АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Archive for the ‘Улс төр, эдийн засаг’ Category

Би Б.Бат-Эрдэнийн төлөө саналаа өгнө

Posted by Бид on 2013/06/24

Өнөөдөр миний мэддэг хүн болгон хэний төлөө санаа өгөхөө зарлаж байх шиг. Би ч бас хоцроод яахав.

Энэ сонгуулиар Ц.Элбэгдорж тасархай ялна. Одоо эрх мэдэлтэй байгаа Ерөнхийлөгчийн шанс заавал илүү байдаг. Сонгуулийн сурталчилгааны үеэр төр, засаг хамаг үйл хөдлөлөөрөө түүнийг дэмжлээ. Өөрөө ч өнгөрсөн дөрвөн жилд сүр дуулиантай зүйл олныг амжуулжээ. Түүний томилдог гуравдахь засаглал хэдэн авлигачийг шоронд суулгасан нь хүмүүст аятайхан санагдсан. Иргэний танхим гэж өөрийг нь дууриаж сайхан ярьдаг газар бий болов.

Улс төрийн нам бол эрх мэдэлд санаатай хүмүүсийг зохион байгуулж журамладаг маш чухал зүйл. Хулгайч, авлигачид тэндээ шүүгдээд дээш гарах учиргүй. Харамсалтай нь өнөөдөр манай намууд тийм хүмүүсийн хоргодох байр төдийгүй төр лүү авирах гишгүүр болсон байна. Цахилгаан шат ч байж магадгүй. Тэр дундаа өнөөдөр эрх барьсан Ардчилсан нам. Тэд 2012 оны сонгуулиас хойш төрийг хэрхэн эдэлж хэрэглэж байгааг хараад тэд илүү ардчилагчид биш, харин илүү ашигтай учраас ардчилал ярьдаг гэж бодоход хүрлээ. Эрх мэдэл хүнээс гадна намыг бүрмөсөн эвддэг юм байна.

Харсаар байтал Ардчилсан нам Ардын намыг намнасаар байгаад ганцхан жилийн дотор бараг гүйцээчихлээ. Динозавр болгох цаг тун ойртжээ. Удахгүй музейг нь нээнэ. Ялагдах, дээрэлхүүлэх, хулхидуулахаас өөр ажилгүй, сүр сүлд нь буучихсан, түүх нь төгсөж байгаа энэ намын нөгөө багтаж ядсан боловсон хүчнүүд бүгд сураг тасарчээ. Ганцхан Б.Бат-Эрдэнэ аварга босоо үлдсэн байна. Эр хүн. Аз нь таарвал гараг, тэгээд төрийн гурван өндөрлөгийн голд ахлаад зогсож байг. Олон юм чалчихгүй, юм болгонд хуруугаа дүрэхгүй, төрд гарсан нөхдийг жаахан ах зах, хамжааргатай байлгавал зүгээрсэн. Хааяа шил рүү нь буулгаад авдаг байсан ч яахав.

Гэхдээ Б.Бат-Эрдэнэ аварга гарахгүй биз ээ. Юутай ч би түүний төлөө саналаа өгнө.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Зарчим өөрчлөгдсөн үү?

Posted by Бид on 2013/06/23

Сүүлийн үед манай боловсролыг хэрэгтэй хэрэггүй элдэв шинжлэх ухаан судлуулж, амьдралаас тасархай онолдож зовоодгоор нь дуудаж шүүмжилсээр хэрэглээ тал руу нь эргүүлж байх шиг. Уг нь ертөнцийн юмс үзэгдлийн мөн чанар, уялдаа холбоог номоор нь таниулахыг оролддог сайн тал бий юмсан. Сурсан хүнд өдөр тутмын хоол болохгүй ч насан туршийн баримжаа. 18-р зууны францын гүн ухаантан  Клод Хельвеци  “Зарим зарчмыг мэдэж байх нь зарим фактыг мэдэхгүй байхыг амархаан нөхдөг” хэмээсэн байдаг. Заавал бүх мэдлэгийг хурааж байжсая ухаарах албагүй гэсэн үг.

Санаанд орсон ганц нэг жишээ. Иргэний зориг нам байна. Сонгууль дөхмөгц өөрийгөө гуравдахь болоод сөрөг хүчнээр дуудаж сүржигнэж гарна. Тэгээд Ардчилсан нам Засгийн эрхэнд гарвал заавал шургалдаг түүхэн замналтай. Дараа ч тэгнэ. УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ гэж бий. 2004 оноос Улсын нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын даргаар ажиллахдаа дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэсэн баримт фактууд нэг хэсэг тасраагүй.  Одоо дахин тэр салбараа хариуцсан сайд. Хэдэн жилийн дараа төр солигдвол Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын сайд С.Эрдэнийг буусны дараа юу илрэх бол? Би төсөөлж байна. Нам, хүн хоёр хүмүүжнэ гэж байхгүй, иймд солиод л байх хэрэгтэй.

Улс төрийн нам, улс төрчийн сайн муугийн шалгуур нь элдэв “зоримог алхам”-аас гадна зарчим. Урьд нь Ардын нам Засгийн эрхэнд байхдаа хууль дүрмийг байн байн дэвсэлж, хүсэхээрээ өөртөө тааруулаад засч ирсэн. Тэгвэл Ардчилсан нам гарч ирээд энэ зарчмыг өөрчилсөн үү? Огт үгүй.

Миний хувьд эрх баригчдын шударга эсэхийн шалгуур бол газар олголт. Тэгвэл 2012 оны сонгуулиас хойш зарчим нь өөрчлөгдөв үү? Үгүй. М.Энхболд, Т.Билэгт, Г.Мөнхбаяр нарын хууль дүрэм, норм, норматив зөрчиж дураараа олгосон нэг ч барилга буусангүй. Ядахдаа барилга босч амжаагүй газраас нэгийг ч цуцалсангүй. Нийтийн эзэмшил, тоглоом, зүлэг модыг булааж айлын цонх тагласан, дархан цаазтай Зайсан толгой, Нүхтийг эзэлсэн бүх шийдвэрийг нийслэлийн шинэ засаг хэвээр үлдээжээ. Газрын маргаан бахь байдгаараа гарсаар. Хэрвээ тоо нь цөөрсөн бол газар багассаных. Биш ээ, нийслэлийн доторх газар дуусан ч эргэн тойрны газруудыг яг хуучин зарчмаар өгч авалцаж байна. Зарим эрхэм эдлэнгийн газраа хэдэн га-гаар чөлөөтэй  авч байхад Монгол улсын айл өрх, дараа нь иргэн тус бүрт 0,07 га газрыг үнэ төлбөргүй олгох гурван удаагийн сунгалт бүрэн дампуурсны дараа төчнөөн га-г өмчлүүлнэ, эзэмшүүлнэ хэмээн үргэлжлүүлэн мэхэлсээр байх юм.

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж төрийн танхайрал “ардчилсан” засгийн үед ч үргэлжилж байгаад “боль” гэж хэлсэнгүй. Алтанхуягийн Засгийн газар байгуулагдахын өмнөхөн УИХ-ын гишүүн сайдын албыг хавсрахгүй шүү гэж телевизийн өмнө анхааруулснаа маргааш нь ямар ч тайлбаргүйгээр зөвшөөрчихсөн билээ. Тэгтэл саяхан дахиад “болохгүй” гэж дуугарснаа зөвхөн 2016 оноос хойш гэв. Биднийг даапаалаад байгаа юм болов уу?

Зарчим өөрчлөгдсөнгүй.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Дуусч өгдөггүй яриа

Posted by Бид on 2013/06/22

Шинэчлэлийн гэгдэх Засгийн газрын сурталчилгаа оргилдоо хүрсэн байна. Бямба гариг бүрт хуралдаж эхэлснээр амралтын өдрүүд төдийгүй долоо хоногийн гол үйл явдал нь Засгийн газрын зөв мэргэн шийдвэрүүд болж хувирлаа. Багтаж ядсан төсвийн мөнгөөр юу хүссэнээ амлах, нээх, эхлүүлэх, зарлахыг, бас дотоод ажлаа хүртэл шоуны болгон гялалзтал зохион байгуулж сурчээ. Аймгуудтай хийдэг цахим хурал бол яг үнэндээ телевизэд зориулсан арга хэмжээ. Пүрэв гариг бүрийд яамдын сайдууд сэтгүүлчдийг цуглуулж, бас нэг хэсэг өглөөний цайнд дуудаж хэдэн хоногтоо нийтэлж, нэвтрүүлээд барахааргүй их яриа, бичлэгээр хангадаг болов.

6-р сарын 20-нд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өдөр нь сэтгүүлчидтэй уулзаж, үдэш нь иргэдтэй цахимаар уулзах нэрээр олон нийтийн радио, телевизээр Монгол орон даяар бүтэн хагас цаг ярьжээ. Өмнөх хоёр, гурван өдөрт Улаанбаатарт орон сууцны 8 хувийн зээлийг хэдэнтээ нээж, Төв, Хөвсгөл аймагт очиж бужигнуулаад, хотод буумагцаа Сонгинохайрхан дүүрэгт төрийн мэдээллийн ТҮЦ-ын нээлтэнд оролцсон талаархи мэдээ, сурвалжлагууд гарч дуусаагүй байхад шүү.

Өнөөдөр энэ хүн хэвлэл мэдээллийн гол дүр мөн. Зурагт үзэхлээр Монголд Алтанхуяггүйгээр бүтэж байгаа юм алга. Түүний угсарсан яриа, ярилцлагуудыг сонсохлоор монголчууд зөвхөн түүгээр тайлбарлуулж байж бага сага ойлгох ёстой бололтой. Манайд (заримдаа дэлхийд ч юм шиг) хамгийн уран илтгэдэг улс төрч гэхлээр бидний толгойд хамгийн түрүүнд Ц.Элбэгдорж буудаг. Харин одоо Н.Алтанхуяг зуузай холбож эхэллээ. Цол дагаж бяр нэмнэ гэдэг дээ. “Монгол Улсын Ерөнхий сайд үг хэлнэ” гэж зарлуулан гарч ирсээр байгаад сайхан ярьдаг болжээ. Сүүлдээ бяр амтлагдаж Пүрэв гариг бүр “Ерөнхий сайдын 30 минут”-ыг зарлаж сэтгүүлч охидын хал балгүй хэдэн асуултыг няслан дасгал хийж суужээ. Юуг ч цайруулж, ямар ч ноцтой асуултаас бултаж чадна. Аймгуудын Засаг даргын үүрэг гүйцэтгэгч, Тагнуулын ерөнхий газрын дэд даргыг хууль зөрчиж тавьсан нь Үндсэн хуулийн цэцэд очиход буруугаа мэдэж цуцалсан хэрнээ “Би Ерөнхий сайд байж хүн томилж болохгүй юу” хэмээн даналзаж суусан. Буланд гарцаагүй шахагдвал “юм хийх гэж оролдсон хүн алдаж оноо л биз” хэмээн уяруулна. Хэрвээ дахин дахин нэхээд байвал “Та нар яасан хууль сахидаг болчихоов?”, арга тасарвал “Та нар юм яриад байвал би бас ярина шүү” гэж айлгахад сөрөг хүчин нам. Хийсэн ажлын тоо цифр өндөр гарвал даналзаж “Сонсож бай! Ганц нэг тоо хэлчихье, илүү юм яриад яахав” гэнэ. Хэрвээ тааруухан байвал “Шинэчлэлийн Засгийн газар тоо хөөцөлдөхгүй” гээд гүйцээ.

“Шинэчлэлийн” гэж өөрийгөө цоллосон энэ Засгийн газар “Шинэчлэл бол сэтгэл гаргаж хийх ажил” хэмээсэн шүлгэн уриатай. Тэгвэл өмнөх дөрвөн жилд эвслийн Засгийн газарт С.Батболдтой хамт нэг хөнжилд байхдаа шинэчлэхгүй, сэтгэл гаргахгүй юугаа хийж хэвтсэн юм бол?

P.S: Дахиад нэг! Засгийн газраас Даваа гариг бүрийн 15 цагаас “Бүтээн байгуулалтын цаг” нэртэй шинэ арга хэмжээ явуулах болсноо зарлав. Өнөөдөр эхнийх нь зохион байгуулагдаж Ерөнхий сайд авч өгөх нь тэр. Оройжин. Бүх сувгаар.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

7-р сарын 1-ны фактууд

Posted by Бид on 2013/06/12

Эрх мэдэлтэй, бас чанга хашгирдаг хүмүүс “зөв” ойлгуулсаар байгаад юунд хүрдэг вэ? Дээрхэн ямар ч худлыг мянга давтахад үнэн болно гэдэгсэн. Энэ бол дэндүү болхи тул хоцрогджээ. Одоо том жижиг олон үнэнээс зөвхөн заримыг сугалан авч томруулахад бусад нь жижигрээд замхардаг тийм арга дэлгэрчээ.

Жишээ. 2008 оны 7-р сарын 1-ны үйл явдал юу байсан билээ? Сонгууль шударга бус болсонд дургүйцсэн ард түмэн жагсаж тэмцэхэд нэг байшин шатсан, тэр яахав, хамгийн гол нь цагдаа нар тэмцэгчдийг харгислаж таван хүнийг буудаж алаад, баахан залуучуудыг хэлмэгдүүлж барьсан. Өнөөдөр үүнээс өөрөөр ярьж бичихээ больжээ.

Бусад фактууд хаачив? УИХ-ын сонгуульд намаа ялагдууллаа гэж сандарсан Ардчилсан намын дарга Ц.Элбэгдорж санал хураалтын маргааш 11 цагаас намынхаа байранд хэвлэлийн хуралд цуглуулж хаана хэдэн саналыг яаж луйвардуулснаа тоо баримтаар зарлаад, дараа нь Сүхбаатарын талбайд гарч Ордныг тойрон гороолж байгаад тэмцэлд уриалсан нь факт. Сонгуулийн дүнг албан ёсоор зарлаагүй байхад шүү! Араас нь  ялагдсанаа барагцаалж хорсол нь буцалсан их удирдагч О.Магнай нар МАХН-ын Цагаан ордоны өмнө очиж замдаа тааралдсан болгоныг дагуулан улангасан дайрч турхирсан нь факт. Хөөрч сагсуурсан залуучууд хяналтаас гарч галдан шатааж эхэлмэгц тэд сүүлээ хавчин зугатсан нь бас факт. Удалгүй МАХН-ын байрыг бүрэн шатааж, Соёлын төв өргөө рүү халдсаны дараа арга буюу онц байдал зарласан нь факт. Өнөөдөр энэ бүх фактууд мартагджээ. Харин өдөржин, оройжин чулуугаар шидүүлж хилэгнэсэн цагдаа нар тушаал өгөнгүүт хариугаа авахдаа бас зоргоороо аашилж 5 хүнийг нам буудсан, бас  хэдэн зуугаар баривчилж хорихдоо хүний эрхийг зүсэн бүрээр зөрчсөн нь  фактуудыг зөвшөөрч, бусдыг тас хориглосон байна.  Удалгүй шүүхээр шийтгэгдсэн хүмүүсийг өршөөснөөр ул мөрөө балласан гэхэд болно. Элбэгдоржоор эхэлж Элбэгдоржоор дууссан ийм нэгэн хэрэг.

Сонгуулийн үеэр маргаан зөрчил үргэлж гардаг. Гэхдээ 2008 онд ард түмэн босч тэмцэхээс аргагүйд хүргэсэн муухай сонгууль байсныг нотолсон фактууд хаана байна? Бүгдээрээ Их хуралдаа орцгоосныг бодоход зүгээр сонгууль болжээ. Тэр үеийн МАХН буюу одоогийн МАН-ын удирдлага, нэрлэвэл С.Баяр, Ц.Мөнх-Оргил нар өөрсдөө хариуцлагаа тооцуулахаас гадна “цаад эзэд”-ээс нь хариуцлага шаардах байсан ч гай болж таван хүн буудуулсанд бантаж амиа хоохойлсоор өдий хүрчээ. Энэ бол бас факт.

Posted in 2008.07.01, Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Факт, тайлбар ба үнэн

Posted by Бид on 2013/05/12

Уг нь бид бодит ертөнцөд амьдардаг. Эргэн тойронд юу болсон, “хэн хаагуур ямар юмаа хийгээд яваад байгаа” нь тийм, үгүй, болсон болоогүй, төд төчнөөн гэхчлэн тов тодорхой хариулттай. Үүнийг факт гэе. Баримт гэхлээр зөвхөн бичиг цаас ойлгогддог. Олон факт нийлж, гэхдээ овоорч биш, өөр хоорондоо  дэс дараа, утга учраар холбогдож байж сая юмс үзэгдлийн үнэн дүр зураг болж тодорно.

Өнөөдөр сонин хэвлэл, радио, телевиз, одоо интернэтийн сайтууд нэмэгдсэн бүхэл бүтэн салбар буцалж байна. Хийдэг ажил нь гэвэл хэн, юу, хэзээ, хаана, яаж, яагаад гэдэгт хариулах. Шинэ, чухал хоёрыг хослуулан тов тодорхой хэлж өгсөн мэдээг нийтлэл, нэвтрүүлгийн дээд хэлбэр гэж үздэг нь учиртай.

Фактыг тайлбар дагана. Үнэнийг таньж мэдэх, чадах чинээгээрээ ойртохын тулд фактуудыг мэдэх, харьцуулах, тэгээд тайлбарлах, бас тайлбарлуулах хэрэгтэй. Дан факт юу ч болохгүй, гэхдээ ямар ч агуу тайлбар фактгүйгээр юу ч биш. 

“Улс төрч юуг нуув, тэр нь түүний жинхэнэ нүүр царай” гэдэг бол нотлогдсон факт. Задгай нийгэмд арга буюу “шүд зууж” байгаад нээлттэй байхад хүрдэг. Ихэнхдээ өөрийгөө гоё харагдуулах фактыг түмэнтээ давтах маягаар. Бүр илүү найдвартай арга бол тайлбарлах буюу “зөв ойлгуулах”. Товчхондоо пиар гэсэн үг. Сүүлийн үед манайд бүр төгс аргыг хэрэглэдэг болжээ. Энэ бол төр, улс төрчид нээлттэй болж тоглох. Үүний тулд ил тод байдлын хууль гаргаж, улс орныг доргиосон форум хуралдуулж, бүр иргэдийг оролцуулахаас ч буцахгүй байна. Харамсалтай нь, факт байдаггүй.

Улс төрчид биднийг факттай уулзуулж, цуг үлдээхийг хүсэхгүй байна. Бид фактыг өөрийнхөөрөө ойлгох эрхгүй, заавал тэднээр тайлбарлуулах ёстой болжээ. Факт биш эцэс төгсгөлгүй тайлбар, пиар сурталчилгаагаар бий болгосон гоё үг,  өгүүлбэр, төсөөлөл, дүр зурагт итгүүлдэг.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Ийм нэгэн зураг

Posted by Бид on 2013/03/31

Ноднин Монгол Улсын Ерөнхийлөгч анх танилцуулснаас хойш Улаанбаатарын гудамжинд том самбарын дүрээр, эсэхүл Төрийн ордны их танхимд индрийн арын дэвсгэр болж заларсан нэг сүрхий зураг байна. Хөөрхий өнчин модыг ард түмэн өмөөрсөн учраас төр засаг уярч зам тавихдаа мурийлгасныг харуулсан зураг хэмээн тайлбарлаж билээ.

Ийм буянтай төр хаана оршдогийг мэдэхийг хүссэн ч олдохгүй байна. Тэр ганц мод халуун дулаан орных шиг харагдахаас өөр баримжаа алга.

???????????????????????????????

Харин сая Интернэтээс жинхэнэ эх зураг нь олдох шиг болов. Илүү тодоос гадна нэг илжиг гарч ирээд далдуу мод руу дөхөж байх юм. Харин “монгол” хувилбар дээр илжиг алга. Нисээд явчихсанаас зайлахгүй. Яагаад гэвэл тэр замаар цуварсан машинууд байрнаасаа огт хөдлөөгүй байна.

Фотошопдож арилгасан хөөрхий илжиг хэнд садаа болов? Иргэдээс асуусан юм уу?

Шууд ардчилалын зураг (1)

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 7 Comments »

Шагналын холио

Posted by Бид on 2013/02/23

Хэрэв та анзаарсан бол Монголд шагнал хавтгайрсан талаар манай хэвлэл мэдээлэл шүүмжлэхээ бүрмөсөн больжээ. Учрыг олох амархан. Ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлдэг нөхдүүдээс одон тэмдэг зүүгээгүй хүн үлдээгүй гэсэн үг. Үе үе шинэ шүүмжлэгч тодорч одон медалийг будаа болтол балбадаг ч энгэрээ цоолуулангуутаа буруугаа ухаарч дуугаа хураана. Социализм, капитализм, хувьсгал, ардчиллын алинд ч тал алдаагүй энэ зүйлийг П.Очирбат, Н.Багабанди, Н.Энхбаяр нар буухиалсаар Ц.Элбэгдоржид хүлээлгэж өгснийг тэрбээр улам чанга атгасаар авч яваа.

Дөрвөн Ерөнхийлөгч маань төрийн одон, медаль, цолыг баруун солгойгүй цацсан харагдавч нарийндаа хоёр төрлийн хүмүүст тун бодож олгосон байна. Нэгдүгээрт, үнэхээр онцгой үйл хэргийг бүтээж, гавъяа байгуулсан хүмүүст. Энд ярих юм байхгүй. Хоёрдугаарт, өөрийн талынхан буюу намынхан, хамтрагчид болон хамсаатнуудад. Хэвлэл мэдээллээс гэхэд өөрт, өөрийн сонгуулийн сурталчилгаанд хүчин зүтгэсэн эрхлэгч, дарга, сэтгүүлчдийг ээлж дараалсаар гүйцээжээ.

Муухай харагддаг ч үе үеийн Ерөнхийлөгч нарын хэрэглэж ирсэн нэг шалгарсан арга бий. Гавъяатай ба өөрийн тал гэсэн хоёр төрлийн хүмүүсийг сайтар хольж байгаад нэг зарлигаар бөөндөх. Хэн ч анзаарахгүй. Хэдхэн хоногийн өмнө хэсэг газрын наймаач, авлигачид манлай уяач нэрээр дуудуулж Ерөнхийлөгчөөр цол тэмдэг зүүлгэж зогсохыг харлаа.

Өнөөдөр хоёрдахь удаагаа Ерөнхийлөгч болохоор шийдсэн Ц.Элбэгдорж одон медаль, гавьяатыг өмнөх гурваасаа илүүтэйгээр түгээж эхэллээ. Нэг удаад хэдэн зуугаар хүртээж байгаа учраас зөвхөн хэдхэнийг сонгож Төрийн ордонд өөрөө зүүж өгөөд бусдыг нь элдэв Засаг дарга, сайд, дарга нараар зүүлгүүлдэг юм байна. Ерөнхийлөгч зөвхөн өөрийн гараар зүүж барах тийм тооны одон, медаль, цол тэмдгийн зарлиг гаргавал дээрсэн.

Өнөөдөр аль Ерөнхийлөгч хэн хэнийг байтугай хэдэн хүнийг шагнасан тоог огт хэлэхгүй байна. Ямар ч статистик алга.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Түүх ингэж гуйвдаг

Posted by Бид on 2012/12/22

Өчигдөр олон нийтийн телевиз, радиогийн оргил цагаар хөтөлбөрт байгаагүй “Цаг үе, үзэл бодол” нэвтрүүлэг дайран орж ирлээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж телевизийн таван сэтгүүлч эмэгтэйг (жендерийн хувьд төгс, эсвэл өрөөсгөл алин болохыг мэдэхгүй) суулгаж байгаад уншсан урт лекц.

Ерөнхийлөгч намтраасаа нэгэн түүхийг дурсаж одоогийн улс төрчдийг ичээв. Тэртээ 1994 онд Улсын Их Хурлын гишүүн байхдаа улсын нууц задруулсан хэрэг үүсэнгүүт тэр өдөртөө Н.Багабанди даргад өргөдлөө өгөхөд МАХН-ынхан баярлан хуралдаад шууд чөлөөлсний дараа өөрт нь 4,6 жил төлөвлөсөн шүүхэд явж очоод 30 минутын үг хэлээд өөрийгөө цагаатгаад гарснаа гайхуулаад араас нь “Би ердөө Монголыг эдийн засгийн аргаар эрхэндээ оруулах гэж байгааг анхааруулсан хэрэг шүү дээ” гэв.

Нээрээ юу?

Ц.Элбэгдорж УИХ-ын ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд орж тэр үеийн Улсын аюулгүй байдлыг хангах ерөнхий газрын ажилтай танилцжээ. Хэд хоногийн дараа Ялалтын талбай дээр болсон улс төрийн цуглаанд оролцож Жасрайн Засгийн газрын муу муухайг дуудахдаа хөөрч “эх орны тусгаар тогтнол алдагдаж байна… манайд хятадын тагнуулын  7 обьект байна, тэр талаар өөрийн нүдээр үзлээ” гээд туучихсан түүхтэй.

Зарим хүн 14 обьектыг хэлсэн гэдэг. Юутай ч тоо хэлчихсэн. Үүнийг цаад “объект”-ууд нь баталгаатай сонсоно. Хэдхэн мөчид урагшаа мэдээ дамжиж Улаанбаатарт цуглаан тараагүй шахам байхад Хятад улсын амрыг хамгаалахынхан хуралдаж “Ар монголчууд манай … объектоос долоог мэдчихжээ. “Найдвартай” хүн хэлсэн байна. Харин аль долоо бол …яахаарааа энэ долоо … ” гэхчлэн шалгах ажилдаа орохгүй хаачихав. “Тэр нөхөр манай объектэд шургалжээ” гээд тогтоосон ч байж магад. Товчхондоо, хятадын барагтай тагнуулчтай мөчөөрхсөн тус хүргэсэн юм. Харин шүүх хурал дээр хурц дайчин үг хэлж цагаадсан тухайд гэвэл манайхан тоогоогүй дүр эсгэсэн биз ээ. Өөр яахав.

Тэр үдэш Ерөнхийлөгчид асуулт тавьж харагдсан шилэгдмэл сэтгүүлч хүүхнүүд энэ тухай мэдэхгүй, мэдэхгүй дээрээ асуух эрхгүй.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг | 3 Comments »

Гурван өдрийн шуурхай мэдээ буюу хэргийн “жинхэнэ эзэд” хаачив?

Posted by Бид on 2012/08/07

Долоо, наймдугаар сарын зааг дээр шуугиулсан экс ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын шүүх хурлыг TV9 телевиз “Шуурхай мэдээ” гэж нэрлэж байгаад гурван өдрийн турш бүх орон даяар шууд дамжууллаа. Өдөр бүр өглөөнөөс орой хүртэл арваад цаг үргэлжилж, шүүхийн шийдвэр гарсны дараа хаврын баривчилгааны бичлэг, шөнө дунд МАХН-ын хэвлэлийн хурал, дараа нь экс тэргүүн хатагтай Цолмонгийн мэдэгдэл (…Миний өвөг эцэг манжийн хааны өмнө өлсгөлөн бартай тэмцээд боож алаад арьсыг нь аваад нутаг буцсан … Би нөхрийнхөө оронд суумаар байна… Соёмбо-Эрдэнэ гэж боловсролгүй .. Энэ бүхний цаана цэвэр Элбэгдорж байгааг хариуцлагатайгаар мэдэгдэж байна… Цэвэр монгол хүн бол өрөвч… Манай нөхөрт хор өгсөн мэдээлэл ирсэн, Элбэгдоржид Баяр өгсөн байх…Сагсайгийн байж байгааг нь ээ…Сагсай дээд зэргээр эвдэрсэн хүн байна лээ … 2009 онд Ерөнхийлөгчийн сэнтийг хулгайгаар авсан… Баяртайгаа нийлээд том луйвар хийсэн…), араас нь дөнгөж дууссан шүүх хурлын бичлэгийг маргааш үд өнгөртөл давтаж төгсгөлд нь Мэл Гибсоны “Эх оронч” киногоор энэхүү реалити шоу сая нэг түр завсарлав. Лондонгийн олимп, Н.Түвшинбаярын ялалт, ялагдлын мэдээ зүгээр нэг хачир байсан юм. 

Урьд нь манайд шүүх хурлыг ингэж эхний мөчөөс дуусан дуустал шууд бөгөөд бүрэн дамжуулсан удаагүй. Цаг төр бага сага өөрчлөгдөж шүүх засаг овоо нээлттэй болж эхэлсний нотолгоо. Уржнан шүүхийн бүх шийдвэрийг вэб сайтад тавиулна гэхээр нь итгээгүй, харин үнэхээр тэгснийг нүдээр үзэж байж итгэж билээ. Одоо анхны бүрэн нээлттэй энэ шүүх хурал. Монголд мянга мянган сэжигтэн, тэр тусмаа хохирогчид ингэж илэн далангуй шүүлгэхийг хүсэх байх. Харамсалтай нь зөвхөн хувьдаа телевизтэй том хүн үүнийг чадахыг бид харлаа. Бүгд тэгш эрхтэй ч зарим нь илүү тэгш эрхтэй гэж энэ. Бас зөвхөн хувьдаа улс төрийн намтай хүн монголын №1 үйл явдал болгож чадав. МАХН, МҮАН-ын “Шударга ёс” эвслийнхэн даргынхаа нүдэнд харагдаж бүртгүүлэхийн тулд тэнд очиж сууснаас УИХ-ын чуулган таг гацаж монголын төр тэр чигээрээ шүүх хурлыг үзэж саатлаа.

Шүүх хурлыг дамжуулна гэдэг бол хуулийн хичээл, боловсрол . Урьд нь бид ийм хичээлийг зөвхөн Холливудын киногоор заалгасаар өдий хүрлээ. Америк цагдаа машиныхаа капотон дээр хэн нэгийг дарж гарт нь гав зүүх зуураа “Та үг дуугарахгүй байж болно. Таны хэлсэн үг өөрийн чинь эсрэг ашиглагдаж болно” гэхээс эхлээд “Та өмгөөлөгч авч болно, хэрвээ авах мөнгө байхгүй бол танд үнэ төлбөргүй өмгөөлөгч гаргаж өгнө”, “Би өмгөөлөгчгүйгээр мэдүүлэг өгөхгүй” гээд энэ бүх мэдлэг зөвхөн америк киноноос. Шүүх хурал дээр яаж мэтгэлцдэгийг бас л америк киноноос мэдсэн. Бүр 90-ээд оны ДОХ туссан залуу (Том Хэнкс)-гийн эрхийг хамгаалдаг “Филадельфи”, садар самууны “Хастлер” сэтгүүлийн эзнийг шүүсэн “Ард иргэд Ларри Флинтийн эсрэг”, Пирс Броснан, Джулианна Мур нар гэр бүл салалтын хэргийн өмгөөлөгчид тоглосон саяхны “Laws of Attraction” гээд тэр чигээрээ шүүх хурлын кинонууд байна. Гэмт хэрэгтэн, мафийг шүүдэг хичнээн кино бид хэдэн зуугаар нь үзсэн байх. Тангарагтны буюу хөндлөнгийн шүүгчдын дотоод тэмцлийг харуулсан оросын Сергей Михалковын “Арван хоёр” (америкийн тавиад оны “Хилэгнэсэн арван хоёр эр”-ийн сэдвээр хийсэн) гэж кино бий. Саяын шүүх хуралд иргэний гурван төлөөлөгч суусныг хамгийн сүүлд нэг нь босч буруутай, буруугүй гэсэн хэдэн өгүүлбэр түгдрэн байж уншихад санал зөрсөн нөгөө нь TV9-ыг Энхбаяр хулгайлаагүй, яагаад гэвэл шударга сайн телевиз гэж хэлэхэд мэдсэн юм. Гадаад кинон дээр бол өмгөөлөгч нар тэднийг итгүүлэх гэж ямар уран цэцэн аашилдгийг санав. Сэтгүүлч До.Чулуунбаатар манайд Court Channel гараасай гэсэн маш зөв санаа дэвшүүлсэн. Нээрээ ганц хурал, нэг олимпийг 10 телевиз ижилхэн харуулахын оронд төрөлжих цаг болсон. Тэгсэн мөртлөө спортын суваг байхгүй. 

Н.Энхбаяр өөрийг нь шүүх хурлыг шууд дамжуулахыг шаардсан нь учиртай. Ялласан баримтуудыг улс төр, шашин (“Би Жанрайсагийг бүтээсэн”), эх орон, ёс суртахуун, түүх (“Өнөөдөр түүх бичигдэнэ), нүгэл (“Намайг хэлмэгдүүлж байгаа хүмүүс өнөөдөр телевизээр нэр устайгаа бичигдэнэ), шахалт (“алдаагаа зоригтой хүлээгээд намайг цагаатгачих”) гээд бүх юмтай хутгаж живүүлэхийг оролдсон бол С.Нарангэрэл өмгөөлөгч хуулийн баахан гох дэгээнүүд бэлтгэж шидэхийн зэрэгцээ прокурорыг ямар нэгэн юм “горьдож” гэхчлэн гутаасан яриа нэвтрүүлгийн буюу шүүх хурлын ихэнх цагийг эзэлсэн юм. Гэхдээ шүүх шийдвэрээ гаргасан ба мэдээж давж заалдана. Явсаар Н.Энхбаяр, До.Чулуунбаатар, Д.Дуламсүрэн, Ж.Мягмаржаргал нарт Сүхбаатар дүүргийн шүүхээс оноосон ялыг мэдээж бууруулж (дээр үеийн кинон дээр хоёр дугуй цохуулж авахын тулд дөрвийг хүссэн өргөдөл гаргадаг), заримыг нь хэрэгсэхгүй болгож, хэсэгхэн хугацаа өнгөрөөгөөд өршөөснөөр 2013 оны дундуур бүх юм дуусах биз. Ер нь хүн алж хүрээ талаагүй хүмүүсийг шоронд хийхээ болимоор юм. Нотлогдвол торгоод, хураагаад болоо биш үү? АНУ-д санхүүгийн пирамид, биржийн залилангийн хэргээр 200-300 жилээр суулгадгийг би огт ойлгодоггүй. 

Хамгийн гол асуулт бол шүүх хурлын үеэр дэлгэгдсэн баримтууд үнэн үү? Прокурор, шүүгдэгч, өмгөөлөгчдийн хэн нь үнэмшилтэй байв? Шүүхийг шийдвэрийг зарласны дараачийн мөчөөс өмгөөлөгч С.Нарангэрэл хэлмэгдүүлэлт, харгислал, Энхбаяр даргыг улс төрөөс олон жил холдуулах оролдлого гэж зогсоо зайгүй мэдэгдэж байгаа ч үнэхээр тэгсэн үү? Шүүх хурлыг шууд дамжуулахад прокуроруудын уншсан яллах баримтууд ч бас тэр чигээрээ цацагдсан билээ.

Энхбаярын таван хэргээс гурвынх нь шинэ шинэ баримтууд анх удаа энэ шүүх хурал дээр дэлгэгдэв. Бурханы телевизийг хэнд бэлэглэсэн, бэлэглээгүй тухай Японоос ирүүлсэн бичгүүд зурагтаар үзсэн надад ойлгогдоогүй. Хувийн боть номуудаа Солонгост хэвлүүлээд МИАТ-ын онгоцоор үнэ төлбөргүй тээвэрлүүлснийг баттай нотолсон баримт сонсдоогүй, иймээс хэргийг хэрэгсэхгүй болгов. Уг нь тухайн үед үүрэг өгсөн МИАТ-ын захирал асан Б.Эрдэнэбилэг яг үнэнийг хэлэх ёстой ч хаа нэг тийш зугатчихжээ. Хамгийн сүүлчийн хэрэг – Н.Энхбаяр Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, “Эрдэнэт”-ийн захирал Х.Наранхүү “Хэнлон” компаны захирал Ж.Мягмаржаргал нартай бүлэглэн “Эрдэнэт” үйлдвэрт 3,9 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан гэх хэргийг тухайд Ерөнхийлөгч утасдаж “Мягмаржаргалын бизнест ахиухан туслаарай” гэсэн, дараа нь Мягмаржаргал өрөө төлөхгүй, хэл амаар доромжлоход нь буцаагаад Ерөнхийлөгчид утасдаж хошуу хүргэсэн тухайгаа Х.Наранхүү өөрөө мэдүүлсэн баримт ноцтой. Гагцхүү Н.Энхбаяр “Би ган бөмбөлөгийн тухай ярьж явах зав байхгүй. Наранхүү андуурч, эсвэл санаатай хэлсэн юм уу, би мэдэхгүй…” гэж булзлаа. Нээрээ түүний шаардсанаар Наранхүүг зэрэг шүүж болоогүй юм байх даа? 

Нөгөө хоёр хувьчлал та бидний нүдний өмнө явагджээ. “Өргөө” зочид буудал бол нийслэлийн өмчийн барилга байшинг хувийн компанитай хамтарч ашиглана, төдөн зуун сая, тэрбумын хөрөнгө оруулна гэсэн хов хоосон тоог тэдний хувь болгон тооцож давуу эрхийг олгоод дараа нь сэмээрхэн гулгуулсаар нэг мэдэхэд бүрэн өгдөг “хүрээ маягийн хувьчлал”-ын үргэлжлэл юм. Төсөвт ямар ч мөнгө оруулахгүйгээр хувьчилдаг хосгүй луйвар! Төв цэнгэлдэх хүрээлэн, “Ард”, “Од” кинотеатрууд, Хүүхэд залуучуудын ”Найрамдал” парк, “Тэнгис” кинотеатр гээд зөндөө объект яг ингэж хувьд очжээ. “Улаанбаатар банк”, “Улаанбаатар даатгал”-ын хувьчлал ч бас төстэй. Н.Энхбаяр, Д.Дуламсүрэн нар шүүх хурал дээр “нурчихсан нэг муу орц байсан… тэгэж ярих юм бол хэтэрхий өндөр үнэлж хувийн компанийг хохироосон байна, нийслэл өөрөө олигтой мөнгө оруулаагүй” гэж бараг л нөхөн төлбөр нэхэж даналзсан билээ. Нийслэлийн яг төвд бэлэн байгаа дөрвөн давхар барилгын бүхэл бүтэн орцыг эзэлсэн өмчөө ядахдаа түрээслүүлэх, эсвэл дуудаад худалдахын оронд хэдхэн хоногийн өмнө бүртгүүлсэн, үл мэдэгдэх компанид зүгээр л амалсан, нийслэлийн төсөвт хэзээ ч орохгүй мөнгөний төлөө 75 хувийг өгсөн тухай яриа бүр 2007 онд дэгдэж “нийслэлийн ИТХ-ын дарга Н.Болормаа, өмчийн газрын орлогч дарга Д.Дуламсүрэн, нийслэлийн татварын газрын хэлтсийн дарга Я.Аюушжав нар Ерөнхийлөгчийн авгай хувьчилж авч байгаа, суллаж өг гэж байнгын дарамт үзүүлээд байна” хэмээн тэрхүү буудлын экс дарга сэтгүүлчдэд гомдоллож, Ерөнхийлөгчийн гадаад айлчлалд Дуламсүрэн, Аюушжав нарыг дагуулж явлаа гэхчлэн шивнэлдээд өнгөрсөн. Хэн ч тоогоогүй.  

“Улаанбаатар таймс”-ын хувьчлал бол яг үнэндээ тус сонины биш, Төрийн ордны зүүн талын хэвлэх үйлдвэрийн барилга болон доорхи газрын хувьчлал юм. Ж.Саруулбуян эрхлэгчтэй менежментийн багийн гурван жилийн ажлын үр дүнд тус сонин дампуурчихаад байхад барилга, газраа салгаж авахын оронд дахиад 10, 20 тийм сонин багтчих байшинг заавал дагуулж шүүх хурал дээр дэлгэгдсэн тэр комбинацыг зохиожээ. “Тэр муу нурсан байшин хэнд хэрэгтэй юм? Өнөөдөр бүх юм нь хэвээрээ, газар нь, нурсан байшин нь хэвээрээ” гэж Н.Энхбаяр хэлж байна. Хамаг учир яг энд бий. Сонины нэрээр халхавчилж хотын төвийн А-гийн А бүсэд Төрийн ордонтой хаяа дэрлэсэн тэр газрыг үнэ төлбөргүйгээр авч бараг амжсан билээ.

Нийслэлд өмч хувьчилсан Засаг даргын тогтоол, захирамжуудыг үзэхэд “сургууль цэцэрлэгийн хуучин уурын зуух”, “эвдэрхий агуулах” гэхчлэн үнэгүй буюу инээд хүрэм хямд авч байгаад нь баярламаар объектуудыг жагсаасан байдаг. Авсан эзэн маргааш нь эксковатор авчирч хусахад л хэдэн арав, зуун саяын газар бэлэн. 

Нийслэлд өмч хувьчлах шийдвэрийг Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын тэргүүлэгч нэртэй хэдхэн хүн суугаад гаргадаг байжээ. 2008 оноос өмнөх нэрс нь шүүх хурал дээр бараг тодорчих шиг болов. Тэд бол “хотын мафи” гэгч мөсөн уулын зөвхөн орой нь. Тэд ямар ч хяналтгүй дураараа дургисны балгаар хэдэн хүнийг шоронд аваачлаа. Нийлж байгаад “дарга аа, болохгүй!” гээд гүрийсэн бол яалаа гэж ийм юманд хүрэхэв. Үүнийг Н.Энхбаяр “албан тушаалтан бүр хариуцлагаа өөрөө хүлээх ёстой” гэж маш зөв ярьж тэднийг жийж байв. Гагцхүү Энхбаяр өөрөө том учраас Улаанбаатараас хальж “Эрдэнэт” үйлдвэр, МИАТ-тай холбогдсоноос болж нэмж шийтгүүллээ.  

Энэ таван хэргийн үзүүр Н.Энхбаяр луу чиглэжээ. Гэтэл нөгөө үзүүрт нь тов тодорхой албан тушаалтнууд бий. Тэд бол хэргийн “жинхэнэ эзэд” нь. Сайндаа л бусдад ашиглагдсан, үүрэг даалгавар биелүүлсэн До.Чулуунбаатар, Д.Дуламсүрэн нарыг бус, нийслэлийн өмчийг хууль зөрчин хувьчлах шийдвэр гаргаж заль, луйврыг хууль ёсны юм шиг болгож өгөөд Улсын хэвлэлийн комбинатын түүхэн байшинг газартай нь өгч устгуулсан хотын дарга нарыг шийтгэвэл шударга ёсонд нийцэхсэн. Т.Билэгт дарга зугатсан ч бусад нь Улаанбаатарт байж л байсан… 

Posted in # УЛААНБААТАР, Улс төр, эдийн засаг, TV9 телевиз | Leave a Comment »

Төгс бүтэц, төгс барилга…

Posted by Бид on 2012/07/25

Саяхан нэгэн судалгааны баг гурван сарын турш ширүүн хөдөлмөрлөсний эцэст Засгийн газрын чиг үүрэг, бүтэц, бүрэлдэхүүн ямар байх талаар хувилбар боловсруулж Ардчилсан намын дарга Н.Алтанхуяг болон УИХ-д суудалтай намын бүлгүүдэд хүргүүлсэн гэж мэдээлэв. Юуг яаж ч зөвлөсөн бай, шинэ Засгийн газарт яамдын тоо нэмэгдэхийг албан ёсоор зарлачихаад байна. Лав Эдийн засаг, хөгжлийн яамыг шинээр байгуулна. Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яам, Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яам, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам, мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн яам тус бүрийг таслалаар нь салгаж бие даалгана. Бүр аль яамыг  хэн “авах” нь хэдийнэ тодорхой болсон. Хачирт нь агентлагуудыг ч байгуулж өгөх биз. Тохируулагч ба хэрэгжүүлэгч агентлаггүй яам байж таарах уу? Таарахгүй. Одоо байгаа орон тоонд багтаах, бүр бууруулахаар амлан гялайлгаж магадгүй, гэхдээ тийм юм байхгүй. Сайд, дэд сайд, төрийн нарийн (хэрэг дээрээ бүдүүн эрчүүд), туслах, зөвлөх, захиргаа, аж ахуй, стратеги төлөвлөлт, хяналт шинжилгээ, тайлан, төлөвлөгөө, төсөв зардал, өрөө тасалгаа, харуул манаа гээд бүгд наад зах нь хоёр дахин үржинэ. Энэ бол “байгалийн” хууль.  Паркинсоны хуулиар ямар ч хэрэггүй бүтцийг санаанаасаа зохиож байгуулсан ч тэр нь өөртөө ажлаа олдог, яваандаа ажлаа дийлэхээ больж дахиад орон тоо нэхэж эхэлдэг. Сүүлдээ хоёр, гурав хувааж байж сая нэг санаа амарна…

Бүгдийг тайлбарлаж болдог. НХХЯ, ЭБЭХЯ, БСШУЯ, ХЗДХЯ-ыг задлах мянган шалтгаан хэлж болох ч хэвээр үлдээх шалтгаан түүнээс дутуугүй олон олдоно. Наад зах нь нүүрс (эрдэс баялаг) ба цахилгаан станц (эрчим хүч) хоёр цугтаа байвал дээргүй юу? гэх мэт. Ажил нь салчихсан яам, агентлагууд хамтран ажиллах гэрээ байгуулж хөглөдөг. Тэгэхлээр шинэ яамд бол зүгээр л улс төр, албан тушаал, наймаа юм.

Паркинсоны өөр нэг хууль бий. Төр, захиргааны барилга байшин арайхийж төгс сайхан болох цагт тэр байгууллага нь уналтанд орчихсон байдаг гэж. Лондонд очсон жуулчид Бэкингэм, Вэстминстерийн ордны сүрлэг барилгуудыг хараад таван тивийг дамнаж, дээр нь нар жаргадаггүй байсан Британийн эзэнт гүрнийг ийм л агуу орд харшнаас удирдаж босгосон доо хэмээн бишрэн санадаг хэдий ч үнэн хэрэгтээ тэр цагийн английн хаад одоо нурж баларсан жижиг байшингуудад толгой хоргодох шахам байсан, парламентын буюу Вэстминстерийн ордон гэхэд эзэнт гүрнийг задрахтай уралдан боссон түүхтэй аж. Ватикан дахь Гэгээн Петрийн талбай, түүн дээрх Гэгээн Петрийн сүмыг зурагтаар харахад хүртэл дэндүү сүртэй. Гэхдээ хамгийн хүчирхэг папууд энд тухалж байгаагүй, хэзээ хойно байр сууриа алдсан католик шашны тэргүүнүүд үүнийг босгож орсон юм байна. Ватикан гэснээс Чингэс хаанд том гэрээс өөр ордон байгаагүй байх, харин түүний үр ач нар дэлхийн талыг эзлээд Адриатын тэнгэсийн эрэгт дөхөн Ватиканд заналхийлж, хожим Багдад, Дамаскийг эзлээд Египет рүү мориныхоо жолоог зүглүүлэхийн даваан (манхан?) дээр монголын их хаад нас барж “ерөнхийлөгчийн сонгууль”-д дуудагдан гэдрэг буцахдаа түмэн газрын урчуудаар дархлуулж айраг цагаа бялхсан Хархорум хэмээх ер бусын үзэсгэлэн төгс хотод ирснээс хойш бүх юм уруудаж эхэлсэн бус уу?

2008 оны 7-р сарын 1-нд шатсан Цагаан ордноо Монгол Ардын Нам хэвээр нь сэргээсэн бол дээр байж. Даанч хэтэрхий шунаж хэт сайжруулж хуучнаасаа хувь илүү цалин цагаан ордон сүндэрлүүлж, бүр Тусгаар тогтнолоор нэрлээд авчээ. Хаанаас ч харсан, дотогш шагайсан, нэрийг нь дуудсан ч төгс ордон. Үр дүн юу болов? Сонгуульд навс ялагдчихав. Харин толгой хоргодох оронгүй шахам байсан Ардчилсан Нам дийллээ. Одоо зуу хүрэхгүй метрийн зайд, Дуурь, бүжгийн улсын театрын бөөрөнд бөөн хэрүүл тэмцэлтэйгээр АН 20 давхар барилгынхаа суурийг хүчирхийлэн ухаад эхэлжээ. Нэр нь бас төгс: “Ардчиллын ордон”.

Болгоомжтой байгаасай. Төгсөөс төгсгөл рүү ганцхан алхам.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

ТV баривчилгаа

Posted by Бид on 2012/04/13

4-р сарын 12-ны орой ажил тарах үед эхэлсэн Монгол Улсын гуравдахь Ерөнхийлөгч, МАХН-ын дарга Н.Энхбаярыг баривчлах үйл явдлыг хамгийн түрүүнд “Ийгл” телевиз  утсаар авсан мэдээгээр хүргэж, удалгүй дүрстэйгээр шууд дамжуулж эхэлснээрээ энэ талаар Монголд №1 гэдгээ дахиад нэг удаа нотлов. Явуулын ганц биш, хоёр гурван станц аваачжээ. Харин түүний хувийн TV9 телевиз барагцаалбал нэг цагаар хоцорчээ. Олон нийтийн телевиз  тэр шөнө унтахаасаа өмнө ямар ч байсан товчхон мэдээлж (гэхдээ амаараа?) амжсан нь сайшаалтай.

Удалгүй Улаанбаатарт байдаг телевизүүдийн ихэнх яаравчлан очиж шуурхай сурвалжлага, бичлэгүүдийг шөнийн турш (02 цагаас хойш яасныг мэдэхгүй, би унтчихав), харин үүрээр эртэлж өглөө нар мандтал үзүүлснээр энэ баривчилгаа гучаад жилийн өмнө Гүррагчаа сансарт ниссэн шиг монголчуудыг зурагтын өмнө уяж чадлаа. Манай телевизүүд яасан ч мундаг, хөдөөгүүр яасан ч олон сувгийг шууд үздэг болчихсон юм, хотоос ялгарах юм огт үгүй, тэр дор нь “яана аа, оймстой нь өргөхдөө яадаг юм” гэсэн ууртай сэтгэгдэл ирүүлээд байсан.

Үйл явдлын газарт тэр шөнө том бужигнаан боллоо. Хаана нь цагдаа, хаана нь сэтгүүлч, хаана нь МАХН-ын гишүүд, дэмжигчид, өөр хаана хэн байгааг бүү мэд. Монголчууд бид голдуу хар бараан хувцасладаг, иймээс хав харанхуй шөнө, хав хар хувцастай … бөөн хар юмнууд. Цагдааг форм, сэтгүүлчдийг камер, аппарат, микрофоноор ялгаж болох ч орилоон чарлаан хэнээс гарсныг таагаад ч нэмэргүй. Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн ямар нэгэн дарга бололтой том эр, Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөн байцаах хэлтсийн дарга Амарбат хоёрыг баахан хүүхнүүд бүслээд асуугаад ч байх шиг, загнаад ч байх шиг.  Тэр хавийг дүүргэсэн МАХН-ынхны уриа шаардлагад охид голдуу сурвалжлагчдийн толгой бүтэн эргэж “баривчлах бичгээ үзүүл”, “хүний эрхийг зөрчиж болж байна уу?”, “та нар Энхбаяр даргыг буудах гэсэн юм уу?”, “хэний захиалгаар яваад байна?” мэтийн үгэнд эргэлдлээ. TV9-ийнхэн сүрхий сайн ажиллаж энгийн хувцас өмссөн цагдаагийн бололтой ажилтнуудыг соргогоор илрүүлээд зогсохгүй араас нь элдэж хувцаснаас чангаан зургийг авч амжсан. Арай л баривчилж тушаагаагүй.

TV9-ын тайлбарууд нь ер бусын хурц агаад “амь насанд халдах оролдлого”, “7-р сарын нэгний хэргийг илчилсний хариу”- гаас доош буусангүй. Үнэхээр дайчин зэвсэг юм аа. Шөнө дунд Н.Энхбаяр сурвалжлагчаа гэртээ оруулж суулгаад өөрийг нь баривчлахаар цагдааг явуулсан 6 хүний нэрийг хэлж өглөө: Д.Дорлигжав, Ц.Элбэгдорж, С.Баяр, Сү.Батболд, Ц.Мөнх-Оргил, Ц.Нямдорж, Илүү ч үгүй, дутуу ч үгүй. Тэр зургаа даалгавар өгөхөд нь Н.Энхбаяр хажууд нь зогсож байснаас зайлахгүй.

Энэ баривчилгаа телевизүүдийн хувьд мэдээллийн найр байв. Яаж ч фантаазлаад, ямар ч реалити шоу зохиогоод Монгол улсын төрийн тэргүүн байсан хүнийг бөөн адал явдалтайгаар, хүчээр, сэвхийтэл өргөөд ачиж явахыг бодож олохгүй. Энэ бол бүхэл бүтэн улс төрийн нам, УИХ-ын дөрвөн гишүүнийг хоромхон зуур дэргэдээ авчирч чадсан Н.Энхбаярын нэр хүнд, бас “гавъяа”. Гэхдээ Монгол Улсын иргэн урьд нь жолооч, бизнесмен, Ерөнхийлөгч, малчин, авлигын загалмайлсан эцэг, өвгөнтийн архичин, цагдаа хэн ч байсан, хуулийн байгууллагаас арван удаа дуудуулахгүйгээр очоод уулзчих, цагдаагийнхний хувьд гадаад кинон дээр гардаг шиг тухайн газарт хөндлөнгийн хүмүүсийг нэвтрүүлэхгүй тууз (police line) татаж тусгаарлах, Авлигатай тэмцэх газрын хувьд хэвлэлийн төлөөлөгчөө урдаа гаргаад яриулах,  сэтгүүлчдийн хувьд өөрийн телевизийн нэрийг томоор бичсэн хантааз өмсөж ялгарах гээд бөөн сургамжтай боллоо. Телевизээр үзсэн миний чихэнд гэхэд зарим этгээдийн чулуудсан тун эвгүй үгнүүд хэдэнтээ сонсодсон. Хамгийн бага муугаар бодоход, нэг охин ойчоод бусдын хөлд гишгүүлчихвэл, нэг тэнэг сэмээрхэн том чулуу аваад олны толгой дээр шидчихвэл юу эхлэхэв? МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Н.Удвал “маргааш Сүхбаатарын талбай дээр гарч сонгуулийн бус хувьсгал хийж энэ засгийг унагаая” гэж албан ёсоор уриалсан. Чадаагүй нь яамай.

Маргааш үдээс өмнө телевизүүд хэсэгхэн амсхийж, харин 14 цагаас Хэвлэлийн хүрээлэнд АТГ-аас хийсэн хэвлэлийн хурлыг багтаж ядсан олон сэтгүүлч сурвалжлахад бас л “Ийгл” (бага зэрэг дүрсний алдаатайгаар) шууд дамжуулах шиг болов. Н.Энхбаяр Японы шашны байгууллагын бэлгийг завшиж TV9-ыг байгуулсан тухай баримт уншигдсаны дараа тус телевизийн сурвалжлагч “Та нар TV9 телевизийг хаана гээд 150 гаруй ажилчдыг ажилгүй болгох уу? гэж асуулаа. Зүв зүгээр ажлаа хийж яваа сэтгүүлчийг ингэж айлгах гэж. Энэ хэвлэлийн хурлыг TV9 хэзээ хойно хасч тайраад хагас дутуу гаргажээ.

Өдрийн 14 цагаас Сүхбаатарын талбай дээр МАХН-аас зохион байгуулахаар зарласан цуглааныг TV9 телевиз 14.30-ын үед шууд дамжуулж эхлэхдээ “TV9-өөс өөр телевиз эрх баригчдын дарамтаас айгаад очихгүй байна, бид дамжуулна” гэж амалсан хэрнээ хувьсгал хийхэд хангалтгүй цөөн хүн цугларсан тул 14.55-ын үед шууд таслаад солонгос киногоо үзүүлж тайвширсан байна.

Амралтын өдрүүдэд Энхбаярыг хамгаалсан ярилцлагууд TV9-ээр дүүрчээ. Гэтэл түүний засаглалын үед Соёлын гавъяат хүртсэн нэгэн “Энхбаяр бол гэгээрсэн хүн” хэмээн дүгнээд дараачийн магтаалуудыг үнэ цэнэгүй болгов. Бусад нь бурхны хэмжээний юм ярих л үлдсэн.  TV9-ын ширүүн мэдээ, сурвалжлагуудын эх сурвалж нь “… гэсэн мэдээлэл байна”, “.. . гадуур яригддаг”, “… гэж ойлгогдохоор байна”, “… гэж үзэх хүн ч бий”, “… гэсэн болгоомжлол төрөхөөс өөр аргагүй” болж хувирлаа. Монголын уул уурхайн баялаг, байгаль орчныг сайн хамгаалдаг TV9 телевизийг энэ өдрүүдэд эзэн нь, түүнийг дагасан улс төрчид жинхэнээсээ “алж байна”.

P.S: 2012.04.14-нд хийсэн хэвлэлийн хурал дээр Н.Удвал “Цэргийн ангиуд биднийг дэмжиж байна. Бас цагдаагийнхан МАХН-ыг дэмжиж энэ муухай юманд оролцохгүй гэж байгаа тухай мэдээ бидэнд ирж байна” гэж ярив. Өдөөн хатгана гэж энийг хэлэх байх.

P.P.S: 2012.04.15-ны орой Н.Удвал дарга “Шонхор” телевизийн ярилцлагад оролцохдоо “… Буудлаа шүү, аллаа шүү гээд ороод ирсэн… Ямар ч үгийн солиогүй муужруулаад аваад явсан…” гэлээ. Сүүлийн хэдэн өдөр энэ хатагтайн хэлж ярьж байгаа нэг л биш ээ!

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Улс төр, эдийн засаг, TV9 телевиз | 2 Comments »

Хуулийг ярилцлагаар орлуулахуй

Posted by Бид on 2012/04/12

Өнөөдөр Монгол Улсын гуравдахь ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр Төрийн ордонд сэтгүүлчдийг цуглуулж (тэртээ тэргүй тэнд жижүүрлэж зогсдог) байгаад 2008 оны 7-р сарын 3,4,5-ын өдрүүдэд УИХ-д суудалтай намуудын удирдлагуудтай хийсэн гурван удаагийн уулзалтын 300 хуудас тэмдэглэлийг ил болгожээ. Үймээн хэдийнэ дэгдэж МАХН-ын цагаан ордон шатаж дууссаны дараа онц байдал тогтоож байж намжаасан ч 5 хүний амь үрэгдэж, хэдэн зуун хүн хоригдсоны болсон ярианууд.

Нөгөө л “сонгууль шударга бус” болсон тухай гомдлууд. Хэрвээ тийм баримт, нотолгоо байгаа бол цаасан дээр буулгаж Сонгуулийн ерөнхий хороо, шүүх, цагдаад хандахын оронд хэлэлцье, тохиролцъё, зөвшилцъе. Хуулийн заалт ярьдаггүй ээ.  Өнөөдөр шударгаараа “гайхуулж” байгаа экс Ерөнхийлөгч маань хуулиас гадуур хашгичихаа болих тухай анхааруулж, хариуцлага нэхэхийн оронд хэдэн өдөр дэмий чалчуулсан байгаа юм даа. Үймээнийг хэн өдөөсөн, хэн үргэлжлүүлсэн нь бүгд тодорхой байхад шүү.

Тэрнээ өмнө буюу яг 7-р сарын 1-ны орой үймээнчид МАХН-ын байрыг гүйцээчихээд Соёлын төв өргөөг эхэлж байхад Ерөнхийлөгч улс төрийн намуудын дарга нар цуглуулж С.Баярын хэлснээр “баахан мэргэн цэцэн” ярьцгаасан байдаг.  Тэд хэл амаа олж зөвшилцөнгүүт бүх юм хэвийн болчих юм шиг. Хүмүүсийг уриалж  дуудан хөөргөж хөөргөчихөөд үймээн самуун дэгдэж хяналтаас гарангуут амиа хоохойлоод бултчихсан хүмүүстэй ярих юм юу ч байгаагүй.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

“Юун долоон сарын нэгэн”

Posted by Бид on 2012/04/11

УИХ-ын сонгуулийн тухай шинэ хуулийг МАН (МАХН) ба Ардчилсан Нам хоёр хавсайдаж байгаад сонгогчдоосоо асууж хэлэлцүүлэхгүйгээр 2011 оны 12-р сард баталж гаргасан. Сүүлийн хэдэн жил учир зүггүй муулж гутаасан өмнөх хуулийг бас төстэй аргаар 2005 оны 12-р сард баталсан түүхтэй.

Сонгуулийн шинэ хууль бол энэ зөвхөн хоёр намын, тэр тусмаа Их хуралд суугаа гишүүдийн бүтээгдэхүүн  юм. Өөр хуулийн төслийг болохоор худлаа нээрээ санал авч салдаггүй хэрнээ энэ удаад тас нууж өмнөх дөрвөн жилийн турш зурагтаар гарсан, тойрогтоо хэдэн тэрбумыг зарцуулсандаа яг тааруулж, хэрвээ барахааргүй бол гулсаад, эсвэл намын жагсаалтаар шууд гарахаар тооцоолж бараг өөрсдийнхөө овог, нэрийг жагсааж байгаад баталсан шинэ хуулийн ганцхан заалтыг Үндсэн хуулийн цэцээс цуцалж магадгүй болоход л хууль тэр чигээрээ хэмхэрч мэдэхээр болжээ. Одоогийн гишүүд 2008 оны сонгуулиар бүгд тойргоос гарч, сонгогчдынхоо төлөө үхэн хатан зүтгэнэ гэж тангараг өргөсөн хэрнээ дараачийн сонгууль дөхөхийн хэрээр зангаа хувиргаж “бид тойргийн сонгогчдод дарлуулахгүй” гэж занасаар байгаад тойроггүй жагсаалтыг гаргаж ирсэн. Үндсэн хуулиар бол бид УИХ-ын гишүүнийг шууд буюу яг нэрлэж саналаа өгөх ёстой байтал намыг сонгох болчихлоо.

Сонирхлын зөрчилтэй хүмүүс буюу УИХ-ын гишүүд өөрсдийгөө сонгуулах хуулийг өөрсдөө батлан гаргасныг болиулах арга байдаггүй нь харамсалтай.

Ядахдаа алдаа мадаггүй хэрэгжвэл сайнсан. Гэтэл Үндсэн хуулиа зөрчсөн заалтуудтай нь илэрсэн,  цахим үнэмлэх хэвлүүлж амжихгүй, амжлаа ч санал тоолох машинд таарахгүй… Бөөн будлиан, эцэс төгсгөлгүй хэрүүл, “сонгууль шударга бус боллоо” гэсэн санааны зоргоор хашгичих үндэс хэдийнэ тавигджээ. Тун саяхан УИХ-ын гишүүн Батж.Батбаяр “Би сонгуульд оролцоод ялагдах юм бол би л лав хүлээн зөвшөөрөхгүй… Юун долоон сарын нэгэн… Бүр илүү юм болно” гэж илүү ч үгүй, дутуу ч үгүй заналхийлэхийг телевизээр үзлээ.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 1 Comment »

6-р сарын 30-ны хэрэг …

Posted by Бид on 2012/04/08

2008 оны УИХ-ын сонгуулийн дараа дөрвөн хүнийг буудаж алах үеэр хариуцлага алдсан хэргээр цагдаагийн дарга нарыг шүүх гэж ядаж байна. Онц байдал тогтоож нийслэл хотын төв хэсэг цагдаагийн бүрэн мэдэлд орчихоод байхад хүмүүс буудуулсныг (харин нэг хүн яагаад ч юм МАХН-ын намын байранд нэвтэрч угаартсан) өөр хэнээс асуух юм бол? Амарболд генерал, Ганбаатар хурандаа, Зоригт хурандаа шагайж гох дараагүй (харин Батсүх хурандаагийн талаар эргэлзээтэй юм уншсан) байлаа ч үл мэдэгдэх этгээд(үүд) бусдыг намнаад, эсвэл хурц гэрэл тусгасан хар машинаар хөөж пулеметоор шүршээд явахад цагдаагийнхан мэдээгүй, иргэдээ хамгаалж өөдөөс нь байлдаж устгаагүйн төлөө зад шийтгэх хэрэгтэй. Иракт манай байлдагч Азбаяр алан хядагчийг яаж устгасан билээ? Харин шоронд хорих, хорих бол хичнээн, цолыг хураах хураахгүйн алин болох нь цэвэр хуулийн асуудал. Дөрвөн хүнийг “мэргэн” оносон этгээдүүд харгис цагдаа, хар машинтан, харь гаригийнхны аль нь ч байсан заавал олох ёстой.

Гэхдээ энэ бүхэн 7-р сарын 2-ны хэрэг юм. Өмнөх өдрийн 23 цаг өнгөрч байхад онц байдал зарласны дараа цагдаагийнхан үймээнийг дарж галдан шатаагчдыг элдэн хөөж хэдэн зуугаар баривчлах үеэр хүмүүс алагдсан явдал 00 цагаас хойш буюу 7-р сарын 2-ны Лхагва гаригт болжээ.

Харин жинхэнэ 7-р сарын 1-нд МАХН-ын байрны өмнөх талбай руу жагсагсад цуварч, тэр нь үдээс хойш аажмаар улангассан дайралт болж хувирахад цагдаагийнхан тэднийг тараах, ядахдаа зогсоох гэж өдөржин оролдсон ч чадалгүй дийлдсэнээр орой тийшээгээ Цагаан байшинг (хачирт нь Соёлын төв өргөөний зүүн, зүүн урд хэсгийг) галдан шатаалгасныг бид телевизээр бараг реалити шоуны түвшинд үзсэн тул цаг цагаар санаж байгаа.

Харин 6-р сарын 30-ныг бараг ярьдаггүй. Урьд өдөр нь болсон УИХ-ын сонгуулийн санал хураалт дуусаад саналын хуудсыг тоолсон шөнө сонгуулийн тойрог, хэсгийн хороод дахь ажиглагчдынхаа утасдсан мэдээг хүлээсэн нэр дэвшигчид оволзож үүрээр 76 нь мишээж эхэлсэн бол өөрийгөө Төрийн ордонд заларснаар сэрүүн зүүдлээд сая, тэрбумаар шатсан бусад хэдэн зуун нөхөд хэсэг зуур гацаанд орсон. Ганц нэг нь “би ялж явсан… ”, “ялах байсан юм… ” хэмээн сулхан бувтнасаар өглөөтэй золгож гашуудал зарлахдаа тулах зуур аврал санаандгүй ирсэн юм. Сонгуульд оролцсон улс төрийн хоёр том намын нэг – Ардчилсан Намын дарга Ц.Элбэгдорж 30-ны өдөр Сүхбаатарын талбай дээр гарч “өнгөрсөн шөнө манай нам ялж явсан чинь өглөө ялагдчихлаа. Ингээд монголын ард түмэн саналаа луйвардуулчихлаа” гэж албан ёсоор зарласнаар шударга бус сонгуулийн тухай дөвчигнөлийн гинжин урвал эхэлсэн. “Нотлох баримт”-тай болж хөөрөөд их удирдагчийн дүрд хувирсан Магнай тэргүүтэй ялагдагсад энд тэндгүй том жижиг цуглааныг дараалан асааж Төв шуудангийн урдах замыг хааж … тэр нь шөнө дөл болтол үргэлжилж түр намжаад маргааш нь жинхэнэ 7-р сарын нэгэн эхэлсэн билээ. .

2008 оны УИХ-ын сонгууль үнэхээр шударга бус болсон уу? Яг ингээд луйвардсан гэж 3D кино шиг дүрсний гүнзгийрэл, өнгөний ялгаралтай ярьцгаадаг ч дөрвөн жил өнгөрөхөд шүүхээр нотлогдсон нь ганц хоёрхон. Сонгуулийн сурталчилгаанаас эхлээд нэрсийн жагсаалт, бүртгэл, санал хураалт, тооллого төгс биш, гэхдээ тэр үеийн сонгуулийн хуулийн дагуу явагдсан. Онгорхой цоорхойтой ч хэдий ч “сонгууль шударга бус боллоо” гэж дарга нь зарласан Ардчилсан Нам МАХН-тай нэг хөнжилд шурган толгойгоо битүүлж баталчихаад бөөн баяр гарч ирсэн тэр хуулийн дагуу. Тэгээд Сонгуулийн ерөнхий хороог хоёр нам тохиролцоогоор байгуулж дарга Баттулгыг МАХН-аас, ерөнхий нарийн бичгийн дарга Баярсайханыг АН-аас гэхчлэн сөөлжүүлэн томилж улс орон даяар сонгуулийн тойрог, хэсгийн хороо тус бүрийг МАХН, АН хоёр талаасаа тэнцүү (бүр АН-ынх бага зэрэг илүү гэдэг) бүрдүүлсэн. Хулхидуулчихлаа гэж дагаж чарласан жижиг намууд тэр яриад байгаа луйвруудыг олж хараад ховлохуйц нүд,  амтай хүмүүсийг бас оруулж байсан.

Тэгсэн атал, бас УИХ-ын сонгуулийн эцсийн байтугай урьдчилсан дүнг ч зарлаагүй байхад Ц.Элбэгдорж хашгичихаад эхэлсэн нь намаа сонгуульд ялагдуулснаа барагцаалчихаад эртхэн цайруулж өөрийгөө авч гарах гэснийх. Хэрвээ хоёр хоногийн дараа юу болохыг мэдсэн бол амаа хамхих байсан гэж найдья. Ерөнхийлөгч болсон хойноо хоригдогсдыг бушуухан өршөөж тарьсан балгынхаа ул мөрийг хагас дутуу балласан. Харин 5 хүний амийг бараагүй.

Сургамж юу вэ гэвэл нэгэнт өнөөдөр үймээн самуун эхэлбэл зогсоох найдлага үгүй, цагаа тулахаар улс төрчид сүүлээ хавчаад зугатна, ардын хүүхдүүд (үймээнд хөөрсөн залуучууд) ардын хүүхдүүдийг (цагдааг) баахан довтолно, тэд буцаагаад хариугаа авна. Өнөөдөр хувьсгал хийж самуурахад бэлэн залуучууд, ажилгүйчүүд, бүр ахмадууд Улаанбаатарын гудамжинд хар мянгаараа байна. 2008 онд МАХН-ын байрыг түймэрдээд баригдагсдын ихэнх нь сонгуульд санал өгөөгүй хүмүүс байсныг нотолсон тоо бий. Юун “саналаа луйвардуулсандаа бухимдсан иргэд”.  Ардчиллаас хойш төрсөн шинэ үеийн дунд “ху” нам гэгч юмны эсрэг ямар нэгэн сэдэл байдаг …

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

220 мянган эх оронч …

Posted by Бид on 2012/03/01

Тэртээ 1921 оны 3-р сарын 1-нд Хиагт хотноо МАН-ын анхдугаар их хурал нээгдсэн өдөр наяад жилийн хойно Эх орончдын өдөр болж хувирсан билээ. Ингээд голдуу байлдаж барьсан хүмүүсийг өргөмжилдөг алдрыг Ардын намынхан дангаараа зүүх эрхтэй болсон түүхтэй. “Үгүй ээ, та бид бүгдээрээ эх орончид” гэж манжилдаг ч үгүй. Өнөөдөр Сүхбаатарын талбайд болсон арга хэмжээнд зөвхөн МАН -ын угшилтай хүмүүсийг оролцуулжээ. Тэдэнтэй холилдож эзэн Чингэсийн хөшөөнд мөргөхийг оролдсон өөр нөхдийг цагдаа нар соргогоор илрүүлэн буцааж байв. Харин өөрсдөөс нь тасарсан МАХН-ын нөхдүүд давхар ёсолсныг МАН-ын дарга нар шүд зуун тэвчсэн байх.

Өөр нэг тусгай хүмүүс ардчилагчид хэмээх алдар нэртэй бөгөөд 12-р сард тусдаа баярладаг. Тэд бол Ардчилсан намынхан, нэмээд Ардчилсан холбооныхон. Харин бусад монголчууд хуулиараа эх орончид ч биш, ардчилагчид ч биш. 2004 оны УИХ-ын сонгуулийн дараахан МАН (тэр үед МАХН), АН  хоёр хөнжил гудасны ажлаа эхэлмэгцээ нийтээр тэмдэглэх баярын болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай Монгол Улсын хуулийг өөрчилж гуравдугаар сарын нэгнийг Эх орончдын өдөр, харин Ардчилсан холбоо байгуулагдсан 12 дугаар сарын 10-ныг Ардчилал, хүний эрхийн өдөр болгосон юм.

Үүгээр зогсоогүй. Ардын нам Эх оронч дээрээ нэмээд Тусгаар тогтнолыг өмчлөөд “Тусгаар тогтнолын ордон”-гоор баталгаажуулж амжсан. Нөгөөдүүл нь Ардчиллын ордон барина. Бас намынхаа Чингэсийн одонг үргэлжлүүлэн гардуулна. Төрийн “Чингэс”-ээс ичихгүй. Дээрхэн АН мянган хүнийг гишүүнээр элсүүлж тухай мэдээлсэн бол одоо Ардын нам зөвхөн Улаанбаатарт дүүрэг дүүргээс 1921 хүнд хэдэн өдрийн турш батлахаа түгээж “эх орончид”-ын тоог 220 мянгад хүргэлээ.

Өнгөц харахад тэд бие биентэйгээ өрсөлдөөд байгаа мэт харагдавч яг үнэндээ “та нар тэгэж байгаа бол бид бас ингэнэ”, “танайхыг боль гэхгүй, харин манайх адилхан хийнэ” гэх мэтээр зөвшилцөл үргэлжлээд байгаа хэрэг. Тэртээ 2004 онд тохиролцоод адилхан “идэж” эхэлсэн болохоор зогсоох нүүр хэнд ч байхгүй. “Хотод ДОХ гэж сүрхий юм гарч, даанч бидэндээ хүртээхгүй  дээгүүрээ хуваагаад авчих биз” хэмээн хөдөөнөөс ирсэн өвгөн хуучилсан тухай 1990-ээд оны онигоог саналаа. Сүүлдээ ард иргэдийг хоморголон элсүүлэх аргаар хуваагаад авч байна.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

“Кёкүшюзаны 10000” шийдэгдэв

Posted by Бид on 2011/12/27

NBS телевизийн “Блиц” ярилцлагад УИХ-ын гишүүн Кёкүшюзан Батбаяр оролцлоо. Миний хувьд чих тавьж сонирхсон цорын ганц зүйл бол 2008 онд УИХ-д сонгогдохын тулд Сонгинохайрхан дүүргээс 10000 залууг Япон руу саадгүй явуулж ажиллуулна, хэлэлцээр хийчихсэн гэж амлаад хошгируулснаа юугаар тайлбарлах.  Төдөлгүй нэвтрүүлгийг хөтөлсөн сэтгүүлч Л.Пүрэвням энэ асуултыг тавих нь тэр. 

Кёкүшюзан юу гэж хариулсныг та зүүдлэх ч үгүй. Яг явуулах гэсэн чинь Фукушимагийн атомын цахилгаан станц дэлбэрч цацраг идэвх цацагдсаны улмаас монголчуудынхаа эрүүл мэндийг бодоод больчихсон, муусайн хятадууд хүртэл хятадуудаа хайрлаад тэнд ажиллуулахгүй байхад манай монголчууд очвол хордоод эрүүл мэндээ алдаж нөхөн төлбөр нэхэгдэж болзошгүй гэлээ. Ингээд Кёкүшюзаны сонгуулийн амлалт биелээгүйд Фукушимагийн АЦС (нарийсгавал усанд автсан хөргөлтийн систем, бүр цааш хөөвөл цунами) төдийгүй сайхан сэтгэл гаргаж явуулаад байхад сүүлд нь нөхөн төлбөр нэхэж магадгүй сонгинохайрханчууд (бусдыг манай дүүрэг биш гээд амыг нь хаачихна) өөрсдөө буруутай болж “Японд 10000 хүн явуулна” хэмээх энэ тоглоом төгслөө.         

Тэгвэл цацрагт хордоогүй Японы бусад нутагт явуулаач гэж сэтгүүлч асуугаагүй. Нэмэргүй биз. Ирэх сонгуульд саналаа өгсний маргааш өглөө нисгэнэ гээд 10000 тийз захиалсан тухайгаа сийхгүй ярьж мэднэ.

Posted in Улс төр, эдийн засаг, NBS | Leave a Comment »

Улс төрчид юуг нууж байна, тэр нь тэдний жинхэнэ нүүр царай

Posted by Бид on 2011/11/08

Дээрхэн “Шууд” телевизээр урт нэртэй хуулийн зөв бурууг шүүсэн хэлэлцүүлэг болж түүнд оролцсон УИХ-ын гишүүн Кёкүшюзан Батбаяр гол усны эхэнд алт ухдаг компаниудыг өмөөрч өгч байлаа. Сэтгүүлч залуугийн эгдүү хүрч,

– Та уурхайтай юу?

– Надад уурхай байхгүй гэж түс тас хариулаад үргэлжлүүлэн өмөөрсөн эрхэм гишүүн маань сонирхлын зөрчилгүй тул компанийн захирлууд ба иргэдийн хөдөлгөөнүүдийн хажууд зөвхөн үнэн зөвийг хэлсэн ганц хүн болж гялалзлаа.  

Тэрбээр газар төнхөж шороо овоолсон уурхайгүй гэж яах аргагүй үнэнээ хэлжээ. Харин өөрийн мэдлийн хэд хэдэн компанийн нэрээр ашигт малтмалын лицензүүд, түүний дотор Дархан-Уул аймагт алт олборлох лиценз аваад хадгалсан өөр үнэнээ нууж чадав. Асуугаагүй юм чинь. Хэрвээ урт нэртэй хууль бүтэлгүйтвэл кёкүшюзаны уурхай шууд нээгдэнэ. Худлаа хэлээгүй. Цэв цэвэрхэн.

Энэ болон бусад сэтгүүлчдийн оновчгүй асуултуудаар дасгал сургууль хийсээр байгаад Кёкүшюзаны амны фигур маш гоё болсон байна. Тун саяхан УИХ-ын ажлын хэсэгт багтаж Төв аймгийн Заамар, Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын нутгаар явахдаа нинжа нарын фонон дээр “энийг ашиглаж энэ компаниудыг ингээд хөөгөөд гаргачих юм бол бид найрын ширээний нэг ёсондоо л ууц гэсэн үг, нэг ёсондоо бид нар ах дүү төрөл саднаараа бүгд нүүгээд бүгд улсаасаа юм гуйхгүй бүгдээрээ л нинжа болчихмоор байна, ихэнх нь тэгээд ингээд бас ингээд яриад хүмүүсээс асуухлаар бүгдээрээ л нинжа болох сонирхолтой ямар ч нөхөн сэргээлт байхгүй хэдэн газар газрууд үлдээд,  орон нутагт нь ямар нэгэн тийм үлдсэн юм байхгүй, энийг бас өнөөдөр энэ дээр нь ирээд бас яг ингээд нүдээр харахад ойлгож байна” (үг үсэггүй сийрүүлэв) гэсэн ярилцлага өгснийг “25-р суваг” үзүүллээ. Батлагдсан хуулийг сахиулах үүрэгтэй гишүүн өөрөө эсрэг аашилж, бас даапаалж зогсоог ойлгоогүй сэтгүүлч “эрхэм гишүүн хуулийг цаг алдалгүй хэрэгжүүлэх  ёстой гэж үзэж байна” хэмээн даган баясав.

Уг нь хөдөөнөөс биш нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргээс сонгогдсон эрхэм гишүүн 2008 оны сонгуульд нэр дэвшихдээ 10 мянган залууг Япон явуулах гэсэн юм, та нар явахгүй биз хэмээн ажилгүйчүүдийг ангалзуулж байгаад сонгогдсоныг NBS саяхан сөхсөн юм. Гэтэл хэдхэн хоноод хэвлэл мэдээллийн шүүмжлэлийн мөрөөр гайхалтай түргэн арга хэмжээ авч “УИХ-ын гишүүн Батбаяр амалсан ёсоороо Японд явуулж эхэллээ” гэсэн бахдмаар оршилтой сурвалжлага гаргахыг харваас 4-р цахилгаан станцын цехийн дарга, инженер нарын 6 хүнийг мэргэжлээр нь Япон руу хэдэн сар туршлага судлуулахаар үдэж өгч байлаа. Яахав, тэднийг СХД-ийн иргэдэд тооцвол (IV цахилгаан станц тус дүүрэгт байрладаг) зургаа хасагдаж одоо дөнгөж 9994-г явуулах үлджээ. Кёкүшюзанд юухан байхав, дахиад хэдэн төлбөртэй сурвалжлага үзүүлээд “явуулаад л байгаа ш дээ” гэж ярьж зогсох биз. Худлаа яриагүй.

Зарим сонин ирээдүйн ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлэхээр амалсан байдаг. Даанч манай хэвлэл мэдээлэл бүхэлдээ маргаашийн байтугай өчигдрийн ерөнхийлөгч, өнөөдрийн гишүүд, сайд, жижиг даргыг ч барахгүй байна. Яагаад гэвэл онож асуудаггүй буюу яг хариултыг нэхэж чаддаггүй. Сонины олон нүүрийг задартал чигждэг, гуч дөчин суваг солиод эргэж ирэхэд чалчиж л суудаг урт ярилцлагуудад эрхэм улс төрчийн амьдралын зам, суут ухаан, гэхдээ түүнийгээ огт хүлээн зөвшөөрдөггүй даруу зан, монгол хүн юм чинь морь уяхаас өөр аргагүй, хөл дүүжлэх хэдэн ямбий жиптэй, ирэх сонгуульд дэвшинэ гэхээс уур хүрдэг ч нам нь дэвшүүлчихвэл … бүгд багтдаг. Харин хөрөнгө орлогоо нуусан, тендерийн будлианд нэр нь цохиж яваа тухайд тэмээ унаад явахлаар нохой хуцаад байх юм, хэн гэдгийг мэднэ, гэхдээ нэрийг хэлээд яахав, монголын төр өөртөө зүтгэсэн хүнд халтай, одоо ямар 37 он биш, эр хүн алдаж онодог гэх мэтчилэн түүх, гүн ухаанаар оргилж төгсдөг.

Улс төрчид юуг нууж байна, тэр нь тэдний жинхэнэ нүүр царай юм. Сэтгүүлчид зөвхөн асууж хэлүүлж чадахгүй байгаа бол дүүрсэн хэрэг. Харин улс төрчдийн харлаж бохирдсон нүүр царайг хамгийн сайн цайруулагч, найзлаад, тохироод, төлөөд, гэрээлээд ашигладаг тийм хүмүүс болж хувирдаг нь харамсалтай. Юун хоточ нохой. Манай сэтгүүлчид улс төрчдийг маш буруу хүмүүжүүлж байна. 

Монголчууд, дагаад (эсвэл дагуулаад) монголын сэтгүүлчид дэндүү том жаалдаг. Дандаа агууг хүснэ. Төрийн ордноос гадагш,  геополитикээс ойр, бодлогоос доош, улс төрөөс жижиг юмыг тоохгүй. Тоосон ч гүйцээдэггүй. “Нарийн ширийнд нь чөтгөр бий” гэж барууныхан ярьдаг.  Тэнд ямар нэгэн улс төрчийн “но” цухалзангуут сэтгүүлчид очоод шавчихдаг бөгөөд салахгүй. 

Тэгвэл саяхан манай хэвлэл мэдээллийг хүлээж ядаад цөхөрсөн мэт Н.Энхбаяр Ц.Нямдорж хоёр бие биенийхээ баримтыг өөрсдийн биеэр дэлгэж тавилаа. Зөвхөн үүний дараа экс Ерөнхийлөгчийн TV9 телевизийн сэтгүүлчид Ц.Нямдоржийн түрээсийн байр болон хүүхдүүдийн хаусыг хайж олоод өнгө будагтайгаар үзүүлж тайлбарлав. Харин Н.Энхбаярын баримтын (хэвлэх үйлдвэр, “Өргөө” зочид буудал гэх мэт) хойноос тэгэж явах телевиз алга. Нээрээ нэг сэтгүүлч зүрхэлж асуугаад “Чи мэргэжлээ ашиглаад эрэн сурвалжлахгүй юу” гэж амаа таглуулсан гэнэ.

Бямба гаригт Н.Энхбаяр дахиад өрслөө. Нямдоржийн эхэлснийг хуулийнхан (гэхдээ хэвлэл мэдээлэл биш) үргэлжлүүлж болзошгүй тул “Өргөө” зочид буудалд их хэмжээний хөрөнгө оруулсан нь үнэн,  гэхдээ хувьчилж аваагүй, зөвхөн хувьчлагдах шатандаа яваа гэсэн гайхалтай тайлбарыг TV9-өөр хийлгэв.  Хувьчилж аваагүй байж нийслэлийн өмчид бөөн мөнгө оруулдаг буян хишиг дэлгэрсэн сайхан эрхэм! Гэхдээ дөрвөн жилийн өмнө энэ буудлыг дэндүү хямдхан хувьчилсан, бас зургаан жилийн өмнө хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг Ерөнхийлөгч авчихлаа гэж шуугихад сэтгүүлчид асуусан, яг хариултаа нэхэж чадсан бол энэ хүнийг эртхэн хүмүүжүүлж, Ц.Нямдоржийн савраас ч аврах байсан. Бас Нямдоржийг өөрийг нь хүмүүжүүлж чадалгүй алдчихсан нь сая тодорхой боллоо. Пин, хаус хоёрыг мэдэн будлиад л …

2008 оны УИХ-ын сонгуулиар яасан билээ? АН 1,5 сая, МАХН 1 сая төгрөгийг амлахад иргэд сонгуулийн маргааш өглөө эрт,  бэлэн тоолж өгнө, жил болгон… гэх мэтээр баярлан угтсан. (Одоо бол ирэх 2012 оны сонгуулийн урьд өдөр өгч дуусгана гэж байгаа). Чухам алин болохыг ганц ч сэтгүүлч асуух сөхөөгүй сурталчилгаанд гүйж явжээ. Манай төр тэр сонгуулийн дараа 5 хүнийг буудаж алсан буруутныг тогтоож чадалгүй дараачийн сонгуультай золгоход бид яаж ч чадахгүй байна. 

Монголд эрхбиш чөлөөт хэвлэл мэдээлэл байгаа болохоор эгзэгтэй баримт мэдээлэл (эсвэл түүний сэжүүр)  дэлгэгддэг атал сэтгүүлчид маань ухаж төнхөхгүй, тэгэсхийгээд орхидог хэвээрээ. “Монгол” нэртэй телевизийн ярилцлагын үеэр МАХН-ын нарийн бичгийн дарга Ц.Сүхбаатараас “Тусгаар тогтнолын ордон”-д хэн хэн хандив өргөснийг асуухад “Нуугаад байх юм байхгүй” гэж тун цовоо эхэлж 14 тэрбумын есийг улсын төсвөөс авснаа хэлээд зогсоход хөтлөгч дагаад зогслоо. Тэгснээ намын бодлого, мөрийн хөтөлбөр асууж хамтдаа тэнээд явчихав. “Монголын алт” буюу МАК 1 тэрбум, MCS-ээс 1 тэрбум, УИХ-ын гишүүн Чойжилсүрэнгийн “Хурд”  компани 1 турбум, араас нь Дамба-Очирын “Очир төв” … гээд урсгахгүй байсан ч хамаагүй нэхэх байсан юм. 

Факт, факт, факт. Ганцхан сум гэдэг шиг заримдаа ганц факт хангалттай байдаг. Холдох тусам тайлбар, сэтгэгдэл, бодол, бодлогширол болоод явчихна. Байгаль орчныг олз ашгийн төлөө улайрал, цэвдэг сэтгэл, хариуцлагагүй явдал энэ тэр биш, тов тодорхой овог, нэр зүүсэн компанийн захирал, нинжа нар сүйтгэдэг.  Авлигыг хүний шунал, арын хаалга, хуулийн цоорхой биш бас л овог, нэртэй албан тушаалтан, хүмүүс өгч авалцдаг. Гэтэл байгаль орчин аймаар бохирдож байна, авлига хавтгайрлаа, өмнөх сонгууль шударга биш болжээ (хэн яаж нотолсон юм бэ?) гэх мэт хаа нэгтээ сонссон мундаг “факт”-уудыг тойрч бясалгасан, сэтгүүл зүйн наад захын хэн, юу, хэзээ, хаана, яагаад, яаж гэдэгт хариулахын оронд эцэс төгсгөлгүй бодлого, арга хэмжээ, хөтөлбөр, хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох, хэрэгтэй,  шаардлагатай, цаг нь болсон тухай том том юм яриад газарт бууж чаддаггүй хов хоосон нийтлэл, нэвтрүүлгүүд пиг дүүрэн.

Факт талаасаа сонинууд хамаагүй илүү, гэхдээ иргэдийн олонхи зөвхөн телевизор үздэг.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Сэтгүүл зүй, Улс төр, эдийн засаг | 1 Comment »

Шударга телевизийн ноцтой алдаа

Posted by Бид on 2011/11/06

Экс ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын телевиз гэж “Өдрийн сонин”-д бичүүлснийхээ хариуг барьж TV9 тус телевиз дараах тайлбарыг нэвтрүүллээ.

“….”Өдрийн сонин” бол хуучнаар парламентын үйл ажиллагааг сурталчилдаг байсан “Ардын эрх” сонин. . Энэ сонинг 1996 онд өнөөгийн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Элбэгдорж хувьчилж авснаар  “Өдрийн сонин” нэртэй хэвлэгдэн гарч байна. Ардчилсан намын эрх ашгийг хамгаалдаг. Ерөнхийлөгч Элбэгдоржийг дээрх хувьчлал хийж байхад буюу 1996 онд Засгийн газрын үйл ажиллагааг “Засгийн газрын мэдээ” сонин сурталчилдаг байлаа. Хоёр намын тохироо ёсоор Ардчилсан Нам “Ардын эрх” сонинг авсан бол тухайн үед МАХН-ын дарга асан Энхбаяр “Засгийн газрын мэдээ” сонинг хувьчилж авсан юм. Эдүгээ тус сонин “Зууны мэдээ” нэртэйгээр хэвлэгдэн гарч байна”.  

Маш сонирхолтой,  гэхдээ тун ноцтой алдаа гаргасан тайлбар болжээ. Нэгдүгээрт, тэр хувьчлал гээд байгаа үйл явдал 1996 биш, 1998 онд Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль гарсны дараа жил болсон. Хоёрдугаарт, дээрх хуулийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний тухай УИХ-ын 103 дугаар тогтоол гаргаж “Ардын эрх”, “Засгийн газрын мэдээ” сониныг 1999 оны 1-р сарын 1-ны өдрөөс татан буулгасан юм. Төрийн эрх мэдэл, татвар төлөгчдийн мөнгөөр бий болгосон “капитал”-ыг хувь хүмүүст ашиглуулахгүй, өдөр тутмын сонины зах зээлд шударга өрсөлдөөнийг хангахын тулд ингэжээ. Нэгэнт татан буулгасан тул хувьчлах тухай яриа байхгүй. Үүнийг давхар баталгаажуулж нэрсийг нь 5 жилийн хугацаанд дахин ашиглахгүй байхаар заасан.  Гэтэл хоёр нам хуйвалдаж хувьчилж авсныг TV9 илчилж орхилоо. Тэр үеийн Төрийн өмчийн хорооноос зохион байгуулж хоёр сониноос үлдсэн өмч хөрөнгө, байрыг “Ардын эрх”, “Засгийн газрын мэдээ” нэртэй хувьцаат компани болгож холион бантан хутгаад (хуулийг даапаалсан байгаа биз) хуучин хамт олонд нь давуу эрх нэрээр өгч тусалсан юм. 

Сүүлийн хэдэн жил шударгаараа зүй ёсоор гайхагдах болсон TV9 телевиз гэнэ алдаж бас нэгэн шударга эрхмийг хэвлэх үйлдвэр, “Өргөө” зочид буудал” дээр нэмээд гуравдахь хэрэгт оруулж Ц.Нямдорж гэдэг өөр нэг шударгын аманд хийчихвэл яана гэж бодтол санаа зовох хэрэггүйг ойлголоо. Тэр хувьчлал гээчийн хөөн хэлэлцэх хугацаа аль хэдийнэ өнгөрсөн.

Posted in "Зууны мэдээ" сонин, Улс төр, эдийн засаг, TV9 телевиз | 1 Comment »

Баримтаар илчлэхүй

Posted by Бид on 2011/11/02

TV9 телевизийн хөтөлбөрт өмнөх ням гаригийн хамгийн оргил цаг – 22:15-аас гэж зарласан мөртлөө гэнэтхэн урагшлуулж (харин суларсан цагт нь “Жаст” ХХК-ийн захиалгат нэвтрүүлгийг үзүүлэв) өдрийн 16 цагаас гаргасан “Дотроосоо хийсэн ажлууд буюу Insider-уудын хэрэг” (англи нэр нь Inside Job. 2010 онд бүтээсэн) баримтат кинонд АНУ-ын санхүүгийн зах зээл дэх луйврыг дэглгэжээ. Саяын хямралаар AIG, Goldman Sachs,Morgan Stanley, Lehman Brothers, бас Moody’s, Standard & Poor’s, Pitch-ийн үйлчлүүлэгчид, орон сууц худалдан авагчид, хөрөнгө оруулагчид сүйрч байхад тэдгээрийн захирлуудыг хэдэн арван саяын шагнал авсан, үнэт цаас, хувьцаагаа яаж амжиж худалдсан, хичнээн саяын нөхөн олговортойгоор ажлаа өгсөн, амжиж хаана хэдэн хаус, онгоц худалдан авч тансагласан баримт нотолгоогоор илчилсэн байлаа.

Гэхдээ энэ бүхэн америкийн конгрессийн гишүүдийн зохион байгуулсан сонсгол дээр ил болжээ. Тэнд хувийн компанийн захирлууд, санхүүгийн аваргуудыг дуудаж байцаахад цаадуул нь баримтын өмнө ээлж дараалан шалчийж байлаа. Юун нэр төр, тайлбар, “зовлон” … Конгрессийн гишүүд зөвхөн баримт асууж зөвхөн баримтаар хариулахыг шаардаж хариултаа авч чадахыг харлаа. Бусдыг хэвлэл мэдээлэл гүйцээжээ. Тэндхийн улс төрийн соёл худлаа ярихыг тэвчдэггүй. 1990-ээд оны сүүлчээр ерөнхийлөгч АНУ-ын ерөнхийлөгч Билл Клинтоныг Моника гэж хүүхэнтэй орооцолдлоо гэж биш, харин орооцолдоогүй гэж худлаа хэлснийх нь төлөө  импичментээр унагах шахсан гэдэг. Энэ баримтат киног үзээд тийм гэдэгт итгэлээ.

Posted in Улс төр, эдийн засаг, TV9 телевиз | Leave a Comment »

Ам барьдаг гэрээнүүд

Posted by Бид on 2011/10/25

2011 оны 6-р сарын 9-нд УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлийн нэр дээр Ц.Даваасүрэн, Б.Бат-Эрдэнэ, С.Бямбацогт, Д.Ганхуяг, Ц.Сэдванчиг, Г.Баярсайхан, Л.Гүндалай нарын долоон гишүүн гарын үсгээ зурж урт нэртэй хуулийг хэрэгжүүлэх асуудлаар хүсэлт тавьсан албан бичигт хэвлэл мэдээлэлтэй холбоотой нэг санаа оржээ.

“… Уул уурхайн нэгдсэн бодлого, төлөвлөлтгүй эрэл, хайгуул, олборлолтыг дагаад Монгол улсад нүүрлээд буй байгаль, экологийн сүйрэл, нөхөн сэргээлтийн ажил нь яригдах сэдвээс давж бодит ажил хэрэг болж хэрэгжихгүй байна. Уг асуудлыг эрх зүйн аргаар шийдвэрлэх нэг гарц болсон “Гол мөрний урсац, бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай” хуулийн хэрэгжилтийг саармагжуулах, улмаар энэ хуулийг хүчингүй болгох элдэв санаа, сэдэл газар авч байгааг УИХ анхааралдаа авах цаг болсон байна. Ялангуяа сүүлийн үед гадны томоохон хөрөнгө оруулагчид бидний дөрөв дэхь засаглал хэмээн итгэдэг хэвлэл мэдээлэлийг мөнгөөр боймлож, ард иргэдийг үнэн зөв мэдээлэлээр хангах үүргээс нь хазайлгах оролдлого ил тод хийх болсон нь үндэсний эрх ашигт сөргөөр нөлөөлөх хэмжээнд хүрч байна… Гаднын томоохон хөрөнгө оруулагчдын зүгээс хэвлэл, мэдээллийн эрх чөлөөнд нөлөөлөх оролдлого хийж буй эсэх асуудлыг УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооноос төр, засгийн холбогдох байгууллагуудтай хамтарсан ажлын хэсэг томилж, шалгуулан УИХ-д танилцуулах зэрэг асуудлаар УИХ-аас хаврын чуулганы хугацаанд багтаан холбогдох шийдвэрүүд гаргах ажлыг цаг алдалгүй зохион байгуулж өгөхийг Танаас хүсье” гэжээ.

“Бороо гоулд” зэрэг хүчтэй компаниуд томоохон телевиз, сонинуудтай  хамтран ажиллах гэрээ байгуулахдаа тухайн компанийн талаар сөрөг мэдээлэл ирвэл тэднээс бодит мэдээллийг авч тодруулж байж нэвтрүүлэх буюу нийтэлнэ гэсэн заалт оруулаад амаа бариулчихдаг. Зарим хэвлэлд хандахад “Бид Оюутолгой, Бороо гоулдтай гэрээ байгуулсан учраас тантай ярилцлага хийхэд түвэгтэй байна” гэж татгалзсан талаар Ц.Даваасүрэн гишүүн ярьсан байдаг.

Одоо дөрвөн сар өнгөрөхөд ажлын хэсэг байгуулаагүй байна. Арай УИХ-тай “хамтран ажиллах” гэрээ байгуулаагүй байлтай.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар", Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Гишүүд хаачив?

Posted by Бид on 2011/08/29

Манайд олон нийтийн, салбарын мэргэжлийн байгууллагууд яахаараа ганц юмуу хэсэг хүмүүсийн мэдэлд орчихдог байна аа? Төрийн бус байгууллагын хуулийн дагуу анхнаасаа тав хүртэл хүн нийлж байгуулсан, нийгэмд үйлчилдэг ТББ-уудыг биш, харин олон гишүүнтэй, тэднийхээ эрх ашгийг хамгаалах зорилготой тэр холбоо, эвлэл, нийгэмлэгүүдийг хэлж байна.  

Хамгийн ойрын жишээ бол МСНЭ. Монголын сэтгүүлчид, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудыг нэгтгэсэн, хэдэн мянга биш юмаа гэхэд лав хэдэн зуун гишүүнтэй байгууллага. Тэгвэл Бямба гаригт яаж шүүмжлүүлэв?!

Бусад салбарт ч мөн адил. Барилгачдын холбоо, тээвэрчдийн холбоо, автозамчдын холбоо,тариаланчдын холбоо гэхлээр бетон цутган  тоосго өрж зогсдог барилгачид, өдөр шөнөгүй жолоо мушгидаг жолооч нар, хөдөө хөрж гадаа гандах замын ажилчид, эсвэл тракторч, комбайнчид хуралдаад байгуулсан гэж та бодож байвал тэрэн шиг эндүүрэл байхгүй. Зүгээр л барилга, тээвэр, зам, газар тариалангийн компанийн эзэд, захирлуудын холбоо юм. Тендерийн комисст хөндлөнгийн хүмүүсийг оруулж хянуулах гэхлээр тендерт оролцож байгаа компанийн төлөөллүүд дээрх нэрээр орж ирээд суучихсан дуулддаг. 

Хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгүүдийн үндэсний холбоо гэж мундаг нэртэй байгуулллага бий. Монгол орон даяар хордож хохирсон хэрэглэгчид энд тэндгүй хуралдаж, дараа нь төлөөлөгч сонгож Улаанбаатарт цугларсан нөр их ажил таны нүдэнд харагдав уу?  Үгүй дээ, огцорсон дарга голдуу таван нөхөр хуралдаад төрүүлсэн юм.

Сая 90 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн Монголын залуучуудын холбооны нэр бүр ч супер. Гэхдээ Монголын хүн амын дийлэнх болсон залуучуудын нэр барьсан энэ газар хүний нэр дээр бүртгэлтэйг хэн ч мэдэхгүй. 20 жилийн өмнө 300 мянган гишүүнтэй байснаа зах зээлийн далимаар ямар ч тайлбаргүйгээр бүгдийг жийж орхиод өмч хөрөнгийг нь хүртчихсэн билээ.

Монголын оюутны холбоо байна. Оюутнуудын нэрээр бизнес хийдэг, өмч хөрөнгө хураадаг, газар авдаг энэ байгууллагын орой дээр хэзээ нэгэн цагт оюутан байсан байж мэдэх хэсэг нөхөд гарч зайдагначихаад бие биендээ бөмбөг мэт паасалсаар арав гаруй жил өнгөрлөө. Хөөрхий оюутнууд учраа олж ядсаар эхний нэг, хоёр жилийг өнгөрөөх, сая нэг сэхээрч эрх ашиг, холбоо энэ тэрийг бодохтойгоо болмогц хурал яриандаа оруулахгүй, дараа жилээс төгсөлт, диплом, хонхны баяр, тэгэсхийгээд төгсөөд явчихна…

Энх тайван, найрамдлын холбоо гэж Монголдоо багтаж ядсан нэг газар бий. Эхлээд Энх тайван, найрамдлын ордон нь багадаж түүний өмнөх цэцэрлэг, усан оргилуурын газрыг зарж хажуугийн хоёр байрны оршин суугчдын цонхыг тагласан барилга босгоод дуусч байна. Социализмын үед бас л хэдэн зуун мянган гишүүнтэй байснаа залуучуудын холбооны жишгээр нясалж орхисон тул Д.Цахилгаан нарын хэдхэн (бодвол тав) хүн хүртэнэ. Энэ мэтээр ахисаар баримжаагаа алдаж одоо дэлхийн монголчуудыг төлөөлж давхидаг болсон байна. Нэг мэдэхэд Монголыг дэлхийд төлөөлөх биз ээ. Эсвэл төлөөлөөд эхэлчихсэн үү?
 
Тэгэхлээр манай МСНЭ ганцаараа ийм марзан биш учраас бага зэрэг тайвширцгаая.

Posted in МСНЭ, мэргэжлийн байгууллагууд, Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Сүхбаатар дүүргийн 8-р хорооны МАН-ын үүрийн байр

Posted by Бид on 2011/06/29

Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж,түүний удирдлагын тухай хуулинд нийслэл Улаанбаатар хотын хороо гэж юу болох, хороодын Иргэдийн нийтийн хурал хэрхэн хуралдаж Засаг даргыг яаж сонгох талаар нэгд нэгэнгүй заасан бий. Тэнд хорооны “засгийн эрх”-ийг улс  төрийн нам авах, тэр тусмаа хорооны байр савыг эзэгнэх тухай үг байтугай үсэг ч үгүй.  Тэгвэл нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн 8-р хороо ба цагдаагийн хэсгийн байранд Монгол Ардын Намын шинэ туг зоогоостой удаж байна.

 

Хорооны байр гэдэгт итгэхгүй байвал доорхи зургийг үзэхтүн.

Read the rest of this entry »

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Төрийн албаны шинэтгэл ил тодоос эхлэнэ

Posted by Бид on 2011/06/28

Зургадугаар сарын 23-нд болсон “Төрийн албаны шинэтгэл: сорилт, боломж” үндэсний чуулганд хэвлэл мэдээлэл, төрийн бус байгууллагуудаас төлөөлөл урьж оролцуулсны нэг нь би. Чуулганы “Шударга, хариуцлагатай төрийн алба” салбар хуралдаан дээр боломж олгосныг ашиглаж дараах хэдэн санааг хэлсэн юм.

Юутай ч шударга, хариуцлагатай байдлыг эхлүүлэх хамгийн үр дүнтэй аргыг санал болгож байна. Энэ бол ердөө л ил тод байдал. Итгэхэд бэрх байж магадгүй, гэхдээ нээлттэй болгоход л төрийн албанд хууль бусаар шургалаачид дальдчиж, албан тушаалтнууд улаан цайм мэдэн будлихаа больж, но-той юм харагдвал хэвлэл мэдээлэл шуугиж гарна.  Эндээс жинхэнэ хяналт, хариуцлага эхэлж байгаа юм. 

Бид аливаа асуудалд дэндүү ерөнхий ханддаг хэвээрээ байна. Төрийн ил тод байдлын шалгуур үзүүлэлтийг жагсаасан Засгийн газрын 143-р тогтоолын “Хүний нөөцийн бодлогын ил тод байдал” гэсэн хоёрдугаар хэсэг төрийн албанд шууд хамаатай ч “хэрэгжүүлсэн байх”, “тусгасан байх” гэх мэтээр ерөнхийлжээ. “Сул орон тооны зарыг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр нээлттэй зарласан байх” тухай цорын ганц тодорхой заалт төрд ажиллахыг хүссэн хүмүүст хэрэгтэй ч бусад иргэд, олон нийтийн хувьд хүртээлгүй юм.

Ийм учраас төрийн ил тод, нээлттэй байдлыг томъёолсон тодорхой шаардлага, нарийвчилсан зохицуулалт, стандарт хэрэгтэй. Хэрвээ иргэн хүн хуулиар хориглосноос бусдыг, харин төр зөвхөн хуулиар зөвшөөрснийг хийдэг гэвэл төрийн ил тод байдал ч бас журамлагдах ёстой. Энэ танхимд төлөөлөл нь ирсэн канад, эсвэл сүүлийн үед Ерөнхий сайдын яриад байгаа тэр евростандартыг авах хэрэгтэй.
 
Би чухам ямар ил тод байдлыг хүсч буйгаа хоёр жишээгээр тайлбарлая.  Өнөөдөр төрийн албанд  төчнөөн хүн орсон, төдөн хүн, хувь процент ингэж тэглээ гэсэн статистик мэдээлэл хангалтгүй болжээ. Үүнээс хойш төрийн ямар ажил, албан тушаалд хэн суугаа, шинээр орж гарсан, дэвшиж буусныг хүн тус бүрээр тэр дор нь шууд зарладаг байх ёстой. Тагнуулын ажилтан зэрэг нууцлах шаардлагатайг хассан ч 99 хувь нь ил тод байх боломжтой. Тэгвэл бид сонин юм олж харна. Өнөөдөр манай нийгэмд хамгийн хаалттай институц бол улс төрийн намууд. Эрх баригч хоёр нам гэхлээр бид намын байраар нь төсөөлдөг ч үнэн хэрэгтээ тэд төр дотор байршдаг. Улс төрийн албан тушаалтнуудаа дагаад Ардын намын дэргэдэх Нийгмийн ардчилал нэртэй залуучууд, эмэгтэйчүүд, оюутны байгууллага, эсвэл АН-ын харгалзах байгууллагууд бүгд төрд орчихсон, татвар төлөгчдөөр тэжээлгэж суугаа. Намууд хүссэнээ хийж чаддаг. Хэлээд ч нэмэргүй. Төрийн албаны шалгалт өгөөгүй залууг агентлагийн дэд даргаар тавьсныг Төрийн албаны зөвлөлөөс 4 удаа анхааруулж бичиг явуулсан гэж сонссон. Өчигдөр тэр нөхөр албан тушаалдаа хэвээрээ, зурагтаар ярьж суухыг харлаа. Төрд хууль бусаар шургах (шургуулах) арга ухаан урлаг болтлоо хөгжсөн байна. Сул орон тоог зарлахгүй байх, өрсөлдөгчгүйгээр шалгаруулах мэтийн шууд хулгайгаас эхлээд үүрэг гүйцэтгэгч, гэрээт, дадлагажигч нэрээр амжуулдаг. Энэ бүхний оргил, төгс хэлбэр нь мэдээж “зөвшилцөл”.

Хоёр дахь жишээ. Би сая Төрийн албаны хууль, журмуудыг үзлээ. Төрд ажилладаг хүмүүсийг цалин хөлс, элдэв тэтгэмж, дэмжлэг, тусламж гээд чамлахааргүй харж ханддагийг олж мэдлээ. Дээрээс нь сургалт, сургууль соёл, орон сууц… Төрийн албан хаагч орон сууцаар хангуулах эрхтэй гэсэн хуулийн ганц заалтын цаана дураараа дургидаг, үүнийг дэлгэх цаг болсон. Төрд ороод нийгмийн асуудлаа шийдвэрлүүлэх, орон сууцны нөхцлөө сайжруулах далбаан дор 3,4,5 дахь удаагаа байр, мөнгөн дэмжлэг хуваарилуулдаг гэж байна. Зарим сайд үр хүүхэддээ өгч, эсвэл зарчихаад түрээсийн байранд суугаа нэрээр дараачийнхийг нэхэж суугаа.

Эрх мэдэл, албан тушаалаа хувьдаа ашиглахыг авлига гэдэг. Тэгвэл байгуулллага, хамт олноороо яг тийм үйлдэл хийхийг юу гэж нэрлэх вэ? Тухайлбал, байгууллагын буюу төрийн мэдэл, нийтийн эзэмшлийн газрыг өөрсөддөө хэдэн орон сууц авах болзолтойгоор хувийн компанид өгч барилга бариулаад зүлэг модыг устгуулж, ардын хүүхдүүдийг тоглоомын юмуу  биеийн тамирын талбайгүй үлдээх явдал хавтгайрчээ. Энэ бол хариуцлагатай  төрийн алба яав ч биш.

Засгийн газрын 2010 оны 288-р тогтоолоор батлагдсан “Төрийн захиргааны албан хаагчийн дүрэм”-д “Төрийн захиргааны албан хаагч нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан, эсхүл хууль зөрчсөн болон ёс зүйн хэм хэмжээний аливаа зөрчилтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд заавал мэдээлнэ” гэсэн мөртлөө дарга нь арга хэмжээ авахгүй, нуун дарагдуулбал яах нь тодорхойгүй үлджээ. Иймд яаж “Шүгэл үлээх” талаар бодоцгооё. 

Өнөөдрийн чуулганаар Төрийн албан хаагчийн эрмэлзэх 9 зүйлийг батлах юм байна. Чухал баримт бичиг байх, гэхдээ төрийн албан хаагчид бол нэгдүгээрт, сонгон шалгаруулалтаар орж шигшигдсэн, хоёрдугаарт, тангараг өргөж дээд зэргийн ухамсартайгаа харуулсан, гуравдугаарт, насанд хүрсэн хүмүүс байж зөвхөн эрмэлзээд байвал дэндүү чамлалттай. Одоо хатуу шаардлага, хариуцлага нэхдэг цаг.  

Би нэг иймэрхүү юм хэлжээ. Чуулганд оролцогсод дандаа том том бодлого ярьцгаав. Харин Нийгмийн даатгалын ерөнхий газарт ажилладаг нэгэн эмэгтэй Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга (одоо нийслэлийн Засаг даргын орлогч) Мөнхбаатар дарга өөрийг нь дүүргийнхээ Нийгмийн даатгалын хэлтсийн даргаас чөлөөлж хэлмэгдүүлсэн тухай гомдол мэдүүлэхэд салбар хуралдааныг хөтөлсөн эдийн засагч Жаргалсайхан нэхсээр “Тэр жилийн сонгуулиар манай Өмнөговь аймгаас Идэвхтэн энэ тэр гээд олон сайхан хүмүүс нэр дэвшихээр нь сэтгэл хөдөлж баяр хүргээд амжилт хүсчихсэн юм” гэдгийг хэлүүлж чадав.

Бас энэ чуулган дээр Ерөнхий сайд С.Батболд өөрийн биеэр оролцон (ер нь Монголд болж буй бүх хурал чуулган,  арга хэмжээнд оролцож, ихэнхийг ивээлдээ авдаг болжээ) үг хэлж, УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл илгээлт ирүүлсэн бол Монголдоо түр ирээд байсан Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж мэндийн зөрүүгүй яваад өгсөн нь “Төрийн албаны зөвлөлийг татан буулгавал таарна” гэсэн байр сууриа сануулсан хэрэг биз.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Дөнгөж тав дахь удаагийн шаардлага.

Posted by Бид on 2011/06/20

Ардчилсан намын гишүүд, дэмжигчдийн холбооны дарга Т.Хасбаатар гэдэг хөгжилтэй залуу ээлжит удаагаа хэвлэлийн хурал зарлаж Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболдоос хатуу шаардсан нь гэр хорооллын өрх бүрт хоёр өрөө байрыг уул уурхайн мөнгөөр үнэ төлбөргүй олгох хууль санаачлах тухай юм. Урьд нь дөрвөн удаа бичиг өгөөд бүтээгүй гэнэ. Хэрвээ С.Батболд шаардлагын хариуг долдугаар сарын 11-ны өдрөөс өмнө өгөхгүй бол 13-ны өдөр огцрох ёстой гэнэ. Уяачдын наадмыг өнгөрүүлээд 14-нд огцорвол дээргүй юу?   

Гишүүд ба дэмжигчдийн холбоо бол үнэхээр зугаатай санаа. Намаасаа холдож гэдэс алдахгүй, жаал дөвчигнөж байгаад ардуур нь гүйгээд орчихно, харин тэр огцруулах Ерөнхий сайдтай хамт нэг хөнжилд хэвтээ намын даргаа “харахгүй” байж болно. Дэмжигчдийн холбоо юм чинь… Энэ удаагийн хурал дээр хот суурин газрын гэр хорооллын иргэдийн эрх ашгийг хамгаалах үндэсний нийгэмлэгийн хаягтай нөхрийг дэргэдээ суулгажээ.  Хүрээгээ тэлж үндэсний хэмжээнд гарсан юм байх.

Одоо Төрийн ордонд С.Батболд гэдэг хүн 7-р сарын 11-ныг хүлээн дагжиж суугаа юу? 1960-аад онд хятадууд зөвлөлтийн “ревизонистууд”-ад өдөр бүр хатуу мэдэгдэл илгээж, жишээлбэл, энэ өдөр “1358 дахь удаагаа анхааруулж байна”, маргааш нь “1359 дэх удаагаа анхааруулж байна” … гэхчлэн өддөг байсан. Харин хэд хүрээд зогссоныг бүү мэд. Ямартай ч манай АН-ын гишүүд, дэмжигчдийн холбоог мөн ч урт ирээдүй хүлээж байна даа.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Засгийн газар гараасай…

Posted by Бид on 2011/05/24

Нийслэлийн удирдлага гэнэт “эх оронч” санаачлага гаргаж хэдхэн жилийн өмнө “Улаанбаатар таймс” сонины далбаан дор хувьчилсан хэвлэл үйлдвэрийн барилгын балгасан доорхи газар дээр “Парламентын шинэ ордныг барих боломжийг бүрдүүлэхэд татгалзах зүйлгүй” гэдгээ УИХ, Засгийн газарт албан бичгээр илэрхийлжээ.

Хүн айсандаа яаж ч мэднэ. Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Т.Билэгт шоронд суух аюулын өмнө төрдөө тал засч дээрх хувьчлал төдийгүй Монгол Улсын 100 жилийн түүхийн гэрч болсон энэ байшинг хамгаалалтанд авахгүйгээр бараг нураалгасан хэргээ давхар цайруулахыг оролдож байна. Хэдэн жилийн турш дайрсан ч нурж өгөөгүй, өндөр таазтай, сүйтгэчихсэн болохоос биш уран барилгын элемент бүхий энэ барилгад ямар нэгэн, магадгүй Улаанбаатар хотын түүхийн музей ороосой гэж би боддогсон. Одоо өнгөрчээ.

Миний бодлоор, энд парламентын ордон барьж болохгүй. Ерөөсөө манайд парламентын ордон хэрэггүй. Яагаад гэвэл Төрийн ордон бол Монгол улсын парламентын ордон юм.

Харин багталцаж ядаад байгаа Төрийн ордноос Засгийн газрыг гаргавал асуудал шууд шийдэгдэнэ. Одоо Төрийн ордонд зөвхөн Ерөнхий ба шадар сайдууд ЗГ-ын хэрэг эрхлэх газартайгаа байрлаж харин яам, агентлагууд нь бүгдээрээ Улаанбаатар даяар тарсан “Засгийн газрын … дугаар байр”-уудтай билээ. Саяхан гэхэд Сангийн яам, Татварын ерөнхий газар бүхэл бүтэн ордон бариулж орцгоолоо. Засаг өөртөө зарцуулах мөнгийг заавал олдог тул Парламентын ордноос “хөөгдөх” Ерөнхий сайд, Тэргүүн шадар сайд, Шадар сайд гурав, бас ЗГ-ын хэрэг эрхлэх газарт зориулж байр савыг нь хаана ч босгосон яахав. Их Британийн ерөнхий сайдын өргөө – Dawning Street 10 гэж тун даруухан байшин зурагтаар харагддаг. Гүйцэтгэх засаглал маань парламентийн зааснаар гадуур явж Нарантуул зах, гэр хороолол, тариалангийн талбай, Оюутолгой, Тавантолгой, “гол мөрний урсац бүрэлдэх ойн сан”, Богд уулын Зайсангийн аманд ч хамаагүй ажиллаж, бас хуралддаг байгаасай. Ерөнхийлөгчийн тухайд хэтдээ Иргэний танхимаа аваад иргэддээ ойртсон нь дээр.

Харин Сайрааны олж ирсэн мөнгийг үрэхэд тийм хэцүү байвал надад хэлээрэй.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Tsunami in Mongolia

Posted by Бид on 2011/05/02

[Уншигчийн хүсэлтээр оруулав]

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Засаг даргын дэргэдэх сэтгүүлчид …

Posted by Бид on 2011/04/24

Албан тушаалтнуудын №1 “дайсан” бол сэтгүүлчид гээд хэлчихвэл хилэгнэн эсэргүүцэж нөхөр, туслагч, бүр дайчин туслагчаар өргөмжлөх хүн гарна. Томчуудын алхаа гишгээг хянаж улыг шагайх ажилтай сэтгүүлчид нөхөр гэж үү?

Юутай ч “нөхрөө ойрхон, харин дайснаа бүр ойрхон байлгах” эртний ухааныг хэдхэн жилийн өмнө хав хаалттай байсан нийслэлийн удирдлага сайн эзэмшиж өнөөдөр хэвлэл мэдээллээр битүү хүрээлүүлжээ. Долоо хоног тутам Засгийн газрын хуралдаантай эн дүйхүйц нийслэлийн удирдах ажилтны зөвлөгөөний мэдээ, сурвалжлагууд телевиз, сонины хэдэн өдрийн дугаарыг барж Засаг дарга Г.Мөнхбаяр жижиг сажиг дарга нараа зад загнахыг бид сайшаан хардаг боллоо. Бусад хурал, уулзалт, нээлт, ёслол тасрахгүй, тэр болгонд Мөнхбаяр, Мөнхбаярыг дагасан сэтгүүлчид. Саявтар автобусанд сууж хэдэн буудал зорчиход нь бөөн сэтгүүлч даган хуйларчээ. Бас нэг өглөө хамгийн том 4 телевизийг өрөөндөө урьж олон цаг ухуулж сэнхрүүлэн ярилцсаныг хэдэн өдөр суваг эргүүлэх тоолондоо үзлээ. Сүүлдээ Мөнхбаяр дарга Бямба гариг бүрийд хоттойгоо танилцан “ажиллаж”, сэтгүүлчид бас даган “ажиллаж”, саявтар сагс тоглоход нь цугтаа тоглодог болжээ. Энэ Ням гаригт Ерөнхий сайдтай нийлээд бас амраасангүй.

Хэвлэл мэдээллийнхэн хотын даргыг хэдийчинээ бараадна, өөр тийш явах цаг заваа төдийчинээ алдана. 4-р сарын 1-нээс хашааны газрыг байраа солино гэж Засаг дарга болоод орлогчдын хаваржин шоудсан Ногоон нуурын гэр хорооллын айлуудыг сэтгүүлчид зүглэхгүй, бүхэл бүтэн 20 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн энэ ажил яагаад гацсаныг очиж сурвалжлахгүй, зөвхөн Мөнхбаяр даргын амнаас юу унахыг сахисаар энэ хаврыг барах нь. Сэтгүүлчдийг маань өөртөө бага багаар дасгаж сургаад ч байх шиг.

Юманд хэт ойртохлоор тулчихаад цаад наадахыг харж чадахгүй шүү.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Буруу замаар нүүрс тээвэл …

Posted by Бид on 2011/04/20

2000 оны эхээр Төрийн өмчийн хороо Данидагийн бэлэглэсэн “Чөлөөт хэвлэл” сонины үйлдвэр ба Хэвлэлийн хүрээлэнд барилга байшин, өмч хөрөнгийг нь хүлээлгэн өгөхөөр шийджээ. Тэртээ тэргүй Данийн татвар төлөгчдийн мөнгө болохоор харамлах юун, бичиг шийтгэж мутарлаад гүйцээ….

Үгүй шүү! Эхлээд төрийн өмчийн хорооны нэг нөхөр телевизүүдийг цуглуулж “Хэвлэл мэдээллийнхэнд үнэ төлбөргүй шилжүүлэхээр шийдсэн” тухайгаа зарлав. Бэлгийг бэлэглэхдээ юу сүртэй юм бэ гэж бодтол жинхэнэ сүр эхлээгүй байж. Дараачийн арга хэмжээ “дээрх шийдвэр ТӨХ-ний хурлаар орж албан ёсоор баталгаажсан” тухай сэдвээр болж чөлөөт хэвлэлийн төлөө яахаас ч буцахгүй “Ардчилсан холбоо” эвслийг шагшсан уйлаан майлаан ардчиллынхан эзэгнэсэн Монгол телевизийн дэлгэц байтугай өнөөдрийнхөөс 100 дахин хүчтэй байсан шар сонинуудаар дүүрлээ. Монголыг ганц том хэвлэх үйлдвэр тэдний өвөрт пүдхийн унав.

Бас л болоогүй байж. Түрүүн ирэхдээ мартсан болов уу, “яг шилжүүлэх тухай” ганц хуудас тогтоолыг албан ёсоор гардуулах дахин нэг ёслол үйлдсэн юм. Дэндүү хүнд тэр цаасыг хэд хэдэн нэр дэвшигч арай чүү дамжилж авчирсан санагдана. Удалгүй асуудлыг улс төрийн талаас нь шийдсэн бусад нэр дэвшигчид булталзаж, төдөлгүй Ерөнхий сайд маань тэртээ дээрээс эцэг ёсоор анхаарч чиглэл өгснөө даруухнаар хүлээн зөвшөөрч билээ. (Харамсалтай нь тэднийг сонгуулиар хиартлаа ялагдахад нь бэлгийн “Чөлөөт хэвлэл” үйлдвэрт хэвлэгдэж түгсэн хэдэн арван сая ширхэг сонинуудын хувь нэмэр дэндүү их)

Арван нэгэн жил өнгөрчээ.

Монгол Улсын иргэн бүр Тавантолгойн орд газрын эзэн мөн гэсэн түүхэн шийдвэрийг хамтарсан Засгийн газар гаргасан тухайгаа зарлав. Нэг хүнд “Эрдэнэс-Тавантолгой” компанийн 536 ширхэг хувьцаа ногдоно… Удахгүй “Хүний хөгжил сан”-гийн дэвтэрт “Та Тавантолгойн ордын хувьцаанаас 536 ширхэг хувьцааг үнэ төлбөргүй эзэмшиж байна” гэсэн бичилт хийж, баталгаажуулна гэж сайд нар мэдэгдэв… Засгийн газрын дараачийн хуралдаанаар нь иргэн бүрт нэг ширхэг “Эрдэнэс МГЛ”-ийн давуу эрхийн хувьцаа өгөхөөр шийдвэрлэсэн, гэхдээ энэ шийдвэр албан ёсоор баталгаажаагүй, хэрхэн өгөх тухай журам эцэслэн гараагүйг мэдээлэв….

2000 оны тэр ёслолууд, цаашлаад цалингаа өгдөггүй, нэхэхлээр цалинг чинь нэмлээ гээд ам тагладаг компанийн захирал санаанд орж байна.

Балай юм болохнээ. Газрын дорхи баялаг, түүний нэг хэсэг – Тавантолгойн орд анхнаасаа ард түмний мэдэлд юм бол хувааж хувьцаалах хэрэг байсан уу? Хүн бүрт Тавантолгойн [компанийн]10 хувиас 536 хувьцааг тэгш хувааж харагдах мөртлөө “Монгол 999” нэрээр гэтсэн компанийн эздэд (ажилчдад нь лав биш ) биш дахиад 10 хувийг эзэмшүүлнэ, харин “Энержи ресурс”-ийн хэдхэн эздэд 4 юм уу 20 ч юм уу хувийг урьдчилаад бэлэглэжээ. Монголд иргэн бүр тэгш эрхтэй, компанийн захирлууд илүү тэгш эрхтэй, харин “Энержи ресурс” хэт тэгш эрхтэй.

Ингэхийн оронд ард түмний мэдлийн нүүрсийг ухаж зөөх дуртай гадаад, дотоодын хамаагүй компаниудаас Засгийн газар чангахан татвар хурааж бидэндээ хуваавал хамаагүй амар байхсан. Даанч Монгол Улс лав Ази тивдээ хамгийн бага татвартай, онцгой татвар ч үгүй болсныг сая анзаарав.  Өөрсдөө хүрз (экскаватор) барихгүй мөртлөө хувь нэхэж даварсан Монгол 999-ыг  зогсооё гэхлээр “Энержи ресурс”, нарийн  яривал Ерөнхий сайдтай барьцаад салахгүй…

Өчигдөр хэсэг хүмүүс “Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 6 дугаар зүйлийн “Газар, түүний хэвлий дэх баялаг гагцхүү ард түмний мэдэлд байна” гэсэн заалтыг үндэслэн ашигт малтмалын баялагаас төрийн бус байгууллагуудад хувьцаа эзэмшүүлэх тухай асуудлыг УИХ- д тавьж хууль, тогтоомжид нэмэлт өөрчлөлт оруулах”-ыг шаардав.

Таван толгойн нүүрсийг буруу замаар тээгээд байна.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Үнэ нэмэх MNB төсөл

Posted by Бид on 2011/04/19

Жигтэй юм болов. Эрчим хүчний үнийг ээлжит удаагаа нэмэх талаар Улсын баяр наадмын наадмын урьд шөнө бус, жанжин Сүхбаатарын талбай буцалж байх учиртай 4-р сарын 12-ны гэгээн цагаан өдөр зарлажээ. Шийдвэр гаргасан эрчим хүчний зохицуулах зөвлөлийнхөн яаж чадав аа гэвэл хамгийн ихээр хэл ам таталдаг иргэд 21 мянган төгрөг, 536, бас 1 ширхэг хувьцаанд сатаарснийг тааруулав бололтой. Бас кабельтай кабельгүй тэдний үзэж чаддаг ганц телевиз болох МҮОНТ-ийг сэмхэн найрчээ.

Олон нийтийн телевизээр хэдэн орой дараалан “Эрчим хүчний үнэ цэнэ” нэртэй нэвтрүүлэг гарч “Бид шаардлагатай эрчим хүчээ импортоор авдаг болох уу?”, “Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр шаардлагатай”, “Бидэнд ямар гарц байна вэ?” гэсэн мундаг асуултанд хариулсан хүмүүс нь эрчим хүчний салбарын дарга, албан тушаалтнууд өөрсдөө байв.  Эрчим хүчний үнэ хямд дэндүү хямд байгаа тул нэмсүгэй гэсэн шаардлагууд. Жирийн иргэд, эрчим хүч хэрэглэгчдийн хошуу ч цухалзаагүй.

Төгсгөл нь “MNB төслийн баг, MN агентлаг хамтран бэлтгэв” гэжээ. Өөрөө өөртэйгээ хамтраад л…

Тэгснээ дээрх ярилцлагуудаас шилж “Цагийн хүрд”-ээр “Эрчим хүчний үнэ хямд байгаагаас энэ салбар алдагдалтай ажиллаж байна” нэртэйгээр үзүүлэв. “Монголын мэдээ” агентлагийн мэдээ, захиалгат нэвтрүүлэг хоёрын нүдний ялгаа бүрэн арилсан.

Ингээд уг төсөл 4-р сарын 12-ны өдөр хаалтаа хийж 5-р сарын 1-нээс цахилгаан дулааны зарим үнэ тарифыг нэмэх шийдвэрийг Эрчим хүчний зохицуулах зөвлөлийн дарга Мягмарсүрэн танилцуулсныг “Цагийн хүрд”-ээр сурвалжлан үзүүлэв. Сэтгүүлч “бухимдаад хэрэггүй, цахилгаан эрчим хүчээ хэмнэхээ л бод” хэмээн анхааруулав.

Зүйтэй санаа. Гэхдээ эрчим хүчнийхэн энэ мэт төсөл хэрэгжүүлээд байвал зардал нэмэгдэж дахиад үнэ өснө шүү.

P.S:  Мягмарсүрэн дарга эрчим хүчний үнэ тариф нэмэгдсэнээр гурил, талхны үнэ 3-4 төгрөгөөр өсөх тооцоо бий гэж мэдэгдсэн. Өчигдөр дэлгүүр яваад ирсэн хүмүүсийн яриагаар 30-40 төгрөгөөр үнэд оржээ. Энэ бол зөвхөн эхлэл гэлцэнэ.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Хэн бэ, хэдэн он бэ?

Posted by Бид on 2011/03/21

Суваг эргүүлтэл TV9 телевизээр хэзээ эхэлсэн бүү мэд Ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаяртай хийсэн ярилцлага дуусч байна. Миний үзэх хооронд зөв зүйтэй зөндөө олон юм хэлэв. Харин өмнө нь яагаад өөр зүйл ярьж хийж явсан тухай асуултанд “хүн өөрчлөгддөг юм” хэмээн бурханлаг хариулт өглөө. Улс төрчид ариун мөрийн замд орохын тулд заавал нэлээд өндрөөс түсхийтэл газарт унах ёстой ажээ.

Сонирхолтой нь TV9-ын биш сэтгүүлч хөтөлж суув. Дэлгэцийн доогуур “25-р суваг” телевизийн сэтгүүлч Пүрэвхүүгийн Монгол Улсын гуравдахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяртай хийсэн ярилцлагыг үзэгч та бүхэндээ толилуулж байна. Анх 3-р сарын 5-нд эфирт цацахаар төлөвлөсөн уг ярилцлагаа “25-р суваг” телевиз гаргахыг хориглосон болно” гэсэн тайлбар урсана.

Энэ бол зөвхөн МАН-ын явуулга биш. Н.Энхбаяр ярихдаа “Би өнгөрсөн хугацаанд “Бясалгал”, “Хана” гэсэн хоёрхон өгүүлэл бичсэн. Зарим хүн долоо хоног болгон бичээд телевизээр уншаад байгаа биз дээ” гэсэн юм.  Нээрээ “25-р суваг” телевизэд хоёрын хоёр экс ерөнхийлөгч яаж багтахав.

Posted in 25-р суваг телевиз, Улс төр, эдийн засаг, TV9 телевиз | Leave a Comment »

Одонгийн зах

Posted by Бид on 2011/03/20

Тусгаар тогтнолын одон:

Сая болсон Монгол цэргийн баярыг тохиолдуулан Монгол Ардын Намаас өөрийн дээд шагнал Тусгаар тогтнолын одонгоор хүчний байгууллагын 400 гаруй албан хаагчдыг  намынхаа “Тусгаар тогтнолын одон”, “Эх орны төлөө” медаль, “Монгол ардын нам 90 жил” медалиар шагнасан мэдээ түглээ. Эдгээрээс Батлан хамгаалахын яамны харьяа 15 генерал,  зэвсэгт хүчний жанжин штабын харьяа 35 генерал, Хил хамгаалах ерөнхий газрын харьяа 15 генерал, Цагдаагийн ерөнхий газрын харьяа 8 генерал, Тагнуулын ерөнхий газрын харьяа 7 генерал, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын харьяа 3 генерал, Онцгой байдлын ерөнхий газрын харьяа 3 генерал, Иргэний нисэхийн ерөнхий газрын харьяа нэг гээд чөлөөнд гарсан хийгээд албан үүргээ гүйцэтгэж буй нийт 71 генералыг Монгол ардын намын дээд шагнал – Тусгаар тогтнолын одонгоор энгэрээ мялаалгав.

Улс төрөөс тэртээ хол байх учиртай,  төрд алба хашиж буй, тэр тусмаа цэрэг, цагдаагийн албан хаагчид улс төрийн намаас одон тэмдэг баярлан хүртдэг болжээ.

Тусгаар тогтнолыг МАН төрөөс илүү мэднэ. Бас төрийг ч мэднэ. Саяхан УИХ-аас тогтоол гаргаж “Тусгаар тогтнол” одон гаргасан сураг дуулдав. Үзтэл, 1911 оны тусгаар тогтнолын 100 жилд ч зориулаагүй, харин 1921 оноос тоолсон “Тусгаар тогтнол-90”  медаль юм байна. Нэг бүр нь 3600 төгрөгийн өртөгтэй 50.000 ширхэгийг түгээнэ. УИХ-ын чуулган дээр Ц.Нямдорж даналзаж “Улс төрийн хүчин байгуулагдсан  түүхэн ойтой  холбогдуулан  медаль бий болгох тухай асуудлыг хоёр нам эртнээс ярьж тохиролцсон  асуудал. Түүхийн болоод улс төрийн талаасаа ямар нэгэн маргаан байхгүй” гэжээ.

Эрх баригч хоёр нам төдөн ширхэг тийм одонг тэр тэрэнд биш, ерөөсөө ямар одон байхыг наймаалцсан тод жишээ. Монголын улс төр тэр чигээрээ одонгийн зах болсон байна.

Одонгийн ТҮЦ-үүд хүртэл байна. Ноднин хатагтай Баасан Монголын ахмадын чөлөөт холбооны дээд шагнал “Тусгаар тогтнол” одон зохиож УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл, УИХ-ын гишүүн, ЗТБХБ-ын сайд Х.Баттулга (тэгэлгүй яахав!), УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Ц.Баярсайхан, Мөн УИХ-ын гишүүн Аюулгүй байдал Гадаад бодлогын байнгын хорооны дарга З.Энхболд нарт гардуулжээ. Дэмбэрэл дарга номхон зогсоод зүүлгэж зогсох зургийг нүдээрээ харсан даа.

Чингэсийн одон:

Ардчилсан нам адилхан “амжуулчихсан”.  Тус намын дүрмийн 9.2.2-т “ Намын дээд шагнал нь Чингисийн одон байна” гэжээ. Оочирын дарааллаар ардчилагчиддаа зүүж өгдөг.

Гэтэл төрд  бас “Чингэсийн одон” бий. Анх 2002 онд бий болгосон ба шинээр гарсан Ерөнхийлөгч өмнөх Ерөнхийлөгчөө шагнахаар тооцоолсон мэт Н.Багабанди  П.Очирбатад гардуулжээ. Харин 2005 онд сонгогдсон Н.Энхбаяр энэ “уламжлал”-ыг эвдэж хөгжмийн зохиолч Б.Шаравт олгож улмаар Багабандитай бүр тангараг тасарсан гэдэг. Харин дараачийнхийг шинэ Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж УИХ-ын гишүүн Р.Гончигдоржид зүүж өгсөн.

Аль “Чингэс” түрүүлж мэндэлснийг мэдэхгүй, гэхдээ яах аргагүй давхарджээ. Ардын Нам хэл ам гаргахгүй, яагаад гэвэл … (эхний хэсгийг үз)

Мундаг утга учиртай тэр нэрсийн үнэ цэнэ ээ гэж.

Бас нэг мэдээ сонирхуулья. МАН-ын 90 жилийн ойгоор ганц Архангай аймагт гэхэд “Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон”-гоор аймгийн Татварын хэлтсийн дарга А.Бямбажав тэргүүтэй 3 хүн, “Алтан гадас одон”-гоор 13 хүн, “Хөдөлмөрийн хүндэт медаль”-иар 20, МАН-ын дээд шагнал “Тусгаар тогтнолын одон”-гоор 45 хүн, “Эх орны төлөө” медалиар 7 хүн, МАН-ын “Ахмад зүтгэлтэн” цол тэмдгээр 5 хүн, НАМЗХ-ын “Алтан од” тэмдгээр 2 хүн, МАН-ын 90 жилийн ойн медаль 48 хүн, харин салбарын шагналаар нийт 100 гаруй хүнийг шагнажээ. ХХААХҮ-ийн сайд Т.Бадамжунай тэргүүтэй төлөөлөгчид ирж гардуулсан гэнэ.

Намын арга хэмжээ юу, эсвэл төрийнх үү? Бид нэг хэсэг овоо төр, засаг гэж хэлж сурч байсан юмсан…

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Олон нийтийн телевиз МАНлайлав.

Posted by Бид on 2011/03/05

Саяын 3-р сарын 1 ба түүний өмнөх өдрүүдэд өдөр тутмын сонинууд, бас сайтуудыг уншихад МАН-ын 90 жилийг, Сүхбаатарыг, хөшөөг нь тойруулан янз бүрээр бичиж байлаа. МАН-ын өнгөрүүлсэн түүх гэж үнэхээр бөөн гавъяа. Бас зөндөө нүгэл үйлджээ. Гэхдээ 20-р зууны түүхийн шуурганаас яаж ийгээд тусгаар улсыг аваад гарсан.

Харин телевиз үзэхлээр 90-ийн тооны ес нь тонгорч цаг хугацаа ухраад МАХН-ын 60 жил болчихсон мэт цорын ганц үнэнээр дүүрсэн байв. Ардын Нам хүслээ шивнэхэд л олон нийтийн  телевиз оройлоод, TV5 удаалж, UBS, “Ийгл” араас нь … унаад өгчээ.

Хоёрдугаар сарын 21-нээс эхлэн МҮОНТ-ээр “Улс төрийн ууган хүч”  нэртэй цуврал баримтат кино үдэш болгоны оргил цагаар гарч  эхэлжээ. Үд, өдөр, орой, үдшийн хөтөлбөр, “Цагийн хүрд”-ээр  гарсан 90 жилийн мэдээ, сурвалжлагуудаар намын баяр угтсан арга хэмжээ, үйл явдлыг зүгээр мэдээлэх нь багадаад “Зарим хүмүүс МАН-ын түүхийг гуйвуулж байхад …” гээд сөрөг сурталчилгаа хийж эхэлсэн шүү. Гагцхүү хэн, хэзээ, яаж гуйвуулсныг хэлж өгсөнгүй. Бас Ням гаригт хөтөлбөрт бичигдээгүй сурталчилгааны нэвтрүүлэг хулгайгаар гарч харагдсан.

2-р сарын 25-нд “МАН-ын дарга нар ярьж байна” цуврал эхэлж эхний өдөр МАХН-ын дарга асан Г.Очирбат, дараа нь Б.Даш-Ёндон оролцов. Харин гуравдахь өдөр М.Энхболдыг Ерөнхий нарийн бичгийн даргын зөвлөх Амарсанаа орлож 28-нд Ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүх зарлагдсан ч “МҮОНТ-ийн алтан сан хөмрөгөөс. 1972 он” гэсэн жүжиг гарлаа. Сайхан тоглов!

Гэхдээ олон нийтийн телевиз гомдоогүй. 28-нд МАН-ын 90 жилийн ойд зориулсан Үндэсний бөхийн барилдааныг Монгол бөхийн өргөөнөөс, 3-р сарын 1-ны өдрийн турш Монгол Улсад Улс төрийн нам үүсэн байгуулагдсаны 90 жилийн ойн баярын хурлыг Төрийн ордноос, “Тусгаар тогтнолын цом-60” яруу найргийн наадам, Монгол Улсад Улс төрийн нам үүсэн байгуулагдсаны 90 жилийн ойн баярын хүндэтгэлийн концертыг СТӨ-өөс дамжуулж  “Улс төрийн ууган хүч” баримтат киногоор  өндөрлөв. Энэ оройн “Цагийн хүрд”-ээр үзүүлсэн МАН-ын баярын баярын хурал, “Тусгаар тогтнолын ордон”- ы нээлт, Ерөнхийлөгч  зарлигаар МАН-ын зүтгэлтнүүдэд шагнал гардуулах ёслол зэрэг сурвалжлагуудын завсраар “МАН-ын түүхт 90 жилийн ой” гэсэн сурталчилгааг шургуулж амжив. Бас болоогүй Сүхбаатарын хөшөөний нээлтийн сурвалжлагад МҮОНТ-ын хоёр хөтлөгч уг арга хэмжээг хөтөлсөн бололтой зогсож харагдлаа. “Цагийн хүрд”-ын дараа 21.00 “Ардын намын түүх үргэлжилсээр…” баримтат кино, дахиад араас нь “МАН-ын дарга нар ярьж байна” цувралаар Ерөнхий сайд С.Батболд …

Баярын маргааш МҮОНТ-ийн мэдээнүүдээр өчигдрийн шөнийн шоу, салют, МАН-ын дарга С.Батболд 1-р төрөхөд ажилласан… МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүх Эх нялхсын эрдэм шинжилгээний төвөөр айлчилсан… “Ардын намын түүх үргэлжилсээр…” баримтат кино.. “Тусгаар тогтнолын цом-60″ яруу найргийн наадам …

Энэ хэдэн өдөр МАН-ынхан МҮОНТ-ийг тэр чигээр нь (хөтлөгчтэй юутай нь!) худалдаад авчихсан мэт санагдсан шүү. МАН-ын залуучууд Сүхбаатарын талбайг түрээсэлсэн шиг…

Өнөөдөр аливаа үйл явдлын ач холбогдол, цар хүрээ зөвхөн  телевизээр  гарснаар хэмжигдэнэ.  Дэлгэцэн дээр алга байвал тийм юм болоогүй гэсэн үг. Эрхэм гишүүд, сайд дарга нар тойрогтоо очиж гийгүүлэхдээ заавал телевиз дагуулдаг, эсвэл татвар төлөгчдийн мөнгөөр ядарсан эмгэнд гэр өгөхөд байлцахдаа заавал хэвлэл мэдээллийг цуглуулдаг. Сүүлдээ камер байлцуулахгүй бол хоол ч хийхээ болив. МАН энэ удаад олон нийтийн телевизийг зөв мэргэн удирдсанаараа 90 жилийн ойгоо цагаан сар, наадам адил сүр дуулиан болгож чадав. Тэрнээс биш гудамжаар явахад ард түмэн баярлаж хөөрөн МАН-ын гишүүдийг барьж үнсээд, эсвэл баригдаж дуусаагүй ордны зүг мөргөөд байгаа юм надад ажиглагдаагүй. Зүгээр л нэг тэмдэглэлт өдөр, намын ой.

Олон нийтийн телевизээс харамлах мэт МАН-ын баярын бүх арга хэмжээ, тухайлбал, яруу найргийн наадам, бөхийн барилдаан, ойн баярын хурлыг Төрийн ордноос шууд дамжуулсан телевиз бол TV5. Хурал дууссан ч сэтгүүлч нь энэ агуу үйл явдлаас хагацаж ядсан мэт ярилцлага хийсээр, дамжуулсаар байлаа. Дараа нь Сүхбаатарын хөшөөний нээлтийн ёслолыг Live тодотголтойгоор дамжуулж эхэлсэн ч техникийн саатлаас бололтой тасарчихав. Төдөлгүй СТӨ-нөөс хүндэтгэлийн концертыг шууд дамжуулж дуусмагцаа Сүхбаатарын талбайд болсон шөний цэнгүүн рүү шууд шилжлээ. Араас нь “Маргашгүй үнэн буюу МАН-ын 90 жилийн түүх” нэвтрүүлгийг хэдэнтээ давтав. Шөнө тийшээгээ цуцаад унтсан байгаасай.

Бусад телевизүүдээр гарсан МАН-ын захиалгат нэвтрүүлэг, ярилцлагуудыг үзээд байтугай тоочоод ч баршгүй.

Ардын намд хандаж арай бага сагсуурахыг сануулах хүч Монголд алга. Манай хоёр том нам ардчилал, тусгаар тогтнол хоёрыг “дээгүүрээ хуваагаад авчихсан” болохоор наймаа тохирчээ. Ардчиллыг Ардчилсан нам хэдийнэ өмчилж ноднин 20 жилийн ойг бүтэн жил тойруулан тэмдэглэж Улсын баатар тэргүүтэй хорь, гучин мянган одон тараасан бол тусгаар тогтнолыг авсан МАН энэ удаад хариу барьж намынхаа нөхдөд Хөдөлмөрийн баатраар эхэлсэн одон, медалиудыг шаардахад Ерөнхийлөгч ард түмний эв нэгдлийг түр орхиж хоёр намын зөвшилцлийг  илэрхийлэхээс өөр хаачихав. Анзааарвал, Ардын нам баяраа, одонгоо, албан байраа хүртэл “Тусгаар тогтнол”-оор нэрлүүлж чаджээ. (Ардчилсан намын байр “Ардчиллын ордон” байх аа?). Удахгүй бид энэ хоёр үгийг хамаагүй хэрэглэвэл бусдын өмчид халдсан хэрэгт унана шүү!

Уг нь чөлөөт хэвлэл мэдээлэл гэж ганц найдвар бий. Гэхдээ өнөөдөр телевизүүдийг хасч тооцмоор санагдаж байна. Харин сайтуудыг нэмэх хэрэгтэй. Бас twitter-ийг …

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг, TV5 телевиз | 4 Comments »

2011 оны ухуулах хуудас

Posted by Бид on 2011/02/27

Дахиад 89 оных шиг нэрээ нуусан хүмүүс ухуулах хуудас наагаад байна гэсэн үнэн ажээ. Хэдхэн хоногийн өмнө Төрийн ордны зүүн талын балгасны хашаан дээр хэд хэдээр эгнүүлснийг, өнөөдөр СУИС-ын урдхан бас нэгийг олж харав. Хорин нэг, хоёр жилийн өмнө баригдаж хоригдохоос айж, харин энэ удаад алдах юмтай болцгоосон учраас нуугдсан гэж таалаа.

Зурган дээр дарж уншаарай.

Read the rest of this entry »

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

www.open-batbold.mn

Posted by Бид on 2011/01/19

Засгийн газрын сайт шинэчлэгджээ. Үнэхээр гоё тансаг харагдах мөртлөө тун цэгцтэй болсон байна. Энэ хоёр шинж сайтуудад хослоно гэж бараг үгүй. Тэгвэл www.open-government.mn чаджээ. Нэвтэрч ороход тэргүүн нүүрний тэргүүн зурагнаас Ерөнхий сайд ёс төртэйгээр зугуухан дөхөж нүд баясгах ба нэгэн зэрэг хөгжим, хөгжмийн араас Ерөнхий сайдын дуу хоолой сонор мялаана.  Цаашаагаа тоочоод баршгүй арвин мэдээлэлтэй хэрнээ гарчгийг хөөж цэсийг дагахад төөрөхгүй… 

Харин тэргүүн нүүр тэр чигээрээ С.Батболд ажаамой.

Хэтрүүлчихэж. Ганц Б.Болд хэмээх эр С.Батболдын ажлыг магтан сайшаасныхаа ачаар эндээс ард түмэндээ хандах эрхийг олж авчээ.  Бусад хүмүүс Батболдын удирдлагаар, Батболдтой хамт, Батболдын дэргэд, Батболдын гараас…

Ажаад байхнээ төр, засгийн вэб сайтууд өнөөдөр төр засаг, яам газрынхаа үйл ажиллагааг сурталчилж таниулахаас хэдийнэ давж бүх төрөл, жанраар нийтэлж нэвтрүүлдэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл болжээ. Шинэ оны өмнөх үдэш Ерөнхий сайдын МҮОНТ-д өгсөн ярилцлагын бичлэг www.open-government.mn дээр ухуулах хуудас мэт хадаастай. Араас нь бусад бичлэгүүд. УИХ-ын байнгын хорооны хуралдаанаас сэтгүүлчдийг түлхэж гаргасан ч тэдгээр хуралдааны тухай албан мэдээ биш, уран сайхан бичлэгтэй сурвалжлагууд www.open-parliament.mn дээр нийтлэгдэж байна. Мэдээж ордны “найдвартай” сэтгүүлчид бичсэн. Араас нь сэтгэгдлийг хаачихдаг учраас амар жимэр.  

Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний хуулиар  Төрийн байгууллага хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй байхыг хориглосон ч лав хязгааргүй эрх чөлөөтэй (энэ ойлголт төр засагт ч хамаатай ажээ) Интернэтэд хэрэгжихээсээ өнгөрсөн.  За яахав, улаан цайм хэвлэлгүй юм даа гэж бодтол Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар, Хэвлэл мэдээллийн албанаас эрхлэн “Шинэ цаг” нэртэй сэтгүүл гаргаад эхний хоёр дугаарыг  www.open-government.mn дээр .pdf хэлбэрээр тавьчихжээ.  Бүр цаасан дээр хэвлүүлээд номын дэлгүүрт зарж байна.

Хавтсан дээр нь бас  л Батболд.  Путин азтай золиг юм аа…  

Posted in Вэб сайт, ИНТЕРНЭТ, ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, Улс төр, эдийн засаг | 9 Comments »

Сэтгүүлчдийг гарга! Камертай нь!

Posted by Бид on 2011/01/10

Оны өмнөхөн УИХ-ын чуулганыг сурвалжилдаг сэтгүүлчдийг нэгтгэсэн Парламентийн сэтгүүлчдийн холбоо УИХ-ын тамгын газрынхантай нийлж олон улсын “Найрамдал” зусланд сайхан амарчээ.  Эхлээд бие биенээ хэсэг магтаж дараа нь “Шонхор”, “Бүргэд”  багуудад хуваагдан спортоор өрсөлдсөн байна.

Гэхдээ энэ амралтын оргил үйл явдал нь Парламентын сэтгүүлчдийн холбооноос УИХ-ын Тамгын газрын дарга Ц.Шаравдоржид сэтгүүлчдийн ажиллах нөхцлийг бүрдүүлэхэд онцгой анхаарч парламентын сэтгүүлчдийн бүтээлийг нэгтгэсэн товхимол, баримтат кино бүтээхэд дэмжлэг үзүүлсэн тул оны шагналаа гардуулжээ. Дахиад нэг өргөмжлөл!

Ингэж нялуурч байх тэр мөчид парламентын гал зууханд чанагдаж байсан УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн төсөлд сэтгүүлчдийг байнгын хорооны хуралдаанд “камертай” байтугай камергүй ч оруулахгүй болж байгааг Шаравдорж дарга дотроо санаад хөх инээд нь хүрч зогссоноос зайлахгүй. 

Хамгийн эгзэгтэй хуулиудыг “амжуулдаг” тэр аргаар оны сүүлчийн өдөр УИХ-аар дэгийн тухай хуулийг гэнэдүүлэн батлуулав.  Өнөөдөр хамгийн ардчилагч, эрх чөлөөсөг гишүүд хүртэл ийм заалт орсныг санахгүй, “хэрвээ мэдсэн бол барьж аваад сэтгүүлч та нартаа тушаачихгүй юу?” хэмээн ярьж сууна.  Эрчим хүч хэрэглэгчид,  шударгаар татвар төлөгчид, сонгогчид, жирийн иргэд ордны гадна учраас дандаа чадуулдаг. Харин сэтгүүлчид аз таарч ордон дотор сууж байсан тул бөөн шуугиан дэгдээлээ. Ажил нь тэр юм чинь. Маргаашнаас нь байнгын хороодын дарга нарын хэвлэлийн хурлыг бойкотолж эхлэв. Тэд анх удаа улс төрчдөөс асуухгүйгээр хүчээ харуулав.

Яагаад? гэсэн асуултанд УИХ-ын гишүүд хариулахдаа, камер хараад өөрийн эрхгүй шоуддаг, улс төрждөг, бас хамраа ухдаг учраас гэснээс өөр тоймтой юм хэлээгүй. Хуруугаа хамраасаа аваад л шийдчих амархан асуудал. Улс төр бол хариуцлагатай, гэхдээ тэр чигээрээ шоу. Камер хараад хэл орж, хэл амаа билүүдсэн болгон муу биш. Хэн нь хэн болохоо харуулна. Улс төрчид мөртлөө улс төржихгүй байж болох уу?  Өөр нэг улс төрч – Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Дэгийн тухай хуулинд хориг тавиагүй хэрнээ УИХ-ын дарга  Д.Дэмбэрэл, байнгын хорооны дарга Ж.Сүхбаатар нарыг дуудаж хуулиа өөрчлөхийг үүрэгдэх далимаар бяцхан лекц уншиж “сайхан” шоудахыг харав.  Тэглээ гээд энэ гурвын уулзалтыг хаалттай хийх байсан уу?

Хэдэн жилийн өмнө УИХ-ын чуулганы хуралдааны танхимаас сэтгүүлчдийг гаргаж тусгай өрөөнд дэлгэцийн өмнө суулгасан бол яг одоо байнгын хорооны хаалгыг тас хаачихаад байна. Тэр ч бүү сэтгүүлчдийн туршлага, мэргэжил, боловсролыг харгалзан УИХ-аас нэр зааж сурвалжлах эрх олгоно гэсэн заалт оруулжээ. Арай л даварсан санаа. Энэ бүгдээс хандлага харагдаж байгаа биз?

Сэтгүүлчид салахгүй нэхсэний хүчинд Дэгийн тухай хуулийг бага сага засахаар боллоо. Яаж? Байнгын хорооны хуралдаанд хэвлэл мэдээллийнхэн та нар суугаад яахав, оронд нь бичлэг, эсвэл протоколыг өгье гэж магадгүй. Сэтгүүлчид бол түүхчид биш юмсан. Эсвэл камергүй ороод сууцгаа гэж болох… Харамсалтай нь энэ бүхнийг ажлын хэсэг, байнгын хороогоор хаалттай хэлэлцэнэ. Дараа нь нэгдсэн хуралдаан дээр “цагаан утас” ажиллуулж гаднаас дуудлага авахгүй л юм бол саналаа хэлэх бас л боломжгүй. 

Санаснаас, парламентын сэтгүүлчдэд халамжтай нөгөө дарга хаачив аа? Өргөмжлөлөө буцааж авалтай.

Posted in Сурталчилгаа, далд сурталчилгаа, "пиар", Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Эрх чөлөөнүүдийн оочир …

Posted by Бид on 2011/01/09

МҮОНТ-ын 18 цагийн мэдээ “Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хууль УИХ-аар батлагдаж чадалгүй олон жил өнгөрлөө” гэж эхэллээ. Андуурч байна. Араас нь УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлээс тодруулга авахад тэрбээр зарим зүйлийг бас л “эндүүрч” ярилаа.  Сийрүүлбэл,

Хаврын чуулганд хэвлэлийн эрх чөлөө болон мэдээлэл олж авах, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн холбогдолтой хуулиудыг УИХ гаргаагүй байгаа л даа. Энэтэй холбоотой хуулийн төслүүд бол бид нар хэд хэдэн чуулганаар хэлэлцэх гээд бас амжилтанд хүрээгүй. Зарим хуулийн төслийн талаар манай сэтгүүлчид та бүхэн бол бас эсэргүүцэл илэрхийлсээр байгаад, ийм байх ёсгүй гэсээр байгаад бас хэлэлцэх асуудал нь хоёр ч удаа чуулган дамжаад байж байгаа шүү дээ. Ер нь ингээд асуудал ярих болохлоор заавал ийм л байх ёстой гээд байвал тэр түвшинд нь хүргэх, тал талдаа энэ асуудлаа ойлголцохын тулд  асуудал хойшлогдоод байгаа болохоос биш уг нь ч бас боловсруулагдсан асуудал бидэнд бий л дээ…”

Ойлгомжгүй ярьсныг нь яаж ийгээд  ойлгов.  Нэр дурдсан баахан хуулийг УИХ батлах гэхэд муйхар сэтгүүлчид нураагаад өдий хүрсэн юм байна. Үнэн хэрэгтээ Мэдээллийн эрх чөлөө буюу мэдээлэл авах эрх чөлөөний тухай ганцхан хуулийн төслийг шинэ УИХ-ын чуулган болгоны хэлэлцэх асуудлын төлөвлөгөөнд үзүүлэн шиг оруулдаг болоод арав шахам жил өнгөрчээ. Сэтгүүлчид юун саад хийхтэй манатай. 2004 оноос өмнөхийг орхиё гэж бодоход түүнээс хойш  зөвшилцөөд юу хүссэнээ чаддаг болсон эрх баригчид зүгээр л хүсээгүй хэрэг.  

УИХ-д орж ирээд, тэр тусмаа сэтүүлчид гацаасан хэвлэл мэдээллийн өөр хууль байхгүй. Гэтэл ингэж мэдэн будилсан нь ямар учиртай вэ? Ийм учиртай. 

Бүр 1998 онд батлагдсан Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн төслийг Ерөнхийлөгчийн санаачлагаар ноднин боловсруулж энд тэнд хэлэлцүүлж эхэлмэгц ХЗДХЯ гэнэтхэн сэрж Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн тухай хуулийн төслийг гаргаж ирлээ. Эхний хувилбарыг үзэхэд,  редакцийн дотоод дүрмэнд юу юу оруулахыг хүртэл заасан, хэнийгээ яаж нэрлэхийг “мэдээлэл түгээгч” гэхчлэн хэлж өгсөн байна лээ. 

Одоо дээр дурдсан төслүүд өрсөлдөж байна гэж хэлэхэд болно. Хамгийн эрчтэй яваа нь сүүлчийнх. Д.Дэмбэрэл дарга эхнийхийг гаргаагүй байж оочир дайруулж магадгүй. Харж л байя.

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Бээжин явсан, удахгүй ирнэ…

Posted by Бид on 2010/09/29

Саяхан морь унасан Сүхбаатарын хөшөөг түр буулгаж Хятад руу ачаад явчихлаа. Ирэх хавар зэсээр бүрүүлж буцаан авчраад дээш гарган зогсооход алтан нарны гэрэлд шаргалтан туяарч Монгол улсын нийслэл – Улаанбаатар хотын билэг тэмдэг хэвээр үлдэхнээ.

Сүүлийн хэдэн жил Сүхбаатарын хөшөөг эзэн Чингэсийн өмнүүр сүүтэгнүүлээд яахав, бүрмөсөн буулгаж өөр тийш нь аваачья гэсэн бодолтой хүмүүс байсан ч аз, эсвэл гай болж МАХН ба АН хоорондоо зөвшилцөн ардчилал, тусгаар тогтнол хоёрыг нэг нэгээр нь хувааж өмчилснөөр дураараа болцгоожээ. Нэг нь ардчиллын 20 жилийн ойгоор төрийн одон медалийг 20-30 мянгаар тарааж бүтэн жил тэмдэглэж байгаа бол нөгөө нь Сүхбаатарын хөшөөг дахиад зуу, зуун жил хөдлөхгүйгээр бөхлөхөөр шийдсэн байна. Нэмж Эрх чөлөөний нэртэй байсан, Сүхбаатарын талбай хаагдвал нөөцөнд байдаг эсэргүүцэл, тэмцлийн талбайг Тусгаар тогтнолын нэртэй болгож авангуутаа нийслэлийн Засаг даргад үүрэг өгч засуулж эхэллээ.

Уржнан шатаалгасан байраа МАХН бүр томруулан 14 давхар болгож бариулаад дуусч байгаа бол Ардчилсан нам  Улсын драмын эрдмийн театр ба Соёлын төв ордныг холбосон хүзүүвчэн байраа 20 давхар болгож  сүндэрлүүлэн давж гарах гэж байна.

Монгол Улсын төв талбайгаар сонин ихтэй.

Posted in Барилга, хот төлөвлөлт, газар, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Аян доторх аян

Posted by Бид on 2010/08/18

Туул голыг хамгаалах том шоуны талаар би хэд хоногийн өмнө бичсэн билээ. Дутуудуулчихаж. Хөөрхий байгаль хамгаалагчид, мэргэжлийн хяналтынхан, онцгой байдлынхан, бас “Тунгаа” төвийн хэсэг иргэдийн хийж байгаа харуул, эргүүлийн ажил МАХН-ын “Нийгмийн ардчиллын аян”-ны дотор багтчихжээ. Сайхан шоудах юм аа. Хэзээ нэгэн цагт “Манай нам Туулыг аврах гээд үзээд үзээд бараагүй …” гэх юм байна.

Posted in # УЛААНБААТАР, Туул гол, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Шударга гар

Posted by Бид on 2010/08/07

Хамаг монголчуудын хараа урагшаа, Оюутолгой, Тавантолгойн зүгт хандчихаад байх зуур ард нь “Бороо гоулд” буюу Сентерра гоулд компани амжуулж өгчээ. Хойт зүгт, Сэлэнгэ аймгийн нутагт Бороогийн орд газрын 40 тонн алтыг ховх зөөснийхөө төлөө манайхны хараалыг идэж цадаагүй мэт дараачийн 40 тоннын нөөцтэй Гацууртын орд руу сэмхэн гэтэхээ ч больж бүр цагаандаа гарчээ. Харин телевизүүд “Бороо гоулд” гэж буянтай компани Мандал, Баянгол зэрэг сумдыг өдөр шөнөгүй өөд татаж байгаагаас өөр юм үзүүлэхээ больсон бол зөвхөн TV9 нэг удаа тэс өөрийг харуулав.

Наадмын өмнөх TV9 телевизийн “Томилолт” нэвтрүүлгийн “Хараа голыг онилсон Хүнцэлийн хор” нэртэй дугаарт Сентерра гоулд компани нутгийн иргэдийн морь уралдуулж, ундны ус авдаг газрыг нь уул хөндийтэй нь битүү хашаалаад авсан ба одоо хавь ойрын малчдын усыг машинаар зөөж “буян болж” байгааг дэлгэв. Баярламаар ч юм шиг, гэхдээ баярлаж болох уу?

Телевизээр үзэхэд ч сайхан нь мэдрэгдэх гол устай энэ нутгийг ухаж төнхөхөд дэндүү хайран. Иймээс ноднин УИХ-аас Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай гэсэн урт нэртэй хууль баталсан биз. Тэгвэл “Бороо гоулд” нутаг буцахгүй юугаа хүлээнэ вэ?

Энэ тухай асуултанд “Бороо гоулд” компанийн ерөнхийлөгч Жон Казакофф гайхалтай хариулт өгөх нь тэр. Та зүүдлэх ч үгүй: “Ойн сав, ус мөрний… хуулийг өөрчлөх талаар Уул уурхайн үндэсний ассоциаци тэргүүлээд лобби явуулж байгааг би мэдэж байна. Нэлээд хугацаа шаардагдах байх. Ямар ч байсан энэ хууль өөрчлөгдөнө гэдэгт итгэж байна …”

Шударга гар юм аа. Уул уурхайн ассоциацийн хамгийн чухал гишүүн нь Бороо гоулд байх шүү. Хамаг нууцаа задалсан ноёнд сэтгүүлч Отгон өөрийн эрхгүй “Баярлалаа” гэв. Канадчууд биднээс арай өөр ажил хэргийн соёлтой, иймээс лобби хийлгэж буйгаа нуугаагүй бол тэр лоббиг нь хийж өгч байгаа манай монголчууд дандаа хулгайгаар… Хэвлэл мэдээллийнхний хувьд МҮОНТ тэргүүлээд урт нэртэй хуулийн эсрэг нэр хаяггүй захиалгат нэвтрүүлэг цувуулаад байсан нь ийм учиртай аж.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Үндэсний чуулганы үер

Posted by Бид on 2010/06/09

Сүүлийн хэдхэн өдөрт Төрийн ордонд үндэсний чуулга уулзалтын үер буулаа. Төр, засгийн албан ёсны бусад хурал чуулгануудаас өөрийг хэлж байна.  

2010.06.10.04-05. Баасан-Бямба

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын ивээл дор Монгол улсын Засгийн газар, Жендерийн тэгш байдлын үндэсний хороо, НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрөөс зохион байгуулсан “Эмэгтэйчүүд – Хүний хөгжил” монголын эмэгтэйчүүдийн 2010 оны үндэсний чуулган болов.

2010.06.07. Даваа

Монгол Улсын Засгийн газар, Дэлхийн банк, Европын холбоо, Япон Улсын Засгийн газрын оролцоотой “Тогтвортой амьжиргаа-2” хөтөлбөрөөс зохион байгуулсан “Орон нутгийн хөгжилд иргэдийн оролцоо” үндэсний чуулга уулзалт болов.

2010.06.09-10. Лхагва-Пүрэв

УИХ-ын Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хороо, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яам, НҮБ-ын Хүн амын сан, Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн хороо, МУИС хамтран зохион байгуулсан “Хүн ам зүйн цонхны үе ба хөгжлийн бодлогын зарим асуудлууд” сэдэвтэй үндэсний зөвлөлдөх уулзалт Төрийн ордонд үргэлжилж байна. 

Арай л олдоод, бас нүсэрдээд байх шиг.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Оюутны талбай ба Оюутны холбоо

Posted by Бид on 2010/06/06

Аль ч газрын оюутнууд нийгмийн хамгийн дайчин хэсэг гэгддэг. Манайд ч ялгаагүй. Сургалтын төлбөр, автобусны билет, заримдаа хичээл сургуулийн газраа хамгаалан тэмцэж чаддагаа олон удаа харуулсан. Эхний хоёрт санасандаа үргэлж хүрдэг, харин гуравдахид зогсоо зайгүй ялагддаг. МУИС-аар жишээ авахад нөгөө мөрөөдөөд байгаа кампусийн орон зай хичээлийн 1,2,3-р байрны хооронд элбэг байсан ч өнгөрсөн жилүүдэд УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангийн “Шихихутаг” дээд сургууль, UBS-ийн захирал Ц.Балхжавын элдэв House, бас Япон төвд алдаад дуусчээ. Оюутнууд мэдээ ч үгүй, хөдлөө ч үгүй. Хамгийн сүүлд оюутны дотуур байрнуудын завсарт өөр барилга чихэхийг хэдэн өдөр дараалан эсэргүүцээд бараагүй, Оюутны конгрессын дарга нь хаашаа ч юм ачигдаад явсан гэдэг. Одоо тэнд 14-15 давхар орон сууц хэдийнэ сүндэрлэжээ.

Ноднин намар Оюутны талбайг таллаж хашаалаад суурь ухаж эхлэхэд хойноос МУИС, зүүнээс ШУТИС, урдаас МУБИС-ын мянга мянган оюутны сүрт жагсаал орж ирэхийг төсөөлж суутал …. таг чиг өнгөрсөн билээ. Яагаад гэвэл Монголын оюутны холбоо тэднийг зохион байгуулах байтугай дуугараагүй. Сэмхэн зөвшөөрсөн юм байна. Барилгын жинхэнэ эзэд нууц, зөвхөн “Угтуул” гэнэ үү нэг компанийн нэр дуулдсан. Мартсанаас, яг энд хэдэн жилийн өмнө МОХ-ын удирдлага монголын оюутан түмэнд зориулсан хөшөө цогцолборын шав тавьж цуглаан үйлдээд байсан, тэр алга болчихож!

Монголын оюутны холбоо 2004, 2008 оны УИХ-ын сонгуулиар МУИС, ШУТИС, ХҮДС, МУБИС гээд хамаг том сургуулиуд оршсон Сүхбаатар дүүрэгт МАХН-аас нэр дэвшсэн Сү.Батболдыг улаан цайм дэмжиж ажилласныг би мэднэ. Бас Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын улаан фэн байгууллага. МОХ-ын толгойд бат суусан экс-оюутнууд их, дээд сургуулиудын оюутны зөвлөлийн учраа мэдэхгүй дүү нарыг (оюутнууд тул 1-2 жил болоод солигддог) аргалж өөрсдийгөө ээлжлэн сонгуулсаар өдий хүрчээ. Хамгийн сүүлд МОХ-ны Ерөнхийлөгч байсан Энхтүвшин гэгч нөхөр Нийслэлийн өмчийн харилцааны газарт хэлтсийн даргын албыг давхар хашаад тууж явсан. Өнөөдөр МОХ нь монголын 100 гаруй мянган оюутны нэрээр төрөөс авсан байртай, бас хаа нэгтээ оюутнуудад кампус барих нэрээр авсан газартай, автобусаар үнэгүй зорчих билет тараадаг,  бас Оюутны талбайг оюутнуудаас асуухгүйгээр “зардаг” эрх мэдэлтэй байгуулллага болжээ.

Оюутнууд тэнэг улс биш тул мэдээж эсэргүүцэж хэл ам гаргадаг. Гэтэл хэдхэн сарын өмнө ээлжит их хурлаа гэнэтхэн Сү.Батболдын “Чингэс” зочид буудалд хоёр гурван давхар харуул хамгаалалтайгаар, зарим сургуулийн оюутны төлөөллийг оруулахгүйгээр хаалттай хуралдуулж шинэ Ерөнхийлөгчийг сонгожээ. Хэн гээч? Монголын улсын Ерөнхий сайд Сү.Батболдын зөвлөх, “Хас” банкны захирал асан, одоо “Тэнгэр” санхүүгийн нэгдлийн гүйцэтгэх захирал, бас  МАХН-ын цоо шинэ кадр Ч.Ганхуяг ах нь.  Сонгогдсоноосоо хойш оюутны асуудлаар ганц ч үг дуугарч өгөөгүй байна.  

Магадгүй 2012 оны сонгуулийн өмнө Оюутны талбайн үлдсэн талыг учир зүггүй хамгаалахаар бэлтгэж байж мэдэх.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Монгол 999-ын нүүр царайнууд

Posted by Бид on 2010/06/05

Хэдэн жилийн өмнөөс гадаадаас ирсэн уул уурхайн компаниуд манай хэвлэл мэдээллээр юу хүссэнээ хийлгэж чадахаа харуулсан буюу ид харуулж байгаа бол одоо үндэсний компаниудын ээлж иржээ.

5-р сарын эхээр Монгол 999 (уруугаа харсан 666) нэртэй компаниудын компани байгуулагдав. Би бодохдоо Тавантолгой (мэдээж Энержи Ресурс, орон нутгийн “Тавантолгой” ХК, бас хэдэн луйварчдын сэмхэн гартаа оруулсан хэсгүүдийг хасаад) монголын ард түмний өмч учраас хүн бүрт 2,7 сая хуваасны нэг ногдоно, харин гадаадын болоод дотоодын компаниуд өрсөлдөөд хэн сайн нь зөвшөөрөл авч хөрөнгөө оруулж нүүрс ухаад бидний хувийг төлнө, хэрвээ ашиг гаргаж чадвал өөртөө үлдээх тухай төсөөлж явлаа.

Харин өчигдөр сүрдмээр нэртэй энэ компанийн захирал Тавантолгойг (эсвэл түүний лицензийг эзэмших компанийг) дөрөв хувааж “Эрдэнэс МЖЛ”, Монгол 999, ард түмэн гуравт эзэмшүүлж үлдсэнийг гадаадын хөрөнгийн бирж дээр зарах ёстой тухай  мэдэгдэв. Тэд ард түмний хажуугаар, дээр нь гарч байгаад “илүү тэгш эрхтэй”-гээр Тавантолгойг эзэмшихээр шийджээ. Харин нүүрс ухах ажлыг гадныхныг авчирч хийлгэнэ.  

Энэ мэт олон эргэлзээ байгаа ч ”Монгол 999” юу хийхээ сайн мэдэж юуны өмнө хэвлэл мэдээллийг бөөнөөр болон ширхгээр худалдан авснаар одоо хүмүүсийн толгойд “Үндэсний компаниудаа дэмжицгээе!” урианаас өөр юм бодогдохыг болиулав. Өдөр тутмын сонинуудаар тэдний төлбөртэй мэдээ, ярилцлагуудын хажуугаар хөндлөнгийн байр суурь цухалздаг бол телевизүүд зөвхөн тэдний дуугарснаар дуугарч байна.

Хамгийн том эргэлзээ бол Монгол 999-ын удирдлагууд. Төлөөлөн удирдах зөвлөлд хамгийн сүүлд гэхэд л Олон овоотын лицензийг бултуулж улмаар нэг банкийг дампуурахад хүргэсэн “Монгол газар”-ын Мянганбаярын нэрийг сонссон хүмүүс толгой сэгсэрч эхэлмэгц “Монгол газар”, Жаст групп компанийн хос мэдэгдэл гарган хэвлэл мэдээллээр, түүний дотор бүх телевизээр төлбөртэйгээр зэрэг цацуулж ЖАСТ-ын Батхүү, “Монгол газар”-ын Мянганбаярын захиалгатай ярилцлагуудаар сонинуудыг дүүргэж намжаав.

МҮОНТ-ын “Хариулахгүй ч байж болно” ярилцлагад Ц.Мянганбаяр оролцов. Ямар ч но-той оролцогч хариулаад л баймаар эелдэг асуултууд … Хүслээ, оролцлоо, хариуллаа.

Сонинууд “Зудад малаа алдсан малчдын банкнаас авсан зээлийг хүчингүй болгоно л гэнэ. Тэгвэл барьцаанд лицензээ тавиад алдаж байгаа “Монгол газар”-ын Ц.Мянганбаярын өрийг бас хэрэгсэхгүй болгох байсан юм биш үү. Малчид яагаад төрийн ивээлд багтаж Ц.Мянганбаяр яахаараа “Ганц худаг”-ийн камерт заларчих гээд байдаг юм бэ. Энэ бүгд арчаатай амьдарч яваагийн торгууль биш үү” гэхчлэн нулимс асгаруулах наад захын хэрэг болов.

“25-р суваг” телевизийн “Ам нээвэл…” нэртэй шинэ нэвтрүүлгээр “Цагаан шонхор холдинг” компанийн ерөнхий захирал Ч.Энхтайван ил гарч хүнд бэрх амьдралаа дурслаа.Гэхдээ хамгийн сонирхолтой нь шорон орон биш “Монгол 999” байгуулах санаагаа хэдэн жилийн өмнө бодож олсон тухайгаа уушиг нээсэн явдал юм. Бүх юм түүний санаснаар явж таарлаа. 

Монгол 999-ын дараачийн “брэнд” бол Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн даргаар сонгогдсон “Ажнай” Д.Бат-Эрдэнэ юм. Тэрбээр ард түмэндээ хандахад нь хэвлэл мэдээлэл ямар нэгэн тайлбаргүйгээр индэр болж өгөв. Хэрвээ би эндүүрээгүй бол Тавантолгойг хэдийнэ ухаж байгаа Өмнөговь аймгийн орон нутгийн өмчит “Тавантолгой” ХК-ийн 49 хувийн ихэнхийг бөөн хэрүүлтэйгээр хамсан төдийгүй аймгийн удирдлагыг ерөнхийд нь “мэддэг”, 2008 онд УИХ-ын гишүүнээс буумагцаа аймгийн Засаг даргын зөвлөхөөр өөрийгөө томилуулж төрийн хүний дүрд хувираад “Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ын дарга болж байсан Бат-Эрдэнэ мөн байна.

P.S: Саяхан Монгол 999-ын ТУЗ-д ордог С.Одонтуяа нар ярихдаа, “зарим компани 50-60 охин компаниа оруулсныг мэдсэн, иймээс 5-р сарын 11-нээс өмнө байгуулагдсан компанийг бүртгэхгүй” гэжээ.  Хэдэн жилийн өмнөөс Монгол 999-ыг  сэдсэн “сайн эрс” аль хэдийнэ амжуулчихжээ. Удалгүй Хадгаламж зээлийн хоршоо шиг хачин юм болох биз.

Энэ олон захирлууд өөрсдийгөө Монгол 999-ын нүүр царай гэж бодож байгаа юм байх даа…

Тэд гэрчилгээгээ авчээ. Сүүлийн хэдэн өдөр монголын бүх сонин энэ талаар шуугиж байна. Төлбөртэйгээр.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, 25-р суваг телевиз, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг | 3 Comments »

Төгс шоу

Posted by Бид on 2010/05/24

Сүүлийн үеийн монголын телевизийн хамгийн олон үзэгчтэй нэвтрүүлэг ба монголын хамгийн гоё ярьдаг улс төрч хоёрыг нийлүүлбэл юу болохов? Тийм ээ, төгс шоу болно.

Бямба гаригийн үдэш UBS телевизийн Universe Best Songs нэвтрүүлгийн сувгийг эргүүлтэл тайзан дээр дуучдын оронд Монгол улсын ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж индэр засуулаад тухалчихсан лекцэлж өгч байна. Энэ агуу санааг Ерөнхийлөгчийн зүгээс (бараг өөрөө биз) гаргасан гэдэгт бараг 100 хувь итгэж болно.

Оролцогч жаалын “Таны хүүхдүүдээс дуучин болох хүн бий юу?” гэсэн асуултанд яаж 4 хүүтэй болсноо үе шатаар нь тоочиж дараа нь өнчин өрөөсөн 20-30 хүүхдийг өсгөн хүмүүжүүлж байгаа тухай дараачийн лекц эхэллээ. Асуулт-Лекц. Асуулт-Лекц. Асуулт-Лекц…  Ийнхүү телевиз үзэгчид гэртээ санаандгүй сууж байгаад Элбэгдорж ерөнхийлөгчийн угсраа лекцэнд давхар суух нь тэр.

“Universe Best Songs” бол яг өнөөдөртөө монголын телевизийн хүрсэн оргил, бас нүүр царай юм. Санаа нь гадаад, нэр нь гадаад, дуу нь гадаад. Ерөнхийлөгч хүртэл нэрээ хавчуулахыг хүсдэг нэвтрүүлэгтэй болсон нь сайн хэрэг, гэхдээ энэ бол зүгээр нэг шоу…

Бусад телевизүүдэд шинэ оддыг төрүүлдэг гурван шүүгчтэй нэвтрүүлэг одоогоор дахиад гурав байна. TV9-ын “Гэгээн алсын одод”, TV5-ын “Бүжгэнд урья” ба МҮОНТ-ийн “Монгол үндэстний дууны их наадам”. 

Манай дөрөвдэх засаглал үзэгчдээ шоугаар байлдан дагуулж байна.

Posted in Улс төр, эдийн засаг, UBS телевиз | 2 Comments »

Аймшгийн нэвтрүүлэг

Posted by Бид on 2010/04/22

Одоо Өмнөговийн нүүрсний аварга ордуудаас Хятад руу тавих төмөр замыг хаагуур дайруулах, тэр нь өргөн нарийн ямар царигтай байх тухай маргаан Засгийн газрын боловсруулсан хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барьж хэлэлцүүлэхийн өмнөхөн дахиад ширүүсэх төлөвтэй.

Өчигдөр “25-р суваг” телевизийн хөтөлбөрт 20.20 “Төмөр замын бүтээн байгуулалт” гэсэн даруухан нэвтрүүлэг бичигджээ. Харин жинхэнэдээ “Төмөр замын тээвэр сэхэх үү? мөхөх үү? гэсэн аймшигтай нэртэй байлаа. Товчхондоо, Сайншанд руу тавьж, тэр тусмаа өргөнийг сонговол Оросыг дагаад мөхнө, харин шууд урагшаа, хил рүү нарийныг татвал Хятадаар дамжаад дэлхийтэй холбогдож сэхнэ. Энэ санааг УИХ-ын гишүүн Р.Раш, экс ерөнхийлөгч П.Очирбат, төмөр замын инженер О.Сүрэн (УИХ-ын гишүүн асан), Ерөнхий сайд Д.Содном нар янз бүрээр нотолж ярив. Жишээлэхэд П.Очирбатын хэлснээр, өргөн төмөр зам баривал олон улсын  гэрээ хэлэлцээрийг зөрчиж, үндэсний аюулгүй байдалд харшлах аж. Айчихлаа.

Харин “Энержи Ресурс”, МАК компаниуд нарийн төмөр зам тавьж эх орноо аврах юм байна. Нэр, хаяггүй энэ нэвтрүүлгийн захиалагчийг эрж хайх шаардлагагүй болов.

Posted in 25-р суваг телевиз, Улс төр, эдийн засаг | 3 Comments »

1,5 сая +1 сая = 2,5 сая төгрөг хаачив?

Posted by Бид on 2010/04/22

4-р сарын 5-нд эхэлсэн Амлалт нэхэх ард түмний холбооны суулт, араас нь залгасан өлсгөлөн өндөрлөв. Тэдний УИХ-д хандаж тавьсан 7 (эсвэл 8) зүйл шаардлагыг цаадуул нь биелүүлээгүй ч цаашаагаа өлсөж цангалгүйгээр ярилцахаар тохирчээ. Ингээд хоёр тал хоёулаа нэр цэвэр, хэн нэгэн амь насаа алдаагүй, эрүүл мэндээр сүрхий хохироогүй өнгөрсөн нь өөрөө амжилт юм.

АНАТХ-ныхан улс төр хийсэн хэдий ч улс төрчдөөс мөнгөний амлалтыг нэхэх маш зөв шаардлага тавьсан билээ. Хэд хоногийн өмнөөс Засгийн газар амлалтыг яаж биелүүлэхээ зарлаж, цагдаагийн удирдлага тэмцэгчдийг урьдчилсан хүлээн авч хүндэтгэл үзүүлж, эхний өдрөөс л Сүхбаатарын талбайн эргэн тойронд шилдэг цагдаа нараа хуралдуулан бараа болж, хэд хоногийн дараа эмч нарыг далдуур найран өлсөгчдийг гар дээрээ өргөн эмнэлэгт хүргэн тордуулж (өлссөн, даралт ихэссэн монгол хүн болгоныг ингэж халамжлаасай), бас үүр шөнийн заагаар согтуу эр Ланд-аар дайрч сенсаац дэгдээн, энэ хооронд УИХ-ын эрхэм гишүүд Төрийн ордонд байн байн хүлээн авах зэргээр бүгд л эрвийх дэрвийхээрээ “дэмжсэн” юм. Даанч өлсөгчид маань амлалтаа нэхэхийн хажуугаар УИХ-ыг тараах томоос том шаардлага зүүж, араас нь Оюутолгойн гэрээ, хүүхдийн  мөнгө, 7-р сарын 1, 76 тэрбум, Үндсэн хуулийг өөрчлөх гээд биелүүлэх байтугай уншаад ч барахааргүй олон зүйлийг залгасан тул эхэндээ дэмжих аядсан иргэдийн толгой эргэж гэртээ суухыг илүүд үзжээ. 

2008 оны УИХ-ын сонгуулиар МАХН ба АН-ын амалсан 1,5 ба 1 сая төгрөгүүдийг сонсоход тов тодорхой тоо хэрнээ огт тодорхойгүй амлалт байжээ. Энэ мөнгийг дараачийн сонгууль хүртэл 1 удаа олгох уу, эсвэл жил болгон уу? Бэлэн мөнгөөр үү? Биш юм бол яагаад мөнгөний зурагтай батламж гардуулав? Сар сараар цалин шиг өгөх үү, бөөндөх үү? Өгч чадахгүй бол яахав, огцрох уу? Эдгээрийг асуух сөхөө амлалтанд согтсон сонгогчдод байсангүй. Ганц найдвар хэвлэл мэдээлэл байсан ч тэднийг мөнгөөр угжсан намууд, нэр дэвшигчид илүү юм асуухыг зөвшөөрөөгүй бололтой өнөөдөр тийм хариултыг агуулсан бичлэг, сонины хайчилбар олдохгүй байна.

2009 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар нэр дэвшигч Ц.Элбэгдорж “Би МАХН-ын 1,5 сая, АН-ын 1 саяыг хоёуланг нь өгүүлнэ” гэж амалсан билээ. Гэтэл сонгогчид ба хэвлэл мэдээллийнхэн нөгөөх асуултуудыг дахиад л тавиагүй ажээ. Иймээс АНАТХ-ны тэмцэл эхэлсэн тэр өдөр нээгдсэн УИХ-ын хаврын чуулган дээр Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж “Олныг нуршилгүй шууд хэлэхэд иргэдийн “хэзээ” гэсэн асуултад өнөөдрийг оролцуулаад 2011 он гэж амлалтыг хэрэгжүүлэх хугацаагаа тогтоё” гээд бардамнан даапаалж байх юм. 2011 оноос өмнө үү, эсвэл 2011 ондоо багтааж юм уу, бүү мэд. Ерөнхийдөө “2012 он гэхэд хэдэн төгрөг тараагаад цаад сонгогчдоо дуугүй болго” гэсэн санаа биз.  Яагаад мөнгөний тоо хэлсэнгүй вэ? Нөгөө 1,5 сая +1 сая  = 2,5 сая төгрөг хаачив?

Ингээд бүхэл бүтэн ард түмэн улс төрчиддөө угсраагаар хууртдаг юм байж. Харамсалтай нь тэдэнд хэлж сануулах үүрэгтэй хэвлэл мэдээлэл хуурах ажилд эхнээс нь оролцжээ. Харин сая иргэдийн өмнөөс хэсэг нөхөд амлалт нэхэх гэсэн чинь 1,5 сая, 1 сая, 2,5 сая, бэлэн мөнгөөр, бэлэн мөнгөөр биш, жил тутам, дөрвөн жилд ганцын алин болох нотолгоо үгүй тул чухам алинийг онилж яг юуг яаж нэхэхээ мэдэхгүй баахан тэмтэчсээр ийм болов. Одоо улс төрчдийн дуугарсан 1,5 саяын хугацаа энэ тэрийг нааш цааш ярих л үлдлээ. Амлаагүйг нэхэж бас болохгүй.

Магадгүй нэр дэвшигчдийн тус тусдаа өгсөн амлалтуудыг нэхвэл хавьгүй дээр.  Яагаад гэвэл нотлох баримттай. Сонгуулийн үеэр айл гэрээр оруулж өгсөн сурталчилгааны материалуудыг хэлж байна. Харин одоо хэдэн айлд ийм нотлох баримт үлдсэн бол?

Posted in + СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ, НИЙТЛЭЛ, НЭВТРҮҮЛЭГ, Сэтгүүл зүй, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Ц.Элбэгдорж: Телевизийн суваг байна, авбал аваарай…

Posted by Бид on 2010/04/19

Хэд хоногийн өмнөх “Өнөөдөр” сонины дугаар эргүүлтэл Амлалт нэхэх ард түмний холбооны тэргүүн Г.Уянгын “Ардчилсан намд би үнэхээр гоё байж чаддаг байсан” гарчигтай ярилцлагын доторх нэг өгүүлбэр нүдэнд туслаа.  

– 2004 оны сонгуулийн дараахан Цогсүрэнгийн Ганболд ах утасдаад, Уянгаа чи томилгоо сонсов уу гэлээ. Үгүй гэсэн чинь Монгол телевизийн даргаар Куландаг томилсон байна гэсэн. Өө тийм үү гэсэн чинь, тэгсэн байна даа цаадуул чинь. Ингэдэг юм даа гэлээ. Тэгээд удалгүй Сайханбилэг утасдсан. Тэр үед Засгийн газрын хэвлэлийн албаны дарга байсан ш дээ. Ерөнхий сайд уулзья гэж байна гэсэн. Тэгээд очиж уулзсан. “Томилгоо сонссон биз дээ” гээд л шууд оронгуут асуулаа. Сонслоо гэсэн чинь тэгээд одоо яая гэж бодож байна гэсэн. Би ямар албан тушаал авна гэсэн биш мэддэг чаддагаа хийнэ дээ л гэлээ. Тэгсэн чинь яамаар байна бодож байгаад эргээд хэлээрэй гэсэн. Телевизийн суваг байна, авбал аваарай гэсэн…

Ерөнхий сайд Ц.Элбэгдорж ажлаа телевизийн сувгийг сонгуулийн бялуу юмуу төрийн өндөр албан тушаалд очсоны хувь, хишиг маягаар түгээхээс эхэлж байжээ. Гэхдээ иргэн бүрт биш! Яахав Г.Уянга суваг аваагүй юм байна. Тэгвэл дараачийн 1-2 жилд “ардчиллыг дэмждэг” хэсэг телевиз мэндэлсэн нь C1  (2005 онд нэвтрүүлгээ эхэлсэн, ард нь УИХ-ын гишүүн Х.Баттулга, З.Энхболд нар байдаг), NTV (2006, УИХ-ын дэд дарга Г.Батхүү), SBN (2006, УИХ-ын гишүүн асан С.Болдхэт), TM (2006, Үнэт цаасны компанийн захирал Б.Түмэнжаргал) байсан юм. Тэр үед ямар нэгэн тендер, сонгон шалгаруулалт явуулсан уу? Мэдээж үгүй.

Зөвхөн Ц.Элбэгдоржийг мултарсны дараа 2007 онд анх удаа  дуудлага худалдаа зарлагдаж алтны “Гацуурт” компанийн эзэн Л.Чинбат 800 гаруй сая төгрөгөөр суваг авч “Монгол” нэртэй телевиз байгуулсан билээ. Харин дараачийн буюу “Соёмбо”, BTV, “Эх орон” телевизүүдийн сувгийг дахиад л сэмхэн олгосон байна.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Төрийн анхааруулга

Posted by Бид on 2010/04/13

2010 оны 4 дүгээр сарын 5-нд болсон Амлалт нэхэх ард түмний холбооны цуглааныг манай телевизүүдээс TV9 ба НТВ хоёр Сүхбаатарын талбайгаас шууд дамжуулав. Өнөөдөр цорын ганц сөрөг хүчин шахам болсон TV9 телевизийн байр суурь шууд ойлгомжтой бол НТВ анхаарал татах үйл явдал гэсэн утгаар хандсан биз. Харин энэ байтугай арга хэмжээг шууд үзүүлдэг “Ийгл” телевиз шууд дамжуулсангүй. Дараачийн 3 өдрийн суулт, араас нь залгасан өлсгөлөнг мөн адил тэгэсхийгээд өнгөрүүлж байна.

Юу болчихов оо? Харин өчигдөр АНАТХ-ны өлсгөлөнд оролцож буй “Үндэсний соёмбо” хөдөлгөөний тэргүүн Н.Лхагважав ярилцлага өгөхдөө, эрх баригчид хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд рүү бичиг явуулж АНАТХ-ны тэмцэл төрийн эсрэг учраас битгий гаргаарай, тусгай зөвшөөрөлтэй чинь ярина гэж дарам шахалт үзүүлсэн гэжээ.

Үнэхээр тийм байна. Лав нэгэн телевизэд дараах бичиг иржээ.

“Сүүлийн өдрүүдэд улс оронд болж буй үйл явдлыг сурвалжлах, өөрийн телевизийн сувгаар нэвтрүүлж байгаа байдал нь хүчирхийлэлд уриалан дуудах, Үндсэн хуулийн бус арга замаар засгийн эрхийг авах, нийгмийн тогтворгүй байдалд уриалсан улс төрийн болон иргэний хөдөлгөөний холбогдолтой нэвтрүүлэгийн давтамжийг эрс нэмэгдүүлэх замаар нийгэмд эмх замбараагүй байдал, бослого, төрийн эсрэг хүчирхийлэлд дэмжлэг үзүүлж болзошгүй үйл ажиллагаа болж болохыг танай телевизэд анхааруулж байна.

Ийм үйлдэлд оролцсон тохиолдолд Монгол Улсын холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу тусгай зөвшөөрлийг цуцлах хүртэл арга хэмжээ авагдах үндэслэл болохыг сануулж байна”

Харилцаа, холбооны зохицуулах хорооны дарга Б.Болдбаатар”

Нэлээд дээрээс шидсэн чулуу байж таарна. Үндсэн хуулийн бус аргаар засгийн эрхийг авах гэж юу болохыг мэддэг, телевизийн нэвтрүүлгийн давтамж хэд байвал юунд ямар дэмжлэг үзүүлэхийг тогтоодог нь Харилцаа, холбооны зохицуулах хороо яавч биш…

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Улс төр, эдийн засаг | 6 Comments »

Намаа засаад төрөө…

Posted by Бид on 2010/03/12

Сүхбаатарын талбай дээр хэдэн жил дураараа дургиж төр засгийг шүүмжилсэн жагсаал цуглаанаар алдаршаад тэр чигээрээ УИХ руу дайрч орохыг хүссэн ч ялагдаад “сонгууль шударга бус болсон” гэж хашгичсаар баахан залуусыг турхирч үймээн самуун дэгдээсний улмаас МАХН-ын байр шатаж хэдэн хүний амь үрэгдсэний дараа шоронд суух болохоороо нөгөө үзэн ядаад байсан төр засгийн тэн хагас болох АН-ын өвөрт наалдан аврагдаж, дараа нь өршөөгдөнгүүтээ хуучнаа санагалзсан Магнай, Батзандан хоёр 2010 оны 3-р сарын 11-нд МҮЭ-үүдийн СТО-нд Эрх баригчдыг шүүх иргэний хөдөлгөөнүүдийн их хурал хэмээх заалны цуглааныг зохион байгуулж тэндээсээ миний барагцаалснаар хоёр зуугаад хүний жагсаалаар Энхтайвны өргөн чөлөөгөөр явсаар Төрийн ордныг нар буруу тойрон төмөр хашааны баруун хаалган дээр ирж Нямдорж, Ламбаа сайдуудыг огцор гэсэн шаардах бичиг гардуулаад тарсан байна.

Тэд хаягаа “андуурчээ”. Талбайн зүүн талд СТӨ ба Дуурийн театрын дунд хавчуулаастай АН-ын байранд очих байсан юм. Яагаад вэ гэвэл Магнай, Батзандан хоёр өөрсдөө төрийн эрхийг тэв тэнцүү барилцаж байгаа тул хариуцлагыг тэв тэнцүү хуваалцах ёстой АН-ын гишүүд учраас “намаа засаад төрөө засах” ёстойгоо “мэдээгүй шдээ”  болж жүжиглэв. Олигархуудаас цэвэрлэх гээд байгаа төрийн тэн хагас болсон намынхаа олигархуудыг харахлаараа нүдээ буруулан дальдчих атлаа (иймээс МАХН-ын олигархуудаас нэрлэж бас чадахгүй) гудамжинд гараад агсарч эхэлдэг юм байна.      

Тэд хаврын цэнгэг агаарт “Бидэнд амьсгалах агаар ч алга” уриан дор нийслэлийн төв гудамжаар ер бусын эрх жагслаа. Хэвлэл мэдээлэл метр болгоноор нь сурталчилж өгөв. Магнай, Батзандан нар нөгөө 5 хүний амийг нэхэх болов уу гэтэл үгүй аж. Ингэж “мартсаны” хариуд эрх баригчид ер бусын сайхан аашлан Энх тайвны өргөн чөлөө болон Сүхбаатарын талбай, Төрийн ордон тойрсон замуудыг хааж их хотын хөдөлгөөнийг гацаан машин тэрэгнүүдийг хажуугийн гудамжуудаар чихэлдүүлж мянга мянган хүнийг ажил албыг алдуулан үйлчилж өглөө. Нэг нь 7-р сарын 1-ны үймээн самууныг дэгдээсэн, нөгөө нь 5 хүнийг хөнөөсөн хоёр тал бие биенээ тун сайн ойлгожээ.

Жирийн иргэд л хохироод юмуу чирэгдээд үлдэх юм даа.

Read the rest of this entry »

Posted in МОНГОЛЫН АМЬДРАЛ, Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Төрийн ордны арын цэцэрлэгийн дурсгалын зураг

Posted by Бид on 2010/03/01

Төрийн ордны ар талд Парламентын шинэ ордон барих асуудал хэдийнэ шийдэгджээ. Хоёр намын хэрэгтэй хэрэггүй олон зөвшилцлийн ээлжит “үр дүн”. 

Ингээд Төрийн ордны араас залгаж хойшоогоо зам хүртэл үргэлжлэх 14 давхар аварга том Парламентын ордны хоёр хажуугийн зайг “ордны арын цэцэрлэг тэр чигээрээ үлдэнэ” хэмээн толгой эргүүлж байна. (Төрийн ордныг дундаас нь буулгаж тэр зайнд мод тариад “хэвээр үлдлээ” гэх юмсан).  Дараа нь харуул, хашлага, зогсоол, хөшөө энэ тэрээр дүүрч л таарна.  Хэдэн жилийн өмнө Төрийн ордны  эргэн тойрон ямар байгаад төмөр хэрмээр хүрээлэгдсэнийг санацгаая.

Уг нь одоогийн Төрийн ордонд эзэн Чингэсийн хөшөө, ёслол хүндэтгэлийн цогцолбороо бараадаад Улсын Их Хурал үлдвэл зүгээр юмсан.  Төрийн ордон нэртэй билээ. Харин Засгийн газрыг (яг үнэндээ Ерөнхий ба хоёр шадар сайд, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрыг) эндээс нүүлгэж олон яамдууд руу нь дөхүүлбэл таарна. Тусад нь Засгийн газрын даруухан ордон бариад өгсөн ч яахав. Даанч хэдэн жилийн өмнө Сайраан гэж нөхөр монгол төрийн өмнөөс сүржигнэж Парламентын ордон (яагаад төрөх эмнэлэг, орон сууцны хороолол биш гэж?) босгох 12 сая долларыг гуйж олсноо өөрчилж чадахгүй нэрэлхээд, улмаар энэ хэдэн модыг дээрэлхэж байгаа хэрэг.   

Тэгэхээр энэ бол “Төрийн ордны арын цэцэрлэг”-ийн бараг сүүлчийн буюу дурсгалын зураг юм аа.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 5 Comments »

“Цагийн хүрд” чанарын шаардлага хангаж байна уу?

Posted by Бид on 2010/02/20

Манай телевизүүд сайд, дарга, албан тушаалтнуудыг дагаж гүйсээр байгаад баримжаагаа алдаад байх шиг. Төрийн хоёр яам, агентлаг ийн хоёр дарга бие биендээ албан ёсны найрсаг айлчал хийж хамтран ажиллах гэрээ хэлэлцээрт гарын үсэг зураад зогсохгүй заавал телевиз дуудаж тэр оройжин бүх сувгаар нэгэн зэрэг гарах нь хавтгайрчээ.  Зөвхөн МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд”-ээс авсан ганц нэг жишээ:

… Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд Ё.Отгонбаяр, Нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяртай хамтран ажиллах гэрээнд гарыг үсэг зурав… Нийслэлийн Засаг дарга Г.Мөнхбаяр харьяа байгууллагуудын дарга нартай бүтээгдэхүүн нийлүүлэх гэрээ байгуулав … УИХ-ын тамгын газар, МУИС-ийн Хууль зүйн сургуулийн хооронд хамтран ажиллах гэрээ байгуулав…

Бие биерүүгээ утастаад (яах гэж төрийн тусдаа холбоо байдаг, яах гэж утас өгч зардлыг даадаг байна аа?) ажлаа зөвлөлдөх, эсвэл уулзаад (ихэнх яам, хотын захиргаа хэдхэн байшингийн зайтай) хуралдахыг хэн ч буруутгахгүй, гэхдээ үүнд телевиз дуудаж сүржигнэх ямар хэрэг байна аа? Яагаад телевизүүд яам, тамгын газарт болсон хурал семинар, уулзалт яриа бүрийг сурвалжилсаар байгаад сургачихаж. Сүүлдээ зөвхөн телевизээр гарахын тулд энэ мэт ёслол үйлддэг болж байх шиг.

Өчигдөр үдэш МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд” болон бусад мэдээгээр Улсын Их Хурлын тамгын газар, ШУА-тай хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурсан сурвалжлагыг хэдэнтээ давтан үзүүлэв. Бас болоогүй, араас нь УИХ-ын тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ц. Шаравдоржийг “Цагийн хүрд”-дээ урьж яриуллаа. Дэлгэцийн доогуур “Өнөөдрийн сэдэв: УИХ-аар хэлэлцэх хуулиуд чанарын шаардлага хангадаг уу?” гэсэн сүрхий асуулт тавьсан ч цаадах нь УИХ-ын тамгын газраас ШУА, Хууль зүйн сургууль, бас Ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбоотой гарын үсэг зурах зэргээр “асар их ачаалалтай ажиллаж байгаа”, бас УИХ-ын хэвлэл мэдээллийн алба тусдаа вэб сайттай болсон зэргийг тоочлоо. Энэ хооронд хөтлөгч маань хуулийн чанарыг бүрмөсөн огоорч Төрийн ордны арын цэцэрлэгт парламентын ордон барих асуудлыг тойрсон маргааны тухай бөв бөөрөнхий асуулт дэвсэж өглөө.

Ц.Шаравдорж хэдийгээр УИХ-ын гишүүн байсан ч одоо биш, УИХ-ын гишүүдэд үйлчлэх ёстой УИХ-ын тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн дарга гэдгээ бүрэн умартаж өөрөөс нь ялгаатай нь яг одоо жинхэнэ байгаа хэсэг гишүүдийг сургаж өглөө:

… Төрийн ордны ард талын цэцэрлэгийн 80 хувь үлдэнэ… Парламентын ордон барих тухай УИХ-ын тогтоол 2006 онд гарсан. Зураг төсөл, байршлыг тогтоохыг үүрэг болгосон… Нэгэнт УИХ-аар шийдвэр гарсан бол тэр шийдвэрийг УИХ-ын гишүүд дагах ёстой. УИХ-ын шийдвэрийг шүүмжилж байгаа гишүүд ёс зүйн хувьд болохгүй байна гэсэн үг.

Жинхэнэ гишүүдийн эзгүйд экс гишүүн өөрөө тодорч байгаа бол нэг хэрэг. Гэхдээ “ёс зүйн хувьд болохгүй байгаа” гэгдсэн тэдгээр гишүүд Парламентын ордон барихыг бус, зөвхөн Төрийн ордны арын цэцэрлэгт босгохыг эсэргүүцсэн (УИХ-ын тогтоолд байршил заагаагүйг өөрөө хэлсэн) гэдгийг мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа мөртлөө орон даяар загнаад сууж байх юм. 

Парламентын ордон заавал Төрийн ордны ард байна гэсэн хууль байхгүй. Сүүлийн үед арилжааны телевизийн мэдээллийн хөтөлбөрүүд энэ асуудлаар иргэдийн саналыг сонсоход бүгд эсэргүүцэж харагддаг.  Тэгвэл олон нийтийн телевизийн “Цагийн хүрд” яав? Шаравдорж даргыг яриулаад гүйцээ.

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »