “Бусдаас тасархай” гэдгээ шууд зарласан байна. Үнэ 5990 төгрөг
“Эмнэлгийн техник, технологи” – Эмнэлгийн инженерүүдийн нийгэмлэгээс эрхлэн 300 хувь хэвлүүлж мэргэжлийн хүмүүстээ үнэгүй тарааж буйгаа хэвлэлийн хурал хийж зарлав.
“Их ав” – Зөвхөн хөөж гүйцээд буудаж унагадаг харгис хүмүүс биш гэдгээ харуулахын тулд “Байгаль хамгаалал, ан агнуур, танин мэдэхүйн сэтгүүл” хэмээн зөөлрүүлжээ. Харин үнэн дээр ямар ч найраа байхгүй – 20000 төгрөг.
marketing-magazine-2009-cover“Эрхэм хүн – Хүн эрхэм” – Хэтэрхий гүн гүнзгий нэр байна. Багш, сурган хүмүүжүүлэгчдэд зориулсан сар тутмын сэтгүүл. Сэтгүүлийг үүсгэн байгуулагч, эрхлэгч нь хэл шинжлэлийн ухааны магистр Ц.Одонтуяа. “Хүний сэтгүүл гуйж уншмааргүй байна уу? Тэгвэл та өөрийн “Эрхэм хүн-Хүн эрхэм” сэтгүүлээ захиалаарай” гэж юм бодтол ухуулжээ.
Эрхэмсэг (Elegance) – Ингэж орчуулагдах уу? “Бизнес. Соёл урлаг. Спорт. Танин мэдэхүй” гэсэн тодотголтой. Үүсгэн байгуулагч U.Uran гэжээ. Сар тутам хэвлэгдэж гарна.
“Бардамнал” – “Монгол үндэстний сэтгүүл”-ээр өөрийгөө өргөмжлөн бардамнаж чадсан байна. Барууны сэтгүүлийг дууриахын оронд уламжлал руугаа ханджээ. Эрхлэгч Ш.Энхцэцэг. Үнэ 6300 төгрөг.
“Маркетинг” – “Монголын маркетингийн хөгжлийн төлөө” уриатай энэ сэтгүүлийг M.U.G. буюу Marketing Update Group ХХК эрхлэн гаргажээ. 5000 төгрөгийн үнэтэй бөгөөд CD дагалдана.
Hospitality – “Зочлох үйлчилгээний ёсон” гэж орчуулан давхар нэрлэжээ. The Magazine of the Hotel and Restaurant Industry юм байна. 5000 хувь хэвлэгдсэн. http://www.upscale-journey.mn сайтыг зарласан ч ажиллахгүй байна.
Ногоон SOS (Ногоон аврал) – “Байгаль орчны тухай мэдээ, мэдээлэл, танин мэдэхүй, асуудал дэвшүүлсэн олон нийтийн сэтгүүл”. Экологийн боловсрол олгох интернэт мэдээллийн төв ТББ-аас эрхлэн гаргажээ. Байгаль орчны сайд Ганхуягийн мэндчилгээнээс үзэхэд яг ийм нэртэй бас сонин гардаг аж. Эрхлэгч Ц.Туяацэцэг. Вэб сайт: http://www.ecoedu.mn
Pearl – Энэ сэтгүүлийн талаар тусад нь өгүүлнэ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 7 Comments »

Монголын хамгийн том сэтгүүл – Ирмүүн Life

Posted by Ажиглагч on 2009/01/17

irmuun-life-setguul-11 Энгийн үгээр бол нүцгэн хүүхний зураг нийтэлдэг америкийн Playboy сэтгүүл  уншигч эрчүүдээ эвгүй байдалд оруулахгүйн тулд бусад сэдэвтэй сөөлжүүлдэг  аргатай. Хэрвээ гартаа Playboy барьсан эрхмээс юу үзэж байгааг сонирхвол Брэд  Питт, Дэвид Бэкхэмийн ярилцлага, аль эсвэл автомашины шинэ  загварын тухай  нийтлэлийг нэр төртэйгээр харуулна (Фидель Кастрогоос хүртэл Playboy ярилцлага  авч тавьсан удаатай). Харин таныг холдонгуут өөр хуудсанд шилжинэ…

 2009 оны 1-р сард мэндэлсэн монголын Ирмүүн Life сэтгүүл эхлээд бусад  нийтлэлүүдээ оруулж илэн далангүй зургуудаа тэртээ арын хуудсуудад далдлан  оруулжээ. “Бидний “Бэлэг”ийг задлаарай” гэсэн редакцийн оршилд “гоо зүйн”  хэмээх нандин тодотголтой сэтгүүл” гэсэн байна. Боловсон, соёлтой байхыг  эрмэлзэх нь зүйн хэрэг.

 Ямар ч байсан Ирмүүн Life Монголдоо хамгийн том сэтгүүл болж чаджээ. Би юуны  өмнө ердийн сэтгүүлийнхээс хамаагүй өргөн цаасны хэмжээг (форматыг) хэлж  байгаа юм. Ийм том хавтгай монгол сэтгүүл байдаг уу? Дээр үеийн “Тоншуул”  иймэрхүү далбагар байсан санагдана, гэхдээ харьцуулаад яахав. Өнөөдрийн Ирмүүн Life 140 хуудастай, орчин үеийн сэтгүүл юм.

Ирмүүн Life-ийн агуулга сонирхолтой, урлаг талруугаа, иймээс гоо зүйн гэхээсээ илүү баруунд байдаг art magazine гэдэг төрөлд ойр санагдлаа. Агуулгыг сонирхвол,
Кино урлаг дахь феномен. Испанийн нэр кино найруулагчийн тухай өгүүлэл.
Суут Моди-гийн гурван амьдрал. Францын нэрт зураач Амедио Модилья
Хайрын өлсгөлөн хийгээд амиа хорлохуйн тайлбар
“Д.Ариунцэцэг: Үүнийг л тэвччих, бүх зүйл түр зуурын байдаг гэж би өөртөө хэлдэг…”. Загвар өмсөгч, “Монгол газар” компанийн захирал Мянганбаярын эхнэртэй хийсэн ярилцлага.
Ертөнцийн гэгээ: Бид тэдний тухай. Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэн, УИХ-ын гишүүн О.Чулуунбат, яруу найрагч Б.Галсансүх эмэгтэй хүний тухай
Г.Аюурзана: “Авьяастай хүнийх шүлэг, авъяасгүйнх нь сэтгэгдэл” ярилцлага. Түүний орчуулсан дэлхийн шилдэг уран зохиолын дээжээс
“Уйтгарын хашгираан Улаанбаатар. Нийслэлийн өнгө төрх, уран барилгын маш сайн шүүмж
Билборд бүтсэн түүх буюу өөртөө зориулсан анти-реклам. Нисэхээс хотын төв хүртэл замын хажуугаар эрээлжилсэн рекламны самбарууд.
Гүн бодрол. Зохиолч Б.Урианхай: Тансаг хэрэглээ, чамин ахуй хүн төрөлхтний нэг номерийн дайсан. Ярилцлага.
Цусан дүрсэн бийр. Японы алдарт зохиолч Юкио Мишимагийн тухай өгүүлэл.
Жон Ленноны сүүлчийн ярилцлага
Цаашаа нөгөө зурагнууд: Жинхэнэ эзэгнэгчээс амталсан жирийн биш таашаал”, “Нөмрөгөн цаанах санаашрал буюу нүцгэн эрх чөлөө” гэх мэтээр
Бидний дээвэр. Утаанбаатарыг дээрээс авсан зураг.
Төгсгөлд нь Жорж Орвэлийн “Амьтны ферм” зохиолыг комиксоор харуулсан товхимолыг хавсаргажээ.

Сайн бэлтгэж сайн хэвлүүлсэн тансаг сэтгүүл болжээ. Гагцхүү нэр нь эрлийз. Хоёр сар тутам хэвлэгдэнэ. Ерөнхий редактор буюу креатив арт директор А.Дэлгэржаргал.

Эрхлэн гаргагч нь Irmuun Multimedia ХХК бөгөөд өөр хэд хэдэн сэтгүүлтэй. Хэдэн жилийн өмнө МИАТ-ын олон улсын нислэгийн сэтгүүлийг Mongolica нэрээр гаргаж байсан бол одоо Sky Vision болгосон харагдана. “Танд хэрэгтэй” (хэрэглэгчийн сэтгүүл), “Нар” (бага насны хүүхдэд зориулсан сэтгүүл), Okey (Өсвөр насны охид хөвгүүдэд зориулсан улирал тутмын сэтгүүл) бас тэднийх.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 12 Comments »

Гудамжаар дүүрэн “Гялбаа”

Posted by Ажиглагч on 2008/11/30

gyalbaa-setguuliin-5-jil

Зив Розенбергийн сэтгүүл гудамжинд гарав.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 6 Comments »

Телевизээр гардаг телевизийн ба сонины тоймууд

Posted by Ажиглагч on 2008/11/25

Уг нь энэ олон телевизийн хамгийн сайн мэдээ, сурвалжлагуудыг нэг дор үзчихдэг бол сайхан л юм. Харамсалтай нь телевизүүд хоорондоо өрсөлддөг, бас зохиогчийн эрх гэж нэг юм байдаг …

C1 телевиз ийм оролдлогоо ерөөсөө орхихгүй юм аа.  Өөрийгөө төв телевиз бодчихсон мэт. Хоёр жилийн өмнө  жижиг телевизүүдийг аргалж, МҮОНТ-ыг төлөөний хүнээрээ лоббидож, заримаас нь шууд хулгайлж байгаад үдэш бүрийн 23 цагаас “Фокус ньюс” нэртэй мэдээллийн хөтөлбөрийг бэлтгэн үзүүлсээр овоо рейтинг цуглуулж реклам сурталчилгаа чангаадаг болсон ч тэгэсхийгээд зогссон.

Гэвч өнгөрөгч 10-р сараас “Фокус ньюс”-ээ сэргээгээд байна. (Эхлээд сэтгүүлч Алтаншагай хөтөлж байснаа гэнэт больчихов. Энэ телевизэд бас л тогтсонгүй юу?). Завгүй яваад телевизүүдийн мэдээлийн хөтөлбөрийг үзэж чадаагүй хүмүүст нэг дороос үзүүлж, тэгэхдээ өөр өөр өнцгөөс харах боломжийг олгож байна гэх сүрхий тайлбар хийж байгаа ч  өөрөөсөө гадна НТВ, SBN, TM,  хааяа Оросын “Айст “ гэсэн хэдхэн телевизийн мэдээ сурвалжлагаас оруулж байна. Зөвшөөрсөн нь тэд бололтой. Жижиг телевизүүдийн мэдээний тойм юмуу даа. Иймээс дутуугаа нөхөхийн тулд өдөр тутмын сонинуудын тоймыг араас нь залгаж оруулдаг болжээ. Харин хөтлөгчийн зүгээс улс төрийн элдэв тайлбар, дүгнэлтээр хэтэрхий “баяжуулдаг” нь зохихгүй байна лээ.

Зөвхөн сонинуудын нийтлэлийг ашигладаг, агуулгын хувьд төстэй Press Express нэртэй хөтөлбөр NTV телевизээр гардаг байснаа сураг тасарчээ. Энэ жил УИХ-ын сонгуулийн сөрөг сурталчилгааны дайчин нэвтрүүлэг болж хувирсан тэр халуундаа шатсан байх.

Сонинуудыг тоймлодог өөр нэвтрүүлэг хэд хэд бий. TV9 телевизийн Focus Press аядуу, гэхдээ долоо хоногт ганц удаа учраас шинэ мэдээлэл өгөх нь ховор.  Ням гаригт “25-р суваг” телевизийн “Rock news” нэвтрүүлэг  “сонин сонины сониноос” гадна Интернэтийн монгол сайтуудад тавигдсан элдэв мэдээг хөгжимтэйгээр дуулгаж хэсэгхэн зугаацуулж байна.

Бас “25-р суваг” телевизийн өглөөний хөтөлбөр “Өнөөдөр” сониноос хэн нэгнийг урьж шинэ дугаарын тоймыг яриулдаг  бол C1 телевизийн “Өнөөдрийн эхлэл” хөтөлбөр өдөр тутмын сонинуудын хуудсыг шажигнатал эргүүлж баахан пөөх, байз, аах уух зэрэг уран сайхантайгаар бага сага хэлж өгдөг.

Сонины тоймыг телевизээр уншихад эзэд нь дургүйцлээ барилаа гэж дуулдаагүй.  Тэртээ тэргүй бүгдийг нь дуудаад өгч барахгүй тул сурталчилгаа болохоос хэтэрдэггүй байх. Гэхдээ манай телевизүүд сониныг тоймлодог арга дэндүү болхи, өнгөрсөн зууных хэвээрээ. Хөтлөгч л ганцаараа сониноо үзэж хэдхэн мөчийн өмнө гартаа авсан шинэ дугаарыг гүйлгэж хараад ойлгож амжсан ганц нэг материалаа ярьдаг. Гадаадын телевизийг ажиглахад, сонины хуудсуудыг дэлгэцэн дээр ээлжлэн гаргаж онцлох нийтлэлийг томруулан үзэг харандаагаар зааж, нэг ёсондоо уншигч буюу үзэгчдэд харуулж байгаад тайлбарладаг. Манай телевизүүд чадахгүй гэж үү? Эхлээд аль нэг сонинтой тохиролцож шинэ дугаарыг нь .pdf-ээр аваад …

Эсвэл манай сонины эзэд бас дургүйцэх юм болов уу?

Posted in + СЭТГҮҮЛ, + ТЕЛЕВИЗ, 25-р суваг телевиз, C1 телевиз, Нийтлэл, нэвтрүүлэг, TV9 телевиз | 8 Comments »

Сонинууд vs Сайтууд

Posted by Ажиглагч on 2008/11/24

Монголд хэвлэгддэг сонинуудын нийтлэл, нэвтрүүлгээс хамаг сонирхолтойг нь авч тавьдаг вэб сайтууд нэлээд хэдэн жилийн өмнө гарч ирсэн билээ. Эхэндээ хилийн чанадад суугаа монголчуудад уншигдажх болсондоо сонины эзэд дуртай байсан биз. Гэтэл яваандаа хуулагч сайтууд тоймгүй олширч тэдний нэг – http://www.olloo.mn гэхэд компани байгуулж хувьцаа гарган хөрөнгийн биржээр борлуулж сүүлдээ реклам сурталчилгааг нь булааах болсон тул  өнгөрсөн долоо хоногт Монголын сонинуудын холбоо ба Монголын өдөр тутмын сонинуудын холбоо мэдэгдэл гарган хэвлэлийн хурал зарлаж “бидний тэвчээр барагдлаа. Одоо болсоон” гэж мэдэгдсэн билээ.  Сайтууд “бид хулгайлаагүй, гэрээ байгуулаад авч байгаа” хэмээн няцаахыг оролдож байгаа ч  тэдний ихэнх цаасан сониныг хуулж амьдардаг, гэрээ хэлэлцээртэй зарим нь сонинуудад юу ч төлдөггүй нь үнэн юм.  Сонины эрхлэгч нар урьд байгуулсан ганц нэг гэрээгээ тэр өдөр цуцалсан байна. 

Сонинууд ба сайтуудын хооронд ийм  маргаан үе үе дэгддэг боловч төдөлгүй гэрээ байгуулсан нэрээр эвлэрдэг байсан бол энэ удаа тэгэхгүй байх.  Дэлхий даяар сонины хувь ширхэг аажмаар боловч тасралтгүй буурч  сонин хэмээх мэдээллийн хэрэгсэл хаа сайгүй байр сууриа алдах болсон тэр хандлага манайд мэдрэгдэж байна. Сүүлийн 10-аад жилд өдөр тутмын сонинуудын нэр төрөл олширсон хэрнээ хувь ширхэг нь өсөхөө больсон.  Тэгтэл улс төрчид өгөөмөр аашилж мөнгөөр угждаг сонгуулийн энэ удаагийн цикл үндсэндээшувтарч  хэдэн арав, хэдэн зуун мянгаар  тусгай дугаар захиалахаа болив. Ядаж байхад эдийн засгийн хямрал эхэлж ирэх оны төсвөөс УИХ-ын гишүүд болон яам, агентлагийн удирдлагын өдөр тутмын хэвлэл захиалгын зардал 35.1 сая төгрөгийг хасчихсан.  Сонины эзэд бухимдах нь аргагүй. 

Уламжлалт сонинуудад Интернэт халтай мэт боловч түүнд дасан зохицохоос өөр арга байхгүй.  Улам олон уншигч үйл явдлын мэдээг цаасан дээрээс биш компьютерийн дэлгэцээс  уншихыг илүүд үзэх болжээ. Хаанаас ч хамаагүй учраас гадаадад суугаа монголчууд гэхэд Улаанбаатарт  гардаг сонины нийтлэлийг  биднээс их уншсан байдаг. Бас сайтыг цаасан сонин шиг хэн нэгэн аваад явчихгүй. 

Иймээс сонинууд нийтлэлүүдээ бусдад хуулуулахгүй мөртлөө өөрөөсөө харамлаад зөвхөн цаасан дээр архивлаад байвал хайран. Одоогоор “Өнөөдөр”, “Өдрийн  сонин”, “Зууны мэдээ”, “Зууны шуудан”, “Нийгмийн толь”, “Өнөөдрийн тойм“, “Улаанбаатар таймс” өдөр тутмын сонинууд сайттай (www.mongolnews.mn, http://www.dailynews.mn, http://www.zuuniimedee.mn, http://www.zuuniishuudan.mn, http://www.niigmiintoli.mn, http://www.unuuuder.mn, http://www.ubtimes.mn), гэхдээ зөвхөн “Өнөөдөр” сонин нийтлэлээ.pdf хэлбэрээр борлуулж мөнгө олж эхэлсэн. Гэтэл зарим сонины сайт шинэчлэгдэлгүй 3 дахь жилээ үдэж байна. Чөлөөт хэвлэл хоёр магнатын “Сэрүүлэг”, “Хүмүүс” сонинууд интернэтэд огт төлөөлөлгүй. 

Хэзээ нэгэн цагт сонин болгон цаасан ба онлайн гэсэн хоёр хувилбартай болж таарна. Хоёулаа адилхан байх албагүй, чухам энэ ялгаа аль алинаас нь мөнгө олох боломжийг эзэддээ олгох биз ээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ, ИНТЕРНЭТ, ХАРИЛЦАА ХОЛБОО | 1 Comment »

5000 төгрөг ба 20 долларын үнэтэй сэтгүүлүүд

Posted by Ажиглагч on 2008/11/11

“Танд хэрэгтэй” 

tand-heregtei-setguul-2008-1   tand-heregtei-setguul-2008

Тус сэтгүүлийн хоёрдахь буюу 11-12-р сарын дугаар хэвлэгдэн гарчээ. Янз бүрийн бараа үйлчилгээний хэрэглэгчдэд зориулсан 200 хуудас мэдээлэл бүхий тун сонирхолтой сэтгүүл байна. Анхны дугаар 2008 оны 7-р сард гарч жимс жимсгэний талаар олон тооны зөвлөгөө танилцуулга нийтэлсэн бол шинэ дугаарын сэдэв нь мах, махан бүтээгдэхүүн ажээ.  Бас эхний дугаарын зочин буюу хавтасны хүнээр “Шри шри” амьдрах ухаан төвийн тэргүүн Ц.Саранцэцэгийг сонгосон бол дугаарынх Гандантэгчинлэн хийдийн тэргүүн хамба Д.Чойжамц болжээ. Сэтгүүлийг“Ирмүүн мальтмедиа” ХХК эрхлэн гаргаж байна.   

Jockey.mn 

Энэ бол Монголын олон улсын морин уралдааны холбооноос хурдан морины талаарх төрөл бүрийн мэдээллийг агуулсан портал цахим хуудасны төдийгүй гадаад, дотоодын хурдан морины эргэн тойронд болж буй үйл явдлуудын талаар мэдээ, мэдээллийг агуулсан “журнал” (өөрсдөө тэгэж тодорхойлжээ)-ын нэр юм. 2008 оны 9-р сараар дугаарласан анхны дугаар саяхан хэвлэлтээс гарч номын дэлгүүрүүдэд иржээ.  

Mongolian Mining Journal 

mongolian-mining-journal

Сар тутам англи, монгол хэлээр хэвлэгдэн гарах Mongolian Mining Journal сэтгүүлийн нэг дугаар 20 долларын үнэтэй юм байна. Арай л үнэтэй санагдаж байвч монголчууд бид санаа зовохгүй байж болно.  Учир нь монголын ашигт малтмалд татагдан  орж ирсэн болон орж ирэх  компаниуд, бизнес эрхлэгчид харамлахгүй төлөх тийм мэдээллийг агуулах бололтой.  Иймээс номын дэлгүүрт үзэгдэхгүй байна. Бас нэр нь зөвхөн англи.

Эхний дугаарыг уул уурхайн асуудлаар болсон Discover Mongolia 2008-ийг угтуулан гаргажээ.  

Сэтгүүлийг Уул уурхайн vндэсний ассоциацын ерөнхийлөгчийн зөвлөх Э.Содонтогос, “Өнөөдөр” сонины нэгдүгээр орлогч эрхлэгч байсан сэтгүүлч Л.Болормаа хоёр үүсгэн байгуулжээ.  http://mongolianminingjournal.com вэб сайттай. 

Hi Кино

Монголд өнөөдөр “бүх урлагуудын дотроос хамгийн чухал”-д зориулсан хэвлэл алга. Урьд “Кино ертөнц”, “Дэлгэц” гэх мэт олон сэтгүүл, бас сонинууд мэндэлж байсан ч тэгэсхийгээд сураг алдарсан билээ. Интернэтэд http://www.kino.mn нэртэй сайт байдаг ч одоохондоо Under construction байна. Энэ удаад сэтгүүл ээлжит оролдлогыг AVLA ХХК хийж анхны дугаарыг 11-р сарын эхэээр гаргажаа. Үүсгэн байгуулагчид нь нэрээ авахаар очиход нь “Кино” нэр хэдийнэ эзнээ олсон байсан тухай Hi үгийг урьд нь нэмж ийм эрлийз болгосон байх. Ерөнхий эрхлэгч Б.Дарханцэцэг. Сэтгүүлийн зөвлөх нь нэрт кино найруулагч Х.Дамдин юм байна. 

Mongolian Mining Journal-аас бусад сэтгүүлийн худалдаалах үнэ 5000 төгрөг.  Ноднин сэтгүүлийн дундаж үнэ 3500-4000 төгрөг байсан бол эдийн засгийн хямралаас болж өнөөдөр 20-25% өссөн байгаа биз? 

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 5 Comments »

Цаасан дээрх “ЦЭНХЭР ДЭЛГЭЦИЙН ОРОН ЗАЙ” ба бусад

Posted by Ажиглагч on 2008/10/21

Шинээр болон үргэлжлэн гарч байгаа сэтгүүлүүдийн сониноос тоймлоё. Цаашдаа нэг нэгээр нь дэлгэрэнгүй бичиж байя. 

TV ZONE сэтгүүл
Хавтсан дээрээ ингэж бичсэн (бас UBS нэрийг давхар тавьжээ) хэдий ч монгол нэр нь “ЦЭНХЭР ДЭЛГЭЦИЙН ОРОН ЗАЙ” аж. “Телевизийн хөтөлбөр, мэдээ, мэдээлэл, танин мэдэхүй, амралт чөлөөт цагт зориулсан долоо хоног тутмын чөлөөт сэтгүүл” гэсэн урт гуншинтай. 2008 оны 3-р сараас хойш 23 дугаар гараад байна. Associated with UBS & G-Entertainment буюу UBS телевиз, Жи-Энтертэйнмент хоёр хамтран гаргадаг. Эрхлэгч Б.Саруулсайхан. Телевизийн мэдээний сэтгүүл гэж ойлгогддог боловч өдөр тутмын сонинууд дээр гардаг мэдээнээс огт ялгаа алга. 

AUTOMOTOR сэтгүүл
“Авто ертөнцийн мэдээ, мэдээллийн сэтгүүл”. Анхны дугаар 2008 оны 9-р сард хэвлэгдэн гарлаа. Эрхлэгч Г.Жавхлан. Машин худалдах зар нэлээд зай талбайг эзэлжээ. 

“ИХ ХҮЛЭГЧ” сэтгүүл
“Морин спортын чөлөөт сэтгүүл” гэжээ. Анхны дугаар 2008 оны намар лангуун дээр үзэгдэв. Эрхлэгч Энхтайваны Гансүх, ерөнхий менежер Э.Ганчулуун. Эрчим хүчний дэд сайд бөгөөд манлай уяач Т.Энхтайваны хүүхдүүд байх гэж бодогдлоо. http://www.mongolianhorse.mn сайттай боловч ажиллахгүй байна.

“МОНГОЛЫН НИЙГЭМ, ЭМЭГТЭЙЧҮҮД” сэтгүүл
Анхны дугаар 2008 оны 9-р сард гарав. “Монголын эмэгтэйчүүдийн үндэсний сэтгүүл”. Харин үүсгэн байгуулагчаа “Монголын нийгэм, эмэгтэйчүүд” сэтгүүл гэж бичсэн байх юм. Өөрөө өөрийгөө төрүүлсэн болж таарлаа. Эмэгтэйчүүдийн сэтгүүл өөр байдаг биз. Редакцийн зөвлөлд Б.Саранцэцэг, О.Энхмаа, Ц.Энхбаяр гурав багтаж, сэтгүүлийн зөвлөлийн дарга нь Саранцэцэг, эрхлэгч нь Энхмаа. Тэр Борисын Саранцэцэг бол Монголын эмэгтэйчүүдийн төлөө намыг үүсгэн байгуулагч, бас 2001 оноос Олон улсын интернэт бизнес эрхлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч ажээ.

MONGOLIAN CITY NIGHT сэтгүүл
Нэрнийхээ дор “Entertainment for Men” гэжээ. Анхны дугаар 2008 оны 9-р сард дан англи хэлээр хэвлэгдэн гарсныг үзэхэд эрчүүд, гэхдээ гадаад эрчүүдэд зориулсан сэтгүүл шиг санагдсан. General director B.Bayarchimeg, Executive director L.Nyamsuren нарын бүтээл. Харин дараачийн дугаар 2008 оны 10-р сард монгол, англи хэлээр, хоёр талаасаа хоёр өөр хавтастай гарав.

“ЖҮДО” сэтгүүл
2008 оны 4-р улиралд УИХ-ын гишүүн бөгөөд жүдогийн холбооны тэргүүн Х.Баттулгын МоАХ-ны “Ардчилал” сонинтой хамт захиалагджээ. http://www.judomongol.mn сайттай байх аж. Одоогоор нээгдээгүй.

POWERLIFTING сэтгүүл
“Спортын чөлөөт хэвлэл”. Нөгөө өргөдөг барьдаг спорт биз. Бас 2008 оны 4-р улиралд “Ардчилал” сонинтой хамт захиалагдав.

“АЯЛАЛ, АМРАЛТ”
Англи нэр нь Tour and Relax. “Аялал, жуулчлал, амралтын чөлөөт сэтгүүл” гэжээ. Сүүлийн үед дотоодын аялал жуучлалыг ихээхэн өрнүүлж буй “Липн турс” компаниас 2008 оны 9-р сард анхны дугаарыг гаргажээ. http://www.lipntours.mn вэб сайттай боловч ажиллахгүй байна.

PURPLE LIST
Эмэгтэйчүүдэд зориулсан загварын сэтгүүл. Анхны дугаар 2008 оны 9-р сард хэвлэгдэж гарав. Нэрээ монголоор эхлээд “Ягаан навч”, дараа нь улам гоё орчуулж “Үзмэн ягаан” болгосон харагдав. Эрхлэгч нь нэрээ Т.Нипонь гэжээ. Нууц нэр бололтой.

“МИНИЙ ИХ ГҮРЭН” сэтгүүл
Forum for Politics, Culture and Business. Нийгэм-улс төрийн нийтлэг сэтгүүл байна. Ерөнхий эрхлэгч Дашцогтын Ариунаа. Оршлын оронд хуульч Б.Чимэд мэндчилгээ дэвшүүлж “Чөлөөт хэвлэлийн анхдугаар дамжаа – “шар сонин”-ы сэтгүүлчийн гараагаа эхэлсэн өдгөө бие даасан … шавилхан бүсгүй Дашцогтын Ариунаа эрхлэн гаргах юм гэнэ” хэмээжээ. Дотроо “хэрэглэгчдийн сонголтонд зориулав” гэсэн жижигхэн А5 хавсралттай. Муугүй болжээ. Харин өнгөрсөн зун нэг дугаар гарсан ба дахиж үзэгдээгүй.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | Leave a Comment »

Монголын сэтгүүлүүдийн дундах INNOVATION

Posted by Ажиглагч on 2008/10/21

“Шинжлэх ухааны сэтгүүл”. Гэхдээ анагаахын шинжлэх ухаанаар дагнасан эрдэм шинжилгээний сэтгүүл ажээ. Иймээс сэтгүүлд нийтлэх судалгааны өгүүлэлд тавих нарийвчилсан шаардлагуудаа хавтасны арын нүүрэндээ тавьсан харагдана. 

Тус сэтгүүл http://www.innovationjournal.mn сайттай бөгөөд өөрийгөө дараах байдлаар танилцуулсан байна.  

“Монголын шинжлэх ухаан, тэр дундаа анагаах ухааны салбарын өнөөгийн өнгө төрхийг илтгэх, энэ салбарт ажиллаж, суралцаж буй эмч, судлаач, оюутнуудыг дэлхийн анагаах ухааны хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхахад туслах, шинжлэх ухааны сэтгүүлзүйг монголд хөгжүүлэх зорилго бүхий цоо шинэ санаа шийдэлтэй уг өнгөт сэтгүүл “INNOVATION” эрдэм шинжилгээний хурлын хүрээнд [2003 оноос] жил бүр хэвлэгдэн гардаг байсан бол 2007 оноос улирал тутам хэвлэгдэн уншигчидынхаа гарт хүрч байна. Эрүүл мэндийн салбарын талаар мэргэжлийн цогц мэдээллийг агуулж, тус салбарын шинэлэг мэдээ, мэдээллийг бүрэн тусгаснаараа онцлогтой тус сэтгүүлийн эдитороор анагаах ухааны салбарын нэр хүнд бүхий эрдэмтэн, профессорууд ажилладаг бөгөөд дараах байнгын булангуудыг эрхлэн гаргаж байна. Эрхэм судлаач та өөрийн эрдэм шинжилгээний бүтээлээ тус сэтгүүл дээр нийтлүүлэх боломжтой төдийгүй INNOVATION сэтгүүл нь ДЭМБ-ын Western Pacific Region Index Medicus (WPRIM)-д элсэн орсон тул та өөрийн бүтээлээ Монголын төдийгүй олон улсын түвшинд танилцуулах болно”

     I

Анх 2000 онд оюутны эрдэм шинжилгээний клуб хэлбэрээр байгуулагдаж 2006 оноос “Дэлхийн эрүүл мэндийн төлөөх түншлэл” нэртэй болсон төрийн бус байгууллагаас (сайт нь http://www.pgh.mn/journal.htm) үүсгэн санаачилжээ. Тус байгууллага анагаах ухааны 14 мэргэжилтэн болон 23 оюутан буюу нийт 37 гишүүдтэйгээс 8 нь анагаах ухаан, нийгмийн эрүүл мэндийн магистр болон докторын зэрэгтэйгээс гадна эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж, суралцаж буй Тайвань, Солонгос, Япон ба АНУ дахь гишүүдийг элсүүлсэн олон улсын шинжтэй байгууллага аж. Сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч нь Анагаах ухааны доктор Н.Эрдэнэхүү. Удалгүй Монгол Улсын Эрүүл мэндийн салбарын 5-6 шилдгийн шилдэг инновацийг шалгаруулан өргөмжлөх томоохон арга хэмжээг зохион байгуулахаа зарлажээ.  Цаашдаа ERUULMEND.MN вэб сайт ажиллуулах юм байна.

Innovation бол монголоор “Шинэ санаа буюу шинэ нээлт” гэсэн үг. Тус сэтгүүл Монголд эрдэм шинжилгээний сэтгүүл ямар байж, юу хийх ёстойг харуулж шинийг авчрана гэж найдья.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | Leave a Comment »

“Тасархай” сэтгүүл

Posted by Ажиглагч on 2008/08/04

Өмнө нь би “Монголын №1 сэтгүүл”-ийг танилцуулсан бол энэ удаад өөрийгөө “тасархай” гэж үнэлсэн сэтгүүлийг хэлж өгье. Нэр нь “Үндэстний тойм”.

Томоор бичсэн ТОЙМ, улаан хүрээтэй хавтас нь бараг  л америкийн TIME адил харагдуулдаг тус сэтгүүлийн 2008 оны 5-р сарын дугаарын (№9) өмнөх үгэнд “Монголд сэтгүүлийн бум болж байна. Гэхдээ “Үндэстний тойм” энэ фронт дээр бусад монгол сэтгүүлээс хол давуу гэж өөрийгөө тоодог ч гэлээ цочрол авлаа” гэж маш даруухан эхэлснээ “ингээд уншвартай, өгөөжтэй материалаар сэтгүүлээ дүүргэж уншигчдаа татах арга барилаар зах зээл дээр тулалддаг редакцийнхан маань тасархай гэдгээ нотлон харуулах нь зүйтэй гэж үзсэн юм” гээд дан ярилцлагаас бүрдсэн дугаар бэлтгэхээр шийдсэнээ зарлажээ. Дугаараа нэг хүнээр дагнахаар шийдсэн нь Монгол Улсын Ерөнхий сайд, МАХН-ын дарга С.Баяр болж  “Өөрийн бодол өөртөө зөв, Өрөөл даавуу өмдөндөө зөв” нэртэй Баярын магтуугаар дүүргэсэн байна.

Санаандгүй тохиолдол болов уу гэтэл сарын дараа “тасархай” сэтгүүлийнхэн маань дахиад нэг цочихдоо дахин С.Баяр, тэгэхдээ түүнтэй хамт нэр дэвшсэн Сү.Батболд, М.Чимгээ гуравт зориулсан өөр нэг дугаар (№16) гаргаадхаж. Тайлбарлахдаа, “Монголчууд ардчилсан сонгууль явуулах болсоор хориод жилийн нүүр үзэж багагүй туршлагажиж хашир суужээ. Гэвч нэр дэвшигч бүртэй нарийн тодорхой танилцах боломж хомс байдаг. Иймээс манай редакци уншигч танд хэрэг болуужин хэмээн УИХ-ын 23-р тойрогт МАХН-аас нэр дэвшигчдийг танилцуулж байна” гэв. Хавтсан дээрээ “Бид хамтдаа зүтгэнэ. МАХН-аас нэр дэвшигчдийн бүтцийг харахад улс төр, эдийн засаг, нийгэм гэсэн төр улсын тулгын гурван чулуу санаанд бууж байгаа юм”  хэмээн дурайлгаж, дотор нь “Төрийн шагналт, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэн: С.Баяр ард түмэн төр түшиж чадах хүнийг хүлээж ядаад цөхөрч байхад гарч ирсэн улс төрч“ гарчигтай ярилцлага,  “Өдрийн сонин”-ы Г.Мөнхбаясгалангийн ”Үгүйлэгдэж байсан орон зай”, Б.Цэнддоогийн “Төрийн залгамж” зэрэг өгүүлэл оржээ. (Найрагчийн тухайд гэвэл энэ сонгуулиар бараг бүх нэр дэвшигчийг бүх хэвлэлээр магтаж ярьсны нэг нь энд багтжээ)

Нэрт нийтлэлч Б.Баабар нарын “Непко” хэвлэлийн газраас 2006 оноос эрхлэн гаргаж байгаа тус сэтгүүлийн “Далай лам. Ойр мөртлөө алсын шүтээн” сэдэвтэй бөгөөд тус хэвлэлийн газрын бүтээл “Бодь мөрийн зэрэг” сударт зориулсан сонирхолтой дугаарыг санаж байна. Түүнээс хойш Таван толгой, бас Оюутолгойн тухай сурталчилгааны бололтой дугаарууд үзэгдсэн ба “Үндэсний компаниуд үндэстнээ тэтгэнэ” гэсэн дугаарыг шуудангийн хайрцагт үнэ төлбөргүй хийсэн байж билээ. “Энержи ресурс” санхүүжүүллээ гэж ойлгосон. Би өөр дугаар олж үзээгүй, яагаад гэвэл гадуур зарагдаагүй. Жишээлбэл, С.Баяр ба түүний нөхдөд зориулсан дээрх №9 ба №16-ын хоорондох дугаарууд бас үзэгдээгүй, магадгүй нэр дэвшигчид захиалгаар хэвлүүлж тойрогтоо тараасан биз.

Тэгэхлээр “Үндэстний тойм” үнэхээр “тасархай” юу, хэрвээ тийм бол юугаараа вэ? Гоё хүүхнүүдээр хавтасласан “Гялбаа”, дуу хөгжмийн “Metro Music”, барилгын “Тэнхлэг зууч”, хөл бөмбөгийн “Ура гоол”, хүүхдийн “Нар” сэтгүүлээс хол тасарснаа сайрхаагүй л байх. Бас “Монголын №1 сэтгүүл” гэж өөрийгөө өргөмжилсөн “Аптуан”-аас хэр зайтай яваа бол?

Уг нь “Үндэстний тойм”-ийг өөрийгөө ядахдаа нийгэм-улс төрийн буюу төстэй хэвлэлүүдтэй харьцуулбал зүгээрсэн. Жишээлбэл, сар тутмын   “Алтан гадас” сэтгүүл 2003 оноос хойш эрээвэр хураавар ч гэсэн 56 дахь дугаараа уншигчиддаа өргөн барьсан бол “Цаг төр, хүмүүс” долоо хоног тутам!! хэвлэгдэж улс төрөөс гадна нийгмийн амьдралыг маш өргөн хүрээнд тун сонирхолтойгоор дэлгэдэг болсон. Тэд олон талаараа “Үндэсний тойм”-оос хамаагүй давуу.

Харин “захиалгат сэтгүүл”-ийн хувьд “Үндэстний тойм” бусдаас тасарсан байж болох. Юуны өмнө, хэвлэлтийн тоо ширхгээрээ. Яагаад гэвэл, сонгуульд нэр дэвшигчид “Үндэстний тойм”-ыг сурталчилгааны тараах материал  болгож сонгосон бол өөрийгөө Баабар нараар магтуулж бичүүлсэн дугаараа тойргийнхоо айл өрхийн тоогоор, бусад цагт баян компаниуд нийслэлийн шуудангийн хайрцгийн тоогоор буюу хэдэн арван мянган хувиар хэвлүүлж цацсан байхыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ сэтгүүл зүйн хувьд энэ бол нэг их бахархах зүйл биш.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 7 Comments »

Хэн гялбуулаад байна?

Posted by Ажиглагч on 2008/07/24

2008 оны 7-р сард “Гялбаа” сэтгүүлийн 48 дахь дугаар нь хэвлэгдэн гарчээ. Дөрвөн жилийн турш сар тутам алгасалгүй гарч чадсан сэтгүүл Монголд өөр байхгүй биз.

Юу яасан гялбаа билээ? Монголд суудаг Зийв Розенберг хэмээх жүүд эрийн аппаратын гэрэл гялбаж монголын загвар өмсөгч, урлаг соёлын одод болсон охид, бүсгүйчүүдийн зураг тус сэтгүүлийн хавтас болон хуудаснууд дээр буухыг хэлж байна. Тэднийгээ “Gyalbaa-Cover girls” хэмээн өргөмжилж өнгөрсөн хавар өөр хаа ч биш, Төрийн ордны арын цэцэрлэгт мод тарьж сүйд болсон байх юм.  Сэтгүүлийн үндсэн агуулга ердөө энэ. Бусад нь нь сонирхолтой биш.

Харин сонирхолтой юм гэвэл Зийв Розенбергийн ер бусын даруу зан юм. Би түүнийг сэтгүүлийн эзэн гэж боддог байтал редакцийн танилцуулгаас харвал зүгээр л фото зурагчин бөгөөд фто эдитор  юм байна. Нэрээ хүртэл тайрч Зив Розен болгожээ.

Харин сэтгүүлийн хэвлэл нийтлэгч (publisher) нь Д.Анхцэцэг нэртэй бүсгүй аж. Сэтгүүлийг санаачлагч нь “Зэт фото эженси“ бөгөөд түүний захирал нь бас л Д.Анхцэцэг. Гэхдээ тэр Зэт үсэг нь Zeev Rosenberg өөрөө ажээ. Ёстой л нөгөө тахиа анхдагч уу, өндөг анхдагч уу? гэдэг болоод байна.

Арваад жилийн өмнөөс Израилаас Монголд ирж суурьшиж манай цагдаагийн дарга нартай нийлж “Бамбай” хамгаалалтын алба, машины номерийн үйлдвэр байгуулж, үл хөдлөх хөрөнгийн болон бусад бизнес эрхэлж яваа мөртлөө сүүлийн хэдэн жил “Гялбаа” сэтгүүлийн жирийн нэг зурагчин дээр “буусан” нэгэн. 

Тэрхүү Анхцэцэг хэмээн паблишер бүсгүй Зийв Розенбөргийн “Гялбаа” сэтгүүл дэх халхавч, харин “Гялбаа” сэтгүүл бол түүний бусад бизнесийн халхавч бололтой. Манайд гоё сайхан хүүхнүүдийн нүүр царай, бие цогцсыг илэн далангуй харуулсан зурагтай  сэтгүүл гаргах “соёл”-ыг дэлгэрүүлж байгаа энэ эрхэм өөрийгөө бага зэрэг “нүцгэлэх” цаг болсон байх аа.

    

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 6 Comments »

Uptown өөрийгөө Монголын №1 сэтгүүлээр өргөмжлөв

Posted by Ажиглагч on 2008/07/23

2005 оны хавар Kiss нэртэй, тэгэхдээ нэг талаасаа охидод, нөгөө талаасаа хөвгүүдэд зориулсан хавтсаар эхэлсэн авсаархан сэтгүүл гарч эхэлснээ 7 дугаарын дараа арын хавтсандаа Uptown хэмээх давхар нэр зүүв. Нэг мэдэхэд Uptown сэтгүүл тусдаа томоор гардаг болсон байлаа. Эхний дугааруудыг телевизээр маш их сурталчилсныг санаж байна.

Uptown гэж юу вэ? Кирилл үсгээр Аптаун гэж бичсэн ч ойлгомжгүй хэвээрээ. Анх редакцийн тайлбарт Оксфордын тайлбар толийг ишлэж байгаад “In the upper place of city or town” хэмээн задлаад ”Оюун ухааны төв”  болгон орчуулж тайлбарласан бол 2008 оны 3-р сарын дугаарт Ерөнхий сайд С.Баяр ярилцлага өгөхдөө өөрийн тайлбарыг хийсэн нь сонин.

-Сэтгүүлийн маань нэр “Uptown” учраас яриагаа хотын сэдвээс эхлэх үү? Та манай сэтгүүлийг олж үзсэн үү, таны сэтгэгдэл?

-Би ганц нэг дугаар үзсэн. Өнгөлөг сайхан сэтгүүл санагдсан. Өнгөт том том зурагтай, олон рекламтай зузаан сэтгүүл бол гадаадад хэдийнээ хэвшсэн формат. Манайдаа бол шинэ л зүйл. Нэр нь ч содон юм. Яагаад Uptown гэсэн юм бол, ийм сайхан сэтгүүлд сайхан монгол нэр оноож болоогүй юм байх даа гэж бодсон шүү. “Uptown” гэдгийг махчилбал “Хотын дээд хэсэг” гэж орчуулж болох ч угтаа бол “Олны хөлөөс хол, тансаг хороолол” гэсэн үг гэж би ойлгодог. “Аптаун” гэж манайд урьд байсангүй, одоо л зах зух нь бий болж байж магад. Гаднын сонгодог утгаар нь бол би uptown биш, downtown гэх газарт хамаарагдана. Өөрөөр хэлбэл би хотын төвд, түм тужигнэж, бум бужигнасан газар төрж, өссөн хүн. Гэхдээ тэдний ойлголт, манайхны бодит байдал хоёр одоо ч гэсэн хол зөрүүтэй л дээ… 

     

Uptown өөрийгөө эхлээд The Real Magazine гэж их л бодитой нэрлэдэг байснаа С.Баяртай ярилцахдаа аль хэдийнэ “Mongolian #1 magazine” гэж дурайлгадаг болсон байлаа. Үнэхээр тийм үү? 

Анх “Яг одоо та бүхний гарт Vogue, Elle, Bazaar гадаадын сэтгүүлээс  огтхон ч дутахгүй  монголын сэтгүүл дэлгээтэй байна”  гэсэн бичиж байсан. Тэр үнэн. Барууны сэтгүүлийг яг дууриаж чаджээ. Эргүүлж үзэхэд бараа, үйлчилгээний реклам сурталчилгаа пиг дүүрэн байх ба завсраар нь гоо сайхны зөвлөгөө, хувцас, загвар, хөгжим, оддын амьдрал гээд тансаг сайхан амьдралын тухай өнгөт өгүүлбэрүүд. Зуу гаруй хуудастай жинхэнэ ГЯЛГАР сэтгүүл. Бас тэгээд сар тутам гаргаж чадаж байна.

Uptown бол сайн, сайхан юмнуудын талаар бичдэг сонирхолтой, өнгөтэй, зузаан, сайн сэтгүүл мөн, гэхдээ одоо цагт энэ нь өөрөө шилдэг байхын баталгаа биш. Хувь ширхгээрээ №1 юм болов уу? “Хэвлэгдсэн тоо 10000” гэж зарлажээ. Итгэхгүй байна. Манайд сонин хэвлэлийн хувь ширхгийг хянадаг тогтолцоо үгүй учраас нотлох аргагүй. Магадгүй хуудасны тоо, цаасны зузаан, жин (нэлээд хэдэн кг байх), бас гоё гялгар, эсвэл дизайны хувьд №1 байж болох юм, гэхдээ бүхэлдээ, бүх юмаараа “Mongolian #1 magazine”  гэж сагсуурах нь зүгээр л маркетингийн арга. Ядахдаа ганц удаа оны сэтгүүлээр шалгарчихаад тэгэж бичмээр юм даа. (Харамсалтай нь манайд тэгэж шалгаруулдаггүй)

Сэтгүүлийн эзэмшлийн тухайд гэвэл Magic Kiss нэртэй компаниас гаргадаг байж магадгүй. Ийм нэртэй хэвлэл нийтлэлийн компани биш, гоо гайхны салон дуулддаг. Гэхдээ Uptown, Kiss, бас Life Style (“Амьдралын хэв маяг” гэж орчуулжээ) – Idea Generator гэдэг гурван сэтгүүлийн улсын бүртгэлийн дугаар, хаяг сэлт нь байнга холилдоод явдаг, нэг л угшилтай байх.      

Бас нэг зүйл. Uptown сэтгүүл www.uptownmag.mn сайттай гэж дугаар бүртээ бичдэг боловч тэр нь ажиллахгүй байна. №1 сэтгүүл ийм байж таарахгүй.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 6 Comments »

“Хоёр нүүртэй” сэтгүүлүүд

Posted by Ажиглагч on 2008/07/20

Сэтгүүлийн зах зээлийн сонин хачныг үргэлжлүүлэн тоймолж байна.

Монголд хоёр нүүртэй, тэр ч бүү хэл гурван нүүртэй сэтгүүл хэд хэд гарч байна. Сонин байгаа биз?

Хамгийн түрүүнд Лэди төвөөс эрхлэн гаргадаг тэр сэтгүүлийг нэрлэх хэрэгтэй. Анх Business Lady байж мөнгөтэй хатагтай нарыг гоё моё гэж хөөргөж байгаад төлбөртэй ярилцлага хийж эхэлснээ мөнгөтэй бөгөөд сагсуу эрхмүүдийн түнтгэр түрийвчийг зүгээр үлдээх хайран санагдсан бололтой сэтгүүлийнхээ арын хавтсыг Businessman гэж нэрлэн ойр зуурыг ярилцан нийтэлж, сүүлдээ төрийн албан тушаалтнууд өөрийгөө сурталчлахдаа төсвийн мөнгийг огт харамлахгүй байгааг анзаарч “Төрийн хүн” гэсэн гуравдахь нэр гаргаж ээлжилдэг болсон юм. Лав Нийгмийн  даатгалын газрынхан ийм нэрээр тодрохыг хүсч дарга С.Эрдэнэ манлайлан  одоо УИХ-ын сонгуулийн 25-р тойрог дээр холион бантан хутгаж суугаа Үүрийнтуяа гэгч эмэгтэй удаалж, нийгмийн даатгалын бусад дарга нар энэ хавтсан дээрээс буухаа больсон. Сүүлийн хоёр жилийн Business Lady, Businessman, “Төрийн хүн”  бүгдээрээ УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчид болж хувирав. Багануур дүүргийн Засаг дарга, “Ноён группийн ерөнхийлөгч Д.Эрдэнэбат, “Атимос” ХХК-ийн захирал Я.Батцэцэг, Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга М.Чимгээ гээд нэрлэж болно.   

Дараачийн хоёр нүүрт сэтгүүл бол “Үндэстэн”-ий бөх”. Эхлээд ийм нэрийг сонгож бүдүүн бөхчүүдтэй ярьж байсан ч тэднээс Бат-Эрдэнэ аваргаас өөр хүн нэр дэвших шинжгүй байсан тул сэтгүүлээ нөгөө талаас нь “Сүлд” хэмээн  нэрлэж байгаад Ерөнхий сайд С.Баяр, шадар сайд М.Энхболд, УИХ-ын гишүүн Ч.Улаан, Д.Арвин, Х.Баттулга, Б.Бат-Эрдэнэ, Улаанбаатар хотын Засаг дарга асан Ц.Батбаяр нарын зургаар сэтгүүлээ хавтаслажээ. Тэдэнтэй хийсэн сонгуулийн сурталчилгааны ярилцлагууд мэдээж дотор нь бий.

“Гэр бүл, зохистой амьдрал” төвийн сар тутмын сэтгүүл анх “Эмэгтэйчүүд, эрэгтэйчүүд” гэж эхчүүд, бүсгүйчүүдээ дээдэлсэн сайхан нэртэй байснаа нэг мэдэхэд “Эрэгтэйчүүд, эмэгтэйчүүд” гэсэн урвуу нэрийг араасаа зүүж, энэ хаврын 4,5,6-р сарын 3 дугаарын хавтсан дээр МАХН-аас нэр дэвшигч Н.Удвал, Н.Болормаа, АН-аас нэр дэвшигч Х.Тэмүүжин нар ээлжлэн заларсан харагдав.

Хоёр нүүртэй байх нь сонгуулийн үеэр их хэрэг болдог аж.

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 7 Comments »

“Энэ” тухай

Posted by Ажиглагч on 2008/06/17

Манай тогтмол хэвлэлийн зах зээл 90-ээд оных шиг оволзохоо больжээ.  Өнөөдөр Улаанбаатарт  өдөр тутмын 15 сонин зэрэгцэн гарч байгаа сонгуулийн өмнөх түр зуурын үзэгдлийг эс тооцвол зонхилох сонинуудын нэр, хувь  ширхэг өөрчлөгдөхгүй байна. Өдөр тутмын  сонинуудын хувь ширхэг 10 мянгаас хол давахаа аль эрт больсон. Бусад сонинуудыг  “Сэрүүлэг”, “Хүмүүс” (хоёулангийнх эзэн нь УИХ-ын сонгуульд хүч үзэж байгаа нь өөрөө сонин юм) 30-40 мянган хувь ширхэгтэйгээр тэргүүлсэн хэвээр. Хааяа шинэ сонинууд мэндэлсэн харагддаг ч  Монголд төдөн мянган сонин бүртгэлтэй гэдэг тоон дотор живж сураг алдардаг. 

Харин сэтгүүлүүд нэмэгдсээр байна.  Эдийн засаг өсч бизнес өргөжихийн хэрээр рекламын зах зээл тэлж  дээрээс нь энэ хавар сонгуулийн мөнгө цутгалаа. Ихэнх сэтгүүл нэр дэвшигчдийн сурталчилгааны ярилцлагаар дүүрч, бас тусгай дугаар гаргаж байна. Бүр тодорхой нэр дэвшигчийг сурталчлах зорилгоор үүсгэн байгуулсан тохиолдол ч бий. Харамсалтай нь cэтгүүлүүдийн наслалт  богинохон, төдөлгүй яасан нь мэдэгдэхгүй алга болчихдог. 

Энэ удаад “Энэ” тухай. 
Би дэлхийн бүх сэтгүүлийг үзсэн биш, гэхдээ өдөр тутам гардаг сэтгүүл байсан бол ядахдаа сураг сонсмоор. Харин Монголд байдаг бололтой. Яагаад ийм итгэлгүй хэлж байна вэ гэвэл учиртай.
Ноднин жилийн төгсгөлөөр үйл явдал, дуулиан шуугиан, амралт, чөлөөт цагийн цогц мэдээллийг багтаасан  32 нүүртэй, тэгээд ердөө 100 төгрөгийн үнэтэй өдөр тутмын сэтгүүл  гаргах болсон тухай зарласнаас хойш гадуур үзэгддэггүй, захиалгад ордоггүй нэг сэтгүүлийн бий болсон. Нэгэн барилгын ханан дээр томоос том самбар зүүлттэй удсаныг санаж байна.  Бас Монголын сэтгүүл зүйд бараг л шинэ хуудсан нээсэн тухай эрхлэгч залуугийн хөөрүү ярилцлагыг хаа нэгтээгээс уншсан санагдана. Цаана нь их л том түрийвч байсан учраас тэр болов уу…

Хэдэн сарын дараа хэдэн ширхэгийг олж үзэж билээ. Дугаараар нь хөөж үзвэл хэсэг хугацаанд өдөр тутам гардаг, тэгснээ завсарладаг аргатай гэж ойлгогдсон.  Тэгэхлээр өдөр тутмын гэж хэлэхэд хэцүү, бас үгүй гэхэд хэцүү.  Бас үнэ нь 500 төгрөг болжээ.

Өдөр тутмын хэвлэл гэхлээр тухайн өдрийн үйл явдлыг багтаагаад орой юмуу шөнө хэвлүүлээд маргааш өглөө тараадаг гэж ойлгогдоно. Харин бүтэн 32 нүүртэй өнгөт “Энэ” сэтгүүлийг яавч  тэгэж барахгүй.  Тэгэхлээр хэд хоногийн өмнө хэвлэлд шилжүүлдэг, үүнээс болж өдөр тутмын сонин шиг шуурхай биш, гэхдээ бас сэтгүүл шиг даацтай биш, зүгээр л сонирхолтой мэдээллийн цуглуулга  байв. Тэгснээ нэг хэсэг сонинуудын нийтлэлээр хавсралт сонин гаргаж хавчуулан тараалаа. Тэгснээ лото зарлаж үзсэн. Гэнэт “Энэ” сэтгүүлийн байранд хулгай орж 5 сая төгрөг, хард дискүүдийг авсан тухай мэдээлж байв.

Харин сэтгүүлийн өөрийн сурталчилгаа мундаг:
Шинэ цагийн монголчууд зөвхөн “Энэ”-ийг сонгож эхэллээ. Яагаад гээч…Яагаад гэвэл хэзээ ч хуучиршгүй баялаг мэдээлэлтэй 32 өнгөт нүүр “Энэ” сэтгүүлийг цаг үеийн үйл явдлын тухай бүхнийг багтаасан 8 нүүрт ”Энэ” хавсралт сонинтой нь хамт өдөр бүр хамгийн хямд үнээр авч унших боломж нээгдсэн юм. Ийм эрх ямбыг өндөр хөгжилтэй орнуудын иргэд ч эдэлдэггүй…

“Энэ” сэтгүүл монголчууддаа хэтэрхий их эрх ямба эдлүүлэх гэж өөрийгөө золиослов уу, сүүлдээ гарахаа больчихсон. Хамгийн сүүлд ИЗН-аас нэр дэвшигч Г.Ганхүүд зориулсан дугаар гаргаж сонгуулийн  горимд шилжсэн харагдав.

Сураг сонсохнээ “Энэ” сэтгүүлийг кёкүшюзан Батбаяр санхүүжүүлж эхлүүлсэн юм байна. Магадгүй ноднин кёкүшюзан ирэх сонгуулийн  тухай бодож ямар нэгэн юм хийх санаатай сууж байтал нэгэн мундаг сэтгүүлч таарч дэлхийд байхгүй “өдөр тутмын өнгөт сэтгүүл”-ийн тухай яриагаар толгойг нь эргүүлж амжсан байж магадгүй….  Харин өнөөдөр кёкүшюзан “Энэ”-тэй, “Энэ”-гүйгээр сонгогдох болчихоод байна.

Одоо “Энэ”-ийг яахав?

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

Одоогоор “Өглөөний сонин” ба “Сэрүүлэг” тэргүүлж байгаа …

Posted by Ажиглагч on 2008/03/28

Тогтмол хэвлэлийн 2008 оны 2-р улирлын хэвлэл захиалга өндөрлөж байна. Манайд сонин, сэтгүүлүүдийн захиалгын тоог албан ёсоор зарладаг соёл төлөвшөөгүй, харин хамгийн олон уншигчтай “Сэрүүлэг”, “Хүмүүс”, бас шинээр гарч ирээд янз бүрийн аргаар овоо захиалга авсан өдөр тутмын зарим сонин зарладаг. Захиалгын тоонууд өөр хоорндоо зөрдөг, өөрт ашигтайгаар нэмж хасдаг тал бий. Ингээд шинэ улирлын хэвлэл захиалгын мэдээг хүлээх зуур өмнөх улирлынхыг янз бүрийн эх сурвалжид түшиглэн танилцуулья.

2008 ОНЫ 1-Р УЛИРЛЫН ХЭВЛЭЛ ЗАХИАЛГЫН ДҮН:

ӨДӨР ТУТМЫН СОНИНУУД:
1. Өглөөний сонин – 8662
2. Өдрийн сонин – 8301
3. Үнэн – 8086
4. Өнөөдөр – 6891
5. Зууны мэдээ -6836
6. Зууны шуудан – 5876
7. Өнөөдрийн тойм – 5200
8. Нийгмийн толь – 2842
9. Хөдөлмөр – 2769
10. Ардчилал – 1664

ДОЛОО, АРАВ ХОНОГ ТУТМЫН СОНИНУУД:
1. Хүмүүс – 20828
2. Сэрүүлэг – 19706
3. Хань – 13421
4. Зиндаа – 10121
5. Хүмүүсийн амьдрал – 5453
6. Монголчуудын амьдрал – 4879
7. Тэргүүн – 4815
8. Мянганы зууч – 3901

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »

“ГОРИЛОГЧ” сэтгүүл

Posted by Ажиглагч on 2008/03/24

gorilogch-setguul.gifМонголд сэтгүүл олширсоор байна.  Зөвхөн он гарснаас хойш Royal Time, “Цахим улаач”, “Энэ”, “Энэтхэг судлал”, TV Zone гэхчлэн нэмэгджээ. Тэдгээрийн нэг нь “Горилогч”. Англиар The Candidate гэсэн давхар нэр зүүлгэжээ.
Менежментийн мэргэжлийн сэтгүүл юм байна. Тус сэтгүүлийн эхний дугаарт “Бизнесийн байгууллагад ажиллаж буй удирдах ажилтнууд болох менежерүүдэд менежментийн шинжлэх ухааны шинэлэг, шалгагдсан мэдлэг, туршлагын талаар мэдээлэл өгөх зорилготой сургалтын чанарыг агуулсан байхаар төлөвлөгдсөн. Бидний зохион байгуулсан судалгаанаас үзвэл менежерүүд өдөр тутмын ажлын ачаалал, бизнесийн тасралтгүй хувьсаж буй орчноос хамаарч нэг талаас өөрийгөө хөгжүүлэх цаг заваар хомс, нөгөө талаас өөрийгөө хөгжүүлэх хэрэгцээ өндөртэй байна. “Горилогч” сэтгүүл нь 280 мм х 210 мм хэмжээтэй, хэвлэлийн 5 өнгөөр, 120 нүүрээр 2 сард нэг удаа 2000 ширхэгээр хэвлэгдэж Монголын тэргүүлэх компаниудын менежерүүдэд хүргэгдэж байна” гэж өөрийгөө танилцуулсан байна.
Вэб сайттай, хаяг нь http://gorilogch.com/

Posted in + СЭТГҮҮЛ | 2 Comments »