АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Монголын хамгийн муу сэтгүүл гаргадаг байгууллага

Posted by Ажиглагч on 2011/08/29

Өнгөрсөн Бямба гаригт “Сэтгүүлчдийн нэгдсэн их хурал” болж өнгөрлөө. Ингэж нэрлэсний учир гэвэл Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн (МСНЭ)-ийн их хурал хараахан биш (тэд дүрмийнхээ дагуу 11-р сард хийнэ гэдгээ мэдэгдсэн), гэхдээ монголын сэтгүүл зүйг мэргэжлийн байгууллагаас нь эхлээд шинэчлэх талаар тун сэтгэл хөдлөлтэй яриа болж өнгөрөв.
  
Хурал дээр яригдсан зарим баримт, санаануудыг сонирхуулья.

– 2004 оны УИХ-ын сонгуулиар МСНЭ-ийн удирдлага МАХН-ыг дэмжих уриалга гаргасан. 2005 оны 6-р сард Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар Н.Энхбаярыг дэмжсэн. Тэрэлжид уулзалт зохион байгуулсан. Сэтгүүлчдээр тангараг өргүүлсэн. “Авьяас билгийн тэнгэр” дуутай болсон. 2005 оны өвөл “Монголросцветмет” нэгдлийн захирал Х.Бадамсүрэн сая долларыг эхнэрийнхээ “Тун эрдэнэ” компанид шилжүүлсэн нь илэрч Ганц худагт суухад түүнийг хэвлэл мэдээллээр хамгаалах кампани өрнүүлсэн. Тэгээд хэвлэлд ээлтэй хүнээр шалгаруулсан.
– 2008 онд хамтарсан Засгийн газар байгуулагдахад Төрийн өмчийн 11-р байрны заалны зохион байгуулагч Сауле гэж эмэгтэй дэд сайд болсон.  МСНЭ-ийн удирдах зөвлөлийн гишүүн М.Зулькафилийн эхнэр юм.
– “25-р суваг” телевизийн захирал З.Алтай УИХ-ын гишүүн болж телевизээр бүх сэтгүүлчдийг загнадаг болоод удлаа.
– Хууль бус хувьчлалын асуудлаар шоронд орсон “Улаанбаатар таймс” сонины эрхлэгч До.Чулуунбаатарыг өмөөрсөн мөртлөө сая шүүхээр орсон “Зууны мэдээ” сонины сэтгүүлч Болормааг өмөөрөөгүй…
– МЧАСЭ-ийн “муурын байшинг” хэнд зарж үрсэн бэ?… 
– 2010 онд МСНЭ-ийн ерөнхийлөгч Сарангэрэл гэж эмэгтэй МАН-ын удирдах зөвлөлд ороод халаасны хүнээ шууд томилсон…
– Энэ онд МАН-ын анхны даргаар Бодоог тодруулангуут МСНЭ-ээс Бодоогийн нэрэмжит шагнал бий болгосон. Сэтгүүлчдэд МАН-ын 90 жилийн ойн одон өгөх гэхэд нь арайхийж зугатаж гарцгаасан…
– Энэ хавар Нийслэлийн захирагчийн ажлын албанаас сэтгүүлчидтэй нэг өдрийн арга хэмжээг зохион байгуулсан. Т.Баасансүрэн дарга босоод хотын даргад хандаж үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд сэтгүүлчдийн цэцэрлэг байгуулах, VII хороололд  сэтгүүлчдийн байр барих тухай асуухад би эсэргүүцэж илүү чухал зүйлийг ярихыг хүссэн. Тэгтэл намайг “Чи унага байна” гэж хэлсэн. Над шиг унага байдаг юм уу? Эсвэл тэр өөрөө унага байхгүйгээр шууд морь болсон юм уу?
-Сая 6-р сарын 1-нд Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос кабелийн бүх сувгуудийг хаагаад 5-6 хоног нээгээгүй. Манайхыг  одоо болтол нээхгүй байна. Очиж асуухлаар шалтгаан хэлдэггүй.
-Дурлахгүйгээр үнсэлцэе гэдэг шиг улс төржихгүйгээр хэлэлцэе.
-Сэтгүүлчдийн их хурал дээр баахан юм ярьж сэтгэлээ онгойлгож аваад, нэг сайн бүжиглээд одон медаль зүүгээд тардаг шүү дээ.
-Энэ бол сэтгүүлчдийн байгууллагыг шинэчлэх гэсэн хоёр дахь оролдлого. Эхнийх нь МЧАСЭ байсан юм.
-Би сэтгүүлчид ядуу байхыг үзэн яддаг. Гэтэл МСНЭ сэтгүүлчдэд гэр өгч эхэлсэн. Үүгээрээ сэтгүүлчид цалингаараа өөрсөддөө гэр ч авч чадахааргүй ядуу гэдгийг харуулсан. Бүр ерөнхий сайдаар өгүүлж байсан.
– Саяхны судалгаагаар сэтгүүлчдийн 13 жилийн нөөц бэлтгэсэн дүн гарлаа.
– Төсвөөс мөнгө авах нь буруу. Үүний оронд санхүүжилтээ ил тод зарлаад 100 сая төгрөгийн сан байгуулж эрэн сурвалжлага хийх хэрэгтэй.
– “Чингэс хааны академи” сэтгүүлчдийг сургахад бэлэн байна.
– Бид дандаа улс төрчдийн мэдлийн хэвлэл мэдээлэлд ажилладаг. Энэ нууц биш. Улс төрчид зэвсгээ агаарт байрлуулсан, бид тэдний цэргүүд. Одоо эзэмшил нутгаа буцааж авах хэрэгтэй…

Илэн далангуй ярилцсаны эцэст сэтгүүлчдийн тусдаа өөр байгууллага хэрэггүй, харин одоо байгааг шинэчилнэ гэдэг дээр санал нэгдэн ажлын хэсэг байгуулж ирэх 11-р сард болох МСНЭ-ийн их хурал хүртэл ажиллуулахаар тохирч тарлаа.

Сүүлийн жилүүдэд МСНЭ-ийг ингэж хатуу ширүүн, зохион байгуулалттайгаар, бас ил тод шүүмжлэхийг би лав сонсоогүй. Интернэтийн сайтуудад гардаг нэр, хаяггүй сэтгэгдлүүдийг эс тооцвол шүү. Монголын сэтгүүл зүйн шинэчлэхэд тулгарч байгаа хамгийн том саад тотгорын нэг бол яах аргагүй МСНЭ өөрөө юм. Сэтгүүл зүй, сэтгүүлчдийн эрх ашгийг хамгаалах ёстой байгууллага мөртлөө огт чаддаггүйгээр үл барам энэ орон зайгаа телевизүүдийн холбоо, сонины холбоо зэрэг эздэд бүрэн алдчихсан тул цаадуул нь хэвлэлийн эрх чөлөөний нэр барьж дураараа дургисаар өнөөдрийг хүрчээ. Хяналтгүй, хаалттай, ядахдаа вэб сайт байхгүй. Дурын жаал нэг ч төгрөг зарцуулахгүйгээр сайт биш юмаа гэхэд блог ажиллуулдаг байхад МСНЭ бардаггүй ээ. Монголын хамгийн муу сэтгүүл бол “Сэтгүүлч”, түүнийг Хэвлэлийн хүрээлэнтэй хамтраад ч жилд ганцаас илүү чаддаггүй. Өнөөдрийн сэтгүүлүүд ямар мундаг болсонтой харьцуулагтун! Сэтгүүлчдийн байгууллага шинэчлэгдэх ёстойг МСНЭ өөрөө ч хүлээн зөвшөөрч байгаа (TV5-ийн баттай эх сурвалжаар) “сурагтай”. Бүү мэд. Өнгөрсөн жилүүдэд зөндөө хуралдаж  “сэтгэлээ онгойтол” ярьцгааж ирсэн ч бахь байдгаараа, тэгэхдээ бүр социализмынх хэвээрээ үлдсэн нь гайхалтай.

МСНЭ бол сэтгүүлчдийн гэхээсээ илүү сэтгүүлчдийн нэр барьсан, сэтгүүлчдэд ажил олгодог, халж сольдог, үүрэг даалгавар өгдөг дарга, тэгээд аль нэг намын батлах өвөртөлсөн албан тушаалтан, эзэд давамгайлсан байгууллага учраас шинэчлэгдэхгүй байна. Хэвлэл мэдээлэлтэй хавьтсан болгоныг сэтгүүлчид тооцдог, тэгээд захирч зааварладаг дарга нартай нь хамт нэг саванд чихэж, өөр, заримдаа тэс хөндлөн эрх ашгуудыг хольж хутган зуурч гөлийлгөөд дуулгавартай байлгах, улмаар тэдний өмнөөс том том дуугарч тодрох газар болсон байна, энэ сэтгүүлчдийн эвлэл. Мөнгөө тоолж бардаггүй эзэд цалингаа нэмж, ажилтнууддаа зээл өгч байр сууцтай залгуулахын оронд сэтгүүлчдийн ядуу зүдүү, үзэгнээс өөр юмгүй хувхай хоосныг дуудан сүржигнэх  нь хамаагүй амар. Манайд хэвлэлийн эрх чөлөөг сэтгүүлчдээс илүү эзэд хамгаалдаг нь сэжигтэй санагдахгүй байна уу? Ихэнхдээ дураараа худалдагдах эрх чөлөө байдаг юм даа.
 
Саяын их хурлын танхимд сонин юм харлаа. Өнөөдрийн хэвлэл мэдээллийн хамаг хүндийг нуруундаа үүрч буй залуу, жирийн сэтгүүлчид ихэнх нь байсан. Хажуугаар нь сэтгүүл зүйн наад захын зарчмуудыг (хууль дүрмийг ярихаа бүр больё) байн байн зөрчиж сэтгүүлчдээ зардаг эзэд, дарга, тэдэнд захиалга өгч татвар төлөгчдийн мөнгөөр худалдан авдаг албан тушаалтан эрхмүүд сэтгүүлчийнхээ хувиар хүрэлцэн ирж МСНЭ-ийг хэрхэн шинэчлэхийг уриалж, бас зааж өглөө. Энэ өдрөөс эхлэн засрахаар шийдсэн бол харж л байя.

Сэтгэгдэл бичих

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: