АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Хэлэлцүүлэг, мэтгэлцээн болоосой

Posted by Ажиглагч on 2012/06/03

Энэ удаагийн УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль хатуу чанд болсон гэдэг. 35.24-д нам, эвсэл, нэр дэвшигч нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сонгуулийн сурталчилгаа явуулах тохиолдолд өөрийн бэлтгэсэн болон захиалсан нийтлэл, нэвтрүүлгийн үнэн зөв, бодитой байдлыг хариуцна, 35.25-д хэвлэл мэдээллийн байгууллага нь өөрийн бэлтгэсэн болон бусдын захиалгаар бэлтгэн нийтэлж, нэвтрүүлсэн сонгуулийн сурталчилгаатай холбогдсон нийтлэл, нэвтрүүлгийн үнэн зөв, бодитой байдлыг хариуцахаар зааглаж (хариуцлага нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг гучаас тавь дахин нэмэгдүүлж торгох) буух эзэнтэй, буцах хаягтай болгож байгаад бусдыг гүтгэн доромжлох, хуурамч мэдээлэл тараасан бол хэдэн саяар торгох заалтаар гүйцээсэн юм.

Бултах газар үгүй! Одоо хэвлэл мэдээллийн шүүмжлэл болгон гүтгэлэг нэрээр тас цавчуулах эрсдэлтэй. Үүний оронд магтаж сурталчлаад явбал аюулгүй хэрнээ ашигтай! Тэртээ тэргүй монголын хэвлэл мэдээллийн төгс чаддаг нь магтаал, оргил нь нэр сонгуулийн магтаал. Гишүүн, сайд, дарга байсан нэр дэвшигчийг төрд зүтгэж яваа гэж магтахаас эхлэнэ. Сөрөг хүчин мөртлөө дөрвөн жил шахам нэг хөнжилд хэвтсэн бол ард түмнийхээ төлөө яахаас ч буцахгүй болж таарна. Огцорч өгдөггүй нөхрийг төрийн төлөө төрсөн, чадаагүй байсан ч гүйцээх шаардлагатай гэнэ. Бондойсон залуу нэр дэвшигч бол шинэ эрч хүч, харин эмэгтэй бол УИХ-ын танхимыг нинжин сэтгэлээр дүүргэхээс гадна авлига авахгүй. Даргын хүүхэд бол удам сайтай, сэхээтэн, биш бол амьдралын хатуу хүтүүг мэднэ. Баян бол гэдсээ, гэрээ засчихсан, харин ядуу бол ном-ы–ы-ын буюу ухаантай. Элдэв муухайд нэр холбогдсон, шоронгоос гарсан ч хамаагүй – алдаж онож явсан эр хүн. Морь уядаг бол эрийн хийморь, харин уядаггүй бол амьтан зовоодоггүй. Олон хэл мэддэг бол өндөр боловсролтой, ганцтай бол жинхэнэ монгол … Сэтгүүлчид зөвхөн яриа эхлүүлж, “сүүлийн хэдэн минутийг танд үлдээх”-ээс хэтрэхээ больж, сүүлдээ нэвтрүүлгээ нэр дэвшигчид өөрсдөө хөтөлдөг болж байна.

Сурталчилгаа албан ёсоор эхэлмэгц мэдээ, сурвалжлага, дуу хөгжим, найр наадам хүртэл хүртэл сурталчилгаа болж хувирдаг. Гудамжаар явахад (сурталчилгааны самбаруудыг эс тооцвол) нэр дэвшигчид харагдахгүй мөртлөө зурагт үзэж сонин уншихлаар Монголд зөвхөн тэд ажил хийж, хурал хийлгэж, барилга барьж, зам тавьж, бас хоол идэж, гадуур зугаалж, хөдөө гадаа явж, ингэхдээ бороог хүртэл оруулж (голдуу дагуулж очно) харагддаг. Энэ бүхнийг яах ч аргагүй. Харилцаа, холбооны зохицуулах хорооноос баталсан “Олон нийтийн радио, телевизээс бусад телевиз, радиогоор сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх журам”-д 3.4. Сонгуулийн үйл явдлын тухай мэдээ, сурвалжлага, сонгогчдын боловсролд зориулсан мэдээ … мэдээллийг сонгуулийн сурталчилгааны нэвтрүүлэгт хамааруулахгүй” тухай заалт бий.

Тэгвэл 2012 оны УИХ-ын сонгуулийн сурталчилгаа дан яриа, магтаал хоёроор дүүрэх үү? Нам, эвсэл, нэр дэвшигчдийн сайн муу, алдаа оноог хэвлэл мэдээллээр ярьж болох уу? Найдлага бий. Дээрх журмын 3.3-т “Телевиз, радио нь иргэдийг үнэн зөв, бодитой, тэнцвэртэй мэдээллээр хангах зорилгоор тухайн телевиз, радиогийн редакцийн зүгээс бэлтгэн нэвтрүүлсэн нам, эвсэл, нэр дэвшигч, тэдний төлөөллийг оролцуулсан хэлэлцүүлэг, сонгуульд өрсөлдөгчдийн хооронд явуулах мэтгэлцээн зэрэг нэвтрүүлгүүдэд нам, эвсэл, нэр дэвшигч, тэдний төлөөллийг оролцуулахдаа оролцогч бүрт адил тэгш боломж олгоно” гэж заажээ. Сувгаа, цагаа, нэвтрүүлгээ лангуун дээр тавьсан мэт зарж суухын завсар зайгаар ийм хэлэлцүүлэг, мэтгэлцээн зохиож яагаад болохгүй гэж? Зөвхөн Улаанбаатараас эфирийн 16 телевиз, кабелийн бүр олон суваг нам, нэр дэвшигч тус бүрийг ганц нэгээр, хоёр гурваар, нам эвслээр цуглуулж тал талаас төлөөлөл оролцуулж, бас хөндлөнгөөс дүгнүүлж ярилцахыг зөвшөөрсөн байна. Телевиз, сувгууд хамтарсан ч болно. Гэхдээ хэдэн телевизийн сэтгүүлчдийг захиалсан “Ерөнхий сайд ба сэтгүүлч”, “Сайд ба сэтгүүлч”, “Засаг дарга ба сэтгүүлч” шиг бөөндсөн сурталчилгааг хэлээгүй.

Ирэх сонгуулийн сурталчилгаа гуравхан долоо хоног үргэлжилнэ. Эхлэнгүүтээ дуусна. Сая, тэрбумын захиалга цутгаж байхад телевизүүд нам, нэр дэвшигчдийн хойноос хөөцөлдөн цуглуулж явах сөхөөгүй байх биз. Нэг тал нь татгалзвал, эсвэл ирэхгүй бол өрөөсгөл, улмаар гүтгэлэг болж хувирна. Ингээд нэр дэвшигчдийг шүүмжилж хэлэлцэх, бас муу муухайг нь илчлэх ганц арга бас л төлбөртэй буюу захиалгат нэвтрүүлгүүд болно. Энэ удаад захиалагчийн нэрийг тодорхой харагдахуйцаар бичиж нэвтрүүлэхийг шаардсан заалт орсон учраас телевизүүд зүрхлэх үү? Гэхдээ манайд хууль хэрэгжихгүй гэж “сайхан” юм байдаг.

Сэтгэгдэл бичих

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: