АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Нууц үгнээс эхлэхтүн!

Posted by Ажиглагч on 2011/04/28

Өнөөдөр Төрийн ордонд болсон “Мэдээллийн аюулгүй байдал” сэдэвтэй онол-практикийн бага хуралд суухдаа хүмүүсийн илтгэл яриан дундаас хэдэн сонирхолтой баримт, санааг олж сонслоо.

Хурлыг Тагнуулын ерөнхий газрын дарга Р.Болд одоо цагт мэдээллийн хадгалалт, хамгаалалт ерөнхийдөө цахим орчинд шилжсэн тухай дүгнэлтээр нээв.  Төрийн холбооны газрын орлогч дарга С.Ширбазарын ярьснаар, манайд төрийн мэдээллийг заримдаа утасгүй сүлжээгээр ч хамаагүй дамжуулдаг бол Тайваньд Засгийн газрын дотоод сүлжээгээ Интернэтээс бүрэн тусгаарлажээ. Бас эх газрын хятадуудын Тайванд бэлэглэсэн Seagate-ийн 500 GB-ийн хард дискэнд нууц чип суулгасныг илрүүлсэн гэнэ.

Та Интернэтэд холбогдсон л бол хакерийн аюулд өртөх магадлалтай. ШУТИС-ийн мэдээллийн технологийн профессор Т.Халтар, зомби компьютер, хортой код гэсэн аймшгийн нэр томъёогоор  илтгэлээ эхлэв.  Тун сая монголын компани хятадын компанитай Интернэтээр наймаа тохирч мөнгөө шилжүүлсэн чинь цаадуул нь компани биш хулхи хаяг байжээ. Хятадын ЭСЯ-нд гомдол мэдүүлэхэд та Интерполоороо яв гээд мухардсан. Бас Касперскийн антивирус суулгасан wireless-тэй кофе чанагчын танилцуулгыг сонирхуулав. Эзэн нь зайнаас удирдаж салгах төдий өчүүхэн программ хүртэл хамгаалалт нэхдэг болжээ.

Батлан хамгаалах яамнаас ирсэн хурандаа Ганболд, Хятадаас 300 компьютер, бас 200 компьютер бэлэглэснээс гадна өөрсдөө худалдан авч байгаа бүх компьютер мэдээж Хятадад үйлдвэрлэгдсэнийг дурдаад  Тагнуулын ерөнхий газарт хяналтын лаборатори байдаг бол доторхийг нь шалгуулж байхыг хүслээ.  Хариуд нь Р.Болд “Бид гаднаас ирсэн техник хэрэгслийг шалгаж жилдээ хэдэн арвыг устгадаг” гэсэн товч хэрнээ наанаа баяртай, цаанаа ноцтой мэдээ дуулгав. Нууцаа арай задлаагүй биз?  Үүнийг сонсоод хортой код, чип шургуулагчид аргаа улам нарийсгана даа!

Өнгөрсөн 3-р сард Майкрософт компанийн төлөөлөгчид Монголд ирж 500-700 долларын багцийг (Windows + Office биз) 250 доллар болгож хямдруулж боловсролын салбараас эхлэн лицензжүүлэх саналыг хоёр тал хэлэлцсэнийг Мэдээлэл, шуудан, харилцаа холбоо, технологийн газрын дарга Ж.Бат-Эрдэнэ танилцуулав.  Дараачйн ээлжинд төрийн байгууллагууд руу орно. Тэр болтол зай ч бий, лай ч бий. Сүүлийн үед манай IT Zone, BSB, Next дэлгүүрүүд нотбүүкийг оригинал Windows-той зардаг болсон ч Офис нь голдуу 60 хоногийн настай, заримдаа хакдаад бэлэглэдэг хэвээрээ билээ.

Харилцаа, холбооны зохицуулах хорооны дарга Б.Болдбаатар илтгэлдээ, Монгол улсад сардаа 15 доллараас доошгүйг төлөөд Интернэтэд холбогддог хүмүүсийн тоо 200 мянга, компани байгууллага зэргийг оруулаад нийт хэрэглэгчийн тоо 600 мянгад хүрсэн гэлээ.

Нэгэн оролцогч үндэсний үйлдлийн систем хийх эсэхийг лавлав. МШХХТГ-ын дарга “Бид зарим доноруудтай ярилцаад open source-ийг судалж байгаа. Бас МТҮП дээр код шалгадаг болсон… (Бас санаа байна шүү!)  Гэхдээ ойрын 5 жилд Майкрософт-ийг хэрэглэнэ” гэсэн бол профессор Халтар үргэлжлүүлж “Манайд үйлдлийн систем зохиох хангалттай хүн хүч байхгүй. Наад зах нь 200-500 программчин суух хэрэгтэй. Харин Windows 7-г монгол руу орчуулж байгаа” гэв.  “Цонх 7” нээгдэх нь.

Манай төрийн байгууллагын сайтууд голдуу Joomla-гийн нээлттэй программ дээр хийгдсэн нь янз бүрээр нэвтрэх эрсдэлтэй гэж  нэг нь шүүмжлэв.  Төрийнхэн үүнийг мэддэг бөгөөд ондоо багтааж солихоо амлав.  Бас төрийн холбооны 92-оор эхэлсэн  дугаартай сүлжээг цааш хөгжүүлэхгүй, орон нутагт дэлгэрүүлэхгүй гэнэ.  Тухайн цагтаа Мобикомоос дутуугүй хөрөнгө оруулалтаар боссон дуулддагсан. Төрийн сүлжээ заавал тусдаа байх албагүй, Буш Монголд айлчлахад америкчууд манайхаас нэг сувгийг түрээслээд нууцлалаа хариуцаж ашиглаад явсныг жишээ татлаа.  

Хурлын төгсгөл хавьд Р.Гончигдорж гишүүн шагайж, мэдээллийн аюулгүй байдлыг хэтэрхий хурцаар бүү яригтун, хэт “аюулчлагдсан” байдал үүсэхээс болгоомжлоорой хэмээн монгол хэлэнд шинэ томъёо хандивлаад тэр дороо дуудагдан гарч одов.

Тавьсан илтгэлүүдэд гарсан улс төр, геополитик, технологийн шинжтэй олон зөвлөмж, зөвлөлгөөнөөс хамгийн энгийн мөртлөө туйлын чухал гэж цохон тэмдэглэснийг дамжуулья: Нууц үгээ анхаар! Мэдээллийн аюулгүй байдлын эхний алхам бол найдвартай нууц үг.

Төгсгөлд нь онигоо:

– Чи нууц үгээ сайн тогтоосон биз? Мартчихвал компьютертээ нэвтэрч чадахгүй шүү!

– Тогтоосоон. Маш амархан. Цэцэг шиг тэмдгийг зургаан удаа оруулна.

3 Responses to “Нууц үгнээс эхлэхтүн!”

  1. Тодруулахад, Windows 7 & MS Office монголоор орчуулагдаж дууссан. Монгол мэргэжилтнүүд, монголчууд өөрсдөө Microsoft-той тохиролцож тодорхой заавар хөтөлбөрөөр хийсэн.

  2. C said

    Р.Гончигдорж яагаад тэгж хэлсэн юм бол доо. Монголын мэдээллийн аюулгүй байдал маш муу байгаа нь үнэн. Үүнийг нухацтай ярих шаардлагатай. Харин хаа хүртэл илээр “хурц” ярих вэ гэдэг нь бодох асуудал болов уу.

  3. UB man said

    Password songohdoo dor hayj 12 usegtei ug too holison yum songoh heregtei jishee n torsun nutag ba ooriinhoo surguulid orson onoo songoj bolno arhangai1995 geh met.

    Kasperskii security odor bur shahuu Beejingees manaih ruu haldlaga bot nevtrehiig oroldoj baigaag medeeldeg busad security programuud ingej medeeldeggui.

    ANU-iin Pentagonoos ongorson ond haytaduud delhiin niit internetiin 50%-iig hulgailj copy hiiseng medeelsen heden tsag odroor copy hiij chadsan baisan uun dotor amerikiin tsergiin anguid ba NASA-iin net hurtel huulagdsang seremjiluulj zarlasan. Tuunii hajuud manai buh baiguullagiig sekund bur copydoj avah n togloom shuu dee!!!

Сэтгэгдэл бичих

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: