АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Ц.Балдоржийн нэрэмжит сэтгүүл зүйн дээд шагналыг зарлав

Posted by Mongol on 2008/12/16

Шинэ жил дөхөж хэвлэл мэдээллийн оны шилдгүүд сүлд модны дэргэд бөөн бөөнөөрөө тодрох цаг ирлээ. Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл, Монголын Сонины Холбоо, Монголын Телевизүүдийн Холбоо, МАСЗХ, “Залуу удирдагч” сан, цагаан сараас өмнөхөн Хэвлэлийн хүрээлэнгийн оны шилдгүүдийн хувилбарууд мэндэхлээр өргөмжлөл, гуншингүй сонин хэвлэл, телевиз, радио, сэтгүүлч Монголд үлдэхгүй.

Өчигдөр “Монгол ньюс” компанийн мэдээллийн төвд нэрт сэтгүүлч Ц.Балдорж агсаны нэрэмжит сэтгүүл зүйн цоо шинэ шагнал бий болгосныг зарласан хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Гэхдээ энэ удаагийн шинэ жилээр бус харин жил бүрийн 9-р сарын 20-нд буюу Ц.Балдорж агсаны төрсөн өдрөөр гардуулна. Шагналын болзлыг танилцуулсныг сонсоход зөвхөн сонинд хамаатай, иймээс өдөр тутмын юмуу долоо хоног тутмын сонинуудад (“Сэрүүлэг”, “Хүмүүс”, “Зиндаа” багтана гэсэн үг) хэвлэгдсэн сэтгүүл зүйн бүтээлүүдийн зохиогч “би шагнал авья” гэж, эсвэл “түүнд өгнө үү” гэж редакци нь юмуу уншигчид дэвшүүлэх ажээ.

Шалгаруулах зөвлөл 9 хүний бүрэлдэхүүнтэй, түүнд “Монгол ньюс” группийн захирал Б.Нандинтүшиг, МУИС-ын сэтгүүл зүйн тэнхмийн эрхлэгч, доктор М.Зулькафиль, Радио, телевизийн дээд сургуулийн захирал, сэтгүүлч Э.Сонинтогос, Балдорж агсаны гэргий, “Улаанбаатар зочид буудал” ХК-ийн захирал Н.Шүр, “25-р суваг” телевизийн гүйцэтгэх захирал А.Авирмэд, МЗЭ-ийн гүйцэтгэх захирал, МҮОНТ-ийн удирдах зөвлөлийн дарга Х.Чилаажав, УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаяр, ахмад сэтгүүлч, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Х.Цэвлээ нар багтжээ.

Хэвлэлийн хурлыг “25-р суваг” телевизийн 2-р сувгаар шууд дамжуулахыг (ийм сайхан боломжийг Балдорж агсан сэдсэн байж таарна) үзлээ. Ерөнхийдөө сэтгүүлчдийг (бас редакцийг) бүтээлээр нь шалгаруулна, үүнд сэтгүүл зүйн бүх төрөл зүйл хамаарна гэж ойлголоо. Гэтэл зарим шүүгч ердийн мэдээг ч хамаагүй шалгаруулах тухай дуугарсан бол нөгөө нь сэтгүүлчдийг сар сараар зогсоо сунгаж оноогоор байр эзлүүлж байгаад дүгнэх юм болоод явчихав. Сэтгүүлч маань амралтаа авбал яах болж байна?

Тэгтэл сэтгүүл зүйн доктор М.Зулькафиль сурвалжлагчид ярилцлага өгч “Манай ХЗДХЯ-нд 2500 хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл бүртгэгдсэн нь эрүүл үзэгдэл бус” гэж хаа сайгүй хэлдэг тэр юмаа давтаж,  үүнийг цэгцлэхийн тулд энэ шагналыг бий болгосон гэсэн утгатай сонин тайлбар хийж орхив.  Наадах чинь 1990-ээд он, харин одоо 2008 он. Хүн бүр хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг эдэлдэг ардчилсан Монгол улсад 2500-хан сонин, хэвлэл, радио, телевиз зүгээр л бүртгүүлсний төлөө (ихэнх нь үйл ажиллагаа явуулдаггүй) ингэж сүр бадруулах хэрэг байна уу? Зулькафиль доктор Интернэтэд орж тэнд байгаа сайт, блогуудыг тоолж гаргаад цэгцэлнэ гэж давхивал яана аа!  Энэ чухал шагналын комиссыг иймэрхүү хүн онол талаас нь  удирдаж будлиулах вий дээ. “Гурваас илүүгүй сэтгүүлч баг болоод бүтээлээ дэвшүүлж болно” гэх мэт хачин заалт харагдана. Хамтраад бичиж барина гэсэн санаа алга.  Тэгэхлээр тус тусдаа хийсэн бүтээлээ нийлүүлж байгаад хавсайдаж болохнээ?

Хэвлэлийн хурлын зааланд Ц.Балдоржийн нэрэмжит шагналыг Америкийн Пулицерийн шагналтай байн байн зүйрлэж байлаа. Үнэхээр төстэй шагнал болоосой. Жозеф Пулитцер (1847-1911) америкийн сэтгүүлч, сонины эзэн байсан бөгөөд нас барахаасаа өмнө Колумбийн их сургуульд гэрээсэлж үлдээсэн 2 сая долларын зарим хэсгээр түүний нэрэмжит шагналыг болгосон нь өнөөдөр Америкийн сэтгүүл зүйн дээд шагнал юм. Одоо жил бүр сонины голдуу сэтгүүлчдийг 21 (!) ангиллаар шалгаруулж тус бүрт 10000 доллар олгодог гэсэн.

Гэхдээ Пулитцерийн шагналыг тойрсон маргаан үе үе дэгддэг. Худлаа баримт зохиогоод шагнал хүртчихсэн сэтгүүлч илчлэгдэж буцааж байсан түүхтэй.  Тэгвэл Ц.Балдоржийн нэрэмжит шагналыг монголын сэтгүүл зүйн дээд шагнал болгохын тулд тов тодорхой зарчим боловсруулж, нэгд нэгэнгүй бодож боловсруулсан дүрэм журмын дагуу ажиллаасай. Өчигдрийн хэвлэлийн хурлыг үзэхэд тэгэж тогтсон юм алга, иймээс шүүгчид санаанд орсноороо дуугарч бараг л сэтгэгдлээ ярих шиг санагдсан.

Өнөөдөр мэдээ, “бизнес мэдээ”-гээ ялгахаа больсон монголын сэтгүүл зүй хэмээх холион бантан, дөнгөж сая сонгуулийн найрнаас буусан сэтгүүлчид дундаас юм олно гэдэг маш хэцүү байх шүү…

3 Responses to “Ц.Балдоржийн нэрэмжит сэтгүүл зүйн дээд шагналыг зарлав”

  1. Энэ арай биш ээ said

    Сэтгүүл зүйн дээд шагналыг хүний хувь хүний нэрээр нэрлэсэн нь таалагдахгүй байна. Тэгээд бас шагнал олгох дүрэм журмаа нарийн гаргаасай. шүүгчид өөрсдийн үзэмжээр шагнал олгодог бол тэнэг ш дээ

  2. Sainbayar said

    Pulitzer award-tai duitseh hemjeenii unen zuv shalguurtai baival odoo shagnaliin too nemegdsen ni ch yaamai. Mongoliin media salbart ch ih l shinechlel heregtei dee. Hugatsaa shaardagdah ajil baih.

  3. tuya said

    uneheer eznee olood ogchihvol ydarsan yduu setguulchded nemertei yumdaa. Ondor shagnaltai l yum bna. Gehdee shudarga zarchim aldagdsan bolohoor jinhene eznee olno gehed hetsuu l yum bna. Mongotei setguulch bsan bolohoor ar ger ni iim shagnal bii bolgoj bga yum bna l daa. Tuunees bish neremjit shagnal olgoh olon l aldartanguud zondoo bga sh dee.Daan ch tedend mongo mongo no shuu dee.

Сэтгэгдэл бичих

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: