АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Archive for the ‘+ СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ’ Category

Максима: 2013 онд телевизийн зар сурталчилгааны зах зээлийн хэмжээ 60 сая орчим ам.доллар байсан бөгөөд үүнээс хамгийн багадаа 18 сая ам.доллар нь ямар ч үзэгчгүй рекламанд зарцуулсан мөнгө байсан …

Posted by Ажиглагч on 2014/01/29

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийн нийтлэл, нэвтрүүлгийн мониторинг болон зөвлөх үйлчилгээг олон улсын түвшний аргачлалаар явуулдаг “Максима” судалгааны агентлагын 2013 оны монголын телевиз үзэлтийн судалгааны үр дүнд хийсэн ажиглалтын танилцуулгыг үзнэ үү.  Тус компани 2014 оноос эхлэн телевиз үзэлтийн судалгааны сар тутмын ерөнхий тайланг хэвлэн тарааж эхэлсэн байна.   2013 оны телевиз үзэлтийн судалгаа_Page_02

Read the rest of this entry »

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Реклам сурталчилгаа | Leave a Comment »

Загнуулдаг хэвлэлийн хурал

Posted by Ажиглагч on 2012/05/18

Зарлаж танилцуулахаас гадна (эсвэл оронд нь) лекц уншдаг, дуулдаг, бөөлдөг, хэрэлддэг, бас агсан тавьж загнадаг хэвлэлийн хурал зөндөө үзлээ. Харин загнуулдаг хурлыг өчигдөр анх харав. МУИС, ШУТИС, ЭМШУИС, Төмөр замын дээд сургуулийн оюутны холбооныхон “Өнөөдөр-MN” мэдээллийн төвд Монголын оюутны холбоог шинэчлэх хөдөлгөөн байгуулснаа зарлаж шаардлага хүргүүлэх тухайгаа сэтгүүлчдэд мэдээлэх гэж ирээд “Өнөөдөр” сонины тамгын газрын дарга Д.Заяабатад зад загнуулаад буцлаа.

Эхний арваад минут өнгөрч оюутнууд МОХ-ны ажил муу, түүний Ерөнхийлөгчөөр хоёр жил болсон Сангийн дэд сайд Ч.Ганхуягийн худал амалсныг сануулж дуусаагүй байхад хэвлэлийн хурлын дамжуулдаг хөшөө мэт хөдөлдөггүй камер сэтгүүлчдийн ширээ рүү хүндэтгэлтэйгээр эргэхэд Д.Заяабат хурал зарлагч, харин оюутнууд сонсогчид болж хувирлаа. Тэрбээр “Би танай хурлыг өрөөндөө үзэж байснаа тэсэлгүй орж ирлээ. Та нараас, оюутнуудаас хамаг муу муухай юм гардаг ш дээ. Худлаа юу? Гэмт хэрэг хийж байна. Биеэ үнэлж байна. Бас дандаа юм нэхдэг. Сонгууль болохоор мэдэгдэл хийгээд эхэлдэг биз дээ? Цаана нь дандаа улс байдаг” гэж хэлээд гараад явчихав.

Дээрх хөдөлгөөний ерөнхий зохицуулагч, бас МУИС-ын 24 мянган оюутныг төлөөлж ирлээ гэсэн Энхтуяа “Бид зоригтой алхам хийлээ. Бид хийхгүй юм бол хэн хийх юм бэ гэдэг зарчмаар хийж байна. “Өнөөдөр” сонины хүн асууж байна. Асуусан бол хариултаа сонсох ёстой байсан. Хэрвээ өөрийнхөө чин сэтгэлээс асуусан бол. Магадгүй зурагтаар сонсоно гэж бодсон байх … Бидний сонгосон хугацаа зөв, яагаад гэвэл тэд сонгуулийн өмнө дуулгавартай байдаг. Одоо Д.Ганхуяг сайд дэд гүйх ёстой. Хоёр жилийн өмнө амалж гарч ирсэн мөрийн  хөтөлбөрөө ил тод болгох ёстой.  МОХ-ны удирдах зөвлөлийн хурлыг, тэгээд 5-р сарын 24-ны өмнө чуулганыг зохион байгуулж сэтгүүлчид, камерийн өмнө нээлттэйгээр харуулах ёстой” хэмээн шавхийтэл үргэлжлүүлсэн бол нөгөө нь “Оюутнуудын нэр хүнд нийгэмд муу байгаа нь харамсалтай зүйл. Үүнийг засахын төлөө аль аль талдаа хичээх ёстой, зөв зүйлд уриалах ёстой. Гэхдээ удирдаж байгаа хүмүүс нь ийм харамсалтай байхад оюутнууд  нэр хүнд муутай байх нь аргагүй” гэхчлэн гүйцээв.

Өөрсдийн сайн мууг, хэрхэн засахаа хүртэл мэдэж байгаа оюутнууд Ерөнхийлөгчтэйгээ ярьж байхад сэтгүүлч урдуур орж сүүтэгнэх нь илүү зан.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ | Leave a Comment »

Мөнгө өгөхөөс нааш …

Posted by Ажиглагч on 2012/04/22

Эдийн засаг, бизнесийн сэдвийг барьж авсан сэтгүүлч, сонин хэвлэл, телевиз, радиогийн нэвтрүүлэг зөндөө. Гэхдээ бараг бүгдээрээ эдийн засгийн өсөлт, инфляц, татварын бодлого, өрсөлдөх чадвар, Таван толгой, ипотек, бодлогын хүү, дунд хугацааны хөтөлбөр, хөрөнгийн зах зээл, арга ядахад дэлхийн эдийн засгийн хямрал гээд дандаа том ярих тул зах зээлийн бодит үйл явдал, үзэгдлүүдийг тоож сонирхдог нь алга.

Гурав, дөрөвхөн жилийн өмнөөс электрон ба цахилгаан барааны зах зээлд “Некст электроникс” нэртэй тоглогч мэндэлж Улаанбаатарын энд тэнд, Дархан, Эрдэнэт, бас “төрөлх нутаг” (рекламын танилцуулгандаа бичсэнээр) Ховдод шар хаягтай дэлгүүрүүдээ байгуулсан юм. Тэгтэл нодингоос дэлгүүрүүдийн хагас нь Next Сenter нэртэй болж өөрчлөгдлөө. Хоёр найзын байгуулсан компани овоо хөл дээрээ босмогц муудалцаад салсан, гэхдээ урд зүгээс бараа оруулах сувгаа хоёулаа сайн мэдэх тул тус тусдаа үргэлжлүүлсэн мэт сэтгэгдэл төрж билээ. Тэгтэл энэ хавар дахин нэр, хаяг солигдож зарим дэлгүүрийн хаяг “Arina Electronics” болж өөрчлөгдөв.   Ариунаа биш Арина!  Яах аргагүй нэг юм болоод байна. Гэхдээ үүнийг сонин хэвлэлд сурвалжилж бичсэн, эсэхүл телевизээр үзүүлснийг санахгүй байна.

Хэрэв сэтгүүлчид энэ мэт зах зээлийн элдэв сонин, өөрчлөлт хандлагыг ухаж үздэгсэн бол сонин хэвлэл, телевиз, радиогийн эдийн засгийн булан, нэвтрүүлэг, бас энэ зүгийн сэтгүүлүүд өнөөдрийнх шиг уйтгартай байхгүйсэн. Хамгийн том BSB компани цахим дэлгүүр байгуулж лангуугаа Интернэтэд нээсэн нь өрсөлдөгч компаниудын бүтэл муутай өмнөх оролдлогуудаас юугаараа өөр, ер нь энэ зах зээлийг “Номин электроникс”, BSB, Global Electronics (Panasonic),”Оюуны ундраа” чухам ямар бараагаар хэд хичнээнээр хуваадаг гээд огт бичдэгггүй сэдэв, асуудал түм бум.

Ноднин ижилдүү дэлгэцтэй хэдэн зурагтаас сонгож ядсан эмэгтэй “хямдралтай юу, бэлгэнд нь юу ирэхэв” гэхчлэн баахан асууж асууж 10 хувь хямдруулсан тухай хов хоосон тоо, шал хэрэггүй залгуур малгуурханд хууртаад миний харсаар байтал тааруухныг нь авчихсан. Манай хэрэглэгчдийн сэтгэл зүй, тэдний эрэлт хэрэгцээ, цаашилбал жилийн 365 хоногийн турш үргэлжилдэг мөнхийн Sale, сая тэрбумын хонжворт сугалааны заль, цаанаас нь шоволзох маркетингийн арга ухаан, бас залилангууд зэрэг сэдвүүд хааяа нэг гардаг гомдол, заргыг эс тооцвол огт хөндөгдөөгүй. “Номин электроникс” бараагаа зарахдаа хүмүүсийн гэрт нь явж орох шахдаг хэрнээ баталгаат засварын газраа нийслэлийн тэртээ баруун захад цөлж эвдэрхий бараа таарсан азгүй худалдан авагчдаа дахин шийтгэдэг нь бас сэдэв.

Дээр эхлүүлсэн электрон барааны жишээг үргэлжлүүлье. Монгол нэр зүүсэн зурагт, ноутбүкүүд ар араасаа гарч ирлээ. Зургийн аппарат, камераас бусдыг бид “хийж” байна. Үндэсний үйлдвэрлэл! Хорь гаруй жилийн түүхийнхээ дунд хэсэгт “Номин электроникс”-т худалдагдаж амжсан “Монэл” брэндийн хэрнээ гаднаасаа MacAir шиг харагдах цалин цагаан ноутбукууд ямар үзүүлэлттэй, хэр сайн болохыг худалдагчид нь өөрсдөө сайн хэлж чадахгүй байна.  Уржнан MGM компани начин заан гээд бөхийн цолтой ширээний компьютер, ноднингоос соёмбо үсэгтэй ноутбүк гаргаж дээжээс нь УИХ-д бэлэглэсний нэг нь спикерийн ширээн дээр заларч амжсан. (Монгол Улсын Их хурлын танхимд телевизийн студи адил сурталчилгаа тавьсантай адил байсныг анзаарсан бололтой төдөлгүй болсон). Одоо “MCS электроникс”-ийн “Могул” ноутбүкүүд зах зээлийг эзэлж байх шиг. Гэхдээ рекламдсан шигээ зайгаа үнэхээр 5 цаг 30 минут барьдаг эсэхийг нотолсон, эсвэл няцаасан тестийг хаа нэгтэйгээс уншихсан. Энэ бүхэн эдийн засгийн бус технологийн сэтгүүл зүйн хариуцах ажил байх, гэтэл “Компьютер таймс” зэрэг төрөлжсөн сэтгүүлүүд хүртэл учир зүггүй магтахаас өөрөөр дуугарахгүй юм.

Хамаг шалтгаан энд байна. Манай хэвлэл мэдээлэл аливаа бизнес, компани, бараа, үйлчилгээг хамгийн түрүүнд реклам сурталчилгаа, бэлэн мөнгө гардаг АТМ шиг хардаг болжээ. Мөнгө өгвөл сурталчилна, өгөхгүй бол инфляц, хямрал, бодлогын хүү, дэлхийн эдийн засгийн хямрал мэтийн агуу сэдвүүдээ мөлжөөд суучихна.

“Мобиком” корпорацийн гүйцэтгэх захирал Д.Болор чимээгүйхэн ажлаа сэлгэж “Скайтел”-д яг тийм албан тушаалд очсоноор шууд өрсөлдөгч байсан “Юнител”, бас “Скайтел”-ийг зэрэг эзэмшдэг MCS-ийн хүн болжээ. Улс төрийнхөөр бол МАН-аас гараад АН-д элсэх, эсвэл эсрэгээр хийсэнтэй адил юм. 1,2 сая хэрэглэгчтэй “Мобиком”-ын эсрэг тун саяхан нэг сая хэрэглэгчтэй болсноо зарласан “Юнител”-ийн зарлаагүй дайн шийдвэрлэх шатандаа орж байх шиг. Хэрэглэгчиддээ байр орон сууцыг үе үе арав, таваар тарааж байхад хэдхэн нэгж, ярианы минутаар урамшуулж өрсөлддөг “Мобиком” удаан тэсэхгүй. Сэтгүүлчид шуугиулах, чаддаг нь эрэн сурвалжлах сэдэв энэ боловч зөвхөн захиалгат ярилцлагууд үзэгдээд өнгөрөв.

Сонин, телевизүүд компаниудтай хамтран ажиллах нууц гэрээний нууц заалтуудад дөрвөн мөчөө хүлүүлээд реклам сурталчилгааны захиалга, бас дуудлага ирэхийг тэсч ядан хүлээж гүйцэтгэсээр хамаг цаг, зай талбайгаа барж байна.

Posted in Нийтлэл, нэвтрүүлэг | 3 Comments »

Онлайн хэлэлцүүлэгт оролцоорой !

Posted by Ажиглагч on 2012/04/16

2012 оны Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийг “ШИНЭ ДУУ ХООЛОЙ: Хэвлэлийн эрх чөлөө нийгмийн өөрчлөлтөнд хувь нэмэр оруулах нь” сэдвийн дор тэмдэглэхийг ЮНЕСКО гишүүн орнууддаа уриалжээ. Хэвлэлийн эрх чөлөө ба үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөний нэгдэл нь уламжлалт болон шинэ хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дамжин хэвлэлийн эрх чөлөөг урьд өмнө байгаагүй шинэ түвшинд хүрэх замыг нээж иргэний нийгэм, залуучууд, хүй олонд нийгэм, улс төрийн асар их өөрчлөлт хийх боломж олгох болно.

“Глоб Интернэйшнл” төрийн бус байгууллагаас энэ уриалгы дэмжиж хэвлэлийн эрх чөлөөний ач холбогдлыг олон нийтэд ойлгуулах, түүнийг бэхжүүлэх, шинэ орчинд хэвлэл мэдээлэлд тулгарч буй бэрхшээлүүдийг хэрхэн шийдвэрлэхэд тус дөхөм үзүүлэх зорилгоор “ЧӨЛӨӨТ ХЭВЛЭЛ гэж ЧӨЛӨӨТ АРД ИРГЭД-ийг хэлнэ” онлайн хэлэлцүүлэг зохион байгуулж эхэллээ. Хэрвээ та энэ хэлэлцүүлэгт оролцож үзэл бодлоо илэрхийлэхийг хүсвэл дээрх зурган дээр дарж буюу http://www.globeinter.org.mn/media-freedom хаягаар хандаарай.

Хэлэлцүүлгийг “Хэвлэлийн эрх чөлөө нийгмийг өөрчлөх хүчтэй”, “Чанартай мэдээлэл олж авахад учирч буй бэрхшээл хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарлаж буй нь”, “Шинэ орчин дахь хэвлэл мэдээлэлд тулгарч буй бэрхшээлүүд” гэсэн гурван сэдвийн явуулна.

Онлайн хэлэлцүүлгийн үр дүнг Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр буюу 5-р сарын 3-ны өдөр “Глоб Интернэшнл” төрийн бус байгууллага, Монголын сэтгүүлчдийн эвлэл, Хэвлэлийн хүрээлэн хамтран зохион байгуулах “ШИНЭ ДУУ ХООЛОЙ: Хэвлэлийн эрх чөлөө нийгмийн өөрчлөлтөнд хувь нэмэр оруулах нь” сэдэвт дугуй ширээний ярилцлагын үеэр танилцуулна.

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 2 Comments »

Телевизүүдийн холбооноос хууль баталдаг болжээ.

Posted by Ажиглагч on 2012/04/04

7-р сарын 1-ны гэгдэх хэрэгт буруутгагдаж байгаа цагдаагийн генерал ба хурандаа нарын ээлжит шүүх хурал 2012 оны 3 дугаар сарын 28-нд урьдчилан хорих төвд болоход нээлт, хаалтыг нь чөлөөтэй сурвалжлуулсан атлаа зөвхөн гурван телевизийг сонгон авч бусад хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг дотогш нэвтрүүлэхийг хориглосныг Монголын телевизүүдийн холбоо эсэргүүцэж ингэж ялгаварлан гадуурхсан  шүүх, шүүхийн шийдвэр биелүүлэхийн  холбогдох албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцохыг шаардсан ширүүн мэдэгдэл нийтлүүлжээ.

Ширүүнээс гадна хөгжилтэй мэдэгдэл болжээ.

“Энэ нь Монгол Улсад хүчин төгөлдөр үйлчилж буй “Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай” Монгол Улсын хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2 дахь хэсэгт “Хуулийн хүрээнд мэдээ, мэдээллийг хайх, эрэн сурвалжлах, хүлээн авах, цуглуулах, дүн шинжилгээ хийх, өөрийн хэрэгцээнд ашиглах, эсхүл хэвлэн нийтлэх буюу бусад аргаар нийтэд түгээх замаар хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг хэрэгжүүлнэ.”, 7 дугаар зүйлийн 7.1 дахь хэсэгт “Хэвлэл мэдээллийн байгууллага нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гаргах мэдээ, мэдээллийг хайх, хүлээн авах, шалгах, боловсруулах, эвлүүлэх, нийтлэх, нэвтрүүлэх, хадгалах, мэдээллийн эх сурвалжаа хамгаалах үйл ажиллагааг хуулийн хүрээнд хараат бус, чөлөөтэй эрхэлнэ.”, 7.2 дахь хэсэгт “Хэвлэл мэдээллийн байгууллага үйл ажиллагаагаа төрөөс хараат бус явуулна.” хэмээн заасныг ноцтой зөрчсөн байна” гэж уг мэдэгдэлд залхуугүйгээр, бас тун хариуцлагатай ишлэсэн байлаа.

Гэтэл дээрх өгүүлбэрүүд бол одоо зөвхөн боловсруулаад хэлэлцүүлж буй, өөрөөр хэлбэл батлагдаагүй хуулийн төслийн заалтууд юм. Телевизүүдийн холбоо хэмээх эзэд, захирлуудын байгууллага “Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль” гэсэн ганц хуудсыг уншиж ч үзээгүй юм байна. Сураг сонсоход, МАН-д ажилд орсон хэрнээ TV5-ын нэрээр тус холбооны тамгыг атгаж суугаа хатагтай Д.Сарангэрэлийн бүтээл ажээ.

Бас төгсгөлийн өгүүлбэрт шүүхийг “Олон түмний нүдэн дээр ил явагдсан хэргийг хаалттай явуулах гэж улайрч …” хэмээн буруутгажээ.  Ил явагдчихсан юм бол хаалтай явуулж болох уу? Шүүхийнхэн уншаад улайрахтай манатай бөөн инээдэмд автаж хөгжилдсөн биз.

P.S: Тэрхүү шүүх хурлын дараа УИХ-ын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж яг ийм утгатай мэдэгдэл хийж сэтгүүлчдийг хамгаалжээ. Сайхан хоршсон байна.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Хэвлэлийн эрх чөлөө | Leave a Comment »

“Сөрөг мэдээллийг хаах гэрээ”

Posted by Ажиглагч on 2012/04/02

“Эрүүл сэтгүүл зүйн бизнесийн орчин” сэдэвт хэвлэл мэдээллийн удирдах ажилтны зөвлөгөөнд

Өнгөрсөн сарын 20-нд УИХ-ын гишүүн, Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайд асан Х.Баттулга МҮОНТ-ийн “Цаг үе, үзэл бодол” шууд ярилцлагад оролцохдоо Таван толгой, Ухаа худаг, MCS-ийн талаар хийсэн мэдэгдлийг телевизүүд, сонинууд, Засгийн газар, Нямдорж бүгдээрээ үг үсэггүй мөлжсөн хэрнээ нэгхэн хэсгийг анзаараагүй мэт арваад хоногийг өнгөрүүллээ.

Яг тэр хэсэгт Х.Баттулга гартаа барьсан хэдэн хуудаснаас нэгийг эргүүлээд:

– Өнөөдөр нөгөө дөрөвдэх засаглал, хэвлэл мэдээлэл гээд бүгд баригдсан даа, хөөрхий минь… Одоо дахиад MCS-ээ ярих гээд байна. Хэвлэл мэдээллийнхэнтэй хийдэг хамтран ажиллах гэрээн дотроо, би та нарт мөнгө өглөө шүү, MCS группийн дуудсан газарт, тохирсон  цагт ирж мэдээ, сурвалжлага авна… MCS группийн ерөнхий удирдлага Оджаргал, Од нарыг болон шинээр үүсэх бизнесийн салбар, бүтээгдэхүүний талаар аливаа сөрөг мэдээлэл нэвтрүүлэхгүй байх үүрэг хүлээнэ… хэрвээ нэвтрүүлбэл, муугаар ярих юм бол торгууль төлнө, мөнгөө авна гээд ингээд барьчихдаг байхгүй юу... гэхчлэн уншиж өгсөн юм. Тэрбээр  зөвхөн ганц хоёр өгүүлбэрийг ишлэсэн. Хэрвээ арай дэлгэрүүлсэн бол рекламанд гардагчлан “бүр янзтай” байхсан. Нэвтрүүлгийн бичлэгийн ганц хоёр кадрыг томруулж байгаад хэдэн өгүүлбэр гаргаж авлаа.

4.6. М-Си-Эс группийн өгсөн мэдээ болон рекламын эх файлд ямар нэгэн засвар хийхийг хориглоно.

4.7. М-Си-Эс группийн дуудсан газарт, тохиролцсон цагт ирж мэдээ сурвалжлага авна.
4.8. М-Си-Эс холдинг ХХК, Спирт бал бурам ХХК, М-Си-Эс-Кока Кола ХХК, М-Си-Эс Электроникс, М-Си-Эс Азиа пасифик бьюри ХХК, М-Си-Эс Интернэшнл, М-Си-Эс проперти ХХК, Энержи ресурс ХХК, Скайресорт ХК, Орчлон ХХК, Юнител, мөн М-Си-Эс группын ерөнхий удирдлага У.Оджаргал, Ж.Од нарыг болон шинээр үүсэх М-Си-Эс группийн бизнесийн салбар хийгээд бүтээгдэхүүний талаар аливаа сөрөг мэдээллийг нэвтрүүлэхгүй байх үүрэг хүлээнэ.
4.9. Дээрхи 4.8-д заасан заалт биелэгдээгүй тохиолдолд дараахи нөхцөлийг дагаж мөрдөж ажиллах үүрэгтэй.
– М-Си-Эс группийн талаар, М-Си-Эс группийн захиалгат бус алив сөрөг сөрөг мэдээллийг 1-3 удаа гаргавал Сонин тухайн сарын гүйцэтгэлийн нийт дүнгээс 20% хасаж төлбөрийг нэхэмжлэх
– М-Си-Эс группийн талаар, М-Си-Эс группийн захиалгат бус алив сөрөг сөрөг мэдээллийг 4-5 удаа гаргавал Сонин тухайн сарын гүйцэтгэлийн нийт дүнгээс 30 % хасаж төлбөрийг нэхэмжлэх
– М-Си-Эс группийн талаар, М-Си-Эс группийн захиалгат бус алив сөрөг сөрөг мэдээллийг 6-аас дээш удаа гаргавал сонин тухайн сарыг гүйцэтгэлээс 30 % хасаж төлбөрийг нэхэмжлэх
4.10. М-Си-Эс группийн захиалгат бус алив сөрөг мэдээллийг хаасан тухай товч тайланг (тайланд агуулга . . . . . . . . . . . багтааж) сар бүрийн эцэст бичгээр хүлээлгэн өгч байна. [Цааш гаргагдсангүй]

Ямар ч цензорын санаанд орохгүй заалтууд. Аливаа компаниас ирүүлсэн хэвлэлийн мэдээг тэр чигээр нийтэлбэл жаахан ичгэвтэр, харин тэнд орсон баримт мэдээллийг ашиглаж (илүү дутуу, нуршилт, өөрийн магтаалыг хасаад) шинээр мэдээ бэлтгэхийг сэтгүүл зүй илүүд үздэг. Гэтэл энд хоригложээ. Тэгээд дуудсан газарт гозойж байх үүрэг хүлээлгэсэн байна. Хамгийн хачирхалтай нь, гэрээт телевиз, сонинууд MCS-ийг сарын турш хүссэнээр нь сурталчлахын хажуугаар сөрөг мэдээллийг агнаж, хэрвээ чадаагүй бол тэр тоогоор суутгуулж байж “цалингаа” авдаг нь нэг ёсондоо MCS-д ажилд орсон мэт. Бас “М-Си-Эс группийн захиалгат бус сөрөг мэдээлэл” гэж бичсэнийг харахад “М-Си-Эс группийн захиалгат сөрөг мэдээлэл” гэж байх нь ээ?  MCS гэж Монголдоо багтахгүй том групп  телевиз, сонинуудын мэдээг хянаж хувь процент тооцсон шиг өчүүхэн зан гаргадаг болсон нь хэвлэл мэдээллийг [мөнгөөр] далайсан газартаа далд оруулсаар байгаад баримжаагаа алдсаных.

MCS групп ба Нямдорж сайдтай хоёр фронтод зэрэг дайтаж эхэлсэн Х.Баттулга гишүүн өөрийн хөрөнгө оруулсан C1  телевизээрээ ярих гээд очтол “эзэнтээн, бид MCS-тэй ийм гэрээ байгуулсан, яахав” гээд үзүүлсэн нь MCS-ийг илчилсэн баримтуудын тоог нэгээр нэмчихжээ. Ингээд өнөө цагийн цензурын дээд хэлбэр болсон “хамтран ажиллах гэрээ”-ний хэдэн өгүүлбэр дэлгэгдлээ. Бүх хуудсууд задарвал юу болохов?

Өнөөдөр монголын томоохон телевиз, өдөр тутмын сонинуудаас MCS-тэй гэрээ байгуулаагүй үлдсэн бол би лав маш гайхна. Дээрх гэрээнд сонин гэж бичээд C1 телевизтэй байгуулсан нь ямар ч хэвлэл мэдээллийн нэрийг солиод бичдэг универсал загвар болохыг нотолно.

Эрхэм гишүүн Х.Баттулга хэд хоногийн дараа хэвлэл мэдээллийнхэнд хандахдаа энэ сэдвийг дахин задлав.

… Хэвлэлийг ойлгож байгаа. 80 хувь нь баригдчихсан байгаа. Юунд вэ? Мөнгөнд. Би та нарт нэг гэрээ үзүүлсэн, та нарын эзэд бүгдээрээ тэр гэрээг хийсэн байгаа. C1 хүртэл хийсэн явж байна гэж би хэлсэн дээ. Зурагтаараа гарах гэсэн чинь гаргадаггүй байна шд ээ. Яасан? MCS-ийг муулж болохгүй гэсэн гээд. Тэгээд тэр Монголын үндэсний радио, телевизээр гарах гэсэн чинь бас гаргахгүй гэхээр нь орон сууц ярих гэсэн юм аа гэж худлаа хэлээд орж ярилаа ш дээ. Би Их хурлын гишүүн хүн шүү дээ. Жирийн иргэд тэгэхлээр тэр телевизээр юугаа ярихав? Өчигдөр орой телевизээр Нямдорж, хувьсгалт намынхныг 20 минут ярьж байна.  Намайг хоёр минут л гаргаж байна. За, TV5 бол зүгээр хавтгай. Нам мамаа хамгаалалгүй яахав, гэхдээ намаас өөр эх орон гэж нэг юм байна ш дээ… Хэвлэл мэдээлэл өнөөдөр цензуртай болсон. Та нар заль мэх гаргаад яаж ийгээд гаргаад байхыг бодоорой... гэжээ.

Хэдэн жилийн өмнө “Мобиком” корпораци хэрэглэгчдийнхээ хувийн мэдээллийг цагдаагийн байгууллагад гаргаж өгснийг “Нийгмийн толь” сонин илчлэхэд тус корпораци  нэр төрөө сэргээлгэхээр шүүхэд хандаад бараагүй, харин “стратегийн түншлэлийн гэрээ” байгуулснаар учраа амархан ололцсон гэдэг. Ноднин өвөл болсон сэтгүүлчдийн их хурал дээр, компаниуд гэрээ байгуулахдаа шүүмжлэхгүйгээс гадна сөрөг мэдээллийг саармагжуулах үүрэг хүлээлгэдэг талаар зарим сэтгүүлч гомдол мэдүүлэхэд индэрт суусан эзэд дуугүй өнгөрөөсөн.

Хувийн компаниас гадна УИХ, Засгийн газраас эхлээд төрийн байгууллагууд иймэрхүү гэрээг байгуулдаг нь ноцтой бөгөөд тусдаа сэдэв юм. Хэдэн жилийн өмнө Засгийн газрын тогтоолд “төр, засгийн бодлого шийдвэрийг мэдээлж сурталчлах ажлыг гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгүүлэх тухай” заалт оруулж шаардагдах хөрөнгө мөнгийг хүссэн хэмжээгээр гаргахыг Сангийн сайдад үүрэгддэг байсан бол одоо баян төрийн багтаж ядсан төсвийн их мөнгөний хаанаас хэдийг яаж гаргаад хэнд өгөөд байгаа нь мэдэгдэхээ больжээ. Х.Баттулга гишүүн ярилцлагадаа “Монгол Улсын Засгийн газар хэвлэл мэдээллийнхэнтэй гэрээ хийчихсэн. Засгийн газрыг муулахгүй гээд” хэмээн битүү юм хэлээд, MCS-ынх шиг задлахгүйгээр зогссон. Тэрбээр өөрөө саяхан болтол Засгийн газарт хуралдаж суухдаа тэр шийдвэрийг батлалцсаных болов уу.

Гэхдээ хувийн компани, Засгийн газар алин ч бай үүнийг хүлээн зөвшөөрч хүртчихдэг нь хэвлэл мэдээлэл. Иймээс хамгийн чөлөөт телевиз, хамгийн шударга өдөр тутмын сонин энэ сэдвээр дуугараагүй. 4-р сарын 6-нд “Эрүүл сэтгүүл зүйн бизнесийн орчин” сэдвээр хэвлэл мэдээллийн удирдах ажилтны зөвлөгөөн хуралдах юм гэсэн.  Гэрээнүүдээ хуудас хуудсаар нь дэлгэж байгаад илэн далангуй ярилцвал эрүүлжих найдвар бий.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 1 Comment »

Сэтгүүлчийн дутуу асуулт

Posted by Ажиглагч on 2012/03/29

Автотээврийн газрын орлогч дарга Н.Пунцаг ярьж байна. Аль сувгаар гэдгийг анзаарсангүй. Сурвалжлагч залуу эхлээд гудамжаар нааш цааш явж тансаг машинуудын дугаарыг түүж үзээд мөнгөтэй, эсвэл эрх мэдэлтэй хүмүүсийн унаанд зөвхөн тэгш, ижил тоонуудтай азын гэгдэх дугаар ногдож байгааг нотолчихоод, үүний цаана арын хаалга, том бизнес байна гэсэн сэжгээр асуулт тавьжээ. Уржнан автомашины дугаар олгох эрхийг Замын цагдаагийн газраас ЗТБХБ хэрүүл уруултайгаар мэдэлдээ авч Авто тээврийн газартаа өгөхөд шударга ажиллаж чадахаа гайхуулаад байсан. Одоо Пунцаг дарга “Хүмүүс ирээд хүссэн дугаараа авдаг. Ажил хийж байгаа хүн хардлагад өртөх л юм. Хүмүүс орж ирээд арын хаалгаар өгч байна гэсэн гомдол мэдүүлдэг. Гомдол гаргаад ир гэхлээр тийм юм байдаггүй” гэж хээвнэг хариулахад сэтгүүлч юу ч хэлж чадалгүй дуусгажээ. Сэтгүүлчид дандаа дутуудуулах юм. Азын дугаарууд зөвхөн нэг хэсэг хүмүүст очоод байгаагийн шалтгааныг тайлбарлахыг шаардах байжээ.

Posted in Нийтлэл, нэвтрүүлэг | Leave a Comment »

Засаг дарга ба зургаан сэтгүүлч

Posted by Ажиглагч on 2012/03/15

Үзэхгүй гэж хичнээн хичээсэн ч өчигдөр орой (3-р сарын 14-ны Лхагва гариг) нийслэлийн Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Г.Мөнхбаярын хэсэг сэтгүүлчидтэй хийсэн “Хот ба сэтгүүлч” нэртэй 50 минутын ярилцлагыг  бараг бүтэн үзчихлээ. Баахан суваг сольж зугтаасан ч баригдахаас өөр яахав. Хар л даа.

C1 телевиз: 18:30 – “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага

UBS телевиз: 19.05 – “Хот ба сэтгүүлч” уулзалт

TV5 телевиз: 20:10 – “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага

NBS: 20:10 – “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага

МҮОНТ: 21.30 – “Хот ба сэтгүүлч”ярилцлага

NTV: 23.00 -“Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага

Бултаж чадлаа ч өнөө өглөө (3-р сарын 15-ны Пүрэв) гарцаагүй баригдах байж. МҮОНТ: 10.10 – “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага. NBS: 12:00 – “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага. UBS телевиз: 17.00 – “Хот ба сэтгүүлч” уулзалт…

Ямар агуу мэдэгдэл хийхийн тулд Г.Мөнхбаяр дарга ингэж том хөдлөв өө? Нийслэлд их бүтээн байгуулалт өрнөж байна, хүмүүст хүрсэн, алдаа бага гаргаж байна, бүр ихийг хиймээр байвч даанч эрх мэдэл дутаад байна, энэ жил нийслэлийн орлого анх удаа 200 тэрбумаас  давахад Сангийн сайд 70 тэрбумыг улсын төсөвт татаад авчихсан, 6 хувийн орон сууцны төсөл сайн явна, манай хотынхон ажлаа 8 цагт эхэлдэг, энэ миний санаа, удахгүй огцом шийдвэр гаргана, жишээлбэл, хашаагаа цэвэрлэцгээе, бас эздүүд гал зуух руугаа орж ямар хоолоор үйлчилж байгаагаа хар… гэх мэт. Ердөө энэ үү? Гэр хорооллын иргэдийг газраа бүү өг гэж уриалсан УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Үүлийн нэрийг дурдахгүйгээр “Их хурлын гишүүд амьдралаас тасархай юм ярьж, хоёр  давхар хаус барьцгаа гэж байна. Тэгье л дээ, гэхдээ хэдэн жил үргэлжлэх юм бэ? Айлуудтай гэрээ байгуулж газрыг нь авахгүйгээр бүтэхгүй… ” гэсэн нь сонин байв. Удахгүй сонгуульд нэр дэвшихдээ туг болгож барих “брэнд” ажлаа тэр чигээр нь зүтгүүлэх нь.

Засаг дарга хүн ажлаа сурталчилж, бас өмөөрөхгүй хаачихав. Гэхдээ сэтгүүлчид хаачив? Өөдөөс нь хараад “… нийслэл өнгөрсөн жил 800 иргэнийг ажилтай болгосон, энэ бол загас барих аргыг зааж өгч байна гэсэн үг… Өмнө Засаг дарга газар олгож иргэдийг хувийн өмчтэй болгосон, харин та түүхэнд юугаараа үлдэх вэ?… та хавар болгон хурц шийдвэр гаргадаг… ” гэх мэтээр магтаал багтаасан асуулт (эсвэл асуултанд боосон магтаал гэсэн ч болно) тавьж сууцгаав. Хурц, эгзэгтэй асуулт сонсоогүй. NBS-ийн Наранбаатарыг тэвдүүлсэн асуулт тавих болов уу гэтэл “нийслэл жилд бүр нэг асуудлыг бүрэн шийдээд явчихаж болдоггүй юм уу?” гэснээс хэтэрсэнгүй. Учрыг төдөлгүй ойлгов. Энэ ярилцлагыг (UBS-ийнхээр бол уулзалт) түүнд оролцсон зургаан сэтгүүлчийн телевизээр, түүний дотор NBS-ээр цацжээ. Илүү дутуу дуугарч байж цацуулахаа больчихвол яана? 50 минутийн цацалтын мөнгө бол жижиг телевизийн хувьд том, алдчихвал хайран биз.

Бүх телевизээр яг ижилхэн бичлэг гарсан. Хэрхэн монтажлах, хасч танахыг, бас завсраар нь нийслэлийн бүтээн байгуулалтын хөгжимтэй дүрсийг үе үе оруулж гоёсон “Хот ба сэтгүүлч” ярилцлага бол Г.Мөнхбаярын пиарын төсөл.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | Leave a Comment »

Сүүнээсээ илүү реклам

Posted by Ажиглагч on 2012/03/08

Манайд худалдаалж байгаа савласан сүүнүүд Гачуурт, Партизан, эсвэл бусад сум, аймгаас авчирсан бидонтой сүү биш, сүү саалийн  улиралд хатааж хадгалсан өөрийн хуурай сүүний найруулга ч биш, бүгдээрээ гаднын хуурай сүүных гэж мэргэжлийн хяналтынхан ярихыг сонссон. АПУ-гийн “Цэвэр сүү” ч тэдний нэг биз. Компанийн сайтад даруухнаар “Дээд зэргийн түүхий эд ашигладаг” гэж бичсэн харагдана. Лавшруулж асуувал, Австрали, Шинэ Зеландийн ийм тийм  лут компаниас оруулдаг, дахиад лавшруулбал “Бээжин дэх салбараас нь” оруулж ирсэн болж магадгүй. Муу сүү биш ч найруулсан гэдгээ хэлчихдэг болоосой.

Гэхдээ телевизээр явсан сурталчилгаа нь төгс.

Х-ТҮЦ-ын Аглуу, Онон хоёр дуучин Болдынд ирж маш гоё хөөрөг үзүүлэн магтахад Болд ч хүлээн зөвшөөрч сууцгаана.

Аглуу эвтэйхэн хэрнээ шулуухан сонжиж: Юм мэддэг хүнтэй тамхилахлаар үнэ хэлдэг л хөөрөг дөө. Улсын музей авья гэж гуйгаад байгаа юм. Би өгөхгүй гэсэн. Хүүдээ нэг унаа болгочих санаатай…

Болд хөөргийг шохоорхож буйгаа мэдэгдэхгүйг хичээн: Юу ч байсан цайгаа уу? гэлээ.

Хэдэн мөчийн дараа Аглуу сүүтэй цайнаас амсаад хөөргөө магтахаа ор тас мартаж “Яасан сайхан сүлэрсан цай вэ?” хэмээн дуу алдах нь тэр. Өөдөөс нь харж суусан Онон тэр сайхан сүүнд уусаад сөхөө алга.    

Posted in Реклам сурталчилгаа | 1 Comment »

Удирдах зөвлөлүүдэд дарга олдохгүй, Чилаажавыг л залж байна

Posted by Ажиглагч on 2011/12/19

Сэтгүүлчдийн их хурлын урьд өдөр  Хэвлэлийн хүрээлэн гэжтөрийн бус статустай газрын  удирдах дээд Ерөнхий чуулган болжээ.  Тэгээд 13 хүнтэй удирдах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг дахиад л МОНЦАМЭ агентлагын ерөнхий захирал Т.Баасансүрэн, “Түгээмэл” дээд сургуулийн захирал Ү.Хүрэлбаатар, МҮОНРТ-ийн хоёрдугаар сувгийн дарга Ц.Лхагвадаш, “Улаанбаатар” радиогийн захирал У.Булган, “Ардын эрх” сонины ерөнхий эрхлэгч Б.Тэмүүлэн, “Зууны мэдээ” сонины эрхлэгч Д.Отгонбаяр, МҮОНРТ-ийн программын хэлтсийн дарга Ч.Батцэнгэл, ЕTV-ийн ТУЗ-ийн дарга Ч.Даваабаяр нарын дарга, захирлуудаар дүүргээд ханалгүй Үндэсний номын сангийн захирал, Зохиолчдын эвлэлийн удирдах зөвлөлийн дарга,  МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн дарга Х.Чилаажавыг тавьжээ. Ёстой нөгөө “ганган хүнд гархи нэмэр” болсон байна. Би олон давхар албан тушаал, элдэв сонгуультай учраас амжихгүй гэх мэтээр татгалзаж сүйд болох байтугай дуртай байсан гэлцэнэ.

Зохиолчдын эвлэлийг би сайн мэдэхгүй, байшинтай учраас түрээслээд сууж л байдаг биз. Харин өөрийнх нь нэг удаа хэлснээр, Үндэсний номын сангийн  түүхэн барилга муудаж хоёр жигүүр нь олон сая номын хүндэд дарагдан доошоо сууж нурахдаа тулсан байгаа. Гэтэл нэгэн этгээд хууль зөрчин яг тэр  хананд тулган эхлээд газар ухаж эхлэхэд ч, өндөр барилгыг зунжин, намаржин босгож байхад ганц үг ч ганхийгээгүй. Аймхайгийх биз. Бас түүний Үндэсний зөвлөлийг нь толгойлж байгаа МҮОНРТ төр, засгийн өвөрт шигдсээр байхад таг дуугүй 5-6 жилийг баржээ.  Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулийг уншиж үзсэн юм болов уу?  Сүүлдээ юу хийдэг нь үл мэдэгдэх, бүрэн хаалттай Үндэсний зөвлөлийг нааш цааш аялуулсаар гартаа оруулж МҮОНРТ-ийг хяналтгүй эзэмшиж суугаа хэсэг нөхөд Хэвлэлийн хүрээлэн мэт дэл сул байгууллагын удирдлагад өөрсдөө шургалж, бас шургалуулж тал засдаг  болсон байна.

P.S:  Маргааш нь МҮОНРТ-ийн захирал М.Наранбаатар Үндэсний зөвлөлийн гишүүн Б.Ганболдыг сэтгүүлчдийн байгууллагын Ерөнхийлөгч болгохоор яаж зүтгэснийг бүгд сайн харж авлаа.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд | 1 Comment »

“Хэвлэл мэдээллийн эздийн амьдрах эрх”

Posted by Ажиглагч on 2011/12/18

12-р сарын 10-ны Бямба гаригийн өглөө 400 гаруй төлөөлөгчтэйгээр нийслэлийн Хүүхэд, залуучуудын ордонд эхэлсэн Монголын сэтгүүлчдийн 15-р их хурал хэдэн удаагийн сунжирсан завсарлага, хүлээлттэйгээр нийт хорин хэдэн цаг үргэлжилсэн юм. Шөнө дундаас хойш сонгууль явуулж санал хураахад төлөөлөгчдийн арайхийж тэн хагас оролцсон бол Ням гаригийн өглөөний долоон цагаас хойхно тооллогын дүнг зарлах мөчид зуугаад төлөөлөгч баатарлагаартэсч үлдсэн байлаа. Урьд үдэш нь Баасан ах, эгчийн нэрээр хэтрүүлж хүртээд (арай ч хурлын өглөө биш байх) баргардуу ирсэн нэлээд хэдэн төлөөлөгч хуралдаа хэт дайчин оролцож хөгжөөсөн, зарим нь энэ хооронд шараа тайлж бүр цоо эрүүл болоод зогсохгүй орой тийшээгээ буцаад манарч амжсан тийм урт хурал болов.

Сонин хачин яахав, юу өөрчлөгдөв? Хоёр том шинэчлэл явагдлаа. Нэгдүгээрт, МСНЭ-ийг МСЭ болгосон (бүхэл бүтэн үсэг авч хаяна гэдэг тоглоом биш!), хоёрдугаарт,  тэргүүн дэд ба дэд ерөнхийлөгч гэсэн хоёр даргыг шинээр нэмлээ. Тэгээд гүйцээ. Сэтгүүлчдийг дарга нар нь төлөөлдөг социализмын үеийн байгууллагын загвар, бас зарчмыг ардчиллын 21 дэх жилд дахин хэвээр үлдээв. Өдөр тутмын сонинуудын холбоо, Телевизүүдийн холбоо, Суваг телевизүүдийн холбоо, Монголын радиогийн нэгдсэн холбоо, Сайтуудын холбоо, Мэдээллийн сайтуудын холбоо, Орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн холбоо, Монголын чөлөөт сонинуудын холбоо, Нийслэлийн сонины холбоо, Радио, телевизийн академи, бас МҮОНРТ, МОНЦАМЭ, өдөр тутмын том сонин, телевизүүдийг төлөөлсөн дарга, захирлууд хурлыг зохион байгуулж, удирдаж, нэр дэвшиж, тэгээд сонгогдлоо. Сэтгүүлчдийн бус, хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын эвлэл!

Өөртөө шаардлага тавих тэнэг дарга мэдээж үгүй. Иймээс МСЭ сэтгүүлчдийн эрх ашиг, ажлын байр, цалин хөлсийг нэхэхгүй. Дүрмэндээ үйлдвэрчний эвлэлийн чиг баримжаатай гэсэн ганц өгүүлбэр оруулсан хэрнээ сэжиглэсэн мэт өөрөөсөө зайлуулж тусдаа ҮЭ байгуулан дэмжих тухай дурдаад өнгөрөв. Редакцийн бие даасан байдал, төлбөртэй нийтлэл, нэвтрүүлэг, төр засаг, компаниуд хэвлэл мэдээллийг эрхэндээ оруулдаг “хамтран ажиллах гэрээ” гээд эгзэгтэй асуудлуудыг хэвээр үлдээнэ. Оронд нь дөрөвдэх засаглал, хэвлэлийн эрх чөлөө, хууль тогтоомж, мэдлэг боловсрол гэх мэтээр тэртээ дээгүүр ярьж дараачийн хэдэн жилийг өнгөрөөнө. Бас Монгол Улсыг хэвлэлийн бүтэн эрх чөлөөтэй болгохоор хөөцөлдөх юм гэсэн. Сэтгүүлчдийн ёс зүйн зарчмыг ээлжит удаагаа баталсан ч хурал болгоноор давтаад тас мартдаг хоосон өгүүлбэрүүд учраас хэлэлцэх ч юм байсангүй.

Сэтгүүлчдэд эрх чөлөөг нь олгохгүй юм байна. Одоо жинхэнэ сэтгүүлчдийн байгууллага хэрэгтэй гэсэн хүмүүс МСЭ-ийг хаяж өрх тусгаарлавал би лав гайхахгүй. Уг нь саяын их хурлаар нэг шаанс байсан. Тэр бол нэг гар, хөл нь улс төрд дүрээстэй явдаг, ажил олгодог, цалин өгдөг, бас өгдөггүй, тэгээд сэтгүүлчдээ зардаг эздийг биш, жирийн сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудыг удирдлагад сонгох. Дүрмийн шинэ төсөлд ийм заалт оруулахыг хоёр ч сэтгүүлч шаардахад МОНЦАМЭ-ийн ерөнхий захирал Т.Баасансүрэн, МҮОНРТ-ийн ерөнхий захирал М.Наранбаатар хоёр хурлын тэргүүлэгчээр суугаагаа ашиглан ээлж дараалан эсэргүүцэж гарав.

Т.Баасансүрэн:

– Хувийн мэдээллийн хэрэгслийн эзэн Ерөнхийлөгч байж болохгүй гэсэн санал бол Үндсэн хуулинд байдаг хүний эрхийг зөрчиж байна.  Хуулийн дагуу хувийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй болсон юм бол сэтгүүлчдийнхээ байгууллагыг тэргүүлж яагаад болохгүй гэж…

М.Наранбаатар:

– Бүх сонин, бүх телевиз бүгдээрээ хэн нэгэн хүний харьяат байгаа. Тэгэхлээр сэтгүүлчдийн эвлэлийн ерөнхийлөгч хэн болох юм бэ! УИХ-ын гишүүн болох юм уу? Бид хэн нэгэн хүнийг сонгож л таарна. Заавал эзэн байх ёсгүй гэх нь утгагүй…

Т.Баасансүрэн:

– Өнөөдөр манай сэтгүүлчдийн жаахан авъяастай, гайгүй гэсэн нь хувьдаа сонин телевизтэй байгааш дээ. Тэгээд сэтгүүлчдийн ерөнхийлөгчөөр ямар хүнээ сонгох юм бэ? Тэр хүн ерөнхийлөгч болчих юм бол хувийнхаа телевизийг өөр хүнд өгч болно.

М.Наранбаатар:

– Бид тэдний бизнес эрхлэх эрх, тэр байтугай амьдрах эрхийг зөрчих гээд байна ш дээ. Сонгох сонгогдох эрх нь хүртэл зөрчигдөж байна.

Тайлбар хэрэггүй биз. Харин МСНЭ-ийн хүндэт ерөнхийлөгч (хэвээрээ юу?) Ц.Дашдондов “Ажил авах, ажлаас халах эрх бүхий хүн сэтгүүлчдийн байгууллагын удирдлагад байж таарахгүй ээ. Олон улсын зарчим тэр. Сэтгүүлчдийн хөдөлмөрийн далд мөлжлөгө яваад байна. Сэтгүүлчдийн хөдөлмөрийн үнэлэмж доогуур байна. Нарийн ярих юм бол ажлын бус цагаар ажиллавал яахав, өөрийн унаагаар сурвалжлага хийвэл яахав гэдгийг гэрээнд тусгадаг, эзэдтэйгээ ярьдаг байх ёстой” гэсэн бол сэтгүүлч Б.Цэрэн-Очир “Тэргүүлэгчид та нар хувийн эздийг оруулж ирэх гээд байгаа юм уу?” хэмээн сандаргаж санал хураалгахыг дахин дахин шаардахад М.Наранбаатар “За тэгвэл энэ асуудлаар санал хураах уу гэдэг дээр санал авах хураах уу, яахав?” (УИХ-ын дарга ч түүнээс суралцмаар!) гэхчлэн мэдэн будилж чангаах зуур сөхөө авсан бололтой нөхдүүдийн “Эздийг ялгаварлан гадуурхахыг эсэргүүцэж байна”, “Өнөөдөр Монгол улсад ашиг сонирхлын зөрчлийн хууль хараахан гараагүй учраас эздийг сонгож болно” гэсэн ухуулга эхэллээ. Энэ асуудлаар санал хураалт ил байсан төдийгүй дарга нар нь хараад сууж байхад сэтгүүлчид дагалгүй хаачихав.

Дарга даргадаа хайртай юм байна. Хоёр тэргүүлэгч хэвлэл мэдээллийн эздийн амьдрах эрхийн төлөө ингэж нэр нүүрээ барж тэмцсэний цаад учир оройхон бүрэн тодорхой болсон юм. Өглөө хурал эхлэхэд л МСНЭ-ийн Ерөнхийлөгчөөр “Зууны шуудан” сонины эрхлэгч Б.Ганболд, дэд ерөнхийлөгчөөр МҮОНТ-ийн захирал Ц.Оюундарь, дэд ерөнхийлөгчөөр “Өнөөдөр” сонины хэлтсийн дарга Д.Заяабат гурвыг тавихаар өчигдөр орой тохиролцсон тухай битүү яриа дэгдчихээд байсан. Халамцуу нөхдийн үгийг би тухайн үедээ тоогоогүй ч оройхон нэр дэвшүүлэх тухай зарлаж хамгийн түрүүнд МУИС-ын тэнхмийн эрхлэгч, доктор, профессор М.Зулькафиль босч “Зууны шуудан” сонины …” гэж дуугарах тэр мөчид сая эргэлзээ тайлагдаж билээ.

МСН-ийн Ерөнхийлөгчид Б.Ганболдоос гадна Б.Галаарид, С.Наранбаатар нар нэр дэвшиж сэтгүүлч, зохиолч, “Эх орон” телевизийн гүйцэтгэх захирал Б.Галаарид сонгогдсоныг сонинууд зөндөө бичсэн тул нуршихгүй. Харин “эздийн амьдрах эрх” (ингэж нэрлэе) төлөвлөгөөний нэгдүгээр заалт яагаад бүтэлгүйтсэнийг шөнийн 01-02 цаг хүртэл үлдэж саналаа өгсөн төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнийг судалж амжаагүй учраас хэлэх таамаг алга. Эргээд санахад ахмадууд ядарч, оройтолгүй харьцгаасан. Бас зарим нь МСНЭ-ийг,  удирдлагыг маш хурцаар шүүмжилсэн, гэхдээ ихэнх нь дарга нарынхаа дэргэд хүндэтгэлтэйгээр амаа хамхиж суусан залуу сэтгүүлчид тэгэсхийгээд явцгаасан. Үлдсэн ганц хоёрыг нь “чиний биологийн нас хамаагүй… чи муу мэдээ бичиж чадахгүй байж“ гэхчлэн толгой түрүүгүй загнах юм. Харин саналын хуудасны тооллого тайзан дээр ил тод, будлиангүй харагдсан.

Сэтгүүлчдийн хуралд төрд алба хашдаг нөхдүүд, бас төрийн яам, агентлагийн хэвлэл мэдээллийн албаныхан нэлээд олон суулаа.  Тэдний нэг, Улаанбаатар хотын ЗДТГ-ын хэвлэл мэдээллийн албаны дарга Д.Сайнбаяр босч нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр Сүхбаатар дүүргийн долдугаар хороололд сэтгүүлчдийн ордон барих газар олгохоор шийдвэрлэсэн тухай мэдээг дуулгахад төлөөлөгчид алга нижигнүүлэв. Амьдрал хайр дээр шиг, МСЭ өөрийн газар дээр тогтох болж байна. “Эздийн амьдрах эрх” төлөвлөгөө үүнтэй холбоотой ч байж мэдэх. Харин араас нь Т.Баасансүрэнгийн “Нээрээ газар өгсөн, барилга барих компани ч тодорхой болсон”, мөн дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Д.Заяабатын “Би энэ газрыг авч өгсөн” гэсэн мэдэгдлүүд энэ бэлгийн талаар бяцхан эрэгцүүлэхэд хүргэлээ.

Сэтгүүлчдийн эвлэлд газар хэрэггүй, МСЭ-ийг атгасан тэр байгууллагууд санхүүжүүлээд, эсвэл гишүүдийн татвар , бусад орлогоороо тохирсон байр түрээсэлж аваад явбал дээр гэж хэлбэл сэтгүүлчид (үнэн хэрэгтээ дарга нар нь) намайг бариад идчих биз. Иймээс аливаа байгууллага газартай, тэндээ байр савтай байвал зүгээр гэж хэлэхээс.

Гэхдээ огт мөнгөгүй, саяын хурлаар саналын хуудсаа ч хэвлээд гаргачих компьютер, принтергүй 4-5 цаг хүлээлгэсэн байгууллагад олон тэрбумын газар бэлэглэнэ гэдэг гайхалтай. Нийслэлд газрыг зөвхөн дуудлага худалдаа, эсвэл төсөл сонгон шалгаруулалт нэрээр олгох дүрэмтэй. Хэзээ дуудсан, эсвэл шалгаруулсан бэ? Хэрвээ сэтгүүлчид (үнэндээ сэтгүүлчдийн нэрээр МСЭ) тэр газрыг авбал Улаанбаатар хотын хаалттай, өрсөлдөөнгүй газар олголтын булхайг хүлээн зөвшөөрсөн төдийгүй оролцсон хэрэг бус уу? “Тодорхой болсон” тэр компани МСНЭ-ийн нэрээр газар авч 10, 20 давхар барилга бариад ганц нэг давхрыг нь өгөхөөр тохирсон операци ч байж мэдэх. Хамгийн ноцтой нь долдугаар хорооллын тэр газраас оршин суугчдыг “хөөж” дуусаагүй, иргэд ч газраа өгөхгүй тэмцэлдсээр өдий хүрсэн. Одоо “сэтгүүлчдийн газраас нүү!” гээд дайрах уу? Бас ирэх хавар нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр эндээс УИХ-д нэр дэвшиж энэ үеэр сэтгүүлчдийн ордны барилгын шав тавьж ч магадгүй.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд | 1 Comment »

Сэтгүүлчдийн жилийн чуулган

Posted by Ажиглагч on 2011/12/06

Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл (МСНЭ)-ийн ээлжит их хурал Монголын сэтгүүлчдийн 14-р их хурал нэрийн дор 12-р сарын 10-ны Бямба гаригт болохыг зарлалаа.

2001 онд Монголын сэтгүүлчдийн холбоо (МСХ), Монголын чөлөөт ардчилсан сэтгүүлчдийн эвлэл (МЧАСЭ) хоёрыг барилга байшин зэрэг хэдэн том юмаар наймаацан нийлүүлж МСНЭ-ийг байгуулснаас хойш ер өөдөлсөнгүй. Зүгээр л муу ажилласан бол бас яахав, гэтэл Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нь МАХН-ын даргын сурталчилгаанд зогсоо зайгүй хүчин зүтгэж, Ерөнхийлөгч нь хэзээ нэгэн цагт сонгуульд нэр дэвшихэд хэрэг болуужин хэмээн нэлээд хэдэн жилийн турш энэ сэтрээр гоёж шоудсан билээ. Тэгээд намаас нь команд өгмөгц “баяртай” ч байхгүй нүүрээ буруулан хаяж оджээ. Удирдлагууд нь сонгууль дөхөхлөөр “фронт”-д дайчлагдаж, харин дуусахлаар эргэн ирж тэврээд хэвтчихдэг нь бүр дүүрч, гагцхүү сэтгүүлчдийн мэргэжлийн байгууллагын орон зайг эзэлж нэрийг нь барьсан атлаа тэдний эрх ашгийг хамгаалахгүй арав шахам жилийг  алдсан нь харамсмаар. МСНЭ-ийг муу байна гэж сэтгүүлчид энд тэндгүй шүүмжилдэг хэрнээ цуглаад хуралдахаараа дээрх нөхдийн элдэв үгэнд хууртаж, сайндаа л сэтгэлээ онгойтол ярьж аваад бахь байдгаар нь үлдээдэг.

Одоогийн МСНЭ бол үндсэндээ социализмын үеийн зохион байгуулалт юм. Тэгэхэд Монголын сэтгүүлчдийн холбоо нь хэвлэл мэдээллийг бүрэн хамарсан, удирдлага нь сонин сэтгүүлийн эрхлэгч, телевиз, радиогийн дарга нараас бүрддэг, МАХН-аас томилогддог “Үнэн” сонины ерөнхий эрхлэгч тэргүүлдэг байв. Дарга нараар нь дамжуулан сэтгүүлчдийг удирдан чиглүүлж байсан хэрэг. Тэгвэл хорин жил өнгөрч хэвлэл мэдээллийн салбарт Монголын сонины холбоо, Монголын өдөр тутмын сонинуудын холбоо, Телевизүүдийн холбоо мэтчилэн эздийн байгууллагууд тусдаа гарч эрх ашгаараа ялгарчихаад байхад сэтгүүлчид тусгаар тогтнолоо олоогүй буюу нөгөө л эзэд, дарга, захирлууд буюу тэднийг төлөөлсөн нөхдийн гарын дор явж ирлээ. Өнөөдөр ажилллагсад нь эзэдтэйгээ, хэрвээ төрөөс санхүүждэг бол Засгийн газартай цалин хөлс, нийгмийн асуудлаа ярьдаггүй, гурван талт хэлэлцээр хийдэггүй бараг цорын ганц салбар нь хэвлэл мэдээлэл болон торойжээ. Эзэн, дарга, сэтгүүлч, зохиолч, пиарчин, рекламчин, дээрээс нь улс төрч, нийгмийн зүтгэлтэн гэсэн олон дүрийн аль ашигтайд ээлжлэн хувирсаар байгаад хэн нь мэдэгдэхээ больсон нөхдүүд МСНЭ-ийг гартаа оруулсан.

Өнгөрсөн зун хэсэг сэтгүүлч “Шинэ үе, шинэ сэтгэлгээ” түр хороо байгуулж МСНЭ-ийг шинэчлэхээр хөдөлснөөс хойш  томоохон чуулган зохион байгуулж, бас шүүхдэлцэж амжсан. Явсаар энэ их хуралд тулж ирлээ. МСНЭ-ийн гүйцэтгэх хороо, энэ түр хороо, бас  “Эрүүл сэтгүүл зүйн төлөө” бүлэг (дууриаж, эсвэл сөрөг иргэний хөдөлгөөн шиг гарч ирэв үү?)-ээс хамтран боловсруулж Их хуралд оруулахаар бэлтгэсэн МСНЭ-ийн дүрмийн төслийг үзлээ. Өмнөх дүрмээс зарчмын ялгааг олж чадсангүй. Үндсэн асуудал болсон ажил олгогч, захиалагч эзэд болон сэтгүүлчдийн зааг, харилцах зарчмын талаар юу ч байхгүй, редакцийн бие даасан байдлыг хангах тухайд дурсаад л өнгөрчээ. Дүрмийн эхэнд “МСНЭ нь үйлдвэрчний эвлэлийн чиг баримжаатай байна” гэсэн мөртлөө араас нь “МҮЭ-ийн холбоотой нягт хамтран ажиллаж Хэвлэл мэдээллийн ажилтан, албан хаагчдын салбарын үйлдвэрчний эвлэлийн холбоог үүсгэн байгуулж хөдөлмөрийн хамтын гэрээ, хөдөлмөрийн гэрээ байгуулахад арга зүйн туслалцаа үзүүлнэ” хэмээн өөрөөсөө зайлуулсан заалтууд оржээ. Эздээс илт дөлсөн байна.

Ерөнхийдөө хэвлэл мэдээлэлд хамаатай болгоныг хамж багтаасан байгууллага хэвээр үлдэх бололтой. “Их хуралд МСНЭ-ийн гишүүн болон тухайн хэвлэл мэдээллийн газар ажиллаж буй сэтгүүлч, редактор, гэрэл зургийн сурвалжлагч, баримтад кино бүтээгчид их дээд сургуулийн сэтгүүл зүйн салбарын багш нар, мэргэжлийн судлаач 8 хүн тутмаас их хурлын төлөөлөгч 1 хүнийг сонгоно” гэхчлэн журамласан байна.  Найман хүнтэй байгууллагад эрхлэгч, сэтгүүлч хоёрын хэнийг сонгох бол? Хэрвээ 3,эсвэл 5 хүнтэй редакци байвал яахав? Энэ мэтээр дээрх журам утга муутай учраас Их хуралд оролцохыг маш хүссэн хүмүүс элдэв арга заль зохиож байж л “сонгогдож” чадна.

Эзэд нь сэтгүүлчдээ бүрэн мэдэж бараг албат болгосон харагддаг жишээ бол Монголын сонины холбоо юм. “Өглөөний сонин”, “Хүмүүс”, Хүмүүсийн амьдрал”, “Сэрүүлэг”, “Монголчуудын амьдрал” зэрэг сонины төрд ажилладаг, сонгууль болохлоор МАН (МАХН-аас)-аас нэр дэвшдэг нөхдүүд өөрсдийн эзэмшдэг хэвлэл мэдээллийн сэтгүүлчдэд зориулсан Монголын чөлөөт сэтгүүлчдийн холбоог байгуулж өгөөд хашчихсан байгаа.

Сэтгүүлчдийн байгууллага бол юуны өмнө сэтгүүлчдийнх байх ёстой. Тэр тусмаа хувь сэтгүүлчийнх. Тэрбээр хаана, хэний дор ажилладаг, эсвэл ажилладаггүй, ямар нэгэн салбар, клубт хамрагддаг эсэхээс үл хамааран дүрмийн шаардлагыг хангаж л байгаа бол чөлөөтэй элсэх, тэгээд сонгох сонгогдох, үүний тулд их хуралд оролцох эрхтэй. Гэтэл дүрмэнд “Их Хурлын төлөөлөгчдийг хот, хөдөөгийн сэтгүүлчдийн анхан шатны салбар зөвлөл, Монголын Сэтгүүлчдийн Эвлэлийн дэргэдэх клуб, бүлгийн хурлаас сонгоно” гэсэн нь сэтгүүлчдийг бөөнддөг нөгөө л арга юм. Сэтгүүлч эрх чөлөөтэй байх нь ядахдаа өөрийгөө мэддэг, бас  төлөөлдөг байхаас эхэлнэ. Монгол улс хэтэрхий олон сэтгүүлчтэй учраас багталцахгүй энэ тэр гэх биз. Мянган хүн чуулж яагаад болохгүй гэж? (Үнэн хэрэгтээ хэдэн зуугаас илүү оролцохгүй). Ийм хурлыг ягштал зохион байгуулах нь менежментийн тусдаа асуудал юм.

Харин МСНЭ-ийн дарга нарын тоог нэмэгдүүлж Ерөнхийлөгч, тэргүүн дэд Ерөнхийлөгч, дэд Ерөнхийлөгч, Ерөнхий нарийн бичгийн дарга гээд олон сайхан даргатай байхаар дүрмийн төсөлд тусгажээ. Сонирхолтой  хурал болох байх.

Их хурлаар МСНЭ-ийн дүрмийн төслийг хэлэлцэж батлана. Гэхдээ Монголын сэтгүүлчдийн байгууллага ямар байх ёстойг хэн ч төгс мэдэхгүй. Энэ удаад бүрэн шийдэл, хариулт олдохгүй ч байж болзошгүй. Иймээс МСНЭ-ийн Их хурлыг өмнөх жаран жилийнх шиг 4 жилд ганцхан удаа биш, харин жил тутам бүх сэтгүүлчдийн чуулган хэлбэрээр хийдэг байх нь зүйтэй санагдана. Тэгвэл одоо батлах дүрмээ нэг жил “туршаад” ирэх онд засаж сайжруулах боломж нээгдэнэ. Цаашдаа тулгамдсан, тулгарсан асуудлыг хэдэн жилээр хүлээлгэхгүй, шуурхай шийдвэрлэдэг болно. Шинээр сонгогдсон удирдлагад хугацаа олгох ёстой ч нэг жил гэдэг бол юу хийж буйгаа харуулахад хангалттай. Хэрвээ ажил сайн яваа бол үргэлжлүүлнэ, үгүй бол солигдоно. Дөрвөн жилээр гарчихаад олигтой юм хийхгүй мөнхөрдөг, тэгээд бусдыг төдийгүй өөрийгөө залхаадаг байж таарахгүй. 23 хүнтэй байхаар төсөлд тусгасан Гүйцэтгэх хороонд ч хамаатай асуудал юм.

Улс орон, нийгэм, технологи, үйл явц асар түргэн өрнөж байхад сэтгүүлчдийн байгууллага хуучны намын их хурал юмуу одоогийн сонгуулийн мөчлөг бараадан гэлдрэх албагүй төдийгүй ёсгүй.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд | Leave a Comment »

Улс төрчид юуг нууж байна, тэр нь тэдний жинхэнэ нүүр царай

Posted by Ажиглагч on 2011/11/08

Дээрхэн “Шууд” телевизээр урт нэртэй хуулийн зөв бурууг шүүсэн хэлэлцүүлэг болж түүнд оролцсон УИХ-ын гишүүн Кёкүшюзан Батбаяр гол усны эхэнд алт ухдаг компаниудыг өмөөрч өгч байлаа. Сэтгүүлч залуугийн эгдүү хүрч,

– Та уурхайтай юу?

– Надад уурхай байхгүй гэж түс тас хариулаад үргэлжлүүлэн өмөөрсөн эрхэм гишүүн маань сонирхлын зөрчилгүй тул компанийн захирлууд ба иргэдийн хөдөлгөөнүүдийн хажууд зөвхөн үнэн зөвийг хэлсэн ганц хүн болж гялалзлаа.  

Тэрбээр газар төнхөж шороо овоолсон уурхайгүй гэж яах аргагүй үнэнээ хэлжээ. Харин өөрийн мэдлийн хэд хэдэн компанийн нэрээр ашигт малтмалын лицензүүд, түүний дотор Дархан-Уул аймагт алт олборлох лиценз аваад хадгалсан өөр үнэнээ нууж чадав. Асуугаагүй юм чинь. Хэрвээ урт нэртэй хууль бүтэлгүйтвэл кёкүшюзаны уурхай шууд нээгдэнэ. Худлаа хэлээгүй. Цэв цэвэрхэн.

Энэ болон бусад сэтгүүлчдийн оновчгүй асуултуудаар дасгал сургууль хийсээр байгаад Кёкүшюзаны амны фигур маш гоё болсон байна. Тун саяхан УИХ-ын ажлын хэсэгт багтаж Төв аймгийн Заамар, Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын нутгаар явахдаа нинжа нарын фонон дээр “энийг ашиглаж энэ компаниудыг ингээд хөөгөөд гаргачих юм бол бид найрын ширээний нэг ёсондоо л ууц гэсэн үг, нэг ёсондоо бид нар ах дүү төрөл саднаараа бүгд нүүгээд бүгд улсаасаа юм гуйхгүй бүгдээрээ л нинжа болчихмоор байна, ихэнх нь тэгээд ингээд бас ингээд яриад хүмүүсээс асуухлаар бүгдээрээ л нинжа болох сонирхолтой ямар ч нөхөн сэргээлт байхгүй хэдэн газар газрууд үлдээд,  орон нутагт нь ямар нэгэн тийм үлдсэн юм байхгүй, энийг бас өнөөдөр энэ дээр нь ирээд бас яг ингээд нүдээр харахад ойлгож байна” (үг үсэггүй сийрүүлэв) гэсэн ярилцлага өгснийг “25-р суваг” үзүүллээ. Батлагдсан хуулийг сахиулах үүрэгтэй гишүүн өөрөө эсрэг аашилж, бас даапаалж зогсоог ойлгоогүй сэтгүүлч “эрхэм гишүүн хуулийг цаг алдалгүй хэрэгжүүлэх  ёстой гэж үзэж байна” хэмээн даган баясав.

Уг нь хөдөөнөөс биш нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргээс сонгогдсон эрхэм гишүүн 2008 оны сонгуульд нэр дэвшихдээ 10 мянган залууг Япон явуулах гэсэн юм, та нар явахгүй биз хэмээн ажилгүйчүүдийг ангалзуулж байгаад сонгогдсоныг NBS саяхан сөхсөн юм. Гэтэл хэдхэн хоноод хэвлэл мэдээллийн шүүмжлэлийн мөрөөр гайхалтай түргэн арга хэмжээ авч “УИХ-ын гишүүн Батбаяр амалсан ёсоороо Японд явуулж эхэллээ” гэсэн бахдмаар оршилтой сурвалжлага гаргахыг харваас 4-р цахилгаан станцын цехийн дарга, инженер нарын 6 хүнийг мэргэжлээр нь Япон руу хэдэн сар туршлага судлуулахаар үдэж өгч байлаа. Яахав, тэднийг СХД-ийн иргэдэд тооцвол (IV цахилгаан станц тус дүүрэгт байрладаг) зургаа хасагдаж одоо дөнгөж 9994-г явуулах үлджээ. Кёкүшюзанд юухан байхав, дахиад хэдэн төлбөртэй сурвалжлага үзүүлээд “явуулаад л байгаа ш дээ” гэж ярьж зогсох биз. Худлаа яриагүй.

Зарим сонин ирээдүйн ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлэхээр амалсан байдаг. Даанч манай хэвлэл мэдээлэл бүхэлдээ маргаашийн байтугай өчигдрийн ерөнхийлөгч, өнөөдрийн гишүүд, сайд, жижиг даргыг ч барахгүй байна. Яагаад гэвэл онож асуудаггүй буюу яг хариултыг нэхэж чаддаггүй. Сонины олон нүүрийг задартал чигждэг, гуч дөчин суваг солиод эргэж ирэхэд чалчиж л суудаг урт ярилцлагуудад эрхэм улс төрчийн амьдралын зам, суут ухаан, гэхдээ түүнийгээ огт хүлээн зөвшөөрдөггүй даруу зан, монгол хүн юм чинь морь уяхаас өөр аргагүй, хөл дүүжлэх хэдэн ямбий жиптэй, ирэх сонгуульд дэвшинэ гэхээс уур хүрдэг ч нам нь дэвшүүлчихвэл … бүгд багтдаг. Харин хөрөнгө орлогоо нуусан, тендерийн будлианд нэр нь цохиж яваа тухайд тэмээ унаад явахлаар нохой хуцаад байх юм, хэн гэдгийг мэднэ, гэхдээ нэрийг хэлээд яахав, монголын төр өөртөө зүтгэсэн хүнд халтай, одоо ямар 37 он биш, эр хүн алдаж онодог гэх мэтчилэн түүх, гүн ухаанаар оргилж төгсдөг.

Улс төрчид юуг нууж байна, тэр нь тэдний жинхэнэ нүүр царай юм. Сэтгүүлчид зөвхөн асууж хэлүүлж чадахгүй байгаа бол дүүрсэн хэрэг. Харин улс төрчдийн харлаж бохирдсон нүүр царайг хамгийн сайн цайруулагч, найзлаад, тохироод, төлөөд, гэрээлээд ашигладаг тийм хүмүүс болж хувирдаг нь харамсалтай. Юун хоточ нохой. Манай сэтгүүлчид улс төрчдийг маш буруу хүмүүжүүлж байна. 

Монголчууд, дагаад (эсвэл дагуулаад) монголын сэтгүүлчид дэндүү том жаалдаг. Дандаа агууг хүснэ. Төрийн ордноос гадагш,  геополитикээс ойр, бодлогоос доош, улс төрөөс жижиг юмыг тоохгүй. Тоосон ч гүйцээдэггүй. “Нарийн ширийнд нь чөтгөр бий” гэж барууныхан ярьдаг.  Тэнд ямар нэгэн улс төрчийн “но” цухалзангуут сэтгүүлчид очоод шавчихдаг бөгөөд салахгүй. 

Тэгвэл саяхан манай хэвлэл мэдээллийг хүлээж ядаад цөхөрсөн мэт Н.Энхбаяр Ц.Нямдорж хоёр бие биенийхээ баримтыг өөрсдийн биеэр дэлгэж тавилаа. Зөвхөн үүний дараа экс Ерөнхийлөгчийн TV9 телевизийн сэтгүүлчид Ц.Нямдоржийн түрээсийн байр болон хүүхдүүдийн хаусыг хайж олоод өнгө будагтайгаар үзүүлж тайлбарлав. Харин Н.Энхбаярын баримтын (хэвлэх үйлдвэр, “Өргөө” зочид буудал гэх мэт) хойноос тэгэж явах телевиз алга. Нээрээ нэг сэтгүүлч зүрхэлж асуугаад “Чи мэргэжлээ ашиглаад эрэн сурвалжлахгүй юу” гэж амаа таглуулсан гэнэ.

Бямба гаригт Н.Энхбаяр дахиад өрслөө. Нямдоржийн эхэлснийг хуулийнхан (гэхдээ хэвлэл мэдээлэл биш) үргэлжлүүлж болзошгүй тул “Өргөө” зочид буудалд их хэмжээний хөрөнгө оруулсан нь үнэн,  гэхдээ хувьчилж аваагүй, зөвхөн хувьчлагдах шатандаа яваа гэсэн гайхалтай тайлбарыг TV9-өөр хийлгэв.  Хувьчилж аваагүй байж нийслэлийн өмчид бөөн мөнгө оруулдаг буян хишиг дэлгэрсэн сайхан эрхэм! Гэхдээ дөрвөн жилийн өмнө энэ буудлыг дэндүү хямдхан хувьчилсан, бас зургаан жилийн өмнө хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг Ерөнхийлөгч авчихлаа гэж шуугихад сэтгүүлчид асуусан, яг хариултаа нэхэж чадсан бол энэ хүнийг эртхэн хүмүүжүүлж, Ц.Нямдоржийн савраас ч аврах байсан. Бас Нямдоржийг өөрийг нь хүмүүжүүлж чадалгүй алдчихсан нь сая тодорхой боллоо. Пин, хаус хоёрыг мэдэн будлиад л …

2008 оны УИХ-ын сонгуулиар яасан билээ? АН 1,5 сая, МАХН 1 сая төгрөгийг амлахад иргэд сонгуулийн маргааш өглөө эрт,  бэлэн тоолж өгнө, жил болгон… гэх мэтээр баярлан угтсан. (Одоо бол ирэх 2012 оны сонгуулийн урьд өдөр өгч дуусгана гэж байгаа). Чухам алин болохыг ганц ч сэтгүүлч асуух сөхөөгүй сурталчилгаанд гүйж явжээ. Манай төр тэр сонгуулийн дараа 5 хүнийг буудаж алсан буруутныг тогтоож чадалгүй дараачийн сонгуультай золгоход бид яаж ч чадахгүй байна. 

Монголд эрхбиш чөлөөт хэвлэл мэдээлэл байгаа болохоор эгзэгтэй баримт мэдээлэл (эсвэл түүний сэжүүр)  дэлгэгддэг атал сэтгүүлчид маань ухаж төнхөхгүй, тэгэсхийгээд орхидог хэвээрээ. “Монгол” нэртэй телевизийн ярилцлагын үеэр МАХН-ын нарийн бичгийн дарга Ц.Сүхбаатараас “Тусгаар тогтнолын ордон”-д хэн хэн хандив өргөснийг асуухад “Нуугаад байх юм байхгүй” гэж тун цовоо эхэлж 14 тэрбумын есийг улсын төсвөөс авснаа хэлээд зогсоход хөтлөгч дагаад зогслоо. Тэгснээ намын бодлого, мөрийн хөтөлбөр асууж хамтдаа тэнээд явчихав. “Монголын алт” буюу МАК 1 тэрбум, MCS-ээс 1 тэрбум, УИХ-ын гишүүн Чойжилсүрэнгийн “Хурд”  компани 1 турбум, араас нь Дамба-Очирын “Очир төв” … гээд урсгахгүй байсан ч хамаагүй нэхэх байсан юм. 

Факт, факт, факт. Ганцхан сум гэдэг шиг заримдаа ганц факт хангалттай байдаг. Холдох тусам тайлбар, сэтгэгдэл, бодол, бодлогширол болоод явчихна. Байгаль орчныг олз ашгийн төлөө улайрал, цэвдэг сэтгэл, хариуцлагагүй явдал энэ тэр биш, тов тодорхой овог, нэр зүүсэн компанийн захирал, нинжа нар сүйтгэдэг.  Авлигыг хүний шунал, арын хаалга, хуулийн цоорхой биш бас л овог, нэртэй албан тушаалтан, хүмүүс өгч авалцдаг. Гэтэл байгаль орчин аймаар бохирдож байна, авлига хавтгайрлаа, өмнөх сонгууль шударга биш болжээ (хэн яаж нотолсон юм бэ?) гэх мэт хаа нэгтээ сонссон мундаг “факт”-уудыг тойрч бясалгасан, сэтгүүл зүйн наад захын хэн, юу, хэзээ, хаана, яагаад, яаж гэдэгт хариулахын оронд эцэс төгсгөлгүй бодлого, арга хэмжээ, хөтөлбөр, хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох, хэрэгтэй,  шаардлагатай, цаг нь болсон тухай том том юм яриад газарт бууж чаддаггүй хов хоосон нийтлэл, нэвтрүүлгүүд пиг дүүрэн.

Факт талаасаа сонинууд хамаагүй илүү, гэхдээ иргэдийн олонхи зөвхөн телевизор үздэг.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Сэтгүүл зүй, Улс төр, эдийн засаг | 1 Comment »

Ам барьдаг гэрээнүүд

Posted by Ажиглагч on 2011/10/25

2011 оны 6-р сарын 9-нд УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлийн нэр дээр Ц.Даваасүрэн, Б.Бат-Эрдэнэ, С.Бямбацогт, Д.Ганхуяг, Ц.Сэдванчиг, Г.Баярсайхан, Л.Гүндалай нарын долоон гишүүн гарын үсгээ зурж урт нэртэй хуулийг хэрэгжүүлэх асуудлаар хүсэлт тавьсан албан бичигт хэвлэл мэдээлэлтэй холбоотой нэг санаа оржээ.

“… Уул уурхайн нэгдсэн бодлого, төлөвлөлтгүй эрэл, хайгуул, олборлолтыг дагаад Монгол улсад нүүрлээд буй байгаль, экологийн сүйрэл, нөхөн сэргээлтийн ажил нь яригдах сэдвээс давж бодит ажил хэрэг болж хэрэгжихгүй байна. Уг асуудлыг эрх зүйн аргаар шийдвэрлэх нэг гарц болсон “Гол мөрний урсац, бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай” хуулийн хэрэгжилтийг саармагжуулах, улмаар энэ хуулийг хүчингүй болгох элдэв санаа, сэдэл газар авч байгааг УИХ анхааралдаа авах цаг болсон байна. Ялангуяа сүүлийн үед гадны томоохон хөрөнгө оруулагчид бидний дөрөв дэхь засаглал хэмээн итгэдэг хэвлэл мэдээлэлийг мөнгөөр боймлож, ард иргэдийг үнэн зөв мэдээлэлээр хангах үүргээс нь хазайлгах оролдлого ил тод хийх болсон нь үндэсний эрх ашигт сөргөөр нөлөөлөх хэмжээнд хүрч байна… Гаднын томоохон хөрөнгө оруулагчдын зүгээс хэвлэл, мэдээллийн эрх чөлөөнд нөлөөлөх оролдлого хийж буй эсэх асуудлыг УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооноос төр, засгийн холбогдох байгууллагуудтай хамтарсан ажлын хэсэг томилж, шалгуулан УИХ-д танилцуулах зэрэг асуудлаар УИХ-аас хаврын чуулганы хугацаанд багтаан холбогдох шийдвэрүүд гаргах ажлыг цаг алдалгүй зохион байгуулж өгөхийг Танаас хүсье” гэжээ.

“Бороо гоулд” зэрэг хүчтэй компаниуд томоохон телевиз, сонинуудтай  хамтран ажиллах гэрээ байгуулахдаа тухайн компанийн талаар сөрөг мэдээлэл ирвэл тэднээс бодит мэдээллийг авч тодруулж байж нэвтрүүлэх буюу нийтэлнэ гэсэн заалт оруулаад амаа бариулчихдаг. Зарим хэвлэлд хандахад “Бид Оюутолгой, Бороо гоулдтай гэрээ байгуулсан учраас тантай ярилцлага хийхэд түвэгтэй байна” гэж татгалзсан талаар Ц.Даваасүрэн гишүүн ярьсан байдаг.

Одоо дөрвөн сар өнгөрөхөд ажлын хэсэг байгуулаагүй байна. Арай УИХ-тай “хамтран ажиллах” гэрээ байгуулаагүй байлтай.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар", Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Гишүүд хаачив?

Posted by Ажиглагч on 2011/08/29

Манайд олон нийтийн, салбарын мэргэжлийн байгууллагууд яахаараа ганц юмуу хэсэг хүмүүсийн мэдэлд орчихдог байна аа? Төрийн бус байгууллагын хуулийн дагуу анхнаасаа тав хүртэл хүн нийлж байгуулсан, нийгэмд үйлчилдэг ТББ-уудыг биш, харин олон гишүүнтэй, тэднийхээ эрх ашгийг хамгаалах зорилготой тэр холбоо, эвлэл, нийгэмлэгүүдийг хэлж байна.  

Хамгийн ойрын жишээ бол МСНЭ. Монголын сэтгүүлчид, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудыг нэгтгэсэн, хэдэн мянга биш юмаа гэхэд лав хэдэн зуун гишүүнтэй байгууллага. Тэгвэл Бямба гаригт яаж шүүмжлүүлэв?!

Бусад салбарт ч мөн адил. Барилгачдын холбоо, тээвэрчдийн холбоо, автозамчдын холбоо,тариаланчдын холбоо гэхлээр бетон цутган  тоосго өрж зогсдог барилгачид, өдөр шөнөгүй жолоо мушгидаг жолооч нар, хөдөө хөрж гадаа гандах замын ажилчид, эсвэл тракторч, комбайнчид хуралдаад байгуулсан гэж та бодож байвал тэрэн шиг эндүүрэл байхгүй. Зүгээр л барилга, тээвэр, зам, газар тариалангийн компанийн эзэд, захирлуудын холбоо юм. Тендерийн комисст хөндлөнгийн хүмүүсийг оруулж хянуулах гэхлээр тендерт оролцож байгаа компанийн төлөөллүүд дээрх нэрээр орж ирээд суучихсан дуулддаг. 

Хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгүүдийн үндэсний холбоо гэж мундаг нэртэй байгуулллага бий. Монгол орон даяар хордож хохирсон хэрэглэгчид энд тэндгүй хуралдаж, дараа нь төлөөлөгч сонгож Улаанбаатарт цугларсан нөр их ажил таны нүдэнд харагдав уу?  Үгүй дээ, огцорсон дарга голдуу таван нөхөр хуралдаад төрүүлсэн юм.

Сая 90 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн Монголын залуучуудын холбооны нэр бүр ч супер. Гэхдээ Монголын хүн амын дийлэнх болсон залуучуудын нэр барьсан энэ газар хүний нэр дээр бүртгэлтэйг хэн ч мэдэхгүй. 20 жилийн өмнө 300 мянган гишүүнтэй байснаа зах зээлийн далимаар ямар ч тайлбаргүйгээр бүгдийг жийж орхиод өмч хөрөнгийг нь хүртчихсэн билээ.

Монголын оюутны холбоо байна. Оюутнуудын нэрээр бизнес хийдэг, өмч хөрөнгө хураадаг, газар авдаг энэ байгууллагын орой дээр хэзээ нэгэн цагт оюутан байсан байж мэдэх хэсэг нөхөд гарч зайдагначихаад бие биендээ бөмбөг мэт паасалсаар арав гаруй жил өнгөрлөө. Хөөрхий оюутнууд учраа олж ядсаар эхний нэг, хоёр жилийг өнгөрөөх, сая нэг сэхээрч эрх ашиг, холбоо энэ тэрийг бодохтойгоо болмогц хурал яриандаа оруулахгүй, дараа жилээс төгсөлт, диплом, хонхны баяр, тэгэсхийгээд төгсөөд явчихна…

Энх тайван, найрамдлын холбоо гэж Монголдоо багтаж ядсан нэг газар бий. Эхлээд Энх тайван, найрамдлын ордон нь багадаж түүний өмнөх цэцэрлэг, усан оргилуурын газрыг зарж хажуугийн хоёр байрны оршин суугчдын цонхыг тагласан барилга босгоод дуусч байна. Социализмын үед бас л хэдэн зуун мянган гишүүнтэй байснаа залуучуудын холбооны жишгээр нясалж орхисон тул Д.Цахилгаан нарын хэдхэн (бодвол тав) хүн хүртэнэ. Энэ мэтээр ахисаар баримжаагаа алдаж одоо дэлхийн монголчуудыг төлөөлж давхидаг болсон байна. Нэг мэдэхэд Монголыг дэлхийд төлөөлөх биз ээ. Эсвэл төлөөлөөд эхэлчихсэн үү?
 
Тэгэхлээр манай МСНЭ ганцаараа ийм марзан биш учраас бага зэрэг тайвширцгаая.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд, Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Дүрэм, дүрэм, дүрэм …

Posted by Ажиглагч on 2011/08/29

Одоо МСНЭ-ийг шинэчлэхэд тулгуур асуудал минийхээр бол энэ байгууллагын дүрэм. Энэ үгийг сонсоход уйтгартай, бөөн хууль ном, бичиг цаас бодогдож түвэгтэй санагдах хэдий ч чухам дүрмээс бүх юм хамаарна. Сайн дүрэмтэй байх дангаараа хангалтгүй, гэхдээ сайн дүрэмгүйгээр ямар ч байгууллага бүтэхгүй.

Энэ их хуримтлагдсан шүүмжлэл саналыг хүлээн авч ирээдүйд алдаа дутагдлаас зайлсхийх, ил тод нээлттэй байх, хариуцлага тооцох арга замууд МСНЭ-ийн дүрэм болж томъёологдох учиртай. Зөвхөн энэ биш. Шинэчлэгдсэн МСНЭ ямар байгууллага байхаас эхлээд хэн элсэж болох болохгүй, юу хийх хийхгүй, мөнгө санхүүг зөвхөн дүрмээр зохицуулна. Дотроо маргалдаж тэмцэлдвэл, дараачийн нөхөр гарч ирээд дураараа дургиж гарвал зөвхөн дүрэм тус болно. Өмнөх дүрэм дэндүү ерөнхий, энд тэндгүй цоорхой.

Сэтгүүлчдийн байгууллагын дүрмийг боловсруулахаар тойрч суугаад ярилцах, хэлэлцүүлэх процесс нь өөрөө маш чухал. Бид тоглоомын дүрмээ тохирч байна гэсэн үг.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд | Leave a Comment »

Монголын хамгийн муу сэтгүүл гаргадаг байгууллага

Posted by Ажиглагч on 2011/08/29

Өнгөрсөн Бямба гаригт “Сэтгүүлчдийн нэгдсэн их хурал” болж өнгөрлөө. Ингэж нэрлэсний учир гэвэл Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн (МСНЭ)-ийн их хурал хараахан биш (тэд дүрмийнхээ дагуу 11-р сард хийнэ гэдгээ мэдэгдсэн), гэхдээ монголын сэтгүүл зүйг мэргэжлийн байгууллагаас нь эхлээд шинэчлэх талаар тун сэтгэл хөдлөлтэй яриа болж өнгөрөв.
  
Хурал дээр яригдсан зарим баримт, санаануудыг сонирхуулья.

– 2004 оны УИХ-ын сонгуулиар МСНЭ-ийн удирдлага МАХН-ыг дэмжих уриалга гаргасан. 2005 оны 6-р сард Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар Н.Энхбаярыг дэмжсэн. Тэрэлжид уулзалт зохион байгуулсан. Сэтгүүлчдээр тангараг өргүүлсэн. “Авьяас билгийн тэнгэр” дуутай болсон. 2005 оны өвөл “Монголросцветмет” нэгдлийн захирал Х.Бадамсүрэн сая долларыг эхнэрийнхээ “Тун эрдэнэ” компанид шилжүүлсэн нь илэрч Ганц худагт суухад түүнийг хэвлэл мэдээллээр хамгаалах кампани өрнүүлсэн. Тэгээд хэвлэлд ээлтэй хүнээр шалгаруулсан.
– 2008 онд хамтарсан Засгийн газар байгуулагдахад Төрийн өмчийн 11-р байрны заалны зохион байгуулагч Сауле гэж эмэгтэй дэд сайд болсон.  МСНЭ-ийн удирдах зөвлөлийн гишүүн М.Зулькафилийн эхнэр юм.
– “25-р суваг” телевизийн захирал З.Алтай УИХ-ын гишүүн болж телевизээр бүх сэтгүүлчдийг загнадаг болоод удлаа.
– Хууль бус хувьчлалын асуудлаар шоронд орсон “Улаанбаатар таймс” сонины эрхлэгч До.Чулуунбаатарыг өмөөрсөн мөртлөө сая шүүхээр орсон “Зууны мэдээ” сонины сэтгүүлч Болормааг өмөөрөөгүй…
– МЧАСЭ-ийн “муурын байшинг” хэнд зарж үрсэн бэ?… 
– 2010 онд МСНЭ-ийн ерөнхийлөгч Сарангэрэл гэж эмэгтэй МАН-ын удирдах зөвлөлд ороод халаасны хүнээ шууд томилсон…
– Энэ онд МАН-ын анхны даргаар Бодоог тодруулангуут МСНЭ-ээс Бодоогийн нэрэмжит шагнал бий болгосон. Сэтгүүлчдэд МАН-ын 90 жилийн ойн одон өгөх гэхэд нь арайхийж зугатаж гарцгаасан…
– Энэ хавар Нийслэлийн захирагчийн ажлын албанаас сэтгүүлчидтэй нэг өдрийн арга хэмжээг зохион байгуулсан. Т.Баасансүрэн дарга босоод хотын даргад хандаж үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд сэтгүүлчдийн цэцэрлэг байгуулах, VII хороололд  сэтгүүлчдийн байр барих тухай асуухад би эсэргүүцэж илүү чухал зүйлийг ярихыг хүссэн. Тэгтэл намайг “Чи унага байна” гэж хэлсэн. Над шиг унага байдаг юм уу? Эсвэл тэр өөрөө унага байхгүйгээр шууд морь болсон юм уу?
-Сая 6-р сарын 1-нд Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос кабелийн бүх сувгуудийг хаагаад 5-6 хоног нээгээгүй. Манайхыг  одоо болтол нээхгүй байна. Очиж асуухлаар шалтгаан хэлдэггүй.
-Дурлахгүйгээр үнсэлцэе гэдэг шиг улс төржихгүйгээр хэлэлцэе.
-Сэтгүүлчдийн их хурал дээр баахан юм ярьж сэтгэлээ онгойлгож аваад, нэг сайн бүжиглээд одон медаль зүүгээд тардаг шүү дээ.
-Энэ бол сэтгүүлчдийн байгууллагыг шинэчлэх гэсэн хоёр дахь оролдлого. Эхнийх нь МЧАСЭ байсан юм.
-Би сэтгүүлчид ядуу байхыг үзэн яддаг. Гэтэл МСНЭ сэтгүүлчдэд гэр өгч эхэлсэн. Үүгээрээ сэтгүүлчид цалингаараа өөрсөддөө гэр ч авч чадахааргүй ядуу гэдгийг харуулсан. Бүр ерөнхий сайдаар өгүүлж байсан.
– Саяхны судалгаагаар сэтгүүлчдийн 13 жилийн нөөц бэлтгэсэн дүн гарлаа.
– Төсвөөс мөнгө авах нь буруу. Үүний оронд санхүүжилтээ ил тод зарлаад 100 сая төгрөгийн сан байгуулж эрэн сурвалжлага хийх хэрэгтэй.
– “Чингэс хааны академи” сэтгүүлчдийг сургахад бэлэн байна.
– Бид дандаа улс төрчдийн мэдлийн хэвлэл мэдээлэлд ажилладаг. Энэ нууц биш. Улс төрчид зэвсгээ агаарт байрлуулсан, бид тэдний цэргүүд. Одоо эзэмшил нутгаа буцааж авах хэрэгтэй…

Илэн далангуй ярилцсаны эцэст сэтгүүлчдийн тусдаа өөр байгууллага хэрэггүй, харин одоо байгааг шинэчилнэ гэдэг дээр санал нэгдэн ажлын хэсэг байгуулж ирэх 11-р сард болох МСНЭ-ийн их хурал хүртэл ажиллуулахаар тохирч тарлаа.

Сүүлийн жилүүдэд МСНЭ-ийг ингэж хатуу ширүүн, зохион байгуулалттайгаар, бас ил тод шүүмжлэхийг би лав сонсоогүй. Интернэтийн сайтуудад гардаг нэр, хаяггүй сэтгэгдлүүдийг эс тооцвол шүү. Монголын сэтгүүл зүйн шинэчлэхэд тулгарч байгаа хамгийн том саад тотгорын нэг бол яах аргагүй МСНЭ өөрөө юм. Сэтгүүл зүй, сэтгүүлчдийн эрх ашгийг хамгаалах ёстой байгууллага мөртлөө огт чаддаггүйгээр үл барам энэ орон зайгаа телевизүүдийн холбоо, сонины холбоо зэрэг эздэд бүрэн алдчихсан тул цаадуул нь хэвлэлийн эрх чөлөөний нэр барьж дураараа дургисаар өнөөдрийг хүрчээ. Хяналтгүй, хаалттай, ядахдаа вэб сайт байхгүй. Дурын жаал нэг ч төгрөг зарцуулахгүйгээр сайт биш юмаа гэхэд блог ажиллуулдаг байхад МСНЭ бардаггүй ээ. Монголын хамгийн муу сэтгүүл бол “Сэтгүүлч”, түүнийг Хэвлэлийн хүрээлэнтэй хамтраад ч жилд ганцаас илүү чаддаггүй. Өнөөдрийн сэтгүүлүүд ямар мундаг болсонтой харьцуулагтун! Сэтгүүлчдийн байгууллага шинэчлэгдэх ёстойг МСНЭ өөрөө ч хүлээн зөвшөөрч байгаа (TV5-ийн баттай эх сурвалжаар) “сурагтай”. Бүү мэд. Өнгөрсөн жилүүдэд зөндөө хуралдаж  “сэтгэлээ онгойтол” ярьцгааж ирсэн ч бахь байдгаараа, тэгэхдээ бүр социализмынх хэвээрээ үлдсэн нь гайхалтай.

МСНЭ бол сэтгүүлчдийн гэхээсээ илүү сэтгүүлчдийн нэр барьсан, сэтгүүлчдэд ажил олгодог, халж сольдог, үүрэг даалгавар өгдөг дарга, тэгээд аль нэг намын батлах өвөртөлсөн албан тушаалтан, эзэд давамгайлсан байгууллага учраас шинэчлэгдэхгүй байна. Хэвлэл мэдээлэлтэй хавьтсан болгоныг сэтгүүлчид тооцдог, тэгээд захирч зааварладаг дарга нартай нь хамт нэг саванд чихэж, өөр, заримдаа тэс хөндлөн эрх ашгуудыг хольж хутган зуурч гөлийлгөөд дуулгавартай байлгах, улмаар тэдний өмнөөс том том дуугарч тодрох газар болсон байна, энэ сэтгүүлчдийн эвлэл. Мөнгөө тоолж бардаггүй эзэд цалингаа нэмж, ажилтнууддаа зээл өгч байр сууцтай залгуулахын оронд сэтгүүлчдийн ядуу зүдүү, үзэгнээс өөр юмгүй хувхай хоосныг дуудан сүржигнэх  нь хамаагүй амар. Манайд хэвлэлийн эрх чөлөөг сэтгүүлчдээс илүү эзэд хамгаалдаг нь сэжигтэй санагдахгүй байна уу? Ихэнхдээ дураараа худалдагдах эрх чөлөө байдаг юм даа.
 
Саяын их хурлын танхимд сонин юм харлаа. Өнөөдрийн хэвлэл мэдээллийн хамаг хүндийг нуруундаа үүрч буй залуу, жирийн сэтгүүлчид ихэнх нь байсан. Хажуугаар нь сэтгүүл зүйн наад захын зарчмуудыг (хууль дүрмийг ярихаа бүр больё) байн байн зөрчиж сэтгүүлчдээ зардаг эзэд, дарга, тэдэнд захиалга өгч татвар төлөгчдийн мөнгөөр худалдан авдаг албан тушаалтан эрхмүүд сэтгүүлчийнхээ хувиар хүрэлцэн ирж МСНЭ-ийг хэрхэн шинэчлэхийг уриалж, бас зааж өглөө. Энэ өдрөөс эхлэн засрахаар шийдсэн бол харж л байя.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд | Leave a Comment »

“Мөнгөний өмнө хэвлэл буруугүй”

Posted by Ажиглагч on 2011/06/22

Саяхан УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн уул уурхайн асуудлаар нэгэн хэвлэлд хандахад “Бид Оюутолгойтой гэрээ байгуулсан. Одоо хамаагүй ярихаа больсон” хэмээн цааргалжээ.

Үүний дараа УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн, Б.Бат-Эрдэнэ, С.Бямбацогт, Д.Ганхуяг, Ц.Сэдванчиг, Г.Баярсайхан, Л.Гүндалай нарын УИХ-ын даргад хандаж барьсан өргөх бичиг дотор “… сүүлийн үед гадны томоохон хөрөнгө оруулагчид бидний дөрөв дэхь засаглал хэмээн итгэдэг хэвлэл мэдээлэлийг мөнгөөр боймлож, ард иргэдийг үнэн зөв мэдээлэлээр хангах үүргээс нь хазайлгах оролдлого ил тод хийх болсон нь үндэсний эрх ашигт сөргөөр нөлөөлөх хэмжээнд хүрч байна… дараахь асуудлуудыг УИХ-д нэн даруй оруулж шийдвэрлүүлэхийг Танд хүсэлт болгон уламжилж байна… УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооноос төр, засгийн холбогдох байгууллагуудтай хамтарсан ажлын хэсэг томилж, шалгуулан УИХ-д танилцуулах зэрэг асуудлаар УИХ-аас хаврын чуулганы хугацаанд багтаан холбогдох шийдвэрүүд гаргах ажлыг цаг алдалгүй зохион байгуулж өгөхийг Танаас хүсье” гэжээ.

УИХ-ын гишүүдийн арга тасраад гомдол мэдүүлж суугаа бол байдал үнэхээр ноцтой. Өнөөдөр хэвлэл мэдээллийн улам их орлого уул уурхайгаас ирж байна. Өдөр тутмын сонинуудад нийтлүүлдэг уул уурхайн компаниудын зар сурталчилгаа хэдэн жилийн өмнө хааяа нэг байсан бол яваандаа бүтэн нүүр, сүүлдээ бүхэл секц буюу 4-8 нүүрийг эзлэхэд сонинууд арга буюу тараан байршуулдаг болжээ. Бас төлбөртэй нийтлэлийг дуртай нүүрэндээ дуртай цагтаа оруулдаг. Одоо нийтлэлийн бодлогыг нь  барилцаад эхэллээ. Үүний тулд “хамтран ажиллах гэрээ” гэж маш нууц юм гарч ирэв. Хоёр тал чандлан нууцалдаг тул хэнд ч үзүүлдэггүй. 

Ингээд уул уурхайгаас бага сага дусалж эхэлсэн уул уурхайн мөнгөнөөс дөнгөж амсаад л манай сонин хэвлэлүүд яйраад өгч байна. Удалгүй жинхэнээсээ тэр их мөнгө ороод ирэхлээр яахав? 

Сонины эзэд, эрхлэгчид дуртай, дагаад сэтгүүлчид нь хүчээр дуртай байгаа. Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг сахих үүрэгтэй МСНЭ таг дуугүй.

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 1 Comment »

Гурван жилийн өмнөх хардалт

Posted by Ажиглагч on 2011/05/07

Бараг хорин жил яригдаад бүтэж өгдөггүй нэг ажил бол хэвлэлийн консул буюу зөвлөл. Уг нь сүртэй юм биш. Нийтлэл, нэвтрүүлгээсээ болж торгууль шийтгэлд унах, бүр шоронд ч орж мэдэхээр болсон сэтгүүлчийг торгоон авч үлдэх арга юм. Товчхондоо, гомдол гаргагч хэвлэлийн зөвлөлд хандвал авч хэлэлцээд гомдоосон сэтгүүлчид анхааруулж хүмүүжлийн яриа хийдэг байгууллага. Үүнийг хараад гомдогч тайтгарах учиртай, үгүй бол цаашаа явж шүүхэд хандах эрх нээлттэй. Гүтгэлэг, нэр хүнд, ёс суртахууны хохирол тойрсон маргааныг зохицуулах иймэрхүү механизм  илүүдэхгүй.

Олон улсын жишгээр бол 1. Эзэд, 2. Сэтгүүлчид, 3. Олон нийт буюу тэднийг төлөөлсөн байгууллагууд гурван талаасаа нийлж байгуулдаг. Гурван жилийн өмнө бараг байгуулагдах шахжээ. Гэвч…

2008 оны  4-р сарын 24-нд МСНЭ-ээс Хэвлэлийн ёс зүйн хороо байгуулах талаар хэвлэлийн бага хурал хийсний маргаашаас эхлэн өдөр тутмын сонинууд хэд бичээд нам дарсан билээ.

“Хэвлэлийн консул гээч бай­гууллага наанаа сэтгvvлч­дийн эрх ашгийг хамгаалах байгууллага мэт харагдавч цаанаа томоохон хэвлэлvv­дийг эрхлэгчээр нь дамжуу­лан амыг нь vдэх гэсэн ба­шир арга нуугдаж байх шиг… Хэрэв энэ байгууллага vйл ажил­лагаагаа эхэлбэл vvний эсрэг Хэвлэлийн эз­дийн холбоо байгуулагдахад хvрэх вий…” (“Хэвлэлийн ёс зүйн консул” гээчийн ард хэн байна вэ? Д.Мөнгөндалай “Өдрийн сонин”. 2008/04/29)

“Хэвлэлийн эрх чөлөөтэй орнуудын туршлагаас харахад Хэвлэлийн консулаа хэвлэл мэдээллийн эзэд өөрсдөө санхүүжүүлдэг нь бие даасан байдлаа хадгалахад чухал нөлөө үзүүлдэг байна. Тэгэхээр Хэвлэлийн консулын удирдах бүрэлдэхүүнд Монголын өдөр тутмын сонинуудын холбоо, Монголын сонины холбоо, телевизүүдийн холбоо, МСНЭ-ээс зайлшгүй төлөөлөгч багтсан байх нь сэтгүүлчдийн жинхэнэ эрх ашиг юм” (“Хэвлэлийн консулыг “хадны мангаа” болгомооргүй байна”. Б.Цогнэмэх “Зууны шуудан” 2008/05/06)

“Тэд одоо Хэвлэлийн консул байгуулах юм гэнэ. Тэгээд хэвлэл мэдээллийн эздийг шvvнэ гэнэ. Ж.Мягмарсvрэн,  Б.Ганболд,  З.Алтай… нарын чөлөөт хэвлэлийн эцгvvдийг хэдэн шар сонины эрхлэгч дуртай цагтаа дуудаж байцаахыг мөрөөдөж байна. Ёстой тэд дуудна ч байх, бид очно ч байх” (“Хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөн дээр минь Ерөнхийлөгч та бvv гишгэ”. Л.Мөнхбаясгалан. “Өдрийн сонин”)

Одоо ид хэлэлцэж байгаа Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийн төсөлд Хэвлэлийн зөвлөлийн тухай заалтууд орсон. Энэ удаад өдөр тутмын сонинууд юу бичих нь сонин байна.

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 1 Comment »

Хэвлэл мэдээллийн [эздийн] эрх чөлөө

Posted by Ажиглагч on 2011/05/06

Энэ жил Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрөөр АНУ-ын Freedom House байгууллагаас ээлжит тайлангаа гаргаж манайхыг дахиад хагас эрх чөлөөтэйгээр цоллов. Бүхэлдээ тийм байх. Гэхдээ хэвлэл мэдээллийн нэг эрх чөлөө Монголд бүтэн бий.  Тэр бол эздийн эрх чөлөө.

Эзэд худалдах, худалдагдах эрх чөлөөгөө хэрхэн эдэлж ирснийг бахдаад баршгүй.  Сүүлдээ шийдвэр гаргах, хууль тогтоох түвшинд нэвтэрч хүссэнээ гүйцэлдүүлдэг болжээ. 2006 онд сонин хэвлэлд ногдуулах НӨАТ-ийг цуцлуулсан. 2008 оны эхээр Засгийн газрын хуралдаанаар Зар сурталчилгааны хуулинд өөрчлөлт оруулж хувь хэмжээ тогтоох талаар хэлэлцэхийн өмнөхөн телевизийн эзэд дайрах шахам орж зогсоосон. 2010 онд Архидан согтуурахын эсрэг хуулинд  өөрчлөлт оруулж хоригийг цуцлуулсан. Хамгийн сүүлд сонины эзэд төрийн өмчит “Монгол шуудан” компанийн хэвлэл түгээх шимтгэлийг ээлжит удаагаа бууруулж чаджээ.

Тэд дуртай намын гишүүн байж, дуртай сонгуульд нэр дэвшдэг. Ялагдвал юу ч болоогүй мэт буцаад ирнэ. Ялаад төрд орсон ч эзний эрх чөлөөгөө эдэлсээр. Саяхан ээлжит их хурлаа хийсэн Монголын сонины холбооны удирдлагуудыг дээрээс жагсаахад Ерөнхийлөгч Р.Хадбаатар нь яг одоо нийслэлийн “Улаанбаатар” сангийн гүйцэтгэх захирал, дэд ерөнхийлөгч С.Баярмөнх ГХЯ-ны Дипломат байгууллагын үйлчилгээ, аж ахуйн газрын дарга (магнатаа болиод хэрэндээ л олигархууд болцгоожээ), цаашилбал Л.Нинжжамц Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хорооны хэвлэлийн төлөөлөгч … гэхчлэн жагслаа.  Гэхдээ тэд өгөөмөр улс.  Өөрсдийн эзэмшдэг сонинуудын сэтгүүлчдэд зориулж ЧӨЛӨӨТ сэтгүүлчдийн холбоог байгуулж өгөөд хатавчиндаа томоотой суулгасан юм.

Өнөөдөр Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөлд бүтэн эрх чөлөөтэй орнуудын жишгээр редакцийн хараат бус байдлыг хангах тухай заалт оруулан хэлэлцүүлж байгаа. Харин эзэд “Редакц-эзэнтэйгээ гэрээ байгуулах нь үнэндээ үл бүтэх яриа. Энэ нь эзний оролцоог байхгүй болгоно гэсэн гэнэхэн яриа бололтой. Эзэн нь оролцдоггүй юм бол редакцийг хэн санхүүжүүлэх юм. Санхүүжүүлэхгүй л байхгүй юу. Мөнгөгүй редакц тардаг л байхгүй юу” (“Өдрийн сонин”) гэхчлэн бичүүлж байна.

Сонинуудын холбоо, өдөр тутмын сонинуудын холбоо, телевизүүдийн холбоо эздийнх. Уг нь Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл гэж байдаг. Харамсалтай нь хэвлэл мэдээллийн захирал, дарга, эрхлэгч зэрэг албан тушаалтнуудын мэдэлд явдаг. Ерөнхийдөө эздийн эдэлдэг бас нэг байгууллага юм.

Монгол Улсад хэвлэл мэдээллийн эзэд бүрэн эрх чөлөөтэй.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд, Хэвлэлийн эрх чөлөө | Leave a Comment »

Хотын удирдлага хэвлэл мэдээллийг “найрав”

Posted by Ажиглагч on 2011/03/28

Өнгөрсөн Бямба гаригт Мянганы сорилтын сангийн санхүүжилтээр Баянзүрх дүүргийн нутаг дэвсгэрт, төв замын Улиастайн уулзвараас Налайхын зүгт 20,9 км авто зам  тавихад өртөх айл өрхүүдийн төлөөллийг оролцуулсан санал солилцох анхны уулзалт болсон юм. Олон арван айлын хашаа байшинг шинэ газарт нүүлгэн шилжүүлэх, бас нөхөн төлбөр  олгохыг тойрсон эгзэгтэй яриа өрнөв. Уулзалтанд Нийслэлийн газрын албаны төлөөлөл, Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Батзориг нар оролцохоор зарлагдсан хэрнээ ирсэнгүй. Тэд “чухал ажилтай боллоо” гэсэн нь юу байв?

Энэ өдөр нийслэлийн удирдлага “Хангарьд” ордондоо дүүрэг, харьяа газруудын албан тушаалтнуудын хамт хэвлэл мэдээллийн захирал, эрхлэгч, сэтгүүлчдийг хүлээн авч өдрийг хамтдаа өнгөрүүлжээ. Уламжлалт “Хот ба сэтгүүлч” уулзалтын гуравдахь удаагийнх гэнэ. Нийслэлд энэ жил ноднингийнхоос 3 дахин их бүтээн байгуулалт өрнүүлнэ (хөрөнгө оруулалт тэгэж нэмэгдсэн), хамгийн гол нь Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт 7-р хорооллын барих газрын айлуудыг нүүлгэнэ, цаадуулдаа үнэн зөв мэдээлэл өгөөрэй гэсэн утгатай яриа болжээ.

Үнэн зөв мэдээлэл аль вэ? Нийслэлийн Засаг даргын орлогч Ц.Цогзолмаа, бид иргэдийн газрыг нь чөлөөлүүлэх замаар утаатай тэмцэх, орон сууцжуулах гэж байхад нэг айлын хашааны газрыг 10-хан саяар авна гэсэн ам дамжсан худал мэдээлэл тарсан. Үгүй, бид нэг өрөө байр олгохоор ярьж байна, ийм байр зах зээлийн ханшаар 40 орчим сая төгрөг байгаа гэж өмнөхөө давтлаа. Ямар нэгэн аргачлал, тооцоо судалгаа, дүрэм журам танилцуулсангүй.

Хашааны газрыг 40 саяар тулгаж авахаар шийдэв үү? Энэ бол Баянзүрх дүүрэгт ч хамаатай. Иргэд мэдээж зөвшөөрөхгүй. Иймээс хэдэн жилийн турш иргэдтэй уулзаж яриа хэлэлцээр эхэлж зүрхлэхгүй,  оронд нь хэвлэл мэдээллийг ээлжит удаагаа найрлаа. Тэдний гараар могой бариулах гэв үү? Иргэд нийтийн эрх ашгийг  бодохгүй, дэндүү ихийг нэхэж хувиа хичээж байгааг илчлэх ёстой болох нь.

Уулзалтын оройноос олон нийтийн телевиз тэргүүлэн “Жилд нэг удаа хот, сэтгүүлч хоёр зөвлөлддөг юм” хэмээн гайхуулсан бол сонинууд “Хотын удирдлагууд ба сэтгүүлчдийн хишиг өдөр” гэх мэтээр нялуурав.  Уулзалтын дараа тэмцээн зохион хөгжилдсөн гэнэ.  Засаг дарга чамгvй сайн сагсчин, теннисчин болохыг бүгд цохон тэмдэглэжээ.  Гэрэл зурагчид Г.Мөнхбаяр дарга бөмбөг оруулсан тэр моментийг түүхэнд үлдээж чадав.

Ингээд монголын хэвлэл мэдээлэл бараг бүгд очсон мөртлөө юуг ч чангахан асууж зүрхлэхгүй, шинэ юм огт мэдэж чадалгүй зүгээр л бөөн баяр буцжээ. Зөвхөн “Өдрийн сонин”-д уулзалтын талаар бус “Иргэд: Газрыг минь яаж авмаар байгаа хэлж, ярилцаач” гарчигтай сурвалжлага нийтэлсэн байлаа.

Харин хотын дарга нар сэтгүүлчдийг эргүүлээд зав алга.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 4 Comments »

С.Батболдын ярилцлагын талаар элдвийг сэтгэж болохгүй …

Posted by Ажиглагч on 2011/03/25

Сүүлийн саруудад зурагт үзэхэд Ерөнхий сайд C.Батболдын оролцоогүй их бага хурал, чуулган, зөвлөгөөн, ойн баяр, ёслол, шалгаруулалт, үзэсгэлэн, яармаг үлдсэнгүй. Ганц нэг үлдсэн байж болзошгүй, тэгвэл телевизүүд зөвхөн Батболдтойг л үзүүлсэн байх. Өнгөрсөн долоо хоногт тэрбээр Солонгос руу айлчлалаар одсон хэрнээ телевизийн дэлгэцнээс салаагүй юм. Инчонд газардаж онгоцны хаалгаар гарч ирмэгцээ монголчуудтайгаа уулзахаар явсныг бараг бүх телевиз шууд дамжуулах мэт сэтгэгдэл төрөв. Тийм олон сэтгүүлчийг дагуулжээ.

Бас Солонгос явахаасаа өмнө хоёр том ярилцлага үлдээгээд явсан нь саявтар зарим нөхдийн ярилцлагад С.Батболд Бороогийн алтыг “Бороо гоулд”-той хавсайдаж, харин “Чингэс” зочид буудлыг ганцаараа залгисан тухай үг, өгүүлбэрүүд дахин орж тэр нь TV9-өөр нэвтэрсний няцаалт юм. Эзгүй хооронд нь бид уншиж судлах ёстой.

Эхлээд 3-р сарын 16-ны Лхагва гаригт 21.30 цагаас МҮОНТ-ийн “Ярилцлага” нэвтрүүлгээр Монгол Улсын Ерөнхий сайд орлоо. С.Батболд өөрөө ирээгүй, харин сэтгүүлч Мөнхтөр өрөөнд нь очиж урт ярилцлага авснаа үзүүлж маргааш нь давтжээ. Ингээд монголчуудад хот, хөдөөгүй үзүүлж чадлаа.

   

Гэхдээ л зарим нөхөд залхуураад үзээгүй байж магад тул “Өнөөдөр” сонинд дараачийн том ярилцлага өгснийг 3-р сарын 21-ны дугаартаа “С.Батболд: Өнгөрснийг шүүхээ больё. Мөрөөдөл ярихаа цэглэе. Урагшаа л харъя” гарчигтайгаар олон нүүр дамжуулан нийтлүүлжээ. Оршил нь: Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболдтой уулзлаа. Хөгжил дэвшлийг зорьсон монгол түмний их нүүдлийн нэгэн хөтөч нь болж яваа түүний санаа бодол, түүний тэргүүлсэн Засгийн газрын бодлого зорилтыг хөндөж бид ярилцав. Баахан урт ярилцлага болсон байж магадгүй. Гэхдээ хэвлэлээр тэр бүрий гараад, яриад байдаггүй Ерөнхий сайдаас асуух, сонирхох зүйл их байлаа. Уншигчид маань уйдахгүй биз ээ”

“Хэвлэлээр тэр бүрий гараад яриад байдаггүй” Ерөнхий сайд маань эхнэр хүүхдээ хүртэл залхтал урт ярьсан мөртлөө Бороо, “Чингэс”-ийн талаар өмнөхөө давтлаа. Ядахдаа “Бороо”-гаас яг хэдийг унагаснаа хэлбэл сонин байхсан. Даанч “өмнөхийг мартах”-ыг сануулаад цаашаагаа тэртээ тэргүй хийх ёстой ажлаа эх захгүй тайлагнасан ярилцлага байлаа.

Гэхдээ телевиз үздэггүй, сонин ч эргүүлдэггүй, Интернэтэд цаг нөхцөөдөг иргэдийн толгойд С.Батболдын үгийг яаж суулгах вэ? Сайтад тавьчихлаар бөөн эрх чөлөө эдэлсэн нөхдүүд зөв буруу бичээд салахгүй.

Гэхдээ арга олжээ. Дээрх ярилцлагыг тэр өдөртөө www.news.mn сайтад ямар нэгэн тайлбаргүйгээр нийтлүүлэв. “Өнөөдөр” сонин өөрийн сайтад ч оруулаагүй мөртлөө бусдад харамгүй зөвшөөрчээ.  Сэтгэгдэл? Бичиж болохгүй. Та “Сэтгэгдэл” гэсэн цэсэн дээр мянга дараад ч нээгдэхгүй.

Ерөнхий сайдын ярилцлагыг үүнтэй нэгэн зэрэг www.shuud.mn сайтад нийтлүүлэв. Сэтгэгдэл? Мэдээж “шууд” хаачихсан. Тийм цэс байх ч үгүй.

Тэгвэл хамгийн олон уншигчтай гэгддэг gogo.mn  сайтад яаж нийтлүүлэх нь сонин байлаа. Хэд хоног азнаад тун бүтээлчээр сэтгэж “Бороо гоулд”-той холбоотой хэсгийг товч тайлбарлан оруулав. Гэхдээ “Төлбөртэй мэдээ” гэж бичээд С.Батболдын ярилцлага тойрсон пиарыг илчлээд хаячихжээ.

Сэтгэгдлийг яасан бол? Ингэсэн байна. Өөрөөр бол төлбөр төлөхгүй байсан биз.

Posted in "Өнөөдөр" сонин, Вэб сайт, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 2 Comments »

Гурван өдөр, хоёр шөнө

Posted by Ажиглагч on 2011/03/18

Хэзээ хойно зарим өдөр тутмын сонинууд  гэнэт сэрж “Ийгл”, ялангуяа “Шууд” телевизийг  Японы газар хөдлөлт, цунамийг дэвэргэлээ хэмээн буруутгаснаар тэднийг дахин рекламдаж орхив. Өдөр тутмын сониныхон, бас телевизийнхэн хүртэл дээрх хоёрыг үзэж суусан нь илт мэдэгдэж байна.

Шүүмжлэх юм мэдээж зөндөө. Бие биенээ давах гэсэн “Ийгл” ба “Шууд”-ын хөтлөгчдийн ам халж бараг л газар хөдлөхөөс өрсөж Японоос шууд дамжуулж эхэлсэн мэт ярьсан тал бий. Шууд нэвтрүүлгүүд Баасан гаригаас эхлэн нийт гурван өдөр, хоёр шөнө үргэлжилсэн, гэхдээ Бямба гаригийн шөнө Улаанбаатарт газардах МИАТ-ийн онгоцыг сахиж сурвалжилсны дараа өөрсдөө ч цуцаж, бас залхаж эхэлсэн юм.

Ням гаригт “Ийгл” телевиз бас л шууд, гэхдээ Японоос биш, Спортын төв ордноос сагсан бөмбөгийн “Спрайт ” лигийн тоглолтыг дамжуулж, бас христийг сурталчилах үүрэгтэйгээ ч санажээ. Японы тухай мэдээлэл тасраагүй, гэхдээ илт цөөрч, хөндлөнгийн тайлбарууд зонхилох болж жишээлэхэд, АЦС-ийн тухай мэргэжлийн тайлбарыг AP агентлагаас орчуулан үзүүлж, бас энэ сэдвээр академич Б.Чадраатай ярилцжээ.

Харин “Шууд” телевиз цааш чадлаараа тэссэн юм.  Хандив цуглуулахыг уриалах зэргээр юу эс хийв. Кабелийн жижигхэн телевиз мөртлөө  сурвалжлагчаа МИАТ-ын онгоцоор Япон руу нисгэж мэдээ сурвалжлага авчруулав. “Японд байгаа хүмүүстэйгээ ярьсан хүмүүс бидэнтэй холбогдож мэдээлэл өгөөч” гэхчлэн шууд ярилцлагаа унтраахгүйг ихэд хичээв. Мэдээж “Ийгл”-ийн эхэлсэн нөгөө “нэг аймгийн нутаг дэвсгэрийн” асуудал гол сэдэв байлаа. Гэхдээ л өмнөх мэдээ, сурвалжлага, түүний дотор үзэгчидтэй хийсэн ярилцлагуудаа байн байн давтах болж Ням гаригийн оргил цагаар гэнэт Японыг орхиж 21.25-аас ”Ирж яваа цаг” монголын уран сайхны кино үзүүлээд амарсан юм. “Шууд” телевизийн “Ийгл”-ээс илүү гэвэл www.shuud.mn сайттайгаа хоршиж тэндээс мэдээ, сэтгэгдэл зэргийг шууд авч, эфирт уншиж барахгүй текст, жагсаалтыг тэнд байршуулж байсан юм.

Тэр өдрүүдэд “Ийгл”, “Шууд” хоёр хэтрүүлсэн байх, гэхдээ хэн мэдлээ. Японд суугаа үр хүүхдээ нэхсэн аав ээж нар утасдаад, МИАТ-ийн онгоц хоосон буцаж ирээд, атомын цахилгаан станц дэлбэрэхээр завдаад, Чернобыль бодогдоод …

Бидний үздэг 20 шахам монгол сувгаас зөвхөн кабелиар явдаг жижиг хоёр телевизийг гоочлоод яахав. Хэнээс ч захиалга аваагүй, мөнгө төгрөг нэхэхгүйгээр алдаж оноод ажлаа хийсэн байна. Тэр хэдэн өдөр чадаагүй “том”-чууд өөрсдийгөө хичээнэ биз ээ.

“Ийгл”, “Шууд” хоёр үнэхээр “айлгаж” чадсан шүү!  Тэдний эхэлсэн яриаг бусад телевизүүд өлгөж авсан, шууд утас ажиллуулж дууриасан, бас хөгжөөсөн. NBS-ын сурвалжлагч гудамжинд гарч “Японд нэг аймгаа түрээсэлбэл аль аймаг дээр вэ?” гэсэн асуулт тавихад зарим нь бүр итгэчихсэн “би эрх мэдэлтэй хүн биш … ярьж байгаад шийдэх биз”  хэмээн хариуцлагаас мултарч харагдсан.

Posted in Ийгл телевиз, Нийтлэл, нэвтрүүлэг, Шууд ТВ | Leave a Comment »

Х-ТҮЦ хамтлаг телевизүүдийг шүүмжлэв

Posted by Ажиглагч on 2011/02/05

Наадмыг санахгүй байна, харин шинэ жил, цагаан сарын өдрүүдэд телевиз сахихад хамгийн сайхан зугаа бол Х-ТҮЦ-ийн ээлжит хошин шог байдаг. Энэ цагаан сараар TV9 телевиз “Эгч дүүс” нэртэй шинэ хөтөлбөрийг үзүүллээ. “Гарын таван хуруу”-наас ч олон дүүтэй эгчийн (И.Одончимэг тогложээ) гэрт болсон  явдал.  Бүтэлтэй бүтэлгүй дүү нар нь цувран ирж мөнгө төгрөг нэхэн эрхэлж байтал бас нэг дүү нь цэцгийн баглаа тэвэрч телевизийн сурвалжлагч, зураглаач хоёрыг дагуулан орж ирлээ. “Баярлалаа” нэвтрүүлгийнхэн   гудамжинд тааралдаж цэцэг гардуулаад дагаж ирсэн гэнэ. Хэн нэгний хамт ойр дотнын хүн дээр нь гэнэтхэн очиж сюрприз барилцан баяр талархлын үгс, дуслах нулимсыг харуулдаг ийм нэвтрүүлэг UBS, C1 зэрэг хэдэн телевизэд байдаг санагдана.

Камер ажиллаж эгчийн тухай дуу эгшиглэж Аглуу дүү тэргүүлэн баахан хөгжөөсний эцэст сурвалжлагч залуу “Гоё болж байна. 15-20 минутийн нэвтрүүлэг бараг болчихно. За тэгээд тооцогоо хийгээд дуусгая даа” гэлээ. Цаашаа өрнөсөн яриа: 

– Төлбөртэй нэвтрүүлэг юм уу?

– Төлбөргүй юм гэж хаана байсан юм. Зах зээлд бүх юм төлбөртэй болсоон, миний дүү. 80 мянган төгрөг болно. Наад цэцгийг чинь 35 мянгаар авсан, та нар яахав 30 мянган төгрөг бодоод өгчих…

– Надад та нар өөрсдөө цэцэг…

– Бид ийм нэвтрүүлэг хийж мөнгө олдог юм ш дээ.

– Төлбөртэй гэж хэлэхгүй яасан юм бэ? Тэвэл би орохгүй л байх байсан  шдээ…

– Ямар сонин юм бэ? Мөнгө төгрөгийг асуухад яасан юм бэ?

Сайхан сэтгэлтэй Одончимэг эгч “Яахав яахав. Зөндөө гоё юм боллоо. Эгчийнхээ цүнхийг аваад ир. Өгнө өгнө” гэсээр мөнгийг нь төллөө. Яриа цааш хэсэг үргэлжлэв. 

– Хэзээ гарах юм бэ?

– Танайх кабельтай юу? Кабельтай бол юу яачих за юу… Цагаан сарын үеэр л гарах байх. Цагаан сараар та кабелиа солиод л үзээд бай. Бид хоёр монтажлах студээ олчих юм бол аль нэг телевизээр гаргачихна, за юу.

– Гарах юм уу?

– Гарнаа гарна. Та бүр гоё гарна.

– Ямар сувгаар гарах юм бэ?

– Аль нэг сувгаар нь гарна аа. Та сувгаа солиод л үзээд бай за юу…  

Ингэж санаандгүй X-ТҮЦ-ийнхэн манай телевизүүдийн нэг нууцыг задалчихав. Телевизэд ажилладагүй, студи ч байхгүй хоёр нөхөр мөнгө олж байгаагаар дүрсэлсэн ч жинхэнэ амьдрал дээр том телевизүүд өөрсдөө яг ингэж мөнгөөр баярлуулдаг билээ.  Бүр албан ёсны тарифтай. 

Монголын хошин шогийн №1  хамтлаг болох Х-ТҮЦ цаашид энэ мэтээр ахиухан “улс төржөөсэй”.  Хөгжилтэй, будлиу, согтуу, хазгар, тэнэг, ховдог, гэнэн, сагсуу жирийн монгол хүнийг бусад хамтлагуудын хамт заримдаа хүйсээ хүртэл сольж байгаад олон жил даапааллаа. Хөгжилтэй сайхан байлаа. Хэдэн сарын турш тоглоход Соёлын төв өргөө, МҮЭ-ийн Соёлын төв ордон зэрэг дүүрдэг урлаг болгож чадлаа. Харин одоо худлаа ярьдаг, хоосон амалдаг, шоуддаг (Байнгын хороодын хуралдааныг санацгаая!) улс төрчид, сайд дарга нарын ээлж болсон баймаар. 

Магадгүй хошин урлагийн жанрын хууль сэтгүүл зүйнхээс өөр байх. Гэхдээ л …

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар", TV9 телевиз | 3 Comments »

Рекламанд дарлуулсан “Зэрэг цохилох зүрх”

Posted by Ажиглагч on 2011/01/31

Энэ сард орой болгон UBS телевизээр оросын “Зэрэг цохилох зүрх” олон ангит кино гарч дууслаа. Үзэгчид киноны сайхнаас илүү реклам сурталчилгааных нь уртыг нь гайхан биширчээ.  Зөвхөн киноны дундуур биш, кино өмнө хойно пиг реклам. Үзэгчид кино эхлэхийг хүлээж дэлгэц ширтэн суугааг тааруулан бөөндөж шахдаг аж. Нэгдүгээр сарын 30-ны үдэш нэг иймэрхүү байлаа. 

Эхлээд мэдээ, сурвалжлагаасаа дутахааргүй олон реклам бизнес мэдээтэй “City news” сунжирч дуусав. Дараа нь?

22.03. Рекламууд эхлэв (20 минут үргэлжлэв)

22.23. “Зэрэг цохилох зүрх” кино эхлэв (10 минут үргэлжлэв)

22.39. Реклам эхлэв (18 минут үргэлжлэв)  

22.57. Кино үргэлжлэв (13 минут үргэлжлав)

23.10. Реклам эхлэв (16 минут үргэлжлэв)

23.26. Кино үргэлжлэв. (18 минут үргэлжлэв)

23.44  Кино дуусав

Араас нь реклам, “Шар айраг” хамтлагийн дууны клип (5 минут)

23.49. Business News нэртэй реклам сурталчилгааны нэвтрүүлэг (20 минут).  

(Бас 2011.01.22-ны  өдөр иймэрхүү байжээ. Эхлээд 30 минутын реклам явлаа. Дараа нь 23.32 – “Дышим вдвоем” кино эхлэв. 23.47- Реклам эхлэв. 00.07 Кино эхлэв. 00.24 – Реклам эхлэв. 00.43 – Кино эхлэв. 00.55 – Кино дуусав)

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 6 Comments »

Телевизийн зар сурталчилгааны хэмжээ 2010 онд хоёр дахин өсчээ

Posted by Ажиглагч on 2011/01/28

Дэлгэрэнгүй танилцуулгыг дор үзнэ үү.

Read the rest of this entry »

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 7 Comments »

Сэтгүүлчид дийлэв

Posted by Ажиглагч on 2011/01/22

Монголын сэтгүүлчид анх удаа бие даасан хүч байж чадахаа харуулж хэвлэл мэдээллийн эзэд нь ганц үг ганхийгээгүй ч УИХ-ын Дэгийн тухай хуулийг буцаан өөрчлүүлж байнгын хорооны хуралдааныг дахин нээлттэй болголоо. Хоёр намын хэдэн эсэргүү гишүүд сөрөг хүчний үүрэг гүйцэтэсний ачаар чадлаа.

Хэрвээ нээгээгүй бол яах байсан бэ?  Даваа, Мягмар, Лхагва гаригийн бүх хуралдаанууд хаалттай, улмаар парламентын сэтгүүлчид ихэнхдээ УИХ-ын чуулганыг биш, энэ тухай хэвлэлийн хурлуудыг  сурвалжилдаг хүмүүс болж хувирах байлаа. “Та нар байнгын хорооны хуралдаанд биеэрээ суухгүй ч бүх мэдээллийг авна” гэж мэхлэхийг оролдсон ч хуралдааны протокол, бичлэгийг  өгөх эсэх, өгвөл хэзээ яаж гэдэг талаар хуулинд юу ч байгаагүй билээ.

Хэвлэлийн эрх чөлөө бол тэмцэл. Тэд хаах, сэтгүүлчид нээх эсрэг тэсрэг ашиг сонирхолтой хүмүүс. Энэ удаад сэтгүүлчид дийлэв.

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 1 Comment »

Сэтгүүлчдийг гарга! Камертай нь!

Posted by Ажиглагч on 2011/01/10

Оны өмнөхөн УИХ-ын чуулганыг сурвалжилдаг сэтгүүлчдийг нэгтгэсэн Парламентийн сэтгүүлчдийн холбоо УИХ-ын тамгын газрынхантай нийлж олон улсын “Найрамдал” зусланд сайхан амарчээ.  Эхлээд бие биенээ хэсэг магтаж дараа нь “Шонхор”, “Бүргэд”  багуудад хуваагдан спортоор өрсөлдсөн байна.

Гэхдээ энэ амралтын оргил үйл явдал нь Парламентын сэтгүүлчдийн холбооноос УИХ-ын Тамгын газрын дарга Ц.Шаравдоржид сэтгүүлчдийн ажиллах нөхцлийг бүрдүүлэхэд онцгой анхаарч парламентын сэтгүүлчдийн бүтээлийг нэгтгэсэн товхимол, баримтат кино бүтээхэд дэмжлэг үзүүлсэн тул оны шагналаа гардуулжээ. Дахиад нэг өргөмжлөл!

Ингэж нялуурч байх тэр мөчид парламентын гал зууханд чанагдаж байсан УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн төсөлд сэтгүүлчдийг байнгын хорооны хуралдаанд “камертай” байтугай камергүй ч оруулахгүй болж байгааг Шаравдорж дарга дотроо санаад хөх инээд нь хүрч зогссоноос зайлахгүй. 

Хамгийн эгзэгтэй хуулиудыг “амжуулдаг” тэр аргаар оны сүүлчийн өдөр УИХ-аар дэгийн тухай хуулийг гэнэдүүлэн батлуулав.  Өнөөдөр хамгийн ардчилагч, эрх чөлөөсөг гишүүд хүртэл ийм заалт орсныг санахгүй, “хэрвээ мэдсэн бол барьж аваад сэтгүүлч та нартаа тушаачихгүй юу?” хэмээн ярьж сууна.  Эрчим хүч хэрэглэгчид,  шударгаар татвар төлөгчид, сонгогчид, жирийн иргэд ордны гадна учраас дандаа чадуулдаг. Харин сэтгүүлчид аз таарч ордон дотор сууж байсан тул бөөн шуугиан дэгдээлээ. Ажил нь тэр юм чинь. Маргаашнаас нь байнгын хороодын дарга нарын хэвлэлийн хурлыг бойкотолж эхлэв. Тэд анх удаа улс төрчдөөс асуухгүйгээр хүчээ харуулав.

Яагаад? гэсэн асуултанд УИХ-ын гишүүд хариулахдаа, камер хараад өөрийн эрхгүй шоуддаг, улс төрждөг, бас хамраа ухдаг учраас гэснээс өөр тоймтой юм хэлээгүй. Хуруугаа хамраасаа аваад л шийдчих амархан асуудал. Улс төр бол хариуцлагатай, гэхдээ тэр чигээрээ шоу. Камер хараад хэл орж, хэл амаа билүүдсэн болгон муу биш. Хэн нь хэн болохоо харуулна. Улс төрчид мөртлөө улс төржихгүй байж болох уу?  Өөр нэг улс төрч – Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Дэгийн тухай хуулинд хориг тавиагүй хэрнээ УИХ-ын дарга  Д.Дэмбэрэл, байнгын хорооны дарга Ж.Сүхбаатар нарыг дуудаж хуулиа өөрчлөхийг үүрэгдэх далимаар бяцхан лекц уншиж “сайхан” шоудахыг харав.  Тэглээ гээд энэ гурвын уулзалтыг хаалттай хийх байсан уу?

Хэдэн жилийн өмнө УИХ-ын чуулганы хуралдааны танхимаас сэтгүүлчдийг гаргаж тусгай өрөөнд дэлгэцийн өмнө суулгасан бол яг одоо байнгын хорооны хаалгыг тас хаачихаад байна. Тэр ч бүү сэтгүүлчдийн туршлага, мэргэжил, боловсролыг харгалзан УИХ-аас нэр зааж сурвалжлах эрх олгоно гэсэн заалт оруулжээ. Арай л даварсан санаа. Энэ бүгдээс хандлага харагдаж байгаа биз?

Сэтгүүлчид салахгүй нэхсэний хүчинд Дэгийн тухай хуулийг бага сага засахаар боллоо. Яаж? Байнгын хорооны хуралдаанд хэвлэл мэдээллийнхэн та нар суугаад яахав, оронд нь бичлэг, эсвэл протоколыг өгье гэж магадгүй. Сэтгүүлчид бол түүхчид биш юмсан. Эсвэл камергүй ороод сууцгаа гэж болох… Харамсалтай нь энэ бүхнийг ажлын хэсэг, байнгын хороогоор хаалттай хэлэлцэнэ. Дараа нь нэгдсэн хуралдаан дээр “цагаан утас” ажиллуулж гаднаас дуудлага авахгүй л юм бол саналаа хэлэх бас л боломжгүй. 

Санаснаас, парламентын сэтгүүлчдэд халамжтай нөгөө дарга хаачив аа? Өргөмжлөлөө буцааж авалтай.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар", Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Эрх чөлөөнүүдийн оочир …

Posted by Ажиглагч on 2011/01/09

МҮОНТ-ын 18 цагийн мэдээ “Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хууль УИХ-аар батлагдаж чадалгүй олон жил өнгөрлөө” гэж эхэллээ. Андуурч байна. Араас нь УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлээс тодруулга авахад тэрбээр зарим зүйлийг бас л “эндүүрч” ярилаа.  Сийрүүлбэл,

Хаврын чуулганд хэвлэлийн эрх чөлөө болон мэдээлэл олж авах, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн холбогдолтой хуулиудыг УИХ гаргаагүй байгаа л даа. Энэтэй холбоотой хуулийн төслүүд бол бид нар хэд хэдэн чуулганаар хэлэлцэх гээд бас амжилтанд хүрээгүй. Зарим хуулийн төслийн талаар манай сэтгүүлчид та бүхэн бол бас эсэргүүцэл илэрхийлсээр байгаад, ийм байх ёсгүй гэсээр байгаад бас хэлэлцэх асуудал нь хоёр ч удаа чуулган дамжаад байж байгаа шүү дээ. Ер нь ингээд асуудал ярих болохлоор заавал ийм л байх ёстой гээд байвал тэр түвшинд нь хүргэх, тал талдаа энэ асуудлаа ойлголцохын тулд  асуудал хойшлогдоод байгаа болохоос биш уг нь ч бас боловсруулагдсан асуудал бидэнд бий л дээ…”

Ойлгомжгүй ярьсныг нь яаж ийгээд  ойлгов.  Нэр дурдсан баахан хуулийг УИХ батлах гэхэд муйхар сэтгүүлчид нураагаад өдий хүрсэн юм байна. Үнэн хэрэгтээ Мэдээллийн эрх чөлөө буюу мэдээлэл авах эрх чөлөөний тухай ганцхан хуулийн төслийг шинэ УИХ-ын чуулган болгоны хэлэлцэх асуудлын төлөвлөгөөнд үзүүлэн шиг оруулдаг болоод арав шахам жил өнгөрчээ. Сэтгүүлчид юун саад хийхтэй манатай. 2004 оноос өмнөхийг орхиё гэж бодоход түүнээс хойш  зөвшилцөөд юу хүссэнээ чаддаг болсон эрх баригчид зүгээр л хүсээгүй хэрэг.  

УИХ-д орж ирээд, тэр тусмаа сэтүүлчид гацаасан хэвлэл мэдээллийн өөр хууль байхгүй. Гэтэл ингэж мэдэн будилсан нь ямар учиртай вэ? Ийм учиртай. 

Бүр 1998 онд батлагдсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн төслийг Ерөнхийлөгчийн санаачлагаар ноднин боловсруулж энд тэнд хэлэлцүүлж эхэлмэгц ХЗДХЯ гэнэтхэн сэрж Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн тухай хуулийн төслийг гаргаж ирлээ. Эхний хувилбарыг үзэхэд,  редакцийн дотоод дүрмэнд юу юу оруулахыг хүртэл заасан, хэнийгээ яаж нэрлэхийг “мэдээлэл түгээгч” гэхчлэн хэлж өгсөн байна лээ. 

Одоо дээр дурдсан төслүүд өрсөлдөж байна гэж хэлэхэд болно. Хамгийн эрчтэй яваа нь сүүлчийнх. Д.Дэмбэрэл дарга эхнийхийг гаргаагүй байж оочир дайруулж магадгүй. Харж л байя.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Батболдгүйгээр нар харахуй…

Posted by Ажиглагч on 2011/01/03

Шинэ оны анхны өглөөний нар харах ёслол Улаанбаатар хотоос баруун урагшаа 100-аад км-ын зайтай Хангай өртөөнд болдог. Голдуу жирийн иргэд, бас жуулчид баярын шөнө унтахгүйгээр, эсвэл хугаслан босч 05.30-аас вокзал дээрээс галт тэргэнд сууж явсаар тэнд хүрч 8 цагаас хойхно намхан уулсын цаанаас улаан наран өндийхийг нүд салгалгүй ширтэхдээ өөрийн эрхгүй сэтгэл хөдөлж өөдрөг сайхныг бясалгаж зогсдог учиртай юм. Ийнхүү хэсэг бужигналдаад дахин галт тэргэндээ сууж буцдаг уламжлалтай. 

Харин энэ жил Ерөнхий сайд С.Батболд бараа бологсодтойгоо тэнд заларч төрийн далбаа мандуулснаар бас нэгэн тахилга болгон хувиргав. Яах гэж? Телевизээр гарах гэж!  Тэр өдөр, үдшийн телевизийн сурвалжлагуудыг  үзэхэд нар бүдэгдүү, харин Ерөнхий сайд тод сайхан харагдав. Нар тэнгэрт дув дуугүй мандаж (түүнд гарч орохоос өөр хийдэг ажил байх биш) төдөлгүй дэлгэцнээс хасагдсан бол Ерөнхий сайд Засгийн газрынхаа  хийсэн ажлын тайлан, бас зорилтыг багтаасан мундаг үгээрээ түүнийг орлов.

Ядахдаа нарыг С.Батболдгүйгээр хардаг байхсан. Бас тэртээ тэргүй мандах нарыг заавал тийшээ очихгүйгээр Улаанбаатартаа хардаг болохсон.

Ерөнхий сайд буцахдаа Улаанбаатар өртөөнд “саатаж” Монголын төмөр замын ажлыг дүгнэсэн цуглаан хийж илтгэл тайлан өрнүүлсэн байна. Яах гэж? Бас л телевизээр гарах гэж! Тэрнээс биш төмөр замын шинэ дарга Очирхүүг дуртай цаг, минут, секундэд дуудаж илтгэлийг нь сонсож үүрэг даалгавар өгч чадахсан.

Хэдхэн цагийн өмнө буюу 2010 оны сүүлчийн үдэш.  Айл өрх бүр шинэ оноо угтахаар бэлтгэж байсан 21-22 цагийн үед МҮОНТ-ийн дэлгэцийг Ерөнхий сайд С.Батболд бүтэн цаг гаруй эзэгнэж нөгөө ярьдаг юмаа мянга нэгдэх удаагаа давтах нь тэр.  Бид сонсохоос залхаж байхад тэр ярихаас залхдаггүй юм байна.

Баярын өдрүүдэд олон нийтийн телевизийн “Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөрийн үндсэн хэсэг нь Засгийн газар, яам, агентлагуудын 2010 оны ажил, 2011 оны зорилтыг тоочсон тайлбарууд байжээ. 12-р сарын 31, 1-р сарын 1,2-ны үдэш сайд, дарга нар албан өрөөндөө МҮОНТ-ийн сурвалжлагчийг хүлээн авч ярилцлага өгч харагдсан гээд төсөөл дөө! Гэхдээ гол дүр нь С.Батболд өөрөө. Зурагтаар гарсан шинэ жилийн бүх арга хэмжээ, өргөмжлөл гардуулах ёслол, найр наадмын оройд тэр заларч байв.

Тэрбээр үүгээрээ он солигдох мөчид ард түмэндээ хандаж үг хэлэхдээ аяга сүү өргөж шоудсан (арай дэндэнэ ээ! Оргилуун дарс уугаад согтсон, архинд орсон хүн гэж сонсоогүй юм байна) Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг хүртэл ардаа орхиж чадлаа.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 2 Comments »

“Шилдэг улс төрч” хэмээх дон

Posted by Ажиглагч on 2010/12/30

Засгийн газрын хэвлэлийн албанаас тараасан “Ерөнхий сайд болон түүний “цэргүүдийг” шилдгээр тодруулжээ” гэсэн уран сайхан гарчигтай хэвлэлийн мэдээ “Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболдыг 2010 оны шилдэг улстөрч хэмээн тодруулжээ” гэж эхлээд “Монголын Сайтын холбоо, “Өөрсдийнхөө төлөө өөрсдөө” төрийн бус байгууллага, Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах тандалт судалгааны төвөөс шалгаруулсан энэхүү шилдэг 10 улстөрчийн жагсаалтад Монгол Улсын Тэргүүн шадар сайд Н.Алтанхуяг, Шадар сайд М.Энхболд, Сангийн сайд С.Баярцогт нар багтжээ. Хамтарсан Засгийн газрын дөрвөн сайд оны шилдэг улстөрчөөр шалгарсан нь энэ Засгийн газрын хэрэгжүүлж буй бодлого, үйл ажиллагаа олон нийтэд хүрч, иргэдийн амьдралд ойрхон тусч байгаагийн илрэл гэж зохион байгуулагчид үзэж байгаагаа “Шилдэг, шударга 10 улстөрч”-дөд өргөмжлөл гардуулахдаа хэллээ” гэсэн байна.

Ямар учиртай судалгаа болохыг сонирхож бяцхан хайлт хийгээд зарим сонин хачин зүйлийг анзаарав. 

Нэгдүгээрт, Ерөнхий сайд C.Батболд зөвхөн хоёрдугаарт орсон юм байна. Харин Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж тэргүүлжээ.  Засгийн газрын мэдээнд энэ тухай огт байхгүй. Бүрэн жагсаалт энэ байна:

1. Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж
2. Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга С.Батболд
3. УИХ-ын гишүүн, Ерөнхий сайд асан С. Баяр
4. УИХ, ЗГ-ын гишүүн, Тэргүүн шадар сайд, АН-ын дарга Н.Алтанхуяг
5. УИХ, ЗГ-ын гишүүн, Сангийн сайд С. Баярцогт
6. УИХ, ЗГ-ын гишүүн, Шадар сайд М.Энхболд
7. МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүх
8. УИХ-ын гишүүн, УИХ дах АН-ын бүлгийн дарга Ч. Сайханбилэг
9. УИХ-ын гишүүн, З.Энхболд
10. УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол, УИХ-ын гишүүн Лу. Гантөмөр

Хоёрдугаарт, зүгээр нэг шилдэг биш, харин “Шилдэг, шударга улс төрч-2011” гэсэн шагнал юм.  Харин Засгийн газрын хэвлэлийн алба “шударга” үгнээс ичингүйрч эхэндээ шууд хасч сүүлдээ хальт дурьдсан нь зугаатай. Дэргэд нь байдаг хүмүүс илүү сайн мэддэг биз ээ. 

Гуравдугаарт, “Ард түмэн, сонгогч олны холч ухаан, үнэнийг олж, учрыг тунгаадгийг мэдэрсэн 60 мянга гаруй иргэд дотоод, гадаадаас энэ удаагийн онлайн сайтуудын судалгаанд идэвхтэй оролцсон” гэхчлэн танилцуулсан судалгааг зохион байгуулсан Монголын Сайтын холбоо, “Өөрсдийнхөө төлөө өөрсдөө” төрийн бус байгууллага, Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах тандалт судалгааны төвийн хаяг, танилцуулга олдсонгүй. Нууц байгууллагууд бололтой. Тэр судалгааны материалыг үзэхсэн.    

Дөрөвдүгээрт, шагнал гардуулж байгаа хүмүүсийн дунд ноднин Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр Н.Энхбаярын сурталчилгааг TV9 телевизээр явуулж хөглөсөн Цогтгэрэл байхаа, тэр залуу харагдана.

Сонгууль ч дөхлөө. Хэдэн залуу худлаа нээрээ юм зохиож томчуудтай гар барьж тодрохыг хүссэн биз. Тэглээ гээд манай төрийн өндөр албан тушаалтнууд тэдний зоргоор, судлахгүйгээр, илт бялдууч өргөмжлөлөөс огт сэжиглэхгүйгээр Төрийн ордонд ярайтал номхон зогсчихсон, хүндэтгэлтэйгээр угтан авч хамтдаа хөөрцөглөх юм даа. 

Read the rest of this entry »

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 5 Comments »

Хүч тэнцвэргүй …

Posted by Ажиглагч on 2010/12/26

2010 оны зун Work and Travel USA хөтөлбөрөөр монголын 1300-аад оюутан ямар ч байсан Америк явсан боловч урьдчилан тохирсон ажил нь худлаа байснаас болж хэдэн сарыг Work ч биш Travel ч биш өнгөрүүлсэн юм. Үүнийг Америкт суугаа монголчууд мэдэж нэвтрүүлэг бэлтгэсэн нь Интернэтэд тавигдаж бас монголын зарим сувгаар гарснаар тэднийг зуучилсан компаниуд хэрхэн хулхидсан нь ил болсон. Хохирсон оюутнууд намар эх орондоо ирээд уучлал, хариуцлага нэхсэн ч тэгэсхийгээд замхрав. Их дээд сургуулийн удирдлага, оюутны холбоод таг дуугүй өнгөрсөн.  

Дөрөвдэх засаглал яав? Ганц нэг сонин, телевиз эхэндээ “сонирхоод” дуугарсан ч удалгүй нэг талд оржээ. Бусад оронд зуучлагч компаниуд нэг оюутнаас ганц, хоёр зуун доллар авдаг бол манайд 1000-аас дээш доллар хурааж цулайсан компаниуд телевиз, сонинуудыг захиалгат нэвтрүүлэг, ярилцлага, нэр хаяггүй нийтлэлээр шууд л худалдаад авсан.

Work and Travel бол АНУ-ын олон улсын хөтөлбөр бөгөөд манай зуучлагч компаниуд оюутны материалыг бүрдүүлж явуулаад ажлын байрны баталгаатай санал ирмэгц визэнд оруулдаг. Гэтэл оюутан бүрээс унагах 1000 долларт шунаад хагас дутуу, хүчингүй ажлын саналаар оюутнуудыг, бас АНУ-ын ЭСЯ-ыг мэхэлсэн байдаг. Ингээд Америкт очоод ажлын байргүйгээ мэдсэн оюутнууд Атланта нэртэй хот руу “тэрэг түрэх”-ээр хэдэн зуугаараа цувсаныг бид харсан. 

Одоо 2011 оны Work and Travel USA хөтөлбөрийн бүртгэл эхэлжээ. “Open World үзүүлж байна” нэвтрүүлгээр өнгөрсөн зун Америкт очоод ажил олсон оюутнуудын яриаг дахин дахин гаргасаар. Бас Prince World нэртэй компанийн захирал өглөөний хөтөлбөрөөр орж алтан гургалдай шиг донгодов. Ноднин зуны явдалд санаа зовсон шинж өчүүхэн төдий ч алга. Ичиж зовохоо мартсан компаниуд зуучлалын хөлсөө бүр нэмсэн сурагтай.

Хэд хоногийн өмнө МУИС-ын хичээлийн байрны үүдэнд ийм нэгэн сэрэмжлүүлэг наасан байлаа. Ядруухан, бүр арга ядсан шинжтэй, утас, хаяг ч алга.

Тэгвэл зуучлагч компаниуд ямар том хүчээр довтолж байгааг дор үзнэ үү. Лав МУИС-ын оюутнуудад зугатах газар алга. Энэ бол зөвхөн гудамжинд ил харагдсан нь шүү! 

Read the rest of this entry »

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 8 Comments »

Зөвхөн тохижилт

Posted by Ажиглагч on 2010/10/09

Саявтар нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Г.Мөнхбаяр томоохон телевиз болон өдөр тутмын сонины удирдлагуудыг “Хангарьд” өргөөндөө найрсгаар хүлээн авч уул овоо шиг ажлаа танилцуулахын ялдамд хотын 371 жилийн ойг угтсан тохижилтийн ажлыг сайн хийсэн байгууллага, аж ахуйн нэгжийг шалгаруулахад оролцож хэвлэл мэдээлэл бүр өөрийн байрладаг дүүргийг хариуцан авч сайныг магтаж саарыг шүүмжлэхийг хүсчээ.  Хэвлэл мэдээлэл мэдээж баяртай хүлээн авч  нийслэлийн пиарыг хийж байгаа “Херо энтертэйнмент”-ийн удирдлаган дор жагсах нь тэр. Улаанбаатар дахь дөрөвдэх засаглал тэр чигээрээ Мөнхбаяр даргын заасан зүгт ширтэж эхэллээ.

Яагаад зөвхөн тохижилт гэж?  Тэгээд ч дүүргүүд зөвхөн хотын төвд ойр гудамж замыг жилийн жилд дахин дахин засч янзалснаа тохижилт гэж нэрлэдэг. Улсын төсвийн зам засварын дуусч өгдөггүй бужигнаан, гэр хорооллын харанхуйлал, траншейны онгорхой нүхнүүд, газрын маргаан, өвлийн утаа, траншейны хүмүүс, нийслэлийн төр, захиргааны үйлчилгээ, хүнд суртлыг яахав? 

Хэвлэл мэдээллийг “зөв тийш” залж чиглүүлэх маш амархан.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ | 2 Comments »

Тариаланч захирлууд

Posted by Ажиглагч on 2010/10/07

Дээрхэн үед сонинд ажиллаж байхдаа хааяа Сэлэнгэ, Булганаар  явж тоос, тосонд дарагдсан тракторч, комбайнчдыг сурвалжлаад тэднийг тариаланчид гэж нэрлэдэгсэн.  Ургац хураалтын үеэр Сангийн аж ахуйн дарга,  намын үүрийн дарга нар тариан талбай дээр хонож өнжөөд ч энэ алдрыг хүртэхгүй…  

Саяхан “Ургацын далай”-гаар ” Тариа ногоо хураах ажлаас эрчүүд зугатаж байхад энэ тариаланч эмэгтэй нойр хоолгүй зүтгэж байна” гэлээ. Бахархан хартал  “… компанийн захирал” гуншинтай эмэгтэй дэлгэц дүүргэв. Ноднин улсын аварга тариаланч цол хүртсэн нэгэн эрхмийн тухай хөрөг нэвтрүүлгийн баатар жипнээсээ буухгүй, сэтгүүлчийг ч буулгахгүйгээр амьдралынхаа түүхэн замналаа хүүрнэсэн томоос том компанийн захирал байж билээ.

Цаг үе өөр  болжээ.  Аргагүй дээ, Монголын тариаланчдын холбооны дарга нь Монголын хөрөнгийн биржийн захирал Ц.Содхүү байхад. Сэлэнгэ аймагт үй олон тариаланчдын эзэн юм гэсэн. Цаашилбал, Монголын барилгачдын холбоо гэж барилгын компаниудын захирлуудын холбоо байна…

Сэтгүүлчдийн холбоог энэ удаад орхиё.

Posted in Нийтлэл, нэвтрүүлэг | 1 Comment »

“Танайд хонохгүй”

Posted by Ажиглагч on 2010/10/07



Өнгөрсөн Ням гаригийн үдэш надад тааралдсангүй юу, эсвэл гарсангүй юу, “25-р суваг” телевизийн “Танайд хоноё” нэвтрүүлгийг олж үзсэнгүй. (Бодвол хөтлөгч Ганзориг холхон хонохоор уригдаад явсан биз). Харин TV9 телевизээр “Хамтдаа зочилъё” гэдэг нэвтрүүлэг төгсөж байхыг харлаа.

Алтантүрүүгээс хойш, Ганзоригоос өмнө “Танайд хонож” байсан Тэнгис гавъяат тамирчин Үйтүмэнгийн хамт нэгэн бакь эрийнд зочилжээ. Найзууд гэнэ. Мэдээж хүүе, хаая, пөөх, еэ, яая … болцгоож сайхан хоол хийлгэж идсэн ч хонохгүйгээр явцгаалаа.  Унтаад яв ч гэсэнгүй. Нээрээ хоёулаа (зураглаачтай нийлээд гурвуулаа) айлд хоновол арай дэндэнэ ээ.

Яах аргагүй “Танайд хоноё” нэвтрүүлгийн хувилбар байлаа.  Гэхдээ айлын авгай ор засч унтуулахгүй,  нойрсохоосоо өмнө ваннын өрөөнд орж ганцаараа ярихгүй, өглөө гэрийн эздээс заавал сүүлд босохгүй… болохоор тиймхэн санагдав. Дэлгэцийн доогуур www.ocean-entertainment.mn гэж бичсэн нь “25-р суваг”-аасаа яагаад ч юм гарсан хөтлөгч Тэнгисийн тусгаар тогтнолын нэр биз.  

Айлд очдог мөртлөө хонодогүй “Ажлын дараа” нэртэй өөр нэвтрүүлгийг TV5-ын сэтгүүлч Амарбаяр хэдэн жилийн турш хөтөлж байгаа. Эхлээд ажил дээр нь очиж ажлын өрөөг нь, дараа нь салахгүй дагаж (цаадах нь нэрэлхээд хазайхгүй шууд харьдаг, тойрсон ч фитнесс, намын байр гээд боловсон газруудаар орно) гэр орныг сурвалжлаад гарах зуураа хамаг юмыг асууж амждаг болохоор хэн хэндээ амар.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Нийтлэл, нэвтрүүлэг | 1 Comment »

Өдөр бүр зөрчиж хааяа нэг торгуулдаг. 250 мянга хүртэл …

Posted by Ажиглагч on 2010/09/18

Урьд нь архи, шар айргийг хэвлэл мэдээллээр сурталчлахыг бүрэн хориглосон юм шиг байхад ч, “25-р суваг” телевизийн захирал байгаад УИХ-ын гишүүн болсон З.Алтай ноднин архины компаниудтай хавсайдаж 22-06 цагийн хооронд шар айргаар гайхуулахыг зөвшөөрдөг болгосны дараа ч телевиз, сонинууд дураараа сурталчилсаар ирсний шалтгаан нь хууль зөрчсөний төлөөх торгууль ердөө 250 мянга хүртэл  төгрөг байсных юм.  

Хяналтыг хариуцдаг байсан Оюуны өмчийн газар хэдэн сараар дуугүй харж суугаад жилдээ ганц хоёр удаа “250 мянга хүртэл” (50 мянга ч байж болох) төгрөгөөр торгосон болж, ихэнхдээ торгох тухайгаа анхааруулсан ярилцлага өгөхөд нь телевизүүд араас нь архины реклам оруулж даапаалдаг, “сайн дураараа нэмж торгуулахсан” гэж тавладаг гэсэн. 

Хэрвээ Оюуны өмчийн газрынхан “250 мянган төгрөгийн торгууль багадаад байна, энэ бол хуулийн аймаар том цоорхой”, “Хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох шаардлагатай”  хэмээн хоосон шогширч суухын оронд ил, далд сурталчилсан архи болгоны төлөө биш юмаа гэхэд нэг өдрийнхийг багцлаад 250.000 мянгын торгуулийг өдөр бүр бичдэгсэн бол амархан журамлаж болох байсан…

Өнгөрсөн зун Өрсөлдөөний тухай хууль шинээр батлагдсантай холбоотойгоор Зар сурталчилгааны тухай хуулинд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, хууль бус сурталчилгааг захиалагч байгууллага, аж ахуйн нэгж, гүйцэтгэгч болон хэвлэн нийтлэгчдийг тус бүр 10 хүртэл сая төгрөгөөр торгодог байхаар заажээ.

Манайд компаниуд хуулийг яаж ашиглахаа, харин төрийн яам, агентлагууд яаж ашиглахгүй байхаа сайн мэднэ.  Жишээлбэл, 10 хүртэл сая гэдэг бол буцаад 250 мянга ч байж мэднэ. Бас Зар сурталчилгааны хуулийг сахиулах үүрэгтэй болсон Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар өөрсдөд ногдсон хуулиудыг хүчин төгөлдөр болсон, болоогүй гэж зунжин мэтгэлцсэн бол саяхнаас дэндүү нухацтай судалж, энэ судалгаа дахиад хэдэн жил үргэлжилж магадгүй гэнэ.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | Leave a Comment »

Мэдээлэл-сурталчилгааны хөтөлбөрүүд

Posted by Ажиглагч on 2010/09/08

Телевиз болгон мэдээллийн хөтөлбөртэй: МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд”,  “25-р суваг” телевизийн “25 цаг”, UBS телевизийн City news, “Ийгл” телевизийн “Ийглийн мэдээ”, TV5 телевизийн “Цаг”,  TV9 телевизийн “Энэ өдөр”, C1 телевизийн мэдээллийн хөтөлбөр, “Фокус”, НТВ телевизийн “Үндэсний мэдээ”, SBN телевизийн SBN News, TV8 телевизийн “Толь”, TM телевизийн “Таны мэдээ”, BTV-ийн “Б цэг” мэдээллийн хөтөлбөр гэх мэт.

Харамсалтай нь эдгээр хөтөлбөрөөр үзүүлдэг мэдээ ба сурталчилгааны хооронд тов тодорхой зааг ялгаа байдаггүй хэвээрээ (урьд нь ч байгаагүй) төдийгүй “бизнес мэдээ” гэдэг төлбөртэй мэдээ, сурвалжлагууд холилдсон,  дээрээс нь “Цагийн хүрд” төр засгийн, “25 цаг” УИХ-ын гишүүн З.Алтайн, City news нийслэлийн дарга, албан тушаалтнуудын, “Ийгл” телевиз  христийн шашны (яг мэдээгээр биш, харин завсраар нь)… гэх мэтээр сурталчилгаа явуулдгийг нэмбэл тэд мэдээлэл-сурталчилгааны хөтөлбөрүүд юм.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Нийтлэл, нэвтрүүлэг | 2 Comments »

Сайд ахын “ажлын” өдөр

Posted by Ажиглагч on 2010/09/08

Монголд Баасан ахын төрсөн өдөр гэж долоо хоног тутмын үндэсний хэмжээний том найр бий. Заримдаа Баасан эгчийн 111-ээс  суллагдсан өдөр ч гэдэг.  Харин хагас болоод бүтэн сайны хоёр өдөр бүх нийтээрээ нам…

Үгүй ээ, тийм биш болжээ. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Ерөнхий сайд С.Батболд Сэлэнгэ, Булган, Орхон аймгуудаар тойрч ургац хураалтын явцтай танилцаж бас иргэдтэй уулзалт хийгээд иржээ. Мэдээж телевиз, сонины сурвалжлагч охид хөвгүүдийн урт цувааг дагуулсан. Бас Эрдэс баялаг, эрчим хүчний сайд Д.Зоригт  бусад албан тушаалтнуудын хамт Тэрэлжид байдаг яамныхаа амралтанд  сэтгүүлчдийг бөөндөж цэвэр агаарт хавтгай уулзалдсан байна. Араас нь Гадаад харилцааны сайд Г.Занданшатар мөн зангиагаа тайлж хаяад өөр хэсэг сэтгүүлчдийг урьж ухуулж сэнхрүүлээд авчээ.  Бас  болоогүй, нийслэлийн дарга нар Улаанбаатарыг бужигнуулсан зам засварын явцтай энэ амралтын өдрөөр танилцаж, ингэхдээ бүр олон сэтгүүлчийг “камертай нь” дуудсан байлаа. (Зөвхөн амралтын өдөр явж шалгадаг болохоор цаадуул нь ажлын өдрүүдэд “амарч”, ингээд зам засвар сунжирдаг байж магадгүй).  

Яг энэ өдрүүдэд УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл бас хэдийг дагуулан Дорнод аймагт ажилласан ч манай сэтгүүлчид бүгдэд нь хүрэлцлээ. Энэ удаад Ерөнхийлөгч чимээгүй байсан ч хэрвээ ямар нэг юм сэдсэн бол дахиад зөндөө сэтгүүлч олдох байсанд эргэлзэх явдалгүй.

Манай телевизүүдийн мэдээллийн хөтөлбөрийн 90 хувь нь төрийн ажил алба (дээрээс нь уулзалт, хурал семинар) бөгөөд зөвхөн дарга дагаж сурвалжлаад сурчихжээ. Ингэж сургасан Ерөнхий болоод бусад сайдууд зориудаар хагас, бүтэн сайнд сэтгүүлчдийг цуглуулж, үүний ачаар гэртээ тарвалзаж суугаа бид төрийн томчууд маань та бидний төлөө хэрхэн амрах ч завгүй “ажиллаж” явааг бахдаж ханах ёсгүй бололтой.

Жинхэнэ ажлын өдрүүдийн тухай ярилтгүй. Тэд телевизээр тэртээ тэргүй пиг…

Posted in Нийтлэл, нэвтрүүлэг | 1 Comment »

Одоо шоудах л үлджээ

Posted by Ажиглагч on 2010/08/14

Нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр захирамж гаргаж Туул голоо авран хамгаалах үйлсэд олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор голын сав дагуух бохирдлыг цэвэрлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх үүднээс “Хатан туул ба цаг хугацаа” нэртэй хоёр сарын аянг зохион байгуулахаар болж уг аянд Нийслэлийн ЗДТГ, Нийслэлийн Онцгой байдлын газар, Нийслэлийн Цагдаагийн газар, Нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Нийслэлийн Байгаль хамгаалах газар болон “Ногоон суваг байгаль” ТББ-ууд хамтран оролцох болсон тухай зарласан билээ. Болж дээ. Юу ч хамаагүй хийх хэрэгтэй.

Гэтэл нийслэлийн хамгийн том ба ашигтай байрлалтай сурталчилгааны самбарууд дээр “Ногоон суваг” ТББ, МАХН хоёр санаачлагч болж тэдний зөв мэргэн удирдлагын дор Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газар, бас хаанаас ч юм гараад ирсэн “Монгол шуудан” ХК, “Эко констракшн” ХХК хоёртой хамт зөвхөн “дэмжсэн” болон хувирчээ. Хөөрхий нийслэлийн онцгой байдал, цагдаа, мэргэжлийн хяналтынхан аахилдгаараа аахилж харин дээд хоёр таахалзах юм байна.

“Ногоон суваг” ТББ уг нь телевизийн нэвтрүүлэг. Хэвлэл мэдээлллийн үүрэг үнэнийг хэлэх, илчлэх атал шоуны оройд заларчээ.

МАХН бол Туул гол амь тэмцсэн сүүлийн 20 жилийн турш төрийн байтугай Улаанбаатарын эрхийг тасралтгүй барьж Туултай холбоотой бүх шийдвэрийг гаргаж хэрэгжүүлсэн буюу хэрэгжүүлж чадаагүй нам. Шоудах л дутаж гэнэ.

Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газрын тухайд. Туулын хоёр эрэг эмх замбараагүй барилгаар дүүрч, хайрга олборлон сэндчиж, хог асгаж, угаадас цутган бохирдуулсан явдал бүгд нийслэл хотын шийдсэн буюу шийдэж чадаагүй асуудлууд. Голын эргийг тохижуулж нийслэлийн иргэд зуны халуунд амарч хэвтэх “пляж” байгуулсан бол ч …  

Төрийн өмчит “Монгол шуудан” ХК энд юугаа хийнэ вэ?

Өөрийгөө үндэсний бүтээн байгуулагчаар өргөмжилсөн “Эко констракшн” бас наалдаад авч. Орон сууц захиалагчдаа зогсоо зайгүй хулхидахаа биш юмаа гэхэд Туулын эргээс хайрга зөөж хогоо асгахаа боливол илүү тустайсан.

Бүгдээрээ Туулын төлөө дуугардаг, гэтэл Туул мөхөөд байдаг. Яагаад гэвэл нам, төр, телевиз, компанийн аль ч нь хийх ёстой ажлаа хийдэггүй.  Өнөөдөр хоцорсон ч гэсэн алдаагаа засахыг оролдох, хүлээсэн үүргээ биелүүлж эхлэхийн оронд нийлээд шоудах боллоо. Энэ янзаараа бол тэд Хатан туулыг сүүлчийн замд нь үдэх оршуулгын команд байж мэдэх нь.

Posted in Нийтлэл, нэвтрүүлэг | Leave a Comment »

Уул уурхайн мөнгөөр …

Posted by Ажиглагч on 2010/08/08

Маргаашнаас эхлээд монголчуудыг тэжээхээр амалсан уул уурхайн үр шимийг манай хэвлэл мэдээлэл өнөөдрөөс хүртээд хүртээд эхэлжээ. Яг үнэндээ өчигдрөөс. “Айвенхоу Майнз” компани Оюутолгойгоос ганц грамм ч зэс олборлож зараагүй мөртлөө тэрбум доллар зарцуулсан гээд байгаагийн овоохон хэсэг олон нийттэй харилцах, тэрэн дотроо телевиз, радио, сонин сэтгүүлийн сурталчилгаа буюу захиалгатай нийтлэл, нэвтрүүлэг, сэтгүүлчдийн аялал, уулзалт нэртэй зүйлд зарцуулагдсаны үр дүнг бид өнгөрсөн 4-5 жил үзэхээрээ нэг боллоо. Ноднин тэр гэрээ батлагдаж хэрэг бүтсэн болохоор хэсэг намжсан ч энэ хавраас өдөр тутмын сонинуудын хамгийн том реклам захиалагчаар гадаадынхан 66 хувийг нь эзэмшдэг “Оюутолгой” нэртэй “монгол” компани тодроод байна. Сонины хэдэн нүүр үргэлжилсэн ажлын зарууд дугаараас дугаарт салахаа болив. Сая зуны амралтаар ганц хоёр оюутныг ажиллуулахын тулд хэдэн саяын зар нийтлүүлэх жишээтэй.

Бас энэ хавар, зун Таван толгойн гэрээг батлахыг угтуулж “Монгол 999” нэртэй нөхдүүд хэдэн мянган сая төгрөгийг цуглуулсныхаа ихэнхийг телевиз, сонины төлбөртэй нийтлэл, нэвтрүүлэгт зарцууллаа.

Таван толгойг монголчууддаа хүртээхээс урьтаж овоохон сорчлоод үмхчихсэн “Энержи ресурс”-ын Ухаа худгийн уурхайн тухай нэвтрүүлэг, сурвалжлагууд социалист бүтээн байгуулалтын үеийн магтаалаас дутахааргүй нялуун.

Монголын эдийн засаг төдийгүй хэвлэл мэдээлэл уул уурхайгаас бүрэн хамааралтай болох тийш зүглэжээ. Хамаг реклам сурталчилгаа, төлбөртэй нэвтрүүлгийн захиалга тэндээс ирнэ. Олон сонин, сэтгүүл, телевиз уул, уурхайн мөнгөн дээр оршин тогтноно. Хэвлэл мэдээллийн янз бүрийн арга хэмжээ, үйл ажиллагаа, сэтгүүлчдийн сургалтууд мөн адил. Вэб сайтууд хүртэл. Өнөөдөр уул уурхайн бүх томилолт, сурвалжлагын зардлыг цаад компаниуд бүрэн даадаг болжээ. Редакциасаа мөнгө гаргаад уул уурхай руу илгээдэг эзэн, эрхлэгч, захирал  ганц ч үлдсэнгүй….

Монголын хэвлэл мэдээлэлд сайн засаглал тогтож амжаагүй байхад их мөнгө ороод ирлээ. Дөрөвдэх засаглалыг эзэд, сэтгүүлчид, байгууллага, өөрийн зохицуулалт, ёс зүйн зарчимтай юутай нь цуг угжиж эхэллээ.

Posted in Сэтгүүл зүй | Leave a Comment »

Амайн аян замын бичлэг зурагтаар гарах уу?

Posted by Ажиглагч on 2010/05/16

2005 оны 11-р сараас хойш дөрвөн жил  хагасын турш Ази, Европ, Африкийн  55 орноор явган голдуу аялаад ирсэн Амай хэмээх Ж.Золбаярын бичлэг, эсвэл түүгээр хийсэн нэвтрүүлэг аль нэг телевизээр гарах болов уу гэтэл үгүй бололтой. Түүнийг замд явахад аав нь ийм нэгэн ярилцлага өгч байжээ. 

-Хэрвээ хөрөнгө мөнгө нь байсан бол мэдээж телевизийн нэвтрүүлэг бэлтгэх хүсэл байсан байх?

-Тэгэлгүй яах вэ. Камер авч явсан л даа. Тэгээд гадагшаа гарсан хойноо нэлээд хэдэн бичлэг хийгээд нэг телевиз рүү хамтарч ажиллах санал тавьж ярьсан юм билээ. Үнэхээр хүмүүс сонирхож үзнэ гэдэгт Амай итгэлтэй байсан. Гэтэл нөгөө телевиз нь мөнгө нэхэж, төлбөртэй гаргана гээд л урмыг нь хугалчихсан. Тэгээд камер хэрэглэхээ болиод фото зураг авч эхэлсэн. Одоо фото фонд нь хэдэн мянган зурагтай болсон. Фотогоороо аяллынхаа дүр төрхийг харуулж яваа даа.

Би бүр телевизүүд булаацалдаж мөнгө төлөөд үзүүлэх байх гэж бодож байлаа. Ийм бэлэн “сурвалжлагч” ямар ч зардал гаргалгүй явж байхад… 

Read the rest of this entry »

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 1 Comment »

Эзэд, захирал, улс төрчдөөр дүүрэн сэтгүүл зүй

Posted by Ажиглагч on 2010/05/07

Хэвлэлийн хагас эрх чөлөөтэй гэж хөндлөнгөөс тавьсан оноштой монголын хэвлэл мэдээллийнхэн 5-р сарын 3-нд Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийг бүрэн эрх чөлөөтэй тэмдэглэжээ.

МСНЭ-ээс “Асуудлаар дүүрэн сэтгүүл зүй” ярилцлага зохион байгуулж хүндэт ерөнхийлөгч Ц.Дашдондогоор лекц уншуулж ярилцахдаа баримт жишээ ганцыг ч хэлэлцээгүй байна. Яагаад гэвэл хагас дутуу эрх чөлөөтэй байлгадаг тэр “асуудал” нь сэтгүүлчдийн байгууллагын толгойд гарчихаад 2012 оны сонгуулийг тэсч ядан хүлээж суугаа хэвлэл мэдээллийн эзэд өөрсдөө юм.  Харин өнгөрсөн 2008 оны УИХ-ын сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшсэн, одоо төрд том алба хашигч хоёр “магнат”-аар удирдуулсан Монголын сонины холбоо өөрийн мэдлийн Монголын чөлөөт сэтгүүлчдийн эвлэлийн болон бусад байгууллагын зуугаад сэтгүүлчийг Эрдэнэтэд аваачиж уулын баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэрийн өвөрт баахан эрхэлж байгаад ирсэн байна. Мэдээж шагнал урамшуулал цувж хамгийн томыг нь ноднин Засгийн газрын хэвлэлийн албаны дарга байгаад одоо Сангийн яам руу шилжсэн Л.Нинжжамцад олгосон гэнэ.  Маргааш орой нь МАХН-ын дарга бөгөөд Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболд, ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүх нар хэвлэл мэдээллийн эздийг урьж нэгэн үдшийг өнгөрөөжээ.

Зарим том компани өдөр тутмын сонинуудын бүтэн нүүрийг худалдан авч Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний баяр хүргэсэн байна. Ил захидал биш төлбөртэй нүүрээр. Энэ мэтээр сонин юм их болжээ.

Мэдээж төрийн гурван өндөрлөг илгээлт ирүүлжээ. Гурвуулаа хэвлэлийн эрх чөлөөнд хайртай бөгөөд монголын хэвлэл мэдээллийг дэндүү өндөр үнэлдэг юм байна. Бөх барилдуулах л дутлаа. Бас дэлхийд ганцхан байдаг “Хэвлэлийн эрх чөлөө” дуу…  

Дэндүү олон жил үргэлжилсэн ийм нялуурлаас болж Монголд хэвлэлийн эрх чөлөө бүтэхгүй байгаа юм.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд, Хэвлэлийн эрх чөлөө | 3 Comments »

“Уудам Азийн цээжинд ардчиллын од болж гэрэлтсэн… “

Posted by Ажиглагч on 2010/04/30

АНУ-ын Freedom House байгууллагаас жил тутам зарладаг Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний тайланд Монгол улс 1990-ээд оны туршид Бүрэн эрх чөлөөтэй хэмээн тэмдэглэгддэг байхад яруу найрагч Ц.Гайтавын шүлгийн “Уудам Азийн цээжинд ардчиллын од болж гялалзсан …” тухай мөр тун тохирмоор санагддаг байлаа.  

Харин 2000 оноос хойш бид элдэв шалтгаанаар (хамгийн сүүлчийнх нь 7-р сарын 1) ухарч ихэнхдээ Хагас эрх чөлөөтэй яваа тул одоо учир зүггүй гялалздаггүй юм аа гэхэд огт Эрх чөлөөгүй хоёр их хөрштэйгээ харьцуулахад  ядахдаа гэрэлтсээр байх учиртай.  

Иймээс “Уудам Азийн цээжинд ардчиллын од болж гэрэлтсэн… “

[Газрын зураг дээр ногоон өнгөөр тэмдэглэгдсэн бол Бүрэн эрх чөлөөтэй, шар өнгөтэй нь Хагас эрх чөлөөтэй, харин ягаавтар нь Эрх чөлөөгүй улсууд юм]

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 5 Comments »

1,5 сая +1 сая = 2,5 сая төгрөг хаачив?

Posted by Ажиглагч on 2010/04/22

4-р сарын 5-нд эхэлсэн Амлалт нэхэх ард түмний холбооны суулт, араас нь залгасан өлсгөлөн өндөрлөв. Тэдний УИХ-д хандаж тавьсан 7 (эсвэл 8) зүйл шаардлагыг цаадуул нь биелүүлээгүй ч цаашаагаа өлсөж цангалгүйгээр ярилцахаар тохирчээ. Ингээд хоёр тал хоёулаа нэр цэвэр, хэн нэгэн амь насаа алдаагүй, эрүүл мэндээр сүрхий хохироогүй өнгөрсөн нь өөрөө амжилт юм.

АНАТХ-ныхан улс төр хийсэн хэдий ч улс төрчдөөс мөнгөний амлалтыг нэхэх маш зөв шаардлага тавьсан билээ. Хэд хоногийн өмнөөс Засгийн газар амлалтыг яаж биелүүлэхээ зарлаж, цагдаагийн удирдлага тэмцэгчдийг урьдчилсан хүлээн авч хүндэтгэл үзүүлж, эхний өдрөөс л Сүхбаатарын талбайн эргэн тойронд шилдэг цагдаа нараа хуралдуулан бараа болж, хэд хоногийн дараа эмч нарыг далдуур найран өлсөгчдийг гар дээрээ өргөн эмнэлэгт хүргэн тордуулж (өлссөн, даралт ихэссэн монгол хүн болгоныг ингэж халамжлаасай), бас үүр шөнийн заагаар согтуу эр Ланд-аар дайрч сенсаац дэгдээн, энэ хооронд УИХ-ын эрхэм гишүүд Төрийн ордонд байн байн хүлээн авах зэргээр бүгд л эрвийх дэрвийхээрээ “дэмжсэн” юм. Даанч өлсөгчид маань амлалтаа нэхэхийн хажуугаар УИХ-ыг тараах томоос том шаардлага зүүж, араас нь Оюутолгойн гэрээ, хүүхдийн  мөнгө, 7-р сарын 1, 76 тэрбум, Үндсэн хуулийг өөрчлөх гээд биелүүлэх байтугай уншаад ч барахааргүй олон зүйлийг залгасан тул эхэндээ дэмжих аядсан иргэдийн толгой эргэж гэртээ суухыг илүүд үзжээ. 

2008 оны УИХ-ын сонгуулиар МАХН ба АН-ын амалсан 1,5 ба 1 сая төгрөгүүдийг сонсоход тов тодорхой тоо хэрнээ огт тодорхойгүй амлалт байжээ. Энэ мөнгийг дараачийн сонгууль хүртэл 1 удаа олгох уу, эсвэл жил болгон уу? Бэлэн мөнгөөр үү? Биш юм бол яагаад мөнгөний зурагтай батламж гардуулав? Сар сараар цалин шиг өгөх үү, бөөндөх үү? Өгч чадахгүй бол яахав, огцрох уу? Эдгээрийг асуух сөхөө амлалтанд согтсон сонгогчдод байсангүй. Ганц найдвар хэвлэл мэдээлэл байсан ч тэднийг мөнгөөр угжсан намууд, нэр дэвшигчид илүү юм асуухыг зөвшөөрөөгүй бололтой өнөөдөр тийм хариултыг агуулсан бичлэг, сонины хайчилбар олдохгүй байна.

2009 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар нэр дэвшигч Ц.Элбэгдорж “Би МАХН-ын 1,5 сая, АН-ын 1 саяыг хоёуланг нь өгүүлнэ” гэж амалсан билээ. Гэтэл сонгогчид ба хэвлэл мэдээллийнхэн нөгөөх асуултуудыг дахиад л тавиагүй ажээ. Иймээс АНАТХ-ны тэмцэл эхэлсэн тэр өдөр нээгдсэн УИХ-ын хаврын чуулган дээр Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж “Олныг нуршилгүй шууд хэлэхэд иргэдийн “хэзээ” гэсэн асуултад өнөөдрийг оролцуулаад 2011 он гэж амлалтыг хэрэгжүүлэх хугацаагаа тогтоё” гээд бардамнан даапаалж байх юм. 2011 оноос өмнө үү, эсвэл 2011 ондоо багтааж юм уу, бүү мэд. Ерөнхийдөө “2012 он гэхэд хэдэн төгрөг тараагаад цаад сонгогчдоо дуугүй болго” гэсэн санаа биз.  Яагаад мөнгөний тоо хэлсэнгүй вэ? Нөгөө 1,5 сая +1 сая  = 2,5 сая төгрөг хаачив?

Ингээд бүхэл бүтэн ард түмэн улс төрчиддөө угсраагаар хууртдаг юм байж. Харамсалтай нь тэдэнд хэлж сануулах үүрэгтэй хэвлэл мэдээлэл хуурах ажилд эхнээс нь оролцжээ. Харин сая иргэдийн өмнөөс хэсэг нөхөд амлалт нэхэх гэсэн чинь 1,5 сая, 1 сая, 2,5 сая, бэлэн мөнгөөр, бэлэн мөнгөөр биш, жил тутам, дөрвөн жилд ганцын алин болох нотолгоо үгүй тул чухам алинийг онилж яг юуг яаж нэхэхээ мэдэхгүй баахан тэмтэчсээр ийм болов. Одоо улс төрчдийн дуугарсан 1,5 саяын хугацаа энэ тэрийг нааш цааш ярих л үлдлээ. Амлаагүйг нэхэж бас болохгүй.

Магадгүй нэр дэвшигчдийн тус тусдаа өгсөн амлалтуудыг нэхвэл хавьгүй дээр.  Яагаад гэвэл нотлох баримттай. Сонгуулийн үеэр айл гэрээр оруулж өгсөн сурталчилгааны материалуудыг хэлж байна. Харин одоо хэдэн айлд ийм нотлох баримт үлдсэн бол?

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Сэтгүүл зүй, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Зарлал: Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд мэдээллээ байршуулна уу

Posted by Ажиглагч on 2010/03/10

Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг http://www.televiz.mn, http://www.khevlel.mn, http://www.radiostants.mn сайтуудад мэдээллээ байршуулахыг урьж байна.

           

Posted in + РАДИО, + СОНИНУУД, + СЭТГҮҮЛ, + ТЕЛЕВИЗ, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 1 Comment »

2009 оны онцлох үйл явдал: Телевизүүдийн сагсуурал

Posted by Ажиглагч on 2010/01/06

2009 он бүрэн дуусч түүх болон хоцорлоо. Харин манай хэвлэл мэдээлэл он дуусахад бүтэн сар дутуу байхад 2009 оныг дүгнэж эхэлсэн билээ.

Ардчиллын 20 жилийн ойгоор Монгол Улсын Ерөнхийлөгч төрийн одон, медалийг мянга түмээр тарааж, араас нь Ерөнхийлөгчийг орлож пээдийх зуршилтай Д.Дорлигжав гэгч “харин ч багадуулчихлаа” гэж ихэрхэж байх тэр өдрүүдэд сонин хэвлэл “Хоёрдугаар ээлжийнхэн хоолондоо буюу” Ц.Элбэгдоржийн найзууд энгэр цоолох цагаар” (“Өнөөдөр” сонин) гэх мэтээр шуурч эхэлсэн боловч цаадах нь арга сийлж өөрсдөд нь бөөн цол, тэмдэг зүүж өгөөд зогсохгүй жил болгоны энэ өдөр сэтгүүлчдийг шагнаж байхаа амлах нь тэр. Одоо “чи ч идсэн, би ч идсэн” …

Тэр мөчөөс эхлэн телевиз, радио, сонины одон медалийн шүүмжлэлээ санал нэгтэй зогсоож он дуусталх өдрүүдэд өөрийн магтаалд (хуучин цагт өөрийн шүүмжлэл гэж байдагсан) умбалаа. Монголын сонины холбоо, Монголын чөлөөт сэтгүүлчдийн холбооны “Дөрөвдэх засаглал”, Монголын телевизүүдийн холбооны “Алтан шонхор”, Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэлийн оны шилдэг шалгаруулах ёслолуудаас хийсэн олон цагийн шууд нэвтрүүлэг (дундуур нь согтууруулах ундааны сурталчилгааг хавчуулахаа мартаагүй) МҮОНТ-ээс бусад бүх телевизийн дэлгэцийг эзэгнэв. 2009 онд Монголд, монголчуудад тохиолдсон өөр ямар ч үйл явдалд арилжааны телевизүүд оргил цагаа ийнхүү амь хайргүй зориулаагүй юм. Тэр нь багадаад маргааш өглөө бүгд давтсан гэж байгаа.  Энэ олон телевизэд сайн нэвтрүүлэг, нэвтрүүлэгч, сэтгүүлч, зураглаач, найруулагч, хөтлөгч зөндөө байж таарна, тэднийг мэргэжлийн үүднээс шалгаруулж өргөмжлөх нь зүйтэй байх, гэхдээ өөр ямар ч улсын телевизүүд “эрх мэдлээ ашиглан” улс орон даяараа өглөө, оройгүй цацаж сагсуурдаггүй. Дээрх ёслолууд дээр манай төрийн гурван өндөрлөг гурвуулаа бөөндөж заларсныг (яасан хөнгөмсөг төр вэ?!) харсан сумо Батбаяр гишүүн “та гурав нэг газарт, нэг цагт цугтаа шоудаж болдог юм уу?” хэмээн мэл гайхжээ.

МҮОНТ-ийг хамгийн шилдэг мэргэжлийн телевизээр шалгаруулжээ. Бараг хагас зууны түүхтэй, хамаг юм нь бэлэн, тэрбумаар тэрбумаар тэжээлгэдэг олон нийтийн телевиз өөр ямар байх ёстой вэ? Бас мэдээ, сурвалжлага, ярилцлага, “Шар мэдээ”-гээ минут, секундээр үнэлэн худалдаж үзэгчдээ мэхлэх талаараа мэргэжлийн өндөр түвшинд хүрсэн TV5-ын “Цаг” мэдээллийн хөтөлбөр оны шилдгээр тодорчээ.

Бас болоогүй, телевиз болгон 2009 оны амжилт ололтоо бахадсан нэвтрүүлэг бэлтгэж үзүүлсэн юм. Тийм мундаг телевизүүдийг үздэг байснаа би тэгэхэд л мэдэж авлаа. Олон нийтийн телевизийнх “Олон нийт МҮОНРТ-ийг сурвалжилсан нь” нэртэй хэрнээ өөрсдөө өөрсдийгөө сурвалжилсан байв.

Телевиз бол гарцаагүй хүчирхэг мэдээллийн хэрэгсэл боловч манайд шоу цэнгээн, савангийн дуурь, төлбөртэй нэвтрүүлэг, эх захгүй сурталчилгаанд эзлэгдэж, нийгэм-улс төрийн нэвтрүүлэг нэртэй хоосон ярианууд, харин мэдээллийн хөтөлбөрүүд тэр чигээрээ төр, засгийн ажил болжээ. Ийм байж өөрөөрөө сайрхаж чаддаг телевизүүдийн цаана сонинууд халхлагдаж үлддэг нь харамсалтай. Ноцтой баримт, гүнзгий дүгнэлт, шинэ санаанууд чухамдаа өдөр тутмын сонинуудад нийтлэгддэг билээ.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, + ТЕЛЕВИЗ, МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, TV5 телевиз | 2 Comments »

Ингэх гээд байсан юм

Posted by Ажиглагч on 2009/12/24

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай шинэ хуулийн төслийг хэвлэлд нийтлэн хэлэлцүүлж эхэллээ.  Он дамнуулж иргэд, олон нийтийн саналыг цуглуулаад 2010 оны 1-р сарын 12-нд Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Иргэний Танхимын Нээлттэй хэлэлцүүлгээр оруулах гэж байна.

Анх 1998 оны 8-р сарын 28-нд УИХ-аас баталсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн заалтууд АНУ-ын Үндсэн хуулийн нэг дэх нэмэлт  (“Конгресс … болохгүй”) мэтийг дууриасан тунхаглалууд байсан юм. Тэр хуулийг эргэн сануулья.

1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

Энэ хуулийн зорилт нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүний үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг баталгаажуулахад оршино

2 дугаар зүйл. Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг хангах

Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн чөлөөт байдлыг хязгаарласан хууль батлан гаргахыг хориглоно.

3 дугаар зүйл. Мэдээлэлд хяналт тавихыг хориглох

3.1. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл нь өөрийн нийтэлж нэвтрүүлж байгаа зүйлийнхээ төлөө хариуцлага хүлээнэ. Төрөөс олон нийтийн мэдээллийн агуулгад хяналт (цензур) тогтоохгүй.

3.2. Төрөөс хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд нийтлэх, нэвтрүүлэх мэдээлэлд хяналт тавих байгууллага байгуулахгүй бөгөөд ийм хяналтын үйл ажиллагааг санхүүжүүлэхгүй.

4 дүгээр зүйл. Төрийн байгууллагын мэдээллийн хэрэгслийг хориглох

Төрийн байгууллага өөрийн мэдэлд хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй байхыг хориглоно

Монгол Улсын Их Хурлын дарга Р.Гончигдорж

Ердөө энэ. Нэгэнт тунхаглалууд болохоор дагалдуулан 103 дугаар тогтоол гаргаж “Ардын эрх”, “Засгийн газрын мэдээ” сонин, аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, яам агентлаг, түүнтэй адилтгах байгууллагын дэргэдэх радио, телевиз, сонин, сэтгүүлийг 1999 оны 1-р сарын 1-ны өдрөөс татан буулгах; тэдгээр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн нэрийг 5 жилийн хугацаанд дахин ашиглахгүй байх; Хууль, УИХ, Ерөнхийлөгч, Засгийн газар болон хуулиар олгогдсон эрх бүхий байгууллагын нийтээр дагаж мөрдөх шийдвэрийг гагцхүү “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлд албан ёсоор хэвлэн нийтэлж байх; Радио, телевизийн хэрэг эрхлэх газар, МОНЦАМЭ агентлагийг Засгийн газрын тохируулагч агентлагийн хувьд татан буулгаж, Үндэсний нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл болгон өөрчлөн зохион байгуулах, Баян-Өлгий аймгийн Засаг даргын дэргэдэх радио телевизийг Үндэсний нийтийн хэвлэл мэдээллийн байгууллагын харьяанд ажиллуулахаар өөрчлөн зохион байгуулахаар тус тус шийдвэрлэсэн юм.

Цаашаа юу болсон бэ? “Ардын эрх” ба “Засгийн газрын мэдээ”-г тэр үед эрх барьж байсан АН ба МАХН-ын талын сэтгүүлчид нэг нэгээр хувьчлаад авсан, хоёр нам Монголын үндэсний телевиз ба радиог дахиад 7 жил ээлжлэн хэрэглээд зөвхөн 2005 онд аргагүйн эрхэнд зөвшилцөж олон нийтийн пайз зүүж өгсөн (бас МОНЦАМЭ агентлаг олон нийтийн статустай болох байж шүү!) билээ. Баян-Өлгийн радио, телевиз аймгийнхаа төр захиргаанаас нэг их холдоогүй. Төрийн байгууллага өөрийн мэдэлд хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй байхыг хориглосон заалтыг эхэндээ хавтгайдаа  зөрчиж ирсэн бол одоо хэвлэл мэдээлэлтэй байх шаардлага үгүй болж төсвийн мөнгөөр ховх худалдан авдаг болжээ. Одоо төрд худалдагдахын төлөө зодолддог болж. Телевизүүдийн холбоо vs МҮОНРТ гэсэн байнгын дайралт бол нэг жишээ. Явсаар хэвлэлийн эрх чөлөө маань хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд төрд болоод бизнест худалдагдах эрх чөлөө болон хувирчээ.

Уг нь хэвлэл мэдээлэл эрх чөлөөгөө өөрөө мэдээд явбал дээрсэн. Үүний тулд өөрийн  зохицуулалт байдаг. Даанч зөвхөн хэвлэлийн консул (зөвлөл)-ын тухайд гэхэд бараг 20 жил ярилаа. Хэвлэл мэдээллийн эзэд, сэтгүүлчид, олон нийт гурван талаасаа зөвшилцөөд наанаа сэтгүүлчдийг, цаагуураа хэвлэлийн эрх чөлөөг хамгаалдаг механизм. Манайд телевизүүдийн холбоо, өдөр тутмын сонины холбоо нэртэй эздийн том холбоод бий. Харин сэтгүүлчдийн эвлэл? МСНЭ-ийн ерөнхийлөгч нь телевизийн эзэн, дэд ерөнхийлөгч нь төрийн агентлагийн захирал. Хийдэг ажил нь төрөөс байр, гэр, газар, мөнгө, одон медаль, гахайн томууны вакцин гээд юу ч хамаагүй нэхэх. 2008 онд хэвлэлийн консул байгууллаа гэж сүртэй зарлахад эзэд хэдэн сэтгүүлчдээ үүрэг өгч эсэргүүцлийн өгүүлэл хэд гурвыг бичүүлэхэд шууд дуугаа хураасан. Бас Монголын чөлөөт сэтгүүлчдийн эвлэлийн сураг дуулддаг боловч Монголын сонины [эздийн] холбооны халааснаас цухуйж огт үзээгүй.  

Шинээр боловсруулсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөлд  хэвлэлийн зөвлөлийн тухай заалт орсон бол “ингэх гээд байсан юм”.  Хэвлэл мэдээлэл өөрөө чадаагүй учраас төр “туслах” бололтой. Хуулийн төслийг боловсруулах ажлын хэсэгт намайг оруулсан тул саяхан хуралд нь очиж тэр заалтыг тойрч баахан маргалдав. Би хувьдаа хасах саналтай байсан ч хуулийн ийм субьект байвал  гүтгэлэгтэй холбоотой асуудлыг шүүхээр шийдвэрлэхдээ “хэвлэлийн зөвлөлд шилжүүлэх”, “хэвлэлийн зөвлөлийн санал дүгнэлтийг үндэслэн” гэх мэтээр зааж болох, энэ утгаараа сэтгүүлчдийг хамгаалах механизм болно гэдэгт хуулийн мэргэжлийн хүмүүс итгүүлсэн юм. Харин яаж байгуулах, эсвэл байгуулахгүй байх, хэрхэн ажиллахыг хэвлэл мэдээллийнхэн өөрсдөө шийдэг. Албадан сургалт гэх мэт гаднын хуулийн санааг манайхан хүлээж авахгүй биз. Бусад заалтуудыг нэгбүрчлэн ярилцаж амжаагүй. Ингээд хэвлэлд нийтлэгдсэн төслийн хувилбарыг харахад нэр томёонууудыг цэгцлэх, жигдлэх ажлыг дутуу хийжээ. Маргаантай заалтууд хэвээрээ үлджээ. Чухам ийм учраас  иргэдээр хэлэлцүүлэх биз ээ.

Read the rest of this entry »

Posted in Хэвлэлийн эрх чөлөө | 4 Comments »

МҮОНТ манлайлав

Posted by Ажиглагч on 2009/12/06

Ням гаригийн үдэш хачин юм болж МҮОНТ 18 цаг 40 минутаас хөтөлбөртөө зарласан “Амьдрал ISO-д дуртай” гэсэн халамцуу нэртэй, тодруулбал, “Сэнгүр” шар айргыг сурталчилсан нэвтрүүлгээ цуцалжээ. Олон нийтийн радио, телевизийн тухай болоод Архидан согтуурахтай тэмцэх хуулиудийн заалтыг зөрчихөө больж ариун мөрийн замд оров уу?

Даанч тэгсэнгүй. Оронд нь “Энержи ресурс”-ын захиалгат нэвтрүүлгийг гэнэдүүлэн цацаж Ухаа худгийн төлөөх телевизийн сурталчилгааны кампанийг манлайлав. Өмнөх Бямба гаригийн өглөөний “Ярилцья” нэвтрүүлэг ахмад дипломатч, Гадаад хэргийн сайд асан Ц.Гомбосүрэн, тус компанийн гүйцэтгэх захирал Батцэнгэл хоёрыг урьсан бол  тэр үдшийн “Цагийн хүрд”  мань хоёрыг Ухаа худаг дээр зогсоож байгаад яриулжээ.

Түрүүчийн амралтын өдрүүдээр арилжааны телевизүүд “Энержи ресурс”-ийн төмөр замыг эсэргүүцсэн нэвтрүүлгээр дүүрсэн байсан бол энэ Бямба, Ням гариг “Энержи ресурс”-д бүрэн эзлэгдэж, уул овоо шиг их ажил хийсэн Ухаа худаг уурхайн төслийн магтаал, бас саяхан Ухаа худагт баяжуулах үйлдвэрийн шав тавих ёслолд оролцсон УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Д.Баярсайхан тэргүүтэй гишүүдийн амнаас унасан сайшаалын үгсээр зүйсэн  хоёр янзын нэвтрүүлгийг зэрэгцүүлэн үзүүлж ах телевизтэйгээ хүч нэгтгэв. Үүний тулд телевизүүд хөтөлбөрөө уухайн тас өөрчилж “Энержи ресурс”-ийн хүссэн цагийг гаргаж өгчээ.

Одоо олон нийтийн ба арилжааны телевизийн ялгааг олно уу.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 1 Comment »

“Энержи Ресурс”-ийн телевиз үү?

Posted by Ажиглагч on 2009/12/05

Ухаа худгаас урагш тавих төмөр замыг тойрсон маргаанд МҮОНТ одоогийн байдлаар “Энержи ресурс”-ийн талд байна. Тус компанийн захиалгат нэвтрүүлгийг ямар ч нэр хаяггүйгээр үе үе хулгайгаар үзүүлсээр. Хэд хоногийн өмнө бусад хэвлэл мэдээллийнхэнтэй хамт Ухаахудагт очсон сурвалжлагаараа “Энержи ресурс”-ийн ажлыг зогсоох нь бодитой болбол олон тэрбум төгрөгийн хэрүүл зарга босох нь тодорхой” хэмээн тэдний өмнөөс анхааруулж байв. “Өмнөговь аймгаас Хятад улс руу төмөр зам тавихаар нэгэнт эхлүүлсэн ажлыг зогсоох нь зүйтэй гэсэн агуулга бүхий захиалгат нийтлэл, нэвтрүүлэг гарах болсон” тухай дурдсан ч тэр байр суурь, баримт нотолгоог огт сонирхоогүй, “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Би чадах уу?” зэрэг хоосон бөгөөд хайран ярилцлагуудаараа мэтгэлцүүлэх болов уу гэтэл таг чиг. Захиалга ирээгүй учраас тэр биз.

Бямба гаригийн “Ярилцъя… үйл явдал, тойм, тайлбар” шууд нэвтрүүлэгт УИХ-ын гишүүн Г.Баярсайхан, Д.Энхбат хоёроор 15 минут жийрэглэж байгаад Гадаад харилцааны сайд асан Ц.Гомбосүрэн, “Энержи ресурс” компанийн гүйцэтгэх захирал Батцэнгэл хоёртой 30 минут ярилцлаа. “Атаархал төрийн бодлого болж болохгүй” гэх мэтээр, бодвол Х.Баттулгад хандаж суугаа ахмад дипломатч маань “Таван толгой”-г сэмхэн авчихсан байсан “Энержи рессурс”-ийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн анхны даргаар ажиллаж байгаад хэсэг хугацааны дараа МҮОНТ-ийн Үндэсний зөвлөлд томилогдсоны хэрэг ч гарлаа. Хөтлөгч Ц.Мөнхтөр “Энэ замыг тавиулахгүй байх сонирхол байна уу?” зэрэг асуултаар тусалж сайхан яриулав.

Төгсгөлийн хэсэгт “Норовбанзад” сангийн тэргүүн нэрээр оролцсон Б.Дэлгэрмаа (МҮОНТ-д онц эрхтэй энэ улс төрч хэд дэх удаагаа ч “Ярилцав” даа!) “Сая Гомбосүрэн гуайн ярьсан төмөр замын асуудлаар үнэн мөнийг хэвлэл мэдээлэл хэлж өгмөөр байна” гээд хэн нэгнээс нэхээд байх юм. Хэвлэл мэдээлэл нь өөдөөс хараад сууж байхад шүү!

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | Leave a Comment »

Реклам: Нэрээ солиход ч бэлэн

Posted by Ажиглагч on 2009/11/13

Ойрд телевизүүдээр зогсоо зайгүй үзүүлж байгаа “Орбит” бохины рекламын энэ клип маш зугаатай санагдлаа.

Orbit01 Read the rest of this entry »

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар" | 6 Comments »