АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Тал төсвийн цаана …

Posted by Ажиглагч on 2014/12/22

МҮОНРТ-ын 2015 оны төсвийн бараг 50 хувийг хасаад хаячихлаа. Анх УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар, уг телевизийг эрх баригчдын амаар дуугарч Ардын намыг дандаа хаадаг, улс орон хэцүү байгааг  ард түмнээс нууж байгаа учраас 7.4 тэрбумыг нь бусад телевизүүдэд хуваагаад өгчихье гэсэн дуугарсан юм. Төсөв батлагдахад 3,7 тэрбумыг л үлдээснээс гадна удалгүй таван тэрбумын “Монгол контент” хөтөлбөрийг зарласнаар дээрх санаа биеллээ олсныг бүгд ойлгов.

Төсвийг нь нугаслаж байхад олон нийтийн телевизийг хэн ч өмөөрсөнгүй. Олон нийт хүртэл. Арга буюу өөрсдөө гуйж түүж байж “Цагийн хүрд”-ээрээ хэдэн хүнээр үг хэлүүлсэн нь олон нийтийн телевиз хэрэгтэй тухай байсан ч төсвийн хасч болохгүйг нотолж чадсангүй. МҮОНРТ-ийн төсөв гэж хэдхэн том тоо байхаас бус яг хэдийг хэн юунд зарцуулдаг тухай задаргаа хэзээ ч байгаагүй. Өнөөдөр Монгол Улсад ганцхан олон нийтийн телевиз, радио төсвөө бүхлээр нь батлуулдаг онцгой эрхтэй. Харин телевизээс халагдсан хэн нэгэн “арай ч дээ” гэмээр баримт цухалзуулдагч ч хэрэлдэж дуусаад таг чиг болцгоодог. Тэгэхлээр 7 тэрбумын төсөв хоёр дахин ихэдсэн байсныг одоо хасаад яг тааруулсан ч байж мэднэ.

Үзэхэд үндэсний телевиз гоё болсон нь үнэн. Дүрсний ширхэг, өнгөний ялгарал, ялангуяа тэр дуу нь пүнхийж нүргэлээд янзтай. Энэ бол төсөв мөнгөтэй байсны ачаар техник төхөөрөмжөө шинэчлээд авсан, дээрээс нь айлууд тод гардаг хавтгай телевизтэй болсных. Харин нэвтрүүлгийн агуулга нь дүрснийхээ чанарын талд ч хүрэхгүй болжээ.

Олон нийтийн телевиз өглөөнөөс шөнө дөл хүртэл барагцаалбал 17 цагийн нэвтрүүлэгтэй гэж тайлагнаж байсан. Үүний тал нь давталт бөгөөд маргааш, эсвэл нөгөөдөр давтдаггүй нэвтрүүлэг гэж бараг үгүй. Өдөрт ганц удаа гэж ойлгогддог “Цагийн хүрд”-ийг мэдээж өглөөгүүр дахидаг ба доторхи сурвалжлагуудыг бусад мэдээгээр хэдэнтээ үзүүлдэг. Зарим нэвтрүүлгийг 3-4 удаа гаргах нь энүүхэнд. Өчигдөр гарсан “Зуун лангийн жороо” луус нэвтрүүлэг дундаа сарын завсарлагатайгаар дөрөв дэх удаагаа гарлаа. Өвлийн нэвтрүүлгүүдийг зунжин, бүр эртнийхийг бол “Алтан сан хөмрөгөөс” гэж гоодоод шахдаг.  Энэ мэтээр хасаад байвал ориг нэвтрүүлэг нь өдөрт арав хүрэхгүй цаг. Аливаа телевизэд давталт гэж байдаг ч олон нийтийн телевизийн тэрбумаар авдаг төсөвтэй, байшин дүүрэн хүмүүст хичнээн сайхан нэвтрүүлэг хийх боломж дэмий үрэгдэж байна аа.

Энэ юу ч биш. Олон нийтийн телевизэд яавч таарахгүй улс төрийн болоод арилжааны сурталчилгаа ориг нэвтрүүлгийн тал нь. Илүү ч байж магадгүй. Компани, байгууллага, нам, нутгийн зөвлөл, төсөл, хөтөлбөр, мөнгөтэй эрхмүүдэд оргил цагаа зараад дууслаа. Ганц удаагийнх багадаад угсруулдаг болжээ. Өнгөрсөн зун “Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эсрэг дайн” нэртэй захиалга зургаан цуврал явсны нэрнүүд нь аймаар: “Тал нутгийн нөхөрлөл буюу дайсны эрэл”, “Госчоомтой нүүдэлчид”, “Монгол арга, Зөвлөлт барил дундын дайсантай ах дүүсийн найрамдал”, “Монголыг монголоор нь…”, “Галд нэмсэн салхи”, ”Анхдугаар дайн”. Ийм нэвтрүүлгүүд сумаа тавиад нумаа нуусан байдаг тул нэр хаяггүй, энэ жилийн тухайд “2014 он” гэсэн ганцхан төгсгөлтэй.

Мэдээж хамгийн чухал захиалгууд Төрийн ордноос ирдэг. Төрийн гурван өндөрлөгөөс гадна яам, агентлаг, байгууллагууд хүртэл өөрийн нэвтрүүлэгтэй болж байна. Ингээд Засгийн газар бол заавал “шинэчлэлийн” (одоо шийдлийн), үйл явдал болбол зөвхөн “бүтээн байгуулалт”, улмаар мэдээнүүд зөвхөн “таатай” болжээ.  Женко Баттулга “Монгол тулгатны 100 эрхэм” нэвтрүүлэг сэдэж Монголын хамаг улс төрчдийг оролцуулж уйлж дуулуулдаг хэрнээ Ерөнхий сайдыг орхиод байсан тул саяын  наадмаар “Миний Монгол” нэртэй ер бусын сүржин нэвтрүүлэг сэдэж “Бид шинэ нэвтрүүлгийнхээ анхны дугаараар төрөө дээдэлж Ерөнхий сайдыг урилаа” гээд эхэлсэн (үнэхээр дээдэлсэн бол Ерөнхийлөгчөөс эхлэхгүй юу?) боловч ганц нэг дугаар үргэлжлүүлсэн болж харагдаад зогсоов. Өөр захиалагч байхгүй юм чинь. Намар тийш бас л оргил цагаар гэнэт шургуулсан ерөнхий сайдын зөвлөх Л.Гансүхийг өмөөрсөн “Нүүрснээс уугисан улс төр” бас л том захиалга. Үр дүн юу болов? Шинэчлэлийн Засгийн газрыг сүүлчийн замд нь үдчихлээ. Төр, засгийн ажил хэрэг олон нийтийн телевизийн дэлгэцэн дээрх шиг мундаг, сайд дарга нар ухаантай байсан юм бол хямрал мямрал хаанаас буугаад ирэв ээ?

Олон нийтийн телевизийн зугаалж цэнгүүлдэг нэвтрүүлгүүд бусад телевизийнхээс илүү ч биш, дутуу ч биш. Яг одоо “Нэг минут, нэг сая” гэж нэвтрүүлэг гарч байна. Ойгоо тэмдэглэж байгаа нэг компани мөнгөө төлөөд ажилчдаа оруулан зугаацуулж харагдана. Тэднийг толгойгоо сажигнуулах, салфетка зулгаан тарааж хаяхын төлөө олон нийтийн телевизэд төсвөөс мөнгө төлсөн хэрэг үү? Иймэрхүү юмыг арилжааны телевизүүд ямар ч мөнгө төгрөггүйгээр хамаагүй илүү хийж чадна.

Таатай мэдээ, бүтээн байгуулалт, баялаг бүтээгчид энэ тэр гэсэн ухуулга бус бодит байдал, баримт нотолгоо, хэрвээ олдохгүй байгаа бол эрэн сурвалжлага, эсэхүл өөрсдөө хийж хариуцах ёстой хүмүүсийн ингэж тэгэх ёстой гэсэн хоосон яриа биш олон янзын байр суурь, хэлэлцүүлэг маргаан, мэтгэлцээн Үндэсний телевиз, дагаад үндэсний радиод алга болчихжээ, нэг мэдсэн чинь.  Зарим арилжааны, тэр дундаа кабелийн телевизийн зарим мэдээ, нэвтрүүлэг МҮОНРТ-ийнхээс ч илүү олон нийтэч байх юм.

Сэтгэгдэл бичих

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: