АЖИГЛАГЧ

Монголд, Монголын хэвлэл мэдээлэлд юу болж байна?

Ажиглалт.мн рүү нүүлээ

Posted by Ажиглагч on 2016/01/01

ajiglalt-mn

Posted in # ЗАРЛАЛ | Leave a Comment »

Гологдсон ард түмэн

Posted by Ажиглагч on 2015/04/28

Сүүлийн хэдэн сар популистууд гэж муухай хүмүүсийг цоллох хөдөлгөөн Монголд давалгаалж байна. Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг сарын эхээр телевизээр үг хэлэхдээ, улс орноо өөд татах тухай их үйл хэргийг, тэр тусмаа Оюутолгой, Тавантолгойг өдий хүртэл саатуулсан буруутнаар популистуудыг зарлаж “жагсах уу, засгаараа оролдох уу… орилсон хашгирснаараа … хүмүүсийн зовлонгоор наадагсдын … өвөлжин өлслөө… ” гэх мэтээр зад загнасан билээ. Албан ёсоор хэлсэн үг шүү!

x             x                 x

Тэр муусайн популистууд хаана байна? Нэр, овог, албан тушаал? Барьж аваад төр засагтаа тушаая! Ордныхноос асуухлаар яагаад ч юм нэр хэлж чаддаггүй, зүгээр л гудамж руу заах юм. Нээрээ гадуур Оюутолгойн гэрээ, Тавантолгойн гэрээ, Ноён ууланд алт олборлохыг шүүмжлэгчид бий, зарим нь бүр өлсөөд авсан. Тэгээд юу гэж? Тэдэнд эрх мэдэл байхгүй, Ноён уулыг тэднээс асуухгүйгээр хэдийнэ шийдсэн, Оюутолгой шийдэгдсэн, Тавантолгойг УИХ мэдээд шийднэ. Бас УИХ дотор хэдэн популист бий гэдэг ч олонхи нь популист биш юм бол гар өргөөд шийдээд явахыг хэн ч хориогүй. Интернэт, фэйсбүүкийг хар гэх биз, гэхдээ төр засаг хэдийд олон нийтийг сонсдог болчихов? Ерөнхий сайд гар утасны мессежээр улс орны хөгжлийн замыг сонгож авсныг эс тооцвол.

x             x                 x

Ориг популистууд мэдээж төрд байгаа. Төрд ч биш, төрийг эзэгнэсэн намуудад. 2004 оноос хойш эвслийн, эв нэгдлийн, эв эеийн нэртэй хөнжил гудасны асуудлаас болж сөрөг хүчин үзэгдэхээ больж, бие биенээ хуучин коммунист юмуу арчилллын баг зүүсэн мэтээр цоллож чадахаа больсон тул популизм хэмээх эзэнгүй сав олоод авчээ. Бас хажуугаар нь ард түмэн хэмээх томоос том сав гаргаж ирлээ. Одоо юуг ч чихсэн багтана. Шатахууны үнийг бууруулахын оронд цалин, нийгмийн халамжийг нэмсэн харамсалтай явдал боллоо гэнэ. Та нар яах гэж Оюутолгой, Тавантолгойн мөнгийг түрүүлж аваад хуваагаад цохичихсон юм бэ? (Ерөнхий сайдын үг!) Ер нь биднийг сонгож төрд гаргасан та нарын хохь гэж шуудхан хэлж, сонгогчидоо зүсэн зүйлийн онош тавихаараа уралдах боллоо. Уул шугамандаа ард түмэн улс төрчдөө шилж голж сольдог атал манайд улс төрчид нь ард түмнээ голдог болж. Нэртэйгээр нь өөр сайн ард түмэн дээр очиж сонгогдоод удирдаасай. Ингээд ардчиллын 25-ны жил орох дээр иргэд маань 25 жилийн турш буруу сонголт хийсэн тэнэгүүд төдийгүй бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтанд зарцуулах улсын хөрөнгийг гурван саяулаа идэж уусан хам хэрэгтнүүд болж хувирах нь тэр. Өгнө, чадна, зүгээр, итгэ гэж сонгуулж дураараа дургичихаад одоо сайхан нохойтож байна аа?

x             x                 x

Ингэж мадлуулаад, дээрээс нь элдвээр хэлүүлээд зүв зүгээр сууж байдаг номхон ноомой ард түмэн монголчуудаас өөр байх уу? Төр засгаа, бас намаа дээдэлнэ гэж жигтэйхэн. “Энхрий хайрт нам” гэх мэтийн сүсэглэл Монголд л бий. Тэртээ дээрээс социализм, ардчилал, зах зээл, хувьчлал, ер нь юуг буулгасан шууд дагана. Өнөөдөр нэг ч ажил хаядагггүй улс ганц манайх. Олон телевиз үржүүлж томруулдаг болохоос биш жагсаал цуглаансаад байх алга. Энэ жил ганц удаа өлсөхөд цагдаа ирж нэг бичиг үзүүлээд буулгачихсан. Гаднаа ганц ч дайсангүй, хойт хөршөө яаж ч хажигласан тэд бензинээр таслаагүй, урдах нь Эрээнээ хаадаггүй, гуравдахиуд нь өгөх, туслах, зээлдүүлэх, хөрөнгө оруулах гээд оочирлосоор байгаад эрхлүүлчихсэн.

x             x                 x

Манайд ямарваа асуудал, бэрхшээлийн талаар хурал, семинар, судалгааны эцсийн дүгнэлтийн 99 хувьд тогтолцоо буруу, хууль тогтоомж адгийн болж таардаг. Ийн дүгнэхэд амар, хэн нэгнийг нэрлэхгүй, хал балгүй. Яг үнэндээ хүн, хүмүүс, гэхдээ гудамжинд яваа бус, эрх мэдэлтэй хүмүүс буруутай, тэд хариуцлага хүлээх ёстой. Улс төрчид, төрд гарсан намууд. Тэд бүгд нэр, овог, албан тушаалтай. Тэд тогтолцоог, хуулийг сайжруулж, эсвэл өөрсдөд ашигтайгаар өөрчилж, эсвэл өөрчлөхгүй байж чаддаг. Тахиа, өндөг хоёрын аль нь анхдагч вэ гэдэг бол улс төрд хэдийнэ шийдэгдсэн асуудал.

Posted in Янз бүр | Leave a Comment »

Нэр, овог, албан тушаал

Posted by Ажиглагч on 2015/04/28

Улсын Их Хурлын чуулган, Төрийн ордны их танхимд тасрахаа больсон үндэсний чуулган нэртэй аварга том хурлууд, тэр дундаа энэ хаврын эдийн засгийн форумын индэр, тоо томшгүй олон семинар, бас телевизийн хэлэлцүүлэг, хэвлэл мэдээллийн ярилцлагыг үзэхэд манайхан монголын бүү хэл дэлхийн эдийн засгийг хямралаас яаж гаргахыг мэдээд байна. Төрийн өндөрлөгүүд, сайд дарга, албан тушаалтнууд би, бид, манай нам мэднэ, чадна гээд тас зуураастай. Тэгвэл өнөөдрийн энэ их гацаа, бүтэлгүйтэл, дуусч өгдөггүй шилжилт юуных вэ?

x               x               x

Одоогоос яг 80 жилийн өмнө буюу 1935 онд хойт хөршид нөхөр Сталин большевикуудын намын идэвхтний хурал дээр “Алдаа болгонд нэр, овог байх ёстой” хэмээн анх дуугарсан гэдэг. Хариуцлага алдвал толгойгоороо хариуцна шүү гэсэн үг. Шууд утгаараа. Үүнийг Ежов, Берия, Микоян нарын комиссарууд шүүрэн авч овог нэрээс гадна ажил, албан тушаал гэж нэмэв. Дээрх гурав өөрсдөө ямар ажил албатай байсныг санавал дарга, цэрэггүй хяргаад өгье гэсэн заналхийлэл. Араас нь зам харилцааны ардын комиссар Каганович хариуцсан салбартаа яв цав тааруулж “төмөр замын осол болгонд”, сүүлдээ “рельс төмрийн тав болгонд овог, нэр, албан тушаал бий” гээд гүйцээсэн түүхтэй.

1930-аад он гэхэд хувьсгал, иргэний дайн, хамтралжуулалт, өлсгөлөнг арай ядан туучиж европын орнууд, тэр дундаа ирээдүйн дайсан Германаас илт хоцрогдсон Зөвлөлт Холбоот Улс чухамдаа буруутанг шууд нэрлэдэг энэхүү харгис зарчимд тулгуурлан улс орноо асар түргэн үйлдвэржүүлж, төдөлгүй Эх орны аймшигт дайнд ялж чаджээ. Өнөөдрийн өндөрлөгөөс харвал, төмөр замын тав ховхрох бүү хэл элдэв осол сүйрэл, ялагдал ажилчин, цэрэг, даргаас илүүтэйгээр харалган бодлого, муу удирдлага, эцсийн дүндээ буруу тогтолцооноос улбаатай, буруутныг нэрлэ гэвэл Сталин, Иосиф Виссарионович, албан тушаал нь их удирдагч гэж эхэлсэн жагсаалт урсах байсан. Гэхдээ тэгээгүй, өнөөдрийнх шиг “комисс” байгуулж учир шалтгааныг дэнслээгүй, тэгье гэсэн ч дэлхийн дайн хэдийнэ ойртож нэгэнт хожимдсон байсан, ингээд сая сая амийг зольж байж улс үндсээ авч үлдсэн болж таарлаа.

x               x               x

Баруунд Сталиныхтай төстэй Name and Shame хэмээх зарчим байдаг аж. Энэрэнгүй сонсдож байвч тэд буруутанг хэрхэн шийтгэснийг сонсоход дан ичээгээд зогсдоггүй бололтой. Испанид шуудан зөөгч Габриэль Грандос гэгч нөхөр залхуураад 42 мянган захиаг хаягаар нь хүргэж өгөлгүй устгасныхаа төлөө 1972 онд 384 мянган жилийн хорих ялаар шийтгүүлж Гиннесийн номонд орсон байдаг. Тус улсын шуудангийн тогтолцоо нэг их буруутаагүй. Японд Фукушима-1 атомын цахилгаан станцын осолд цунами биш, TEPCO компани буюу хүмүүс буруутайг тусгай комисс тогтоожээ. Байгалийн гамшигт бэлэн биш байсан,  сандарсандаа буруу ажилласан гэж. Манайд бол цөмийн шинжлэх ухааны дутууг, Цөмийн энергийн газрыг олон удаа байгуулж буулгасныг, төгсгөлд нь дэлхийн дулаарлыг буруутгах байсан. Антарктидийн мөс хайлж Номхон далайн ус огцом нэмэгдсэн юм чинь. Харин Хятадад бол шууд л …

x               x               x

1990-ээд онд Улаанбаатарт траншейны тагийг ховхолж хоёрдогч түүхий эдэд тушаах болсноос хойш олон амь тэр доош үйгджээ. Тод санаж байгаагаас, 2000-аад оны заагт Хархорин захын урд хэсгээр өнгөрөх хотын бохир усны төв шугамын таггүй нүх руу таван настай охин санаандгүй гишгэж хөл алдахад хөтөлж явсан аав нь бас гараа алдчихсан. Маргааш нь охины цогцсыг хэдэн километрийн цаана орших цэвэрлэх байгууламжийн шүүлтүүрийн торноос салгаж авсан юм. Хотын том дарга нар жижиг дарга нартаа энэ асуудалд онцгой анхаарч, сахилга, хариуцлагаа дээшлүүлэхийг мянгантаа үүрэгдсэн. Тэгэхийн оронд “Траншейны таг болгонд овог, нэр, албан тушаал бий шүү ” гээд тогтчихсон бол ийм эмгэнэл цааш үргэлжлэхгүй, жишээлэхэд баарнаас гарч ирээд ярилцаж зогссон хэдэн нөхдийн нэг нь гэнэт доош орохгүй, хамгийн сүүлд манай нэртэй сэтгүүлч онгорхой траншейнд унаж амиа алдахгүй байсан ч юм билүү, хэн мэдлээ. Өнөөдөр замын суваг шуудууны нүх, цөмөрхийнд дугуйгаа чихүүлж хэмхэрсэн машины тоогоо алджээ. Саяхан нэг цагаан машин дээшээ харчихсан хэвтэж харагдсан. Мөшгөөд үзвэл, Улаанбаатарын тагтай таггүй нүх болгон данс бүртгэл, эзэнтэй байсан, байгаа, байх ч болно. Худлаа гэвэл энэ газар хэний эзэмшлийнх вэ, хураалаа барилаа гэвэл хавтас дүүрэн нотолгоо сугавчилсан дарга, захирал, эзэн хэдхэн минутын дотор харваад л орж ирнэ.

x               x               x

Төрийн одон тэмдэг, гавъяа цолны тоогоор ардчилсан Монгол улс коммунист Хойт Солонгосын мэдээж хаана ч хүрэхгүй, гэхдээ гурван сая хүнд ногдуулж үзвэл байдал эвгүйтэж мэднэ. Манайд сайн ажил амьдрал, сайн үйлс болгонд эзэн олддог хэрнээ буруу зөрүүд бол гонжийн жоо. Дээрхэн овог нэр нь Б.Наранхүү, албан тушаал нь УИХ-ын гишүүн эрхэм өршөөлийн хуулийг дэмжиж ярихдаа, татвар, төлбөрөөс зайлсхийсэн, хөрөнгөө нуусан бүгдийг өршөөчих, яагаад гэвэл төрөөс бизнес эрхлэгчиддээ эцэг шиг хандаж яг ижилхэн хайрлах ёстой гэв. Ганц лангууны орлогоо нуусан, бараа нь борлогдохгүйгээс татвар гаалиа төлөөгүй ба хэдэн арав, зуун тэрбумаар хүүлээд улам шунаж далд хийсэн, урьд нь өршөөгдөж амташсан хоёрын зөв бурууг цэгнэхгүйгээр хавтгайд нь өршөөх юм гэнэ. Ямар ч ул мөр, “нэр, овог, албан тушаал” үлдэхгүй.

Бодоод байхнээ, эцэг нь үр хүүхэддээ тэгш хандах гэдэг аятайхан санаа. Нэгэнт тийм бол хүмүүсийн гавьяаг их бага гэж алагчлахгүйгээр жишээлбэл, морь сойдог бүгдэд манлай уяач цол хүртээе. Гавьяат цолоор тухайн салбарын бүх хүнийг зэрэг шагная, дунд нь олгосон ч яахав. Яагаад гэвэл төр иргэддээ адил тэгш хандах ёстой…

x               x               x

2012 оны намар “Тэнгис” кинотеатрын хажуугийн барилгаас унасан бэхэлгээ төмөрт цохиулсан оюутан залуу газарт ухаангүй хэвтэж байхад хотын төвд шахуу энэ газарт түргэн тусламж ирэхгүй 30-40 минут хүлээлгэсэн төдийгүй хажуугаар өнгөрч таарсан түргэний машин “завгүй, өөр дуудлагатай” гэж тас ширвээд арилсны дараа тусламж авч чадалгүй нас баржээ. “Тэнгэс”-т кино үздэг (бүгд гэсэн үг) хүн бүрийг цочоосон энэ хэргийн дараа түргэн тусламжийг тойрч бөөн хэлэлцүүлэг өрнөж билээ. Дарга нар эхэндээ замын бөглөрөөг, тэгснээ машин хүрэлцээгүйг буруутгаснаа арай биш болохыг мэдмэгцээ түргэн тусламжийн үйлчилгээний тогтолцоо, түргэний жолооч, эмч нарын цалин хөлсны талаар баахан гомдоллосоор намжаасан. Уг нь тэр дуудлага яаралтай тусламжийн төвд хэдэн цаг, минутад ирсэн, хүлээж авсан, ямар машин хаанаас хөдөлж, эсвэл эргэж Тэнгис рүү очсон, очоогүй тухай л тов тодорхой үйлдэл юмуу эс үйлдлийн учрыг олох тухай асуудал. Хэрвээ тэгсэн бол “нэр, овог, албан тушаал ” заавал олдох байсан.

Бараг гурван жилийн дараа, саявтар, бас л хотын дэндүү төвд буюу Peace Tower-ийн урд гурван сурагч машинд мөргүүлэхэд түргэн тусламж цаг шахам хүлээлгэжээ. Тэгтэл яг энэ үеэр нягтлан нь бүрэн тоноглосон түргэний гоё машин хөлөглөн овоо хэдэн граммын хүнд жинтэй бололтой нэгэн бичгийг хэдэн метрийн цаадах хотын захиргаа руу тээвэрлэж явсан байдаг. SBN байх аа, телевизийн сурвалжлагчийн гайхширсан асуултад хариулсан нь: “манайх өдөр бүр нэг машинаа дотоод ажилдаа явуулдаг ш дээ”. Үүнийг сэтгүүлч харуулсан тулдаа “Улаанбаатар шиг сая хүнтэй метрополитен хотод” түргэний машин төд төчнөөн дутагдалтай тухай аймшгаас бид аврагдсан.

x             x                 x

Өнгөрсөн арваад жилд 300 орчим, зөвхөн 2014 онд 26 хүн барилгын ослоор амиа алджээ. Байдал ноцтой тул шинээр томилогдсон Барилга, хот байгуулалтын сайд Д.Цогтбаатар салбарынхныг цуглуулж Төрийн ордонд бүхэл бүтэн зөвлөгөөн хийв. Завсарлагаар нь компанийн захирлууд ярилцлага өгөхдөө “тогтолцоо буруу учраас ажил олгогч, хөдөлмөр хамгааллын байцаагч буруутаад өнгөрч байна” гээд хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын зардлын талаар баахан гомдоллов. Бас бэхэлгээний трос, механизмын чанар гээд зөндөө олон асуудал байгаа гэнэ. Ерөнхийдөө “зам төмрийн тав” гуай буруутаж байгаа. Манай хүнлэг, энэрэнгүй нийгэмд эзэн, захирлын толгой бөнжигнөхгүй нь сайн хэрэг, даанч барилгачид амиа алдаад байх уу?

x             x                 x

Сүүлийн хэдэн жил нийслэлд газрын маргаан тасраагүй ч багассан нь хотын дарга нар хууль дүрмээ сахиж эхэлснийх бус, хотын хамаг газрыг олгож чигжээд үндсэндээ дууссаных юм. Тэгтэл хэд хоногийн өмнө Баянгол дүүргийн нэгэн орон сууцанд хэт ойр суурь ухсанаас нураах шахав. Хууль, дүрэм, журам, стандартыг май чи гэж байгаад уландаа гишгэж нулимсан нь буруутны нэр овог, албан тушаал хэн хэн бэ? Ил болсон захирамж зөвшөөрлийг харахад үе үеийн Засаг дарга нарын гарын үсэг дурайна. Тэд газрыг метрлэж, нүхний гүнийг хэмжиж, зураг төсвийг сөхөж шалгаагүй байж болох ч тэгдэг алба, албан тушаалтныг өөрөө томилж удирддаг. Гэтэл нэрлэгдэх бүү хэл, бусдыг загнаж буруутгаад бараг шударга үнэний дээд болоод сууж байх юм. Бас барилгын компанийн эзний нэр овог нууц, зөвхөн менежер гээд нэг нөхөр урдуур сүүтэгнээд байгаа. Япон, Солонгост бол жинхэнэ эзэн нь аль хэдийнэ ирж уучлал гуйн бөхөлзөөд л …

Posted in Янз бүр | Leave a Comment »

Олон нийтийн радио, телевизийн улс төрийн зөвлөл

Posted by Ажиглагч on 2015/01/29

Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хууль батлагдсанаас хойш яг 10 жил өнгөрчээ. Энэ  өдөрт зориулж Төрийн ордонд хэлэлцүүлэг зохион байгуулж ухаантай юм олныг хэлцгээв. Голдуу мөнгө. Гэхдээ үндсэн асуудал бол мөнгө биш. УИХ-ын гишүүн Су.Батболд зэрэг эрхмүүд уг хуулийг өлгийдөж авсан загалмайсан эцгүүд болохоо сануулаад юуны өмнө Үндэсний зөвлөлийн гишүүдийг улс төрчид томилж байгааг засах хэрэгтэй гэсэн мэргэн санааг толилуулав. Өөрсдөө ганцхан сарын өмнө Үндэсний зөвлөлийг АН ба МАН – 10:5 гэсэн харьцаагаар гараа өргөж томилчихоод шүү! УИХ-ын чуулганы тэр хуралдаан дээр Д.Ганхуяг гишүүн “Энэ бол улс төрийн томилгоо ш дээ” гэсэн. Яг үнэн. “Улс төрийн зөвлөл” гэж нэрлэдэг болцгооё. Хөдөөнөөс, Баян-Өлгийгөөс биш юмаа гэхэд зүгээр нэг ажилчин, дарга биш залуу, оюутан, эмч багшийг андуурч эндүүрээд ч болов оруулсангүй. Шударга байцгаая л даа гэж нэг хүн уриалаад байгаа. Хэнийг аль нам, хэн гишүүн, юуны сайд шургуулсан нь духан дээрээ сийлээстэй. Нэр дэвшүүлэх хугацаа дуусаагүй байхад “Ерөнхийлөгч хүнийхээ нэрээ өгчихсөн” гэж байнгын хорооны дарга Бакей ярьж харагдсан. Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуульд зааснаар тэднийг нэр дэвшүүлсэн байх ёстой төрийн бус байгууллагуудыг эрэн сурвалжлаад ч олдохгүй байгаа. Нууц байгууллагууд юм болов уу?

Одоо эрх баригч намын нарийн бичгийг Олон нийтийн радио, телевизийн ерөнхий захирлаар тавьж өгсөн Үндсэний зөвлөлд хийх ажил үлдсэнгүй. Тиймээс нэг нь “Монголын мэдээ” агентлагийн компьютерийг онгичоод явна гэсэн.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Пиарын зөвлөхийн пиар

Posted by Ажиглагч on 2015/01/23

Нэгдүгээр сард хуулиар тас хориотой далд сурталчилгаа, төлбөртэй, захиалгатай мэдээ, сурвалжлага, нэвтрүүлгүүд олон нийтийн телевизээр пиг дүүрэн, төрийн гурван өндөрлөгөөс эхлээд зарим яам, агентлагууд өөрийн хөтөлбөр, нэвтрүүлэгтэй хэвээрээ. Засрах шинж тэмдэг ажиглагдсангүй.

Өнөөдөр улс орон даяар Гацууртын орд, Ноён уулыг өгөх үү, урт нэртэй хуульд цоорхой гаргах уу, эдийн засгийн өршөөлд хамрагдсан компаниудын мэдээллийг нууцлах ёстой юу, үгүй юу гээд шуугиж байхад олон нийтийн телевиз зөвхөн сайд дарга, албан тушаалтнууд, компаниудын нэртэй, нэргүй ухуулга сурталчилгаа, явуулсаар. Ноён уулыг хамгаалагчдыг цорын ганц удаа харуулсан нь ШУА-ийн эрдэмтдийн хэвлэлийн хурлыг “үймүүлсэн” бичлэг.

1-р сарын 22-ны Нээлттэй хэлэлцүүлгээр “Спортын хөгжил ба ирээдүй”  сэдвийн дор халз тулааны спортын холбоодоос жудо бөхийн холбооны ерөнхийлөгч УИХ-ын гишүүн Х.Баттулга, багийн спортын холбоодыг төлөөлж хөл бөмбөгийн спортын холбооны ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгч А.Ганбаатар хоёрыг урилаа гэж хөтлөгч зарлаад 600-ын том студид гурвуулаа тансаглан ярилцав. Нэг нь бүр дүрдээ итгээд биеийн тамирын хувцастайгаа ирээд суучихаж. Нэртэйгээр нь студидээ хөл бөмбөгийн хаалга зоогоод дор нь хөтлөгчийг зогсоож байгаад баруун дээд өнцөгт бөмбөг цүлхийтэд оруулахад гоол алдсан хаалгачийн нүдэнд баяр талархлын нулимс (хөл бөмбөгийн түүхэнд анх удаа!) цийлэгнэж “энэ хүн хөл бөмбөгийн одонд төржээ”, “монголын хөл бөмбөг найдвартай хөлөнд очих нь” хэмээн дуу алдах байсан юм. Дутуу боджээ. Ирэх сард болох Монголын хөл бөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөгч гурваас нэгийг буюу Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн пиарын зөвлөхийн пиар юм болов уу даа. Одоо нөгөө хоёр өрсөлдөгчийг 600-ын студидээ урьж яриулахыг хүлээцгээе. Хөл бөмбөгийнхөн fair play гэж ярих маш дуртайсан.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Даварсаар даварсаар буюу эхлээд нууцлана, дараа нь …

Posted by Ажиглагч on 2015/01/21

Бид эртний түүхээ хэтэрхий сайн мэддэг болжээ. Мэдээд зогсохгүй Аттила, Чингэсээс эхлээд бошигт, хутагт хувилгаад намрын аль сарын шинийн хэдэнд яг юу гэж бодсоныг протоколдсон номнууд зөндөө гарлаа. Харин 1990 оны Ардчилсан хувьсгалаар Монгол улс юм хумаа нууж хаахаа больсноос хойшхи шив шинэхэн түүхийн хамгийн нээлттэй болсон үе бол одоогоор Ардчилсан хувьсгал өөрөө юм. Анхны ухуулах хуудсуудыг цавуу, жонхуугийн алинаар наагаад ямар үг, үсэг бичсэнээс эхлээд 3-р сарын өлсгөлөнг цаг, минутаар ном, бичлэгт хэдийнэ тэмдэглэн үлдээжээ. Оролцогчид, гэрчүүд нь ид гялалзаж яваа тул хойшдоо улам ихээр дурсан тодруулах нь гарцаагүй.

Харин бусад цаг хугацааны тухайд тийм биш. Эргээд санахад 1990-ээд оны хоёрдугаар хагаст ил тод байдал оргилдоо хүрч Тагнуулын ерөнхий газрын бичиг цаасууд яаж ийгээд алдагддаг, хэвлэлүүд бодох юмгүй дэлгэдэгсэн. Хаалтын гэрээ гэж юм сонсогдоогүй. Тэгтэл 2000 оноос Н.Энхбаярын засаглалаар зугуухан хумигдаж, хэвлэл мэдээлэл түүний эсрэг хэсэгхэн цовхчиж байснаа иргэний хөдөлгөөн нэртэй гудамжны шуугианд автаж, цаашаагаа зөвшилцөлд энэ тэрд уусч хаалтын гэрээнд дарагдах нь их болжээ. Сенсаац, ноцтой баримт, эрэн сурвалжлага гээд байгаа мэдээллүүдийн ихэнх нь төрийн хяналт шалгалт, аудит, АТГ-ын мэдээлэл байх болжээ. Интернэт, facebook, twitter-ээр эх захгүй бужигнадаг ч үлдэж хоцрох нь өчүүхэн. Бүх юм сайтад тавигдсан мэт санагдавч нэг мэдэхэд устчихдаг болжээ.

х                   х                  х

Аливаа юм зайнаас илүү харагдах тул нэн шинэ түүх бичигдэх хугацаа нь хараахан болоогүй биз. Сайндаа л Үндсэн хууль батлахад оролцсон тухай дурсамжууд л үзэгдэнэ.

х                   х                  х

Хүн юмыг амархан мартдаг. Арав, хорь байтугай хэдхэн жилийн өмнөхийг сануулахад мэл гайхаж, 2004, 2008, тэр ч бүү хэл 2012 оны сонгуулийн сурталчилгааны материалыг эргэж үзсэн хүмүүс “пөөх”, “арай ч дээ”, “үгүй байлгүй дээ” хэмээн дуу алдаж байна. 2008 оны 7-р сарын 1 бол шинэ түүхийн хамгийн донсолгоотой үйл явдал. Багтаж ядсан олон телевизтэй байсны ачаар тэрхүү үймээн самууны минут, секунд болгон камерт бичигджээ. Бүр шууд дамжуулсан гээд бод доо! Дараа нь онц байдал, буун дуун, таван хүний амь, шүүх хурлууд, шоронд түр суусан ба өршөөгдсөн хэдэн зуун залуучууд. Гэхдээ энэ бүхэн бол үйл явдлын зөвхөн хоёрдугаар анги буюу төгсгөл юм. Тэгсэн хэрнээ сонгууль үнэхээр шударга бус болсон эсэх, үүнийг хэн нотолж жагсаал цуглааныг эхлүүлсэн буюу нэгдүгээр анги тэр чигээрээ “цагаан толбо”.

х                   х                  х

2014 оны туршид Улаанбаатар дахь Германы ЭСЯ-ны ханан дээр хоёр улсын төрийн далбааг туузан хэлбэрээр зүүж “Монгол-Герман-40” гэж бичсэн байлаа. 1974 оны 1-р сард БНМАУ, ХБНГУ хоёр дипломат харилцаа тогтоосны 40 жилийн ойг хүндэтгэн ёсолсон хэрэг. Харин түүнээс өмнө буюу бүр 1950 онд манай улс Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман улстай дипломат харилцаа тогтоон найрсаг сайхан харилцаж, тэд манайд хэдэн сайхан үйлдвэр завод барьж өгсөн ба хэдэн мянган монгол залуусыг аваачин их дээд сургууль, ТМС-тээ элсүүлэн герман хэл, шинжлэх ухааны мэдлэг, соёлтой болгосныг “мартжээ”.

Түүхийг ялагчид бичдэг гэж энэ.

Гэхдээ би үүнийг хэлэх гэсэнгүй. Эрхбиш улс л юм чинь БНАГУ аюулаас хамгаалахтай байсан. Тэр нь Штази, түүнийг дэлхийн хамгийн хүчирхэг нууц албадын жагсаалтанд CIA, КГБ, израилийн Моссадын араас бичдэгсэн. Буруу зөрүү юм их ч хийсэн байх. 1989 онд хоёр Герман нэгдэхийн өмнө (яг үнэндээ Баруун нь Зүүнийгээ нэгтгэхэд) Штази нууц бичиг баримтуудаа устгахын тулд цаас зүсэгчээр хуудас тус бүрийг туузлан хэрчсэн ч бүгдийг амжаагүй, үлдсэнийг гараар урж 15 мянган уутанд чихээд дараа нь шатаах эсвэл химийн бодист уусгахаар төлөвлөсөн ч Берлины хана гэнэт нурж жагсагчид Аюулаас хамгаалахын байранд дайран орж ирсэн тул амжаагүй. Өнөөдөр баруун германы тагнуулчид тоо ширхэг нь тэрбум шахсан цаасны тасархайг сканнердаж тусгай программ хангамж, супер компьютерын тусламжтайгаар нэгбүрчлэн эвлүүлэн сэргээж байгаа.

Юуг ч мартаж болохгүй гэж энэ.

х                   х                  х

1990-ээд оны дуулиант хэргүүдийн түүхийг хэн сэргээх вэ? Тухайн үедээ шуугиад өнгөрсөн сонин хэвлэлийн мэдээ, бас сонгуулийн сөрөг сурталчилгааны ганц нэг захиалгат нэвтрүүлгийг эс тооцвол цаасан дээр буусан юм алга. Тухайн үедээ “Женко” Баттулгын 17 чингэлэг спиртийг мөрдөн байцаагчдаас нь эхлээд бүгд мэдээд хэлээд байсан ч дорхноо замхарсан. Саяхны нэг захиалгат нэвтрүүлэгт залруулснаар бол бүр улс төрийн хэлмэгдэл шахуу юм болж таарлаа. Гэрчүүд нь хүртэл хэлж ярьснаасаа баяр ёслолын байдалтай буцлаа. Хариу дуугарах хүн нэг ч гарсангүй.

Яахав, баримтууд нь байдаг газартаа байгаа гэх биз. Тэгвэл Д.Дорлигжав “Эрдэнэт”үйлдвэрийн ерөнхий захирал байхдаа 800 мянган долларыг Киприйн банк руу шилжүүлээд алга болгосон гэж хэрэг бий. Хожим Д.Дорлигжавын нэг хэсэг ажилласан Ерөнхий прокурорын газраас хавтаст хэргийг нь устгасан тухай дуулдав. Түүх мартагдахгүй, хэрэг хуучирдаггүй гэдэг ч хуучраад зогсохгүй алга болчихдог юм байна. Ийм төрд итгэж болох уу? Ганц баталгаа баймаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий газар гэхэд хоёр жилийн өмнө Ерөнхий сайд Алтанхуягийн таалалд нийцүүлэн Гэрэлхүүгийн Уянгыг Чулуунбаатарын Уянга болгон төрөл арилжуулж өгсөн билээ. “Намайг та нар шүүхгүй, цаг хугацаа, түүх  шүүнэ” гэж даналздаг эрх мэдэлтнүүд болон дуулианы эзэд олон. Харин хэзээ нэгэн цагт Түүх гуай шүүхээр ирэхэд баримт нь солигдчихсон байвал яахав?

х                   х                  х

Он гараад Монгол улсын Засгийн газраас Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай хуулийн төслийг УИХ-д хоёрдахь удаагаа өргөн барилаа. Хуулийн зорилго нь хувь хүн, хуулийн этгээд 2015 оноос өмнөх нуун дарагдуулсан хөдлөх болон үл хөдлөх хөрөнгө, түүнтэй адилтгах бусад хөрөнгө, олсон орлого, үзүүлсэн үйлчилгээгээ сайн дураар мэдүүлж ил тод болговол хуулийн хариуцлага болон албан татвараас чөлөөлөх явдал юм. Нуун дарагдуулсан гэдэг нь Монгол Улсын хуулиудыг зөрчсөн гэсэн үг.

Одоо уг хуулийг нэн даруй батлахыг шаардсан сурталчилгаа хэвлэл мэдээллийг дүүргэжээ. Өчигдрийн “Цагийн хүрд” гэхэд хагас нь энэ тухай ухуулга байлаа. Өнгөрсөн жилүүдэд төр засаг маань бизнес эрхлэгчид хэмээх бүтээн байгуулагчид, баялаг бүтээгчдээ татвар, хураамжаар дарамталж тамлан зовоож ирсэн гэнэ. Хэдэн мянган бизнес эрхлэгч НӨАТ-аас болж шоронд ороход бэлэн гэнэ.

Арай ч тийм биш. Миний санахад үе үеийн Засгийн ганц хийдэг зүйл нь хөнгөлөх, чөлөөлөх, бууруулах. Жил бүр энэ тэр салбарыг дэмжих, үнэ тогтворжуулах, үнийн урамшуулал нэрээр төсвөөс зуу зуун тэрбумаар олгодог. Манайд үл хөдлөх хөрөнгө, цаашилбал тансаг хэрэглээ, архи тамхины татвар гэж билэг тэмдэг төдий. Нөгөө гайхуулдаг Азидаа хамгийн бага татвар хаачив? Татварын хууль тогтоомж буруу, муугаас бүх юм болсон л гэнэ. Монголын хамаг том бизнесүүд өөрсдөө, эсвэл төлөөллөө, сүүлдээ Худалдаа, үйлдвэрийн танхимын тэргүүнтэйгээ нийлээд төрд заларсан хэрнээ засч залруулахгүй дөрөв, найм, арван хоёр жил юугаа хийж суув аа? Нуугаад, зугатаад, завшчихаад дараа нь хуулиа өөрчлөөд мултарч сурчихжээ. Одоо “баталгаатай нь дээр” гэдэг шиг нэмээд Өршөөлийн тухай хуулийн төслийг өргөн бариад байна. Үүнээс өмнө 2007-2008 онуудад өршөөлийн хууль гаргаж  тэр нь татвар, нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хамарч байсан бол энэ удаад гадаад, дотоодод нуусан үл хөдлөх хөрөнгийг хүртэл өршөөх гэж байна.

Энэ өршөөлийг хэн хэн хүртэж хичнээн мөнгө, хөрөнгөө цайруулах вэ? Өмнөх өршөөлд багтсан 2800 гаруй компаниуд дахин хамрагдах уу? Хэн ч мэдэхгүй. Яагаад гэвэл мэдүүлэхгүй, нууцална. Хуулийн төслийн 6-р зүйлд зааснаар, өршөөл үзүүлсэнтэй холбоотой мэдээлэл буюу санхүүгийн болон албан татвар, нийгмийн даатгалын шимтгэлийн тайлан болон хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг, гаалийн мэдүүлэг, нийгмийн даатгалын даатгалын шимтгэлд хамаарах орлого, тэдгээрийн эх үүсвэр, хэмжээ, үнэ, өртгийг нууцлах ба нотлох баримт болгон ашиглахыг хориглоно. Тэр ч бүү хэл, хуулийн өмнөх төсөлд энэ бүх мэдээллийг устгахаар зааж, хэрвээ ил тод болговол эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх, үгүй бол 5-50 сая төгрөгөөр торгохоор тусгасан байсныг шинэ төслөөс хасчээ. Яг УИХ-аар хэлэлцэж батлах, эсвэл холбогдох журмыг Засгийн газар гаргахдаа буцаагаад оруулахыг үгүйсгэхгүй. Ямар ч байсан нууцлах нь тодорхой. Хэзээ нэгэн цагт ил тод болгох уу? Тэгэсхийгээд устгах уу? Энэ тухай таг чиг. Хуулийн нэрийг дахин сонсоно уу: Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай! Даапаалаад байгаа юм болов уу? Эдийн засгийн бодит үнэнийг нууж далдруулах хууль гэвэл илүү зохилтой.

Дээрх хоёр хууль батлагдана. Хэдхэн өдөрт амжуулна. Нөгөө хэлэлцүүлэг, оролцоо, Иргэний танхим байхгүй. Яагаад гэвэл захиалагчид нь том эрх мэдэлтэй том хууль зөрчигчид.  Тиймээс “Төрийн өндөр албан тушаалтнуудыг ч хамруулна, ингэснээрээ ард түмэндээ тэгш хандана” гээд байн байн донгодож байгаа. Тэд санасандаа хүрч, сарвайснаа авч чаддаг улс.

Яруу найрагч Б.Галсансүх “Бүү давар” гэж бурханд зөвлөсөн байдаг. Одоо үүнийг УИХ-ын гишүүдэд хэлэх цаг боллоо. Дураараа дургицгаа, өөрсдийгөө өршөө, харин мэдэх эрхийг ард иргэд, олон нийт, хэвлэл мэдээлэлд үлдээнэ үү. 2008 оны өршөөлд хамрагдсан ба 2015 онд өршөөлд хамрагдаж байгаа компаниудын жагсаалт, өршөөгдсөн хөрөнгө мөнгөний хэмжээг зарлахыг хэлж байна. Бүгдийг биш юмаа гэхэд томоос нь.  100 саяас дээш гэдэг ч юм уу…

Posted in Янз бүр | 1 Comment »

Энэ томилгооноос тэр сонгууль хүртэл

Posted by Ажиглагч on 2015/01/15

Санаа амар болжээ. Жүжиг тавихаа ч  байж. Уг нь МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирлын сонгон шалгаруулалтыг зарламагц намын нарийн бичгээсээ том мэдэгдэл хийж татгалзаад, бас гишүүний цэнхэр батлахаа буцааж шидчихээд (өөрийгөө олон нийтэд зориулах хүнд нэг нам юу юм!) халз мэтгэлцээнд орж өрсөлдөгчдөө сөхөө өгөлгүй довтолсоор ялж Үндэсний зөвлөлийн 15 гишүүний саналаар (үгүй ээ, манайх ардчилсан улс юм чинь 14:1 байж болно) Ц.Оюундарь томилогдсон бол хичнээн сайхан байхав. Хэрвээ өрсөлдөгчид айгаад нэрээ татах гэвэл Үндэсний зөвлөлийн арван тав хамжиж хөдөлгөлгүй барьж байгаад заавал оролцуулах байсан юм.

Даанч тэгсэнгүй. Үндэсний зөвлөлийн дарга Л.Пүрэвдоржийн ярьснаар бол Ц.Оюундарь урьд орой нь утасдаж дарга болох хүслээ хэлжээ. Утсаар нэрээ дэвшүүлдэг цоо шинэ монгол технологи! Бичиг цаас, гарын үсэг юу ч хэрэггүй. Ерөнхий захиралд дэвших санаатай бусад нөхөд сонин дээр зар мар тавигдана хэмээн хүлээж тэнэгтэх зуур Үндэсний зөвлөл Даваа гаригийн өглөө мэгдэн цугларч Оюундарийг ирэнгүүт сонгоод өгчээ. Уг нь өөр хоёр хүн нэрээ дэвшүүлсэн дуулдав. Тэр өглөө телевиз хавийн утаагүй цэвэр агаарт салхилж явсан бололтой Ц.Сайнбаяр, Д.Энхтуяа гэж хоёр эрхэм дутуу хаасан цонхны завсраар санаандгүй сонссон байх, гүйж ороод нэрээ шургуулж амжсан нь нэн сайшаалтай. Бараг өрсөлдөх шахжээ. Дүгнэж үзэхэд, баяр, амралтын өдрүүд, үдэш орой энэ тэрийг харгалзвал МҮОНРТ-ийн захирлын сонгуулийг зарлах, зарыг түгээх, хүмүүс олж мэдэх, бодож үзэх, өргөдөл намтраа туурвих, хүргүүлэх, Үндэсний зөвлөл материалыг хүлээж авах, шалгаж нягтлах, нэр дэвшүүлэхийг хаах гэх мэтчилэн хуваарилж үзэхэд тус бүрт хэдхэн секунд зарцуулсан байгаа юм.

Ингээд олон нийтийн телевиз олон таван үггүйгээр 2016 оны сонгууль руу зугуухан хандлаа. Сөрөг хүчин баахан сандал үмхээд хахчихсан байгаа тул хэд хяхтнаад таг. 2009 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн, 2012 оны  УИХ-ын сонгуулиар өнөөдөр хараал идэж байгаа улс төрчид, намуудад монголчууд ээлжит удаагаа мэхлэгдэж, тэднийг дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэх үүдийг нээчихээд араас нь нисч одсон улс төрч эргэж ирлээ. Уг нь монголын үндэсний телевиз, радиог чухамдаа засаг төр, тэр тусмаа улс төрөөс салгах гэж олон нийтийнх болгож 10 жилийн өмнө хууль гаргаж түвэг удсан юм. Тэрнээс биш  яам, агентлаг, компани, эрх мэдэл, хөрөнгө чинээтнийг брэнд, цуврал, кино, нэвтрүүлэг нэрээр пиардаж, сонгууль дөхөхлөөр улс төрийн нам, улс төрчдийг “тэнцвэртэй” сурталчлахын тулд огтхон ч биш…

х      х      х

Ерөнхий захирал асан М.Наранбаатарын гаргасан бахдам амжилт бол суудалдаа бараг арван жил тэссэн явдал юм. Урьд нь телевизээрээ “NHK, BBC-ийн захирлууд арван хэдэн жилээр ажилладаг, гэхдээ би өөртөө хамааруулж байгаа юм биш” гэж байгаад өөртөө хамааруулсан тэр хугацаанд бараг хүрсэн. Тэрбээр халагдахынхаа өмнөх Үндэсний зөвлөлийн хурал дээр зургаан засгийн газрыг нүүрийг үзсэн, нэгэнд нь  ч таалагдаж байгаагүй маань миний олон нийтийн талд байсны нотолгоо гэв. Яахав, урдахь засагт хэтэрхий үнэнч байсны төлөө дараачийн засаг хэсэг эхэндээ дургүй байсан нь мэдээж. Харин хэд сайхан үйлчлүүлээд тайвширдаг байсан. Олон нийтийн телевиз, олон нийтийн радио, “Монголын мэдээ” агентлагийн захирлуудыг дээрээс явуулахад Наранбаатарын өгч байсан хариу нь “жа”. Бүр МҮОНРТ-ийн дэд захирал гэсэн албан тушаалыг шинээр зохиож байгаад шүү! Үүнийг халагдахаасаа хэдхэн минутын өмнө, заримыг маргааш нь илчилж байх юм. Даанч хожимджээ.

Улсын Их хурлын дарга МҮОНРТ-ийн хамт олныг гутаасан тухайд гэвэл өмнөх мянганы төгсгөлийн ба шинэ мянганы эхний жилүүдэд манайд ил, далд алдаршсан хоёр мундаг drinking house үнэхээр байсан. Нэг нь яах аргагүй Монгол телевиз, радио, нөгөө нь Төрийн ордон. Захирлууд нь сайн уудаг, мундаг ч даадаг, хажуугаар нь хэн нэгнийг зодож амждаг байсан бол төрийн томчууд ч нэг их дутахгүйгээр хүртдэг, бас балбачихдаг байсан. Гэхдээ Ордныхон аргагүй л зангараг зааж түрүүлж больсон санагдана. Энэ бүхэн өнгөрсөн түүх атал өнөөдөр архиддаг хэвээр мэтээр УИХ-ын даргын индрээс орон даяар зарласан нь яах аргагүй доромжлол. Бас 2008 онд “Эвтэй дөрөв” захиалгыг нь саадгүй явуулж өгөөд байхад “Сэвтэй дөрөв”-ийг нэмж даварсныг нь илчилсэнд өс санаж Наранбаатарыг шүүхэд өгчээ.

Гэхдээ үүнд бүхэл бүтэн 10 жилийн турш том том донгодож ирсэн хэрнээ З.Энхболд мэтийн эрхмүүдийн дээрэнгүй, хонзогносон занг засч чадаагүй олон нийтийн телевиз өөрөө буруутай. Ерээд онд нэгэн сонин “Ирээдүйн ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлнэ” гэж амалж байсан санагдана. Аль аль нь чадаагүй учраас одоогийн Ерөнхийлөгч тэргүүлээд төрд дураараа дургицгааж байна шүү.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Тал төсвийн цаана …

Posted by Ажиглагч on 2014/12/22

МҮОНРТ-ын 2015 оны төсвийн бараг 50 хувийг хасаад хаячихлаа. Анх УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар, уг телевизийг эрх баригчдын амаар дуугарч Ардын намыг дандаа хаадаг, улс орон хэцүү байгааг  ард түмнээс нууж байгаа учраас 7.4 тэрбумыг нь бусад телевизүүдэд хуваагаад өгчихье гэсэн дуугарсан юм. Төсөв батлагдахад 3,7 тэрбумыг л үлдээснээс гадна удалгүй таван тэрбумын “Монгол контент” хөтөлбөрийг зарласнаар дээрх санаа биеллээ олсныг бүгд ойлгов.

Төсвийг нь нугаслаж байхад олон нийтийн телевизийг хэн ч өмөөрсөнгүй. Олон нийт хүртэл. Арга буюу өөрсдөө гуйж түүж байж “Цагийн хүрд”-ээрээ хэдэн хүнээр үг хэлүүлсэн нь олон нийтийн телевиз хэрэгтэй тухай байсан ч төсвийн хасч болохгүйг нотолж чадсангүй. МҮОНРТ-ийн төсөв гэж хэдхэн том тоо байхаас бус яг хэдийг хэн юунд зарцуулдаг тухай задаргаа хэзээ ч байгаагүй. Өнөөдөр Монгол Улсад ганцхан олон нийтийн телевиз, радио төсвөө бүхлээр нь батлуулдаг онцгой эрхтэй. Харин телевизээс халагдсан хэн нэгэн “арай ч дээ” гэмээр баримт цухалзуулдагч ч хэрэлдэж дуусаад таг чиг болцгоодог. Тэгэхлээр 7 тэрбумын төсөв хоёр дахин ихэдсэн байсныг одоо хасаад яг тааруулсан ч байж мэднэ.

Үзэхэд үндэсний телевиз гоё болсон нь үнэн. Дүрсний ширхэг, өнгөний ялгарал, ялангуяа тэр дуу нь пүнхийж нүргэлээд янзтай. Энэ бол төсөв мөнгөтэй байсны ачаар техник төхөөрөмжөө шинэчлээд авсан, дээрээс нь айлууд тод гардаг хавтгай телевизтэй болсных. Харин нэвтрүүлгийн агуулга нь дүрснийхээ чанарын талд ч хүрэхгүй болжээ.

Олон нийтийн телевиз өглөөнөөс шөнө дөл хүртэл барагцаалбал 17 цагийн нэвтрүүлэгтэй гэж тайлагнаж байсан. Үүний тал нь давталт бөгөөд маргааш, эсвэл нөгөөдөр давтдаггүй нэвтрүүлэг гэж бараг үгүй. Өдөрт ганц удаа гэж ойлгогддог “Цагийн хүрд”-ийг мэдээж өглөөгүүр дахидаг ба доторхи сурвалжлагуудыг бусад мэдээгээр хэдэнтээ үзүүлдэг. Зарим нэвтрүүлгийг 3-4 удаа гаргах нь энүүхэнд. Өчигдөр гарсан “Зуун лангийн жороо” луус нэвтрүүлэг дундаа сарын завсарлагатайгаар дөрөв дэх удаагаа гарлаа. Өвлийн нэвтрүүлгүүдийг зунжин, бүр эртнийхийг бол “Алтан сан хөмрөгөөс” гэж гоодоод шахдаг.  Энэ мэтээр хасаад байвал ориг нэвтрүүлэг нь өдөрт арав хүрэхгүй цаг. Аливаа телевизэд давталт гэж байдаг ч олон нийтийн телевизийн тэрбумаар авдаг төсөвтэй, байшин дүүрэн хүмүүст хичнээн сайхан нэвтрүүлэг хийх боломж дэмий үрэгдэж байна аа.

Энэ юу ч биш. Олон нийтийн телевизэд яавч таарахгүй улс төрийн болоод арилжааны сурталчилгаа ориг нэвтрүүлгийн тал нь. Илүү ч байж магадгүй. Компани, байгууллага, нам, нутгийн зөвлөл, төсөл, хөтөлбөр, мөнгөтэй эрхмүүдэд оргил цагаа зараад дууслаа. Ганц удаагийнх багадаад угсруулдаг болжээ. Өнгөрсөн зун “Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эсрэг дайн” нэртэй захиалга зургаан цуврал явсны нэрнүүд нь аймаар: “Тал нутгийн нөхөрлөл буюу дайсны эрэл”, “Госчоомтой нүүдэлчид”, “Монгол арга, Зөвлөлт барил дундын дайсантай ах дүүсийн найрамдал”, “Монголыг монголоор нь…”, “Галд нэмсэн салхи”, ”Анхдугаар дайн”. Ийм нэвтрүүлгүүд сумаа тавиад нумаа нуусан байдаг тул нэр хаяггүй, энэ жилийн тухайд “2014 он” гэсэн ганцхан төгсгөлтэй.

Мэдээж хамгийн чухал захиалгууд Төрийн ордноос ирдэг. Төрийн гурван өндөрлөгөөс гадна яам, агентлаг, байгууллагууд хүртэл өөрийн нэвтрүүлэгтэй болж байна. Ингээд Засгийн газар бол заавал “шинэчлэлийн” (одоо шийдлийн), үйл явдал болбол зөвхөн “бүтээн байгуулалт”, улмаар мэдээнүүд зөвхөн “таатай” болжээ.  Женко Баттулга “Монгол тулгатны 100 эрхэм” нэвтрүүлэг сэдэж Монголын хамаг улс төрчдийг оролцуулж уйлж дуулуулдаг хэрнээ Ерөнхий сайдыг орхиод байсан тул саяын  наадмаар “Миний Монгол” нэртэй ер бусын сүржин нэвтрүүлэг сэдэж “Бид шинэ нэвтрүүлгийнхээ анхны дугаараар төрөө дээдэлж Ерөнхий сайдыг урилаа” гээд эхэлсэн (үнэхээр дээдэлсэн бол Ерөнхийлөгчөөс эхлэхгүй юу?) боловч ганц нэг дугаар үргэлжлүүлсэн болж харагдаад зогсоов. Өөр захиалагч байхгүй юм чинь. Намар тийш бас л оргил цагаар гэнэт шургуулсан ерөнхий сайдын зөвлөх Л.Гансүхийг өмөөрсөн “Нүүрснээс уугисан улс төр” бас л том захиалга. Үр дүн юу болов? Шинэчлэлийн Засгийн газрыг сүүлчийн замд нь үдчихлээ. Төр, засгийн ажил хэрэг олон нийтийн телевизийн дэлгэцэн дээрх шиг мундаг, сайд дарга нар ухаантай байсан юм бол хямрал мямрал хаанаас буугаад ирэв ээ?

Олон нийтийн телевизийн зугаалж цэнгүүлдэг нэвтрүүлгүүд бусад телевизийнхээс илүү ч биш, дутуу ч биш. Яг одоо “Нэг минут, нэг сая” гэж нэвтрүүлэг гарч байна. Ойгоо тэмдэглэж байгаа нэг компани мөнгөө төлөөд ажилчдаа оруулан зугаацуулж харагдана. Тэднийг толгойгоо сажигнуулах, салфетка зулгаан тарааж хаяхын төлөө олон нийтийн телевизэд төсвөөс мөнгө төлсөн хэрэг үү? Иймэрхүү юмыг арилжааны телевизүүд ямар ч мөнгө төгрөггүйгээр хамаагүй илүү хийж чадна.

Таатай мэдээ, бүтээн байгуулалт, баялаг бүтээгчид энэ тэр гэсэн ухуулга бус бодит байдал, баримт нотолгоо, хэрвээ олдохгүй байгаа бол эрэн сурвалжлага, эсэхүл өөрсдөө хийж хариуцах ёстой хүмүүсийн ингэж тэгэх ёстой гэсэн хоосон яриа биш олон янзын байр суурь, хэлэлцүүлэг маргаан, мэтгэлцээн Үндэсний телевиз, дагаад үндэсний радиод алга болчихжээ, нэг мэдсэн чинь.  Зарим арилжааны, тэр дундаа кабелийн телевизийн зарим мэдээ, нэвтрүүлэг МҮОНРТ-ийнхээс ч илүү олон нийтэч байх юм.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Ганбаатар гишүүн “төрийн төв хэвлэл”-ийг өмөөрсөн нь

Posted by Ажиглагч on 2014/12/20

Үндэсний олон нийтийн телевизийн “Ярилцъя” нэвтрүүлэг яг нэг цаг үргэлжилж гурав юм уу дөрвөн оролцогчид хувааж тааруулдаг. 12-р  сарын 20-ны Бямба гаригт эхлээд Ерөнхий сайдын зөвлөх Б.Ган-Очир номоо рекламдсан (уг нь юуг буруу зөв зөвлөөд Засаг нурсныг асуух байсан юм) бол дараа нь Хөдөө аж ахуйн их сургууль олон улсад магадлан итгэмжлэгдсэн тухай “сайн мэдээ” дуулгая гээд ярилцсан нь зочны яриаг сонсоход сургууль биш хөтөлбөр нь итгэмжлэгдсэн юм гэнэ. Тэр яахав.

УИХ-аар төсвийн тодотгол хийж байгаатай холбогдуулан хамгийн эхэнд ярихаар зарласан Улсын Их Хурлын гишүүн С.Ганбаатарын ярилцлагыг төгсгөлд нь орууллаа. Сүртэй яриа болов. Эрхэм гишүүн шууд л Оюунтолгойн гэрээний хамаг булхайг илчилж, түүнд хамаатай улс төрчдийг “бууны нохой”, “улаан хамгаалагч царайтай” гэхчлэн гутааж өглөө.  Тэгснээ гэнэтхэн олон нийтийн телевиз рүү хальчираад явчихав.

“Ухамсраараа” юу, эсвэл урьдчилан тохирсон уу бүү мэд, огт асуугаагүй байхад “Дээр нь зүгээр нэмээд … та нарт сонирхолтой байж магадгүй, та нар мэдсэн үү, үгүй юу? уу! Үндэсний олон нийтийн радио, телевизийн зардлыг 50 хувиар нь хасаад хаячихсан. Энэ одоо Ардын намын хэсэг толгойлогч нар нь орилсоор байгаад хассан. Ардчилсан намын бүлэглэл фракцийнхан ч оролцсон. Зул бөхийнхөө өмнө бадамладаг гэдэг шиг манантаж байна аа… Тэгээд МАНАН нийлж байгаад Үндэсний олон нийтийн радио, телевизийн төсвийг хасаад хаячихсан. Энэ юу гэсэн үг вэ? Лэрри Даймонд гээд америкийн улс төрч хүрч ирээд чөлөөт хэвлэл бол авлилгалыг байхгүй болгоно оо гээд ярьж байсан. Би өөдөөс нь гараа өргөөд асуулт асуусан. Энэ бол Open Ulaanbaatar арга хэмжээн дээр… Манайд чөлөөт сайн хэвлэлүүд байгаа шүү. Сайн, чөлөөт, шударгууд байгаа. Гэхдээ л, заримууд нь нь ихэнх нь гэж хэлье. Чөлөөт хэвлэл олигархуудын эсрэг хамгийн гол тэмцдэг юм бол олигархууд нь чөлөөт хэвлэл эзэмшиж байгаа тохиолдолд юу болох вэ? Өнөөдөр хүний төлөө тэмцэж байгаа, зөв сэтгэлтэй, мөнгө байхгүй шударга хүн чөлөөт хэвлэл эзэмших Монголд боломж байна уу? Миний асуултад хариулаагүй. Энээс гарах гаргалгаа гэвэл төрийн төв хэвлэл бол өнөөдөр ард иргэдийн үнэн мэдээллийг явуулдаг энийг нь төрөөс тодорхой хэмжээгээр дэмждэг… Энийг таг зогсоолоо доо. Үндсэндээ танайхан коммерческий боллоо ш дээ…”.

Эрхэм гишүүний хэл хальтирахдаа, үндэсний телевизийг “төрийн төв хэвлэл” биш “төрийн төв телевиз” гэсэн бол онох байсан. Хөтлөгч Эрдэнэбулган “Тэглээ. Хүнд л байна” хэмээн нялхраад хэдэн мөчийн дараа, хөтөлбөр дуусахад яг 15 минут дутуу байхад “Өнөөдөр тодорхой шалтгааны улмаас “Ярилцья” хөтөлбөрөө наана нь дуусгах шаардлага гарсан. Үзэгчдээсээ хүлцэл өчье” гээд дуусгаж орхив.

Ингээд төсвийг нь хагасласан МАНАН-г муулж өгсөн Ганбаатар гишүүнийг хугаслах болсон “тодорхой шалтгаан” бол бас л Саарал ордон. Хоёр хоногийн өмнө бүтэн бөгөөд шууд дамжуулсан Шилэн дансны тухай хуулийн семинар дээр Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн хэлсэн үгийн бичлэгийг дахиад нэг давтахын тулд хэдхэн минут хүлээж тэвчсэнгүй. Тэндээс утасдахад “хэзээд бэлхэн” үндэсний телевиз мөн дөө!

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

“Үндэсний зөвлөлийн бүтцийг харахад улс төрийн томилгоо гэдэг нь харагдаж байна”

Posted by Ажиглагч on 2014/12/14

МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөл гэж үл бүтэх нөхдүүд байгааг очиж очиж тэр телевизээр нь ингэж шулуухан хэлж чадсан эрхэм бол Ерөнхий захирал М.Наранбаатар өөрөө юм.  Өөрийг нь томилдог шууд удирдлагаа гэсэн үг. Энэ баатарлаг үйлдэл 12-р сарын 13-нд болжээ. Тэрбээр “Ярилцъя” нэвтрүүлгээ өөрийн биеэр эзэгнэсэн шиг эзэгнэж аваад, УИХ-ын нэг гишүүнд пиарчин хэрэг болсон учраас олон нийтийн телевизийн төсвийг хасаад арилжааны телевизүүдэд “монгол контент”-ын нэрээр өгөх болсон, ер нь өөрөө өнгөрсөн хугацаанд томил гэсэн хүнийг томилоогүйгээр улс төрчдийн дургүйг хүргэсэн гэж мэдэгдлээ. Бас болоогүй, хонуулаад хөөж явуулсан захирлуудаа хоноцын сэтгэлгээтэйгээр цоллож, Үндэсний зөвлөлд дээрх онош тавив. Дээрээс нь “тэднийг төрөөс томилж байгаа, яагаад гэвэл олон нийтийн телевизийн мөнгө бол төрийн мөнгө” гэж ярьсан бололтой Бакей гишүүнд жавтий хүртээгээд амжлаа.

Арав шахам жилийн турш томил гэснийг нь томилж ирсэн Наранбаатар захирлын шударга нь гэнэт оргилсны шалтгаан гэвэл бас л халаа, сэлгээ, томилгоо. Үндэсний телевиз, радио явахаа больсныг бүгд олж харжээ. Үндэсний зөвлөл нь хүртэл. Тэгээд халж солих гэсэн биз, даанч нэр бүхий гишүүд зориудаар тасалж хэд хэдэн удаа хурлын ирц хүрж өгсөнгүй. Гэхдээ хэзээ нэгэн цагт хуралдах тул томчуудыг зоригтой шүүмжилсэн учраас хэлмэгдэх нэг нөхөр мэндэллээ.

Наранбаатарын араас гарсан ярилцлага Үндэсний телевиз юу болж хувирсныг харуулав. Хөтлөгч Эрдэнэбулган МУИС-ын цөмийн судалгааны төвийн судлаач Б.Мөнхбат гэдэг залуугаар 40 минутын турш цөмийн эрчим хүчний сурталчилгаа хийлгэх гэж чардайж гарлаа. Ноднин, уржнангаас хойш олон нийтийн телевиз ийм ажилтай болчихлоо. Дорноговь аймагт уран ухдаг францын “Арева” компани гэхэд бүр тусгай нэвтрүүлэг, “Цагийн хүрд”-ээр байнгын булантай болж амжсан. (Саяхан “уранаас болж  мал үхээгүйг нотолно” гэж зарласан францын төслийг хичнээн сурталчлав).

Өнөөдөр Монголд уран, цөмийн эрчим хүч тойрсон ширүүн маргаан дэгдээд байгаа. Харин “олон нийтийн дуу хоолой” гэж гайхуулдаг олон нийтийн телевиз зөвхөн нэг талын амаар дайрч давшлах нь дэнджээ. Энэ ярилцлагаар хөтлөгч Эрдэнэбулган “… Янз бүрийн жагсагчид, тэмцэгчид “өө энэ чинь монголын сөнөөх нь, ард түмнийг хордуулж алах нь гээд байдаг… Хоёулаа жаахан улс төрчихье… Агентлагийг татан буулгаж байгаа, бие даасан энергийн бодлоготой байна гэж байгаа нь монгол төрийн бодлого биш, өөр гүрний бодлого гэж би хардаж байна… Би хардах эрхтэй… Худлаагаасаа, сүр сүр царайлж, эх оронч энэ тэр гэж цээжээ дэлдэж, энд тэнд хэдэн тугал үхчихлээ гэж байгаа нь эх оронч гэхээсээ илүү шуудхан хэлэхэд гаднын гар хөл болж энэ улсын хөгжүүлэхгүй гэсэн сонирхол нуугдаад байгаа юм шиг надад санагдаад байна… Фукушимагийн цөмийн цахилгаан станцаас болж нэг ширхэг ч хүн үхээгүй … Хэзээ тогоо тэсэрч Улаанбаатар хөлдчих бол гэсэн айдас дунд амьдарч байна… гэх мэтээр өөрөө дүвчинэж гарав. Харин эрдэмтэн залуу хариулахдаа, эсэргүүцэж байгаа хүмүүсийг үгүйсгэж болохгүй, аюул эрсдлийг байнга сануулж байх ёстой гэсэн шүү. Хөтлөгчөөс илүү ухаалаг, хүлээцтэй, олон ургальч…

Бодвол, Олон нийтийн телевиз Цөмийн энергийн газартай хамтран ажиллах нэртэй хаалтын гэрээ байгуулсан, тэгтэл цаад газар нь татан буугдчихаад хэцүү байх шиг.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Максима: 2013 онд телевизийн зар сурталчилгааны зах зээлийн хэмжээ 60 сая орчим ам.доллар байсан бөгөөд үүнээс хамгийн багадаа 18 сая ам.доллар нь ямар ч үзэгчгүй рекламанд зарцуулсан мөнгө байсан …

Posted by Ажиглагч on 2014/01/29

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийн нийтлэл, нэвтрүүлгийн мониторинг болон зөвлөх үйлчилгээг олон улсын түвшний аргачлалаар явуулдаг “Максима” судалгааны агентлагын 2013 оны монголын телевиз үзэлтийн судалгааны үр дүнд хийсэн ажиглалтын танилцуулгыг үзнэ үү.  Тус компани 2014 оноос эхлэн телевиз үзэлтийн судалгааны сар тутмын ерөнхий тайланг хэвлэн тарааж эхэлсэн байна.   2013 оны телевиз үзэлтийн судалгаа_Page_02

Read the rest of this entry »

Posted in + ТЕЛЕВИЗ, Реклам сурталчилгаа | Leave a Comment »

Монголчууд газар зүйн сэтгүүл хийж чаддаг[гүй]

Posted by Ажиглагч on 2014/01/29

National Geographic гэхлээр эрээн тахь юмуу гөрөөсийн сүргийг арслан, барууд хөөж гүйцэн нэгийг унагаад тасчих нь юун түрүүнд санаанд буудаг байсан цаг саяхан. Эхлээд ийм нэртэй сувгийг үзэж танилцсаных биз.

2012 оны 12-р сард америкийн National Geographic сэтгүүлийн монгол хувилбар Сүхбаатар нэрээ Чингэст алдахын өмнөх талбайд шар хүрээгээ босгож байгаад чанга дуугаар мэндэлсэн бол хэдхэн сарын дараа GEO хэмээх герман сэтгүүл чив чимээгүй үзэгдэх болсон юм. Адилхан газар зүй, танин мэдэхүйн энэ сэтгүүлийг монголчлох эрхийг урьд дуулдаагүй “Глобал пресс медиа” ХХК авчээ. Нягталбал, гадаад хэвлэл захиалгын “Эм-Жи-Эл Интернэйшнл” (MGL International) ХХК-тай хаяг нэгтэй буюу нэг эзэнтэй. Тэр нь Л.Энхтөр. Урьд нь сэтгүүл эрхэлдэггүй байхдаа Дэлхийн сэтгүүлүүдийн холбоо (албан ёсны нэр нь Олон улсын тогтмол хэвлэлийн  холбоо – FIPP)-нд элсчихсэн тууж явсан бол одоо жинхэнээсээ хэвлэн нийтлэгч болжээ.

Geo сэтгүүл (4)Монгол GEO сэтгүүлийн дугаарууд дажгүй. Хавтгайдуу цэлгэр хуудсууд дээр товчдуу бичлэг, зургууд тэвхийтэл байрлажээ. Герман маягийн эмх цэгц. Миний үзсэн дугаар бүрт монгол агуулга, тодруулбал, дээрхэн үед гадаад явж үзсэн хүмүүсийн дурсамжийг нийтэлжээ.  

Гэхдээ National Geographic-ын монгол түүхийг яаж гүйцэхэв. Өнгөрсөн нэг жилд гарч амжсан 13 монгол дугаарын хамгийн сонирхолтой нь юу вэ гэвэл, уг сэтгүүлд өнгөрсөн зуугаад жилийн хооронд үе үе хэвлэгдсэн монголын тухай том жижиг гэрэл зураг, тайлбарыг дахин нийтэлснийг хэлнэ. Зарим нь сайтад бий. Тэр бүхэн хэзээ нэгэн цагт дундрах ч Америкийн газар зүйн нийгэмлэгийн болоод бусад эх сурвалжаас монголын түүхийн сэдвийг таслахгүй үргэлжлүүлэх аргыг олох биз. 

Гадаад юм болгонд нүдээ бүлтийлгэдэг цаг өнгөрчээ. Өөрсдөө очоод харчихсан, эсэхүл суваг эргүүлээд HD-гээр үзчихдэг болсон монголчууд иймэрхүү сэтгүүлийг хэр уншдаг бол? Хувь ширхэгийн талаар албан ёсны тоо байхгүй. Юутай ч дэлхийн хамгийн өндөр Эверестийн 8848 метр оргилд авирч гарах нь баатарлаг явдал мөн хэдий ч жилдээ дөрвөн зуугаад, нийтдээ 4000 гаруй хүн тийм гавъяа байгуулчихсан төдийгүй авиралт гэж ямар хачин юм байдгийг санаанд оромгүй зургуудаар нотолж тайлбарласан “Түм түжигнэсэн Эверест” нийтлэлийг National Geographic-ийн ноднингийн нэг дугаараас уншаад элдэв дүрс урсаад өнгөрдөг дэлгэцээс сэтгүүл заримдаа илүү гэдэгт итгэсэн шүү. Уулчид оргилд гарахын өмнөх нарийхан жимд багталцахгүй, бараг зодолддог, осолдож юмуу хөлдөж үхсэн хүмүүсийн цогцос хаа сайгүй хэдэн жилээр хэвтэж байх…      

ngm_2014_01Бас нэгэн зүйл. Монгол National Geographic-ийн 2014 оны 1-р сарын дугаарын хавтасны сэдэв нь “Путины цэнгүүн” буюу хэдхэн хоногийн дараа ОХУ-д Сочи хотноо эхлэх Өвлийн олимпийн наадмыг зүсэн зүйлээр гутаасан нийтлэл байх юм.  Тэр нутагт зуу гаруй жилийн өмнө оросууд черкесүүдийг эзлэн хөөснөөс эхлээд барилгын материал зөөж явсан нисдэг тэрэг осолдсон, хананы том зураг нацист германыхтай төстэй, бас нэг гол үерлэсэн, Оросууд гадныханд хүйтэн ханддаг Засгийн газартай гэхчлэн буруутгаад Путины царайд ихэмсэг, хүйтэн  төрх тодорсноор дуусгажээ.  Бас олимпийн эсрэг жагсаал цуглаан, ижил хүйстнийг хориглосон хууль гаргасан гэжээ. (Миний мэдэхээс энэ худлаа. Ижил хүйстнийг зөвхөн насанд хүрээгүйчүүдийн дунд сурталчлахыг хориглосон). Энэ дэлхийн сайн сэтгүүлийн стандарт болсон National Geographic мөн үү? Сэтгүүлийн өөр хэлний сайтууд руу дөнгөж сая шагайж үзчихээд хэлэхэд, үнэхээр тийм нийтлэл (Putin’s Party) бичигджээ. Улс орнууд тус тусдаа орчуулан нийтэлжээ. Харин хавтсан дээрээ гаргаж тавьсан нь ганц манайх. Барууныхан энэ олимпийг өдөр шөнөгүй муулж, улс төрчид нь бараг бойкотлож, алан хядагчид дэлбэлэхээр сүрдүүлж байхад шүү. Даанч энэ бол гадаад сэтгүүл. Арга буюу нийтэлсэн учраас “тунг нь тааруулж хүртээрэй” гэж эрхлэгчийн зурваст сануулсан байх гэж бодлоо.  

Гэнэт үгүйлснийх, газар зүйн талын монгол сэтгүүл байна уу? Сүүлийн хориод жилд “Монголын газар зүй”, “Аялал жуулчлал”, “Аялал, амралт” нэртэй сэтгүүлүүд эхний хэдэн дугаараас цааш яваагүй. Уржнан “Их ав” гэж яг National Geographic шиг гонзгой, бас яг ижил 20.000-ын үнэтэй сэтгүүл үзэгдээд өнгөрсөн. Ядахад, “Аялал жуулчлал, тогтвортой хөгжил” гэж мундаг онолддог сэтгүүл бас тогтож хөгжсөнгүй. Харин өнөөдөр хэвлэлийн тавиур дээр “Нүд алдам” гэж нэртэй ганц сэтгүүл байна. Хуудсан дээрээ дэлгэн харуулсан монгол орон, тал нутаг, хүмүүс үнэхээр дуу алдам, гэхдээ сэтгүүл өөрөө хараахан тийм биш…

Posted in + СЭТГҮҮЛ | Leave a Comment »

Хослон сурвалжлав

Posted by Ажиглагч on 2013/09/24

МҮОНТ. Ардчилсан хүчний холбооны нэвтрүүлэг

Өнгөрсөн сараас МҮОНТ нэгэн үйл явдлыг онц чухалд тооцож тусгайлан сурвалжилж цувралаар  үзүүлжээ. Захиалга буюу мөнгө өгвөл ямар ч арга хэмжээг хөдөө гадаа хамаагүй хүрч очоод сурталчилж өгдөг нь олон нийтийн телевизийн хамгийн сайн чаддаг ажил. Гэхдээ гурвын гурван цуврал нэвтрүүлэг бэлтгэж өгнө гэдэг бол тохиолдол яавч биш.  Тэр үйл явдал бол Хөвсгөл далайн эрэг дээрх амралтын газарт болсон Ардчилсан хүчний холбооны “Монголоо шинэчилье” нэртэй баруун бүсийн чуулга уулзалт байлаа. Ингэж хөл алдсаны шалтгаан нь тэр байгууллагы УИХ-ын дарга З.Энхболд тэргүүлдэгт ажээ.  Тэр өөрөө, сүүлийн үед түүнээс салахаа байсан урвагч гишүүн (нэг намаас дэвшиж сонгогдмогцоо нөгөө нам руу холбирсон хүнийг өөр хэн гэхэв, аан?) Д.Арвин, С.Эрдэнэ, түүнийг аль эртнээс дагаж буй Ашигт малтмалын газрын дэд дарга Д.Үүрийнтуяа, бас ноднингоос дагаж харагдах болсон нийслэлийн Засаг даргын орлогч Н.Батаа гэх мэтээр хэсэг томчууд цугларан семинардаж, ярилцлага өгч, галын наадам хийсэн сүртэй арга хэмжээ байлаа.

Улс төрчдийн явдал суудал яахав. Сонин юм гэвэл нэвтрүүлгийн төгсгөлд чухам тайлбар байхгүй ч МҮОНТ ба ETV хоёрын таних тэмдэгтэй микрофон дэлгэцнээс салсангүй. Эндээс нисч очоогүй нь мэдээж болохоор энэ хоёр телевиз дагаж сурвалжилжээ. Тэр өдрүүдэд ETV бас ийм нэртэй, ижил шахам цуврал нэвтрүүлгүүдээ үзүүллээ. Хосоороо сурвалжилсан юм чинь.

Тохиолдол хүртэл учиртай. Монголын олон телевизээс чухам энэ хоёр, олон нийтийн ёс журмаа зөрчиж байгаад намын ажилд хүчин зүтгэсэн нь УИХ-ын дарга З.Энхболд болов уу. ETV-ын цаад эзэн нь З.Энхболд гэдэг ч албан ёсоор нотлогдоогүй бол тэр телевизийг албан ёсоор үүсгэн байгуулж гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан М.Даваабаярыг МҮОНТ-ийн гүйцэтгэх захирлаар тавиулсан хүн нь З.Энхболд гэдэг нь тус телевизийн Үндэсний зөвлөлийг хэрхэн бүрдүүлснээс  шууд ойлгогддог.

Есдүгээр сарын эхээр Ардчилсан хүчний холбооны дараачийн арга хэмжээ – “Монголоо шинэчилье” говийн бүсийн чуулга уулзалтыг Өмнөговь аймгийн нэгэн амралтын газарт зохион байгуулахад хос хоёр зуузай холбон сурвалжлав. Тэнд бас л З.Энхболд, бас л Д.Арвин, дахиад С.Эрдэнэ, нэмээд С.Одонтуяа, Г.Баярсайхан нарын яриа хөөрөө, хурал семинар, тоглоом наадам …

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, ETV | 1 Comment »

Хэвлэл мэдээллийн эзэмшил: Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз (2013 он)

Posted by Ажиглагч on 2013/08/31

МҮОНТ нь 1967 онд байгуулагдаж 2005 оноос Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулийн дагуү үйл ажиллагаа явуулж байна.

Удирдах дээд байгууллага нь Үндэсний зөвлөл бөгөөд 2013 оны байдлаар дараах бүрэлдэхүүнтэй.

1. Лувсангийн Пүрэвдорж – Үндэсний зөвлөлийн дарга, зохиолч, сэтгүүлч, “Гэгээлэг нийгэм-даатгуулагч иргэдийн холбоо” ТББ-ын тэргүүн. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

2. Бямбажавын Цэнддоо – “Өдрийн сонины” ерөнхий эрхлэгчийн нэгдүгээр орлогч. 2012 онд УИХ-аас Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

3. Баасанжавын Ганболд – “Үндэсний шуудан” сонины Ерөнхий эрхлэгч. 2000-2006 онуудад МҮОНРТ-ын ерөнхий захирлаар ажиллаж байв. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

4. Дамбийгийн Гоошоохүү – “Эрдмийн ундраа” цогцолбор сургуулийн биеийн тамирын багш. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

5. Сүрэнгийн Цэрэндорж – Хүний эрх, ардчиллын судалгааны төвийн тэргүүн, “Хэлцэл” хууль зүйн товчооны захирал, хууль зүйн ухааны доктор

6. Чойжилжавын Дамбажав – Дашчойлин хийдийн хамба лам

7. Дамбын Гантөмөр – Аялал Жуулчлалын Тогтвортой хөгжил төвийн тэргүүн, “Аялал Жуулчлалын Тогтвортой хөгжил” сэтгүүлийн ерөнхийлөгч

8. Цэрэнпилын Гомбосүрэн – Ахмад дипломатч

9. Дамбын Ганбат – – Хяналтын зөвлөлийн дарга, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн Стратегийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал.

10. Ален Арман – Ирээдүйг аврах хөдөлгөөний тэргүүн, Монголын олон ангит кино компаний захирал, Монголын хэвлэл мэдээллийн байгууллагын ажилтнуудын үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны ерөнхийлөгч. 2012 онд Засгийн газраас нэр дэвшүүлж сонгосон.

11. Содномпилын Мягмар – “Боролдой” студийн захирал, “Блакбокс” төрийн бус байгууллагын тэргүүн. 2006 онд МҮОНРТ-ийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байсан. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгосон.

12. Аюушийн Мөнхбат – Монголын залуучуудын холбооны ерөнхийлөгч. 2012 онд Засгийн газраас нэр дэвшүүлж сонгосон.

13. Догмидийн Сосорбарам – “Од” театрын захирал. 2012 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс нэр дэвшүүлж сонгогдсон.

14. Шагдарын Батцэцэг – “Эй Би Ай” хүрээлэнгийн захирал. Энэ хүрээлэнг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн үүсгэн байгуулжээ. Нэр нь ElBegdorj Institute гэж тайлагдана. 2012 онд УИХ-аас нэр дэвшүүлж сонгосон.

15. Цэрэнчимэдийн Зоригтбаатар – Канад улс дахь Монгол улсын элчин сайдын яамны 1 нарийн бичгийн дарга

Гүйцэтгэх удирдлага:

МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирал М.Наранбаатар

Монголын Үндэсний телевизийн захирал Ч.Даваабаяр. Урьд нь ETV хэмээх хувийн арилжааны ETV телевизийг үүсгэн байгуулж захирлаар нь ажиллаж байсан юм.

Монголын Үндэсний радиогийн захирал Л.Цэрэн-Очир. Урьд нь УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнийн үүсгэн байгуулсан “Өнөөдрийн тойм” сонины эрхлэгчээр ажиллаж байв.

Posted in # ОНМХ-ийн эзэмшил, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 2 Comments »

100 жилийн дараах энэ өдөр

Posted by Ажиглагч on 2013/07/23

Өнөөдөр 7-р сарын 23. Энэ өдөр дэлхийд юу болсон гэж тэмдэглэдгийг бүү мэд, лав Монголд хэн нэгэн суутан мэндлээгүй, элдэв хувьсгал гараагүй. Түүхэнд бичигдсэнээр 1905 оны энэ өдөр монгол газрын нэг сайныг зөрчин Булнайн нуруунд 8 баллын хүчтэй газар хөдөлж хэдэн хүний амь сүйдсэнээс гадна олон зуун км үргэлжилсэн хагарал үүссэн нь хамгийн том үйл явдал байх. Орчин цагт энэ өдөр онц юм болдоггүй, ядахдаа дарга нар үг хэлж, тууз хайчилдаггүй, наадмын маргааш дараачийн наадмууд залгаж авсан зуны халуун өдрүүдийн нэг.

Гэхдээ яг 100 жилийн өмнө Улаанбаатар хотын түүхэнд маш чухал явдал болсон нь анх удаа зургаа томоор татуулсан байна. Тэр жил, түүнээс өмнөхөн нийслэл Хүрээний сүм, хийд, модон гудамж, хүн амьтны зургийг зөндөө авсан нь бий ч өндөр газраас овоохон багтаасан хамгийн анхны дэлгэмэл шахам зургийг энэ өдөр авчээ. Арай баруун урд чигт Гандан, хойшоогоо Мэгзэд Жанрайсигийг оруулсан өөр нэг зурагтай залгаж сунгавал янзтай панорам болохсон. Энэ бүх зургийг францын банкны эзэн Альбер Каны зохион байгуулсан аялалаар Стефан Пассе хэмээх эрхэм Оросоор дамжин Хүрээнд ирээд буцах зуураа авсан гэрэл зургаар ноднин Улаанбаатарт үзэсгэлэн гаргахад бид олж үзсэн билээ. Цаад архив нь хэдэн мянган зурагтай гэсэн. Зүүн тийш харж авсан зураг хэзээ нэгэн цагт гараад ирвэл ч гайхалтай юм болно доо.

Энэ бол 1913 оны 7-р сарын 23-ны зураг.

1913.07.23 +

Нийслэл хүрээ. Чингэлтэй уулын хамгийн урд үзүүр Тасганы овоо. Сүүдрийг ажихад нар жаргахын өмнөхөн. Хоёр лам цааш харж суусны нэг нь хальт эргэжээ. Дөрвөлжин хайрцаг шиг юмыг модон хөл дээр зоож сүүтэгнэх харь хүмүүсийг гайхан харна. Зүүхэн бяцхан овоо гэмээр хэдэн чулуу, хэдэн алхмын цаана бараан дээлтэй эмэгтэй бололтой нэгэн цааш харан суужээ. Баруун урагшаа бас нэгэн хүн цааш уруудсаар далд орох гэж байна. Овоо шувтрахад Туулын уужим хөндий залгаж тэнийн Богд хан уулаар үргэлжилсээр тэнгэрт хүрчээ. Доохнуур хашаа гэрүүд, тэртээ цаана Богдын ордон (золтой л музей гэчихсэнгүй) мөн байна. Дээр үеийн хүмүүс зургаа авахуулах гэж сүйд болдог байсан бол нийслэл Хүрээний энэ хэсэг налайсэн чигээрээ татуулжээ. Удалгүй нар жаргаж энд амьдарч байсан 60 мянган хүн хорвоогийн нэг өдрийг үднэ.

Харин энэ бол өнөөдөр. 2013 оны 7-р сарын 23.

2013.07.23+

Өглөө нар эргэхээс өмнө Тасганы овоон дээр гарч зуун жилийн өмнөх яг тэр цэгийг олж зогсоод чухал зураг дарахаар гарлаа. Даанч арсайж сарсайсан барилга байшин пиг дүүрч хамаг юм халхлагдаад олдсонгүй ээ. Тасганы овооны орой зуун жилийн дотор салхи усанд элэгдэж хэлбэр дүрсээ өөрчлөв үү? Юутай ч нэг цэгийг товлосон ч тэр олон барилгад Богд уул таглагдсан тул (Зайсан толгой аль эрт сураггүй) арайхийн дөхүүлж авсан зураг энэ байна. Харин цагийг нь яг тааруулна (сүүдрийн уртыг хэмжиж байгаад) гэхлээр үдэш очиж зургаа дарна, хүмүүст үзүүлэх гэсээр байтал дараачийн зуун жил эхэлчихнэ.

Энэ удаад зүгээр л тэмдэглэв. Олон юмыг дараа нь ярихаас.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 9 Comments »

“МҮОНТ өөрөө төсөв мөнгөө хэмнэх ёстой”

Posted by Ажиглагч on 2013/07/02

Өнгөрсөн хавраас МҮОНТ нэгэн асуудлыг аймшиггүйгээр эрэн сурвалжилж олж мэдсэнээ өглөө оройгүй үзүүлж эхэлсэн билээ. Олон нийтийн пайз зүүснээсээ хойш ингэж зоримог бөгөөд уйгагүй ажилласан түүх үгүй.  Хотын захдуу амьдардаг иргэд рүү очиж, зарим байгууллагаар дахин дахин шагайж, дарга нараас шулуухан асууж  бажгадуулан , бүр зуны бүгчим халуунаас төвөгшөөхгүйгээр хөдөө явлаа. Араас нь студи дүүргэсэн хэлэлцүүлэг өрнүүлж, улс орны амьдралын онц чухал үйл явдалд тооцон долоо хоногийн тоймоо зориулж, хамгийн сүүлд Хууль зүйн яамны захиалгатай “Эрх зүйн хөтөч” нэвтрүүлгийн хавсралт дугаар гэгчээр баахан шогширч байж сая нэг амьсгаа авчээ. Бүгд оргил цагаар!

За тэр яахав, олон нийтийн телевиз маань яг юуны хойноос амь хайргүй зүтгэв ээ? Олон нийтийн телевизийн нэвтрүүлгийн дуу, дүрсны чанар  зарим газарт муу байгаагийн хойноос юм байна. Монголчууд олон нийтийн телевизийг тод үзэхгүй байгаа нь үндэсний хэмжээний том асуудал  юм байх. Захдуу, хөдөө, цацалт муутай газар зурагт “жирэлздэг” нь үнэн. Хуучны муу зурагттай айлд бол найдваргүй. Дээрээс нь кабелийн телевиз, DDish-ийнхэн техник тоног төхөөрөмжөө хайхардаггүй, аргацаадаг нь нэрмээс болно. Энэ тухай гомдлуудыг хэдэн сарын турш цуглуулж орой болгон шахам 21.05 “МҮОНТ-Олон нийтийн гүүр” хөдөө орон нутагт” нэрээр гаргалаа.

Сэтгүүлчид цааш явж өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээний газар,  харилцаа холбооны зохицуулах хороо зэргээр ороход цаадуул нь мэдээж зовлон тоочсон. Юу тодорсон бэ гэвэл, зөвхөн олон нийтийн телевиз биш, бусад бүх сувгийн дүрсний чанар тэр газруудад адилхан муу байгаа гэнэ.

Гэхдээ олон нийтийн телевиз дүрснийхээ чанарын хойноос гэнэт улайрсны шалтгаан бол ердөө л улсаас төсвөө нэхсэнийх. Энэ жил МҮОНРТ-ийн тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлд 4 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн ч төсвийн орлого ихээр тасарч байгаагийн улмаас саатчихсан. Мөнгөө хүлээхээс өөр ажилгүй дарга нар нь үүрэг өгч гэнэтхэн үзэгчиддээ хайр зарлах уран арга сэдсэн байна.

Сэтгүүлчид очиж уулзсан Эдийн засгийн хөгжлийн дэд сайд О.Чулуунбат учрыг тайлбарлаж төсвийн боломж гармагц шийдэх асуудал байна гэж бөөрөнхийлөхдөө “МҮОНТ өөрөө төсөв мөнгөө хэмнэх ёстой. Ер нь төсвийн байгууллагууд маш үрэлгэн байна.  Төрийн албан хаагчдын тоо жил тав, таван мянгаар нэмэгдэж байна” гэж хэлээд тавьчихжээ. Төсвийн мөнгөнөөс тэрбум тэрбумаар авч цаддаггүй, зардал мөнгөө зогсоо зайгүй өсгөж суудаг олон нийтийн телевизэд тэсэлгүй сануулсан хэрэг. Харин дэд сайдын яриатай сурвалжлагыг нэгэн өглөө гаргахдаа дэд сайдын яриаг бүтэн оруулсан хэрнээ үдэш нь оргил цагаар давтахдаа МҮОНТ-ыг дурдсан хэсгийг хасаад хаячихжээ. Бас болоогүй, дамжуулах байгууламжийг МҮОНРТ өөртөө авах санааг баахан цухалзуулав. Уг нь дэд бүтэц, агуулга хоёр нэг гарт байж таарахгүй гэдэг бол шийдчихсэн асуудал.

Ийнхүү олон нийтийн телевиз мөнгө хүсэхээрээ ер бусын эрч хүчтэй болж чаддаг.  Тэр мөнгийг өгөхгүй биш, зүгээр л саатсан байтал минут, секунд  бүрийг татвар төлөгчид, телевиз үзэгчид төлж байдаг эфирийн цагаа огт харамласангүй. Өөрөөсөө гэсэн үг. Олон нийтийн радио, телевизээс бусад хэвлэл мэдээллээр зогсоо зайгүй цацаж байгаа авлига, луйвар, иргэдийг бүр илүүтэйгээр хохироож байгаа бусад асуудлын хойноос ингэж явдаг бол ч …

Дашрамд дурдахад, МҮОНТ-ийн оргил цагийн хөтөлбөр түүний жинхэнэ нүүр царайг яруу тод харуулах болжээ. Жишээлбэл  6-р сарын 30-ны үдэш 21.05 “Хаслотто -2” азтан шалгаруулах шууд нэвтрүүлэг. 21.20 “Эрх зүйн хөтөч” хавсралт дугаар. 21.50 “Урлагийн сүлжээ” соёл урлагийн нэвтрүүлэг. 22.50 “ЛУЙВАР” У.С.К, гэхдээ оронд нь 2008 оны 7-р сарын 1-ны тухай захиалгат нэвтрүүлэг гарлаа. Энэхүү дөрвөн нэвтрүүлгийн гурав нь төлбөртэй буюу захиалгатайгаас нэг нь өөрийн захиалгатай. Тэгвэл 6-р сарын 27-ны хөтөлбөрт  21.05 “Төрийн түгжрэлгүй үйлчилгээ” нэртэй “Засгийн газрын сурталчилгааны нэвтрүүлгийн ээлжит дугаар, 21.25 -аас нөгөө л “МҮОНТ-Олон нийтийн гүүр” хөдөө орон нутагт” тус тус байв. Хамгийн түрүүнд Засгийн газрыг, дараа нь өөрийгөө дээдэлдэг олон нийтийн телевиз гэж энэ дээ.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

МҮОНТ-ийн “Луйвар”

Posted by Ажиглагч on 2013/07/01

Өнгөрсөн 7-р сарын 1-нээс хэдхэн цагийн өмнө буюу 6-р сарын 30-ны 22.50 цагаас  “Луйвар” нэртэй уран сайхны кино МҮОНТ-ийн хөтөлбөрт бичигдсэн байжээ. Гэтэл тэр кино гарсангүй. Оронд нь 2008 оны 7-р сарын 1-ны үйл явдлын тухай баримтат нэвтрүүлэг гарч ирлээ. Баримтат кино ч байж магадгүй. Луйвар, хулгай, бас захиалгатай бөгөөд захиалагч, үйлдэгчид нь нэрээ нуусан ийм нэвтрүүлэг олон нийтийн телевизээр гарах нь бүгд нэг зүгийнх. Хөтөлбөрт бичихгүйгээр, гэхдээ удтал бэлтгэж байгаад чухам энэ орой гэнэдүүлэн үзүүлсэн хэрэг. Тэр тусмаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль дуусмагц.

7-р сарын 1-ны 5 жилийн ойг тэмдэглэхдээ Монгол орны өнцөг булан бүрт хүрдэг энэ телевиз юуг өгүүлэв. 2008 оны УИХ-ын сонгууль будлиантай, луйврийн болсон тухай дүгнэлтээр эхэлжээ. Гэхдээ нар зүүнээс гардаг, Улаанбаатар бол Монгол Улсын нийслэл байдаг шиг 2008 оны сонгууль шударга бус гэдэг нь нотлогдчихсон юм байна. Даанч хэн, хэзээ, юуг, яаж луйвардсан факт ширхэгийг ч дурдсангүй.

Нэгэнт муухай сонгууль байсан юм чинь үймээн самууныг яаж ч зөвтгөж, 5 хүний амийг зоргоороо тайлбарлахад чөлөөтэй. Аймаар юм болж МАХН-ын байр шатсаныг хэлэх нь хэлж байна аа. Гэхдээ шатаасан хүмүүс  нь буруугүй, яагаад гэвэл сонгууль шударга бус болсныг эсэргүүцсэн сайн хүмүүс. Харин үл үзэгдсэн эрүүгийн элементүүд цагдаа нарыг чулуугаар яаж шидэхийг тэдэнд зааж өгчээ. Сүүлдээ хөөрхий залуучууд хэдэн зуугаараа баригдан хэлмэгдэж түмэн зовлон амсчээ.

Нүүр царайгаа нуулгүйгээр улангассан залуучууд цагдаа нарыг өдөржин дайрч зодон довтолсоор барилга байшингуудыг галдан шатаасныг яаж аргалав? Цагдаа нарын төлөө матрын нулимыг бөн бөн бөмбөрүүлж гарлаа. Гэмтэж бэртсэн цагдаа нарын гомдлыг яриулж тайлууллаа.  Тэднийг залуучууд яагаа ч үгүй, харин “бэлтгэлгүй байсан, зэвсэг хэрэгсэл байгаагүй, цагдаагийн мэргэжлийн арга технологи хоцрогдсон, эсэргүүцэгчидтэй хэлэлцээр хийх хүн цагдаад байгаагүй” улмаас хэдэн зуугаар бэртэж гэмтэн, тахир дутуу болж, хожим зарим нь нас барсан юм байх. Тэр ч бүү хэл цуглааныг зохион байгуулагчид “цагдаа нарыг битгий зод” гэж гуйгаад гуйгаад бараагүй гэнэ. Тэгээд үймээн самууныг ингэж тэгэж зогсоох байсны яг мэдэж байсан бөөн шинжээчид энэ үдэш тодорлоо.

Нэгэнт цагдаа нарыг аргалсан  юм чинь үймээн самууны буруутныг нэрлэлээ. Ерөнхий сайд асан С.Баяр, Хууль зүйн сайд асан Ц.Мөнх-Оргил нар юм байна. Тэднийг нэвтрүүлгийн туршид харааж зүхлээ. Тэд жагсагчдын шаардангуут гарч ирээгүйгээс бүх юм болжээ. Товчхондоо, “жагсагчдын Баяр даргад бухимдсан уур МАХН-ын байранд гал болон дүрэлзсэн юм” гэнэ.

Төгсгөлд нь амиа алдсан 5 хүн, хэд хоног суугаад гарсан залуучуудын дахин өрөвдлөө. Тэд хэдийнэ өршөөгдсөн ч одоо бүр цагаатгах цаг болсон гэнэ. Яасан гэж? Мэдээж, сонгууль шударга бус болсон учраас.   Энэ бол өнгөрсөн 5 жилийн турш төгс боловсорсон технологи.

Нэвтрүүлэгт 7-р сарын 1-ны гол шинжээчээр Хосбаяр гэгч тодорч “тэр өдөр манай авгай төрөөд би эрт харьсан” хэмээн араа малтаж (“юмыг яаж мэдэхэв”) байгаад хувьсгалт намын байрыг мэргэжлийн хяналтаас акталсан байсан, яах аргагүй эрүүгийн элементүүд шатаасан зэргийг өнгөтөөр ярьж өглөө. Авгай нь төрөөд гэртээ эрт харьсан хүн гэж байгаа…

Ийм чалчигч зөндөө олдоно. Харин нөгөө Сүхбаатарын талбай дээр жагсаал цуглааныг эхлүүлж, Цагаан ордны урд үргэлжлүүлж үймээнийг өдөөсөн, дараа нь баривчлагдаж хэлмэгдсэн гээд хашгичаад байсан  хувьсгалчид хаачив аа? Тэд яагаад энэ нэвтрүүлгээр гарч, сонгууль шударга бус болсон тухай хэлж өгсөнгүй вэ?  Манайд санаандгүйгээр хээрийн түймэр тавьсан хүнийг хүртэл олж шийтгэдэг. Харин 7-р сарын 1-ны үймээнийг дэгдээсэн хүмүүс олдохоо больжээ. Чухам тэднийг юу хийснийг бүрмөсөн мартуулахын тулд, магадгүй тэд өөрсөөд шууд бусаар, эсвэл бүр шууд энэ нэвтрүүлгийг захиалжээ. Ямар ч эргэлзээгүй.

Олон нийтийн телевиз бол гүйцэтгэгч нь.

Posted in 2008.07.01, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 2 Comments »

Монголын уран сайхны олон ангит Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа

Posted by Ажиглагч on 2013/06/27

2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль яг хуулийн дагуу, бараг өө сэвгүй болж өнгөрлөө хэмээн дүгнэлээ. Намуудын нэвтрүүлэгт оролцоогүй л бол жирийн иргэд байтугай сэтгүүлчид амаа үдүүлсэн сурталчилгааны кампанийн тухайд тун эргэлзээтэй ч нэгэнт эрх мэдэлтэйчүүд хууль, журам гаргаад шийдчихсэн болохоор яалт ч үгүй.

Гэхдээ 6-р сарын 26-ны өдөр санал хураалт ид үргэлжилж байх зуур Улаанбаатар даяар нэгэн хууль бус явдал гарчээ. MovieBox нэртэй гадаадын уран сайхны кино үзүүлдэг суваг байх. Амралтын өдрөөр гэртээ шигдсэн хүмүүс пиг үздэг. Тэгтэл энэ өдрийн 16 цагаас МАН-ын эсрэг сурталчилгааны “Усны гудамж” нэртэй киноны 10-р ангийг хөтөлбөртөө зарласан төдийгүй үзүүллээ. Гавъяат жүжигчин Ц.Төмөрбаатарын тоглосон дүр өмнөх бүх ангийг дүүргэсэн ганцхан тэр сэдвээр үргэлжлүүлэн гасалж байх юм.

-ГОК-ыг идэж дууссан байна…МАХНистуудын саалийн үнээ байсан байна л ээ шдээ… О-гийн үед, На-гийн үед … Дорлигоо прокурор энэ анатомийг сайн мэддэг хүн дээ… Гоминьдан гэдэг чинь Ардын нам гэсэн үг юм байна лээ ш дээ. Гоймон баатар гэдэг чинь гомин баатар гэсэн үг байна лээ ш дээ… Элбэгдорж ерөнхийлөгч орон нутгийн төсөв гэж яриад байна. Иргэдээрээ хэлэлцүүлэх юм байна лээ шдээ… Төсвийг чинь орон нутагт өгч байгаа юм байна ш дээ…. Элбэгдорж ерөнхийлөгч шууд ардчилал гэж яриад … Манайхан их таатай хүлээж авч байгаа… Сая бид хоёрыг цуглаанд дээр очиход Ээбээгийн дал гэж оюутнууд яриад байх юм. Оюутнуудад өгөх тэтгэлгийн 70 мянган төгрөг байсан юм уу… Иргэний танхим гэдгийг сонирхоод Эрдэнэтээс бүр зорьж ирж суугаад хуралд нь сууж үзээд шууд ардчилал гэдгийг жинхэн утгаар нь мэдэж авлаа… Авлигачдад халтай байж байж л ард түмэндээ ээлтэй ажил хийнэ биз дээ…

Үдэш болгон МАН-ыг гутааж, АН-д тал засч, нэр дэвшигч Элбэгдоржийн ухуулгын материалын өгүүлбэрийг цээжээр урсгасан ийм “агуу дүр”-ийг төрийн соёрхолт, гавъяат жүжигчин бүтээлгэж сонгуулийн санал хураалтын тэг дундуур улаан цайм гаргалаа. Бас болоогүй. Орой 20 цаг өнгөрч байхад дахин нэг ангийг үзүүлсэн байна.

Баригдсангүй ээ. Биш ээ, авлигачдыг хэлээгүй. Санал хураалт ид үргэлжилж, хэн хэнийг  дэмжихээ өөрөөсөө нуух шахам байхад MovieBox суваг ийнхүү сонгуульд хүнээ сойсон намуудын зөвхөн нэгийг дайрч давшилсан сурталчилгааг улаан цайм явуулсан ч баригдсангүй.

Энэ удаагийн сонгуулиар сурталчилгаа шударга байхыг хариуцсан Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газрын дарга О.Магнай таг чиг өнгөрөв. Оны эхний өдөр TV7 сувгийн уран сайхны киноны дундуур архины сурталчилгаа орсны төлөө тэр сувгийг алгасаад “цаад эзнийг нь” шууд олж архийг үйлдвэрлэсэн Жем Интернэйшнл үйлдвэрийг хоёр сарын хугацаагаар лацдаж байсан шударгын дээд этгээд юмсан.

Posted in 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа | Leave a Comment »

“Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн халз ярилцлага” нэвтрүүлгийн үзэлтийн тойм мэдээлэл

Posted by Ажиглагч on 2013/06/25

Өчигдөр орой МҮОНТ-ээр үзүүлсэн 2013 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчдийн халз ярилцлагын үзэгчдийн судалгааны товч мэдээллийг сонирхоно уу. Хэвлэл мэдээллийн судалгааны “Максима Медиа” ХХК (www.maxima.mn) хийж гүйцэтгэжээ.

Halz yriltslaga_06.24_MNB_MN2

Posted in 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа | 1 Comment »

Жижигхэн ярианууд

Posted by Ажиглагч on 2013/06/24

2013 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааны оргил нэвтрүүлэг Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевизээр дөнгөж сая өндөрлөв. Би яагаад ч юм, бүтэн сар гаруйн  хугацаанд тус тусдаа замд гарч улсаа тойроод ирсэн Ц.Элбэгдорж, Б.Бат-Эрдэнэ, Н.Удвал гурав энэ үдэш нүүр тулан учирч бие биендээ хурц тод асуулт тавьж жинхэнээсээ мэтгэлцэх юм шиг хүлээгээд дахиад хууртчихлаа. Сонгууль болгоноор чадуулах юм аа.

Хэдэн өдрийн өмнөөс орон даяар зарлаж сонгогчдоос утсаар авсан асуултуудыг хэн ч юм шигшээд ихэд нууцлан дугтуйлж бэлтгэснийг хоёр хөтлөгч нэвтрүүлгийн эхэнд задалж нэг нэгээр нь дуудаж өглөө. Тэд өөрсдөө мэдээд асуух эрхгүй гэнэ. Асуулт гэхээс илүү төрийн бодлого гэх мэт албаны үгнүүдэд юу? вэ? уу? гэсэн дагавар залгасан өгүүлбэрүүд байх юм. Ямар ч муу сонгогч ийм жол асуулт тавихын төлөө телевиз рүү залгахаасаа лав ичнэ. Тэдний асуултыг цензурдсэн (өөр юу гэж нэрлэхэв?) үл үзэгдэгч дарга нар ямар ч хал балгүй болтол гөлийлгөж орхисноос зайлахгүй.

Ингээд энэ үдэш айл болгоны ширээн дээр хэвтсэн сурталчилгааны материалд хэдийнэ орсон санаануудаа нэр дэвшигчид ээлжлэн давтсанаар энэ уйтгар арайхийж өндөрлөв. Өөрийг асуугаагүй юм чинь. Монгол даяар ёох хэмээн амьсгаа авсан биз. Гурвуулаа өөр хоорондоо үг ч солиогүй юм чинь “халз” байтугай “ярилцлага” ч биш, зүгээр л жижигхэн ярианууд байлаа. Яахав, орон даяар сүр бадруулсныг нь бодоод “дүр эсгэсэн халз ярилцлага” гэж өргөмжилье.

Сэтгүүлчид энэ тэр нэр дэвшигч сайн муу, худлаа нээрээ гээд хэлэлцэх байтугай асуух ч эрхгүй болчихжээ, нэг мэдсэн чинь.

Posted in 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа | Leave a Comment »

Би Б.Бат-Эрдэнийн төлөө саналаа өгнө

Posted by Ажиглагч on 2013/06/24

Өнөөдөр миний мэддэг хүн болгон хэний төлөө санаа өгөхөө зарлаж байх шиг. Би ч бас хоцроод яахав.

Энэ сонгуулиар Ц.Элбэгдорж тасархай ялна. Одоо эрх мэдэлтэй байгаа Ерөнхийлөгчийн шанс заавал илүү байдаг. Сонгуулийн сурталчилгааны үеэр төр, засаг хамаг үйл хөдлөлөөрөө түүнийг дэмжлээ. Өөрөө ч өнгөрсөн дөрвөн жилд сүр дуулиантай зүйл олныг амжуулжээ. Түүний томилдог гуравдахь засаглал хэдэн авлигачийг шоронд суулгасан нь хүмүүст аятайхан санагдсан. Иргэний танхим гэж өөрийг нь дууриаж сайхан ярьдаг газар бий болов.

Улс төрийн нам бол эрх мэдэлд санаатай хүмүүсийг зохион байгуулж журамладаг маш чухал зүйл. Хулгайч, авлигачид тэндээ шүүгдээд дээш гарах учиргүй. Харамсалтай нь өнөөдөр манай намууд тийм хүмүүсийн хоргодох байр төдийгүй төр лүү авирах гишгүүр болсон байна. Цахилгаан шат ч байж магадгүй. Тэр дундаа өнөөдөр эрх барьсан Ардчилсан нам. Тэд 2012 оны сонгуулиас хойш төрийг хэрхэн эдэлж хэрэглэж байгааг хараад тэд илүү ардчилагчид биш, харин илүү ашигтай учраас ардчилал ярьдаг гэж бодоход хүрлээ. Эрх мэдэл хүнээс гадна намыг бүрмөсөн эвддэг юм байна.

Харсаар байтал Ардчилсан нам Ардын намыг намнасаар байгаад ганцхан жилийн дотор бараг гүйцээчихлээ. Динозавр болгох цаг тун ойртжээ. Удахгүй музейг нь нээнэ. Ялагдах, дээрэлхүүлэх, хулхидуулахаас өөр ажилгүй, сүр сүлд нь буучихсан, түүх нь төгсөж байгаа энэ намын нөгөө багтаж ядсан боловсон хүчнүүд бүгд сураг тасарчээ. Ганцхан Б.Бат-Эрдэнэ аварга босоо үлдсэн байна. Эр хүн. Аз нь таарвал гараг, тэгээд төрийн гурван өндөрлөгийн голд ахлаад зогсож байг. Олон юм чалчихгүй, юм болгонд хуруугаа дүрэхгүй, төрд гарсан нөхдийг жаахан ах зах, хамжааргатай байлгавал зүгээрсэн. Хааяа шил рүү нь буулгаад авдаг байсан ч яахав.

Гэхдээ Б.Бат-Эрдэнэ аварга гарахгүй биз ээ. Юутай ч би түүний төлөө саналаа өгнө.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Зарчим өөрчлөгдсөн үү?

Posted by Ажиглагч on 2013/06/23

Сүүлийн үед манай боловсролыг хэрэгтэй хэрэггүй элдэв шинжлэх ухаан судлуулж, амьдралаас тасархай онолдож зовоодгоор нь дуудаж шүүмжилсээр хэрэглээ тал руу нь эргүүлж байх шиг. Уг нь ертөнцийн юмс үзэгдлийн мөн чанар, уялдаа холбоог номоор нь таниулахыг оролддог сайн тал бий юмсан. Сурсан хүнд өдөр тутмын хоол болохгүй ч насан туршийн баримжаа. 18-р зууны францын гүн ухаантан  Клод Хельвеци  “Зарим зарчмыг мэдэж байх нь зарим фактыг мэдэхгүй байхыг амархаан нөхдөг” хэмээсэн байдаг. Заавал бүх мэдлэгийг хурааж байжсая ухаарах албагүй гэсэн үг.

Санаанд орсон ганц нэг жишээ. Иргэний зориг нам байна. Сонгууль дөхмөгц өөрийгөө гуравдахь болоод сөрөг хүчнээр дуудаж сүржигнэж гарна. Тэгээд Ардчилсан нам Засгийн эрхэнд гарвал заавал шургалдаг түүхэн замналтай. Дараа ч тэгнэ. УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ гэж бий. 2004 оноос Улсын нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын даргаар ажиллахдаа дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэсэн баримт фактууд нэг хэсэг тасраагүй.  Одоо дахин тэр салбараа хариуцсан сайд. Хэдэн жилийн дараа төр солигдвол Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын сайд С.Эрдэнийг буусны дараа юу илрэх бол? Би төсөөлж байна. Нам, хүн хоёр хүмүүжнэ гэж байхгүй, иймд солиод л байх хэрэгтэй.

Улс төрийн нам, улс төрчийн сайн муугийн шалгуур нь элдэв “зоримог алхам”-аас гадна зарчим. Урьд нь Ардын нам Засгийн эрхэнд байхдаа хууль дүрмийг байн байн дэвсэлж, хүсэхээрээ өөртөө тааруулаад засч ирсэн. Тэгвэл Ардчилсан нам гарч ирээд энэ зарчмыг өөрчилсөн үү? Огт үгүй.

Миний хувьд эрх баригчдын шударга эсэхийн шалгуур бол газар олголт. Тэгвэл 2012 оны сонгуулиас хойш зарчим нь өөрчлөгдөв үү? Үгүй. М.Энхболд, Т.Билэгт, Г.Мөнхбаяр нарын хууль дүрэм, норм, норматив зөрчиж дураараа олгосон нэг ч барилга буусангүй. Ядахдаа барилга босч амжаагүй газраас нэгийг ч цуцалсангүй. Нийтийн эзэмшил, тоглоом, зүлэг модыг булааж айлын цонх тагласан, дархан цаазтай Зайсан толгой, Нүхтийг эзэлсэн бүх шийдвэрийг нийслэлийн шинэ засаг хэвээр үлдээжээ. Газрын маргаан бахь байдгаараа гарсаар. Хэрвээ тоо нь цөөрсөн бол газар багассаных. Биш ээ, нийслэлийн доторх газар дуусан ч эргэн тойрны газруудыг яг хуучин зарчмаар өгч авалцаж байна. Зарим эрхэм эдлэнгийн газраа хэдэн га-гаар чөлөөтэй  авч байхад Монгол улсын айл өрх, дараа нь иргэн тус бүрт 0,07 га газрыг үнэ төлбөргүй олгох гурван удаагийн сунгалт бүрэн дампуурсны дараа төчнөөн га-г өмчлүүлнэ, эзэмшүүлнэ хэмээн үргэлжлүүлэн мэхэлсээр байх юм.

Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж төрийн танхайрал “ардчилсан” засгийн үед ч үргэлжилж байгаад “боль” гэж хэлсэнгүй. Алтанхуягийн Засгийн газар байгуулагдахын өмнөхөн УИХ-ын гишүүн сайдын албыг хавсрахгүй шүү гэж телевизийн өмнө анхааруулснаа маргааш нь ямар ч тайлбаргүйгээр зөвшөөрчихсөн билээ. Тэгтэл саяхан дахиад “болохгүй” гэж дуугарснаа зөвхөн 2016 оноос хойш гэв. Биднийг даапаалаад байгаа юм болов уу?

Зарчим өөрчлөгдсөнгүй.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 4 Comments »

Дуусч өгдөггүй яриа

Posted by Ажиглагч on 2013/06/22

Шинэчлэлийн гэгдэх Засгийн газрын сурталчилгаа оргилдоо хүрсэн байна. Бямба гариг бүрт хуралдаж эхэлснээр амралтын өдрүүд төдийгүй долоо хоногийн гол үйл явдал нь Засгийн газрын зөв мэргэн шийдвэрүүд болж хувирлаа. Багтаж ядсан төсвийн мөнгөөр юу хүссэнээ амлах, нээх, эхлүүлэх, зарлахыг, бас дотоод ажлаа хүртэл шоуны болгон гялалзтал зохион байгуулж сурчээ. Аймгуудтай хийдэг цахим хурал бол яг үнэндээ телевизэд зориулсан арга хэмжээ. Пүрэв гариг бүрийд яамдын сайдууд сэтгүүлчдийг цуглуулж, бас нэг хэсэг өглөөний цайнд дуудаж хэдэн хоногтоо нийтэлж, нэвтрүүлээд барахааргүй их яриа, бичлэгээр хангадаг болов.

6-р сарын 20-нд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өдөр нь сэтгүүлчидтэй уулзаж, үдэш нь иргэдтэй цахимаар уулзах нэрээр олон нийтийн радио, телевизээр Монгол орон даяар бүтэн хагас цаг ярьжээ. Өмнөх хоёр, гурван өдөрт Улаанбаатарт орон сууцны 8 хувийн зээлийг хэдэнтээ нээж, Төв, Хөвсгөл аймагт очиж бужигнуулаад, хотод буумагцаа Сонгинохайрхан дүүрэгт төрийн мэдээллийн ТҮЦ-ын нээлтэнд оролцсон талаархи мэдээ, сурвалжлагууд гарч дуусаагүй байхад шүү.

Өнөөдөр энэ хүн хэвлэл мэдээллийн гол дүр мөн. Зурагт үзэхлээр Монголд Алтанхуяггүйгээр бүтэж байгаа юм алга. Түүний угсарсан яриа, ярилцлагуудыг сонсохлоор монголчууд зөвхөн түүгээр тайлбарлуулж байж бага сага ойлгох ёстой бололтой. Манайд (заримдаа дэлхийд ч юм шиг) хамгийн уран илтгэдэг улс төрч гэхлээр бидний толгойд хамгийн түрүүнд Ц.Элбэгдорж буудаг. Харин одоо Н.Алтанхуяг зуузай холбож эхэллээ. Цол дагаж бяр нэмнэ гэдэг дээ. “Монгол Улсын Ерөнхий сайд үг хэлнэ” гэж зарлуулан гарч ирсээр байгаад сайхан ярьдаг болжээ. Сүүлдээ бяр амтлагдаж Пүрэв гариг бүр “Ерөнхий сайдын 30 минут”-ыг зарлаж сэтгүүлч охидын хал балгүй хэдэн асуултыг няслан дасгал хийж суужээ. Юуг ч цайруулж, ямар ч ноцтой асуултаас бултаж чадна. Аймгуудын Засаг даргын үүрэг гүйцэтгэгч, Тагнуулын ерөнхий газрын дэд даргыг хууль зөрчиж тавьсан нь Үндсэн хуулийн цэцэд очиход буруугаа мэдэж цуцалсан хэрнээ “Би Ерөнхий сайд байж хүн томилж болохгүй юу” хэмээн даналзаж суусан. Буланд гарцаагүй шахагдвал “юм хийх гэж оролдсон хүн алдаж оноо л биз” хэмээн уяруулна. Хэрвээ дахин дахин нэхээд байвал “Та нар яасан хууль сахидаг болчихоов?”, арга тасарвал “Та нар юм яриад байвал би бас ярина шүү” гэж айлгахад сөрөг хүчин нам. Хийсэн ажлын тоо цифр өндөр гарвал даналзаж “Сонсож бай! Ганц нэг тоо хэлчихье, илүү юм яриад яахав” гэнэ. Хэрвээ тааруухан байвал “Шинэчлэлийн Засгийн газар тоо хөөцөлдөхгүй” гээд гүйцээ.

“Шинэчлэлийн” гэж өөрийгөө цоллосон энэ Засгийн газар “Шинэчлэл бол сэтгэл гаргаж хийх ажил” хэмээсэн шүлгэн уриатай. Тэгвэл өмнөх дөрвөн жилд эвслийн Засгийн газарт С.Батболдтой хамт нэг хөнжилд байхдаа шинэчлэхгүй, сэтгэл гаргахгүй юугаа хийж хэвтсэн юм бол?

P.S: Дахиад нэг! Засгийн газраас Даваа гариг бүрийн 15 цагаас “Бүтээн байгуулалтын цаг” нэртэй шинэ арга хэмжээ явуулах болсноо зарлав. Өнөөдөр эхнийх нь зохион байгуулагдаж Ерөнхий сайд авч өгөх нь тэр. Оройжин. Бүх сувгаар.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Яаж зүгээр байхав

Posted by Ажиглагч on 2013/06/19

Өчигдөр 18:35-аас МҮОНТ хөтөлбөртөө “Газар тариалангийн тогтвортой хөгжил” гэсэн нэвтрүүлгийн нэрийг бичин хуурч байгаад сэмхэн сольж саявтар Монголд ирж баахан итгэгчдийг хуйлруулсан оросын Фатима Хадуева гэдэг зөн билэгч эмэгтэйн лекцийг шургууллаа. Монгол Улсын ерөнхийлөгчөөр хэн сонгогдох тухай асуултанд “Монголын төлөө их ажилладаг…. түүнийг шинэчлэгч гэж хэлж болно… олон хүүхэдтэй … маш олон хүүхэдтэй юм байна… гэсэн нь гурван нэр дэвшигчийн нэгэнтэй жигтэйхэн таарав. Бөөн алга ташилт . Нэвтрүүлгийн төгсгөлд ямар ч хаяг, тайлбар гарсангүй.

Тийм дээ, сонгууль болж байхад тэснэ тэснэ гэхэд яаж тэсэхэв. Олон нийтийн телевизийн зүгээс Ерөнхийлөгчдөө сэтгэлээсээ өргөсөн хандив юм байгаа биз.  Сурсан юмыг сураар боож болохгүй гэж энэ дээ.

Posted in 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 1 Comment »

7-р сарын 1-ны фактууд

Posted by Ажиглагч on 2013/06/12

Эрх мэдэлтэй, бас чанга хашгирдаг хүмүүс “зөв” ойлгуулсаар байгаад юунд хүрдэг вэ? Дээрхэн ямар ч худлыг мянга давтахад үнэн болно гэдэгсэн. Энэ бол дэндүү болхи тул хоцрогджээ. Одоо том жижиг олон үнэнээс зөвхөн заримыг сугалан авч томруулахад бусад нь жижигрээд замхардаг тийм арга дэлгэрчээ.

Жишээ. 2008 оны 7-р сарын 1-ны үйл явдал юу байсан билээ? Сонгууль шударга бус болсонд дургүйцсэн ард түмэн жагсаж тэмцэхэд нэг байшин шатсан, тэр яахав, хамгийн гол нь цагдаа нар тэмцэгчдийг харгислаж таван хүнийг буудаж алаад, баахан залуучуудыг хэлмэгдүүлж барьсан. Өнөөдөр үүнээс өөрөөр ярьж бичихээ больжээ.

Бусад фактууд хаачив? УИХ-ын сонгуульд намаа ялагдууллаа гэж сандарсан Ардчилсан намын дарга Ц.Элбэгдорж санал хураалтын маргааш 11 цагаас намынхаа байранд хэвлэлийн хуралд цуглуулж хаана хэдэн саналыг яаж луйвардуулснаа тоо баримтаар зарлаад, дараа нь Сүхбаатарын талбайд гарч Ордныг тойрон гороолж байгаад тэмцэлд уриалсан нь факт. Сонгуулийн дүнг албан ёсоор зарлаагүй байхад шүү! Араас нь  ялагдсанаа барагцаалж хорсол нь буцалсан их удирдагч О.Магнай нар МАХН-ын Цагаан ордоны өмнө очиж замдаа тааралдсан болгоныг дагуулан улангасан дайрч турхирсан нь факт. Хөөрч сагсуурсан залуучууд хяналтаас гарч галдан шатааж эхэлмэгц тэд сүүлээ хавчин зугатсан нь бас факт. Удалгүй МАХН-ын байрыг бүрэн шатааж, Соёлын төв өргөө рүү халдсаны дараа арга буюу онц байдал зарласан нь факт. Өнөөдөр энэ бүх фактууд мартагджээ. Харин өдөржин, оройжин чулуугаар шидүүлж хилэгнэсэн цагдаа нар тушаал өгөнгүүт хариугаа авахдаа бас зоргоороо аашилж 5 хүнийг нам буудсан, бас  хэдэн зуугаар баривчилж хорихдоо хүний эрхийг зүсэн бүрээр зөрчсөн нь  фактуудыг зөвшөөрч, бусдыг тас хориглосон байна.  Удалгүй шүүхээр шийтгэгдсэн хүмүүсийг өршөөснөөр ул мөрөө балласан гэхэд болно. Элбэгдоржоор эхэлж Элбэгдоржоор дууссан ийм нэгэн хэрэг.

Сонгуулийн үеэр маргаан зөрчил үргэлж гардаг. Гэхдээ 2008 онд ард түмэн босч тэмцэхээс аргагүйд хүргэсэн муухай сонгууль байсныг нотолсон фактууд хаана байна? Бүгдээрээ Их хуралдаа орцгоосныг бодоход зүгээр сонгууль болжээ. Тэр үеийн МАХН буюу одоогийн МАН-ын удирдлага, нэрлэвэл С.Баяр, Ц.Мөнх-Оргил нар өөрсдөө хариуцлагаа тооцуулахаас гадна “цаад эзэд”-ээс нь хариуцлага шаардах байсан ч гай болж таван хүн буудуулсанд бантаж амиа хоохойлсоор өдий хүрчээ. Энэ бол бас факт.

Posted in 2008.07.01, Улс төр, эдийн засаг | 2 Comments »

Факт, тайлбар ба үнэн

Posted by Ажиглагч on 2013/05/12

Уг нь бид бодит ертөнцөд амьдардаг. Эргэн тойронд юу болсон, “хэн хаагуур ямар юмаа хийгээд яваад байгаа” нь тийм, үгүй, болсон болоогүй, төд төчнөөн гэхчлэн тов тодорхой хариулттай. Үүнийг факт гэе. Баримт гэхлээр зөвхөн бичиг цаас ойлгогддог. Олон факт нийлж, гэхдээ овоорч биш, өөр хоорондоо  дэс дараа, утга учраар холбогдож байж сая юмс үзэгдлийн үнэн дүр зураг болж тодорно.

Өнөөдөр сонин хэвлэл, радио, телевиз, одоо интернэтийн сайтууд нэмэгдсэн бүхэл бүтэн салбар буцалж байна. Хийдэг ажил нь гэвэл хэн, юу, хэзээ, хаана, яаж, яагаад гэдэгт хариулах. Шинэ, чухал хоёрыг хослуулан тов тодорхой хэлж өгсөн мэдээг нийтлэл, нэвтрүүлгийн дээд хэлбэр гэж үздэг нь учиртай.

Фактыг тайлбар дагана. Үнэнийг таньж мэдэх, чадах чинээгээрээ ойртохын тулд фактуудыг мэдэх, харьцуулах, тэгээд тайлбарлах, бас тайлбарлуулах хэрэгтэй. Дан факт юу ч болохгүй, гэхдээ ямар ч агуу тайлбар фактгүйгээр юу ч биш. 

“Улс төрч юуг нуув, тэр нь түүний жинхэнэ нүүр царай” гэдэг бол нотлогдсон факт. Задгай нийгэмд арга буюу “шүд зууж” байгаад нээлттэй байхад хүрдэг. Ихэнхдээ өөрийгөө гоё харагдуулах фактыг түмэнтээ давтах маягаар. Бүр илүү найдвартай арга бол тайлбарлах буюу “зөв ойлгуулах”. Товчхондоо пиар гэсэн үг. Сүүлийн үед манайд бүр төгс аргыг хэрэглэдэг болжээ. Энэ бол төр, улс төрчид нээлттэй болж тоглох. Үүний тулд ил тод байдлын хууль гаргаж, улс орныг доргиосон форум хуралдуулж, бүр иргэдийг оролцуулахаас ч буцахгүй байна. Харамсалтай нь, факт байдаггүй.

Улс төрчид биднийг факттай уулзуулж, цуг үлдээхийг хүсэхгүй байна. Бид фактыг өөрийнхөөрөө ойлгох эрхгүй, заавал тэднээр тайлбарлуулах ёстой болжээ. Факт биш эцэс төгсгөлгүй тайлбар, пиар сурталчилгаагаар бий болгосон гоё үг,  өгүүлбэр, төсөөлөл, дүр зурагт итгүүлдэг.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Ийм нэгэн зураг

Posted by Ажиглагч on 2013/03/31

Ноднин Монгол Улсын Ерөнхийлөгч анх танилцуулснаас хойш Улаанбаатарын гудамжинд том самбарын дүрээр, эсэхүл Төрийн ордны их танхимд индрийн арын дэвсгэр болж заларсан нэг сүрхий зураг байна. Хөөрхий өнчин модыг ард түмэн өмөөрсөн учраас төр засаг уярч зам тавихдаа мурийлгасныг харуулсан зураг хэмээн тайлбарлаж билээ.

Ийм буянтай төр хаана оршдогийг мэдэхийг хүссэн ч олдохгүй байна. Тэр ганц мод халуун дулаан орных шиг харагдахаас өөр баримжаа алга.

???????????????????????????????

Харин сая Интернэтээс жинхэнэ эх зураг нь олдох шиг болов. Илүү тодоос гадна нэг илжиг гарч ирээд далдуу мод руу дөхөж байх юм. Харин “монгол” хувилбар дээр илжиг алга. Нисээд явчихсанаас зайлахгүй. Яагаад гэвэл тэр замаар цуварсан машинууд байрнаасаа огт хөдлөөгүй байна.

Фотошопдож арилгасан хөөрхий илжиг хэнд садаа болов? Иргэдээс асуусан юм уу?

Шууд ардчилалын зураг (1)

Posted in Улс төр, эдийн засаг | 7 Comments »

Шагналын холио

Posted by Ажиглагч on 2013/02/23

Хэрэв та анзаарсан бол Монголд шагнал хавтгайрсан талаар манай хэвлэл мэдээлэл шүүмжлэхээ бүрмөсөн больжээ. Учрыг олох амархан. Ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлдэг нөхдүүдээс одон тэмдэг зүүгээгүй хүн үлдээгүй гэсэн үг. Үе үе шинэ шүүмжлэгч тодорч одон медалийг будаа болтол балбадаг ч энгэрээ цоолуулангуутаа буруугаа ухаарч дуугаа хураана. Социализм, капитализм, хувьсгал, ардчиллын алинд ч тал алдаагүй энэ зүйлийг П.Очирбат, Н.Багабанди, Н.Энхбаяр нар буухиалсаар Ц.Элбэгдоржид хүлээлгэж өгснийг тэрбээр улам чанга атгасаар авч яваа.

Дөрвөн Ерөнхийлөгч маань төрийн одон, медаль, цолыг баруун солгойгүй цацсан харагдавч нарийндаа хоёр төрлийн хүмүүст тун бодож олгосон байна. Нэгдүгээрт, үнэхээр онцгой үйл хэргийг бүтээж, гавъяа байгуулсан хүмүүст. Энд ярих юм байхгүй. Хоёрдугаарт, өөрийн талынхан буюу намынхан, хамтрагчид болон хамсаатнуудад. Хэвлэл мэдээллээс гэхэд өөрт, өөрийн сонгуулийн сурталчилгаанд хүчин зүтгэсэн эрхлэгч, дарга, сэтгүүлчдийг ээлж дараалсаар гүйцээжээ.

Муухай харагддаг ч үе үеийн Ерөнхийлөгч нарын хэрэглэж ирсэн нэг шалгарсан арга бий. Гавъяатай ба өөрийн тал гэсэн хоёр төрлийн хүмүүсийг сайтар хольж байгаад нэг зарлигаар бөөндөх. Хэн ч анзаарахгүй. Хэдхэн хоногийн өмнө хэсэг газрын наймаач, авлигачид манлай уяач нэрээр дуудуулж Ерөнхийлөгчөөр цол тэмдэг зүүлгэж зогсохыг харлаа.

Өнөөдөр хоёрдахь удаагаа Ерөнхийлөгч болохоор шийдсэн Ц.Элбэгдорж одон медаль, гавьяатыг өмнөх гурваасаа илүүтэйгээр түгээж эхэллээ. Нэг удаад хэдэн зуугаар хүртээж байгаа учраас зөвхөн хэдхэнийг сонгож Төрийн ордонд өөрөө зүүж өгөөд бусдыг нь элдэв Засаг дарга, сайд, дарга нараар зүүлгүүлдэг юм байна. Ерөнхийлөгч зөвхөн өөрийн гараар зүүж барах тийм тооны одон, медаль, цол тэмдгийн зарлиг гаргавал дээрсэн.

Өнөөдөр аль Ерөнхийлөгч хэн хэнийг байтугай хэдэн хүнийг шагнасан тоог огт хэлэхгүй байна. Ямар ч статистик алга.

Posted in Улс төр, эдийн засаг | Leave a Comment »

Залруулга

Posted by Ажиглагч on 2013/02/21

НТВ Залруулга. 2013.02.21 Final

Posted in # ЗАРЛАЛ, НТВ телевиз | 2 Comments »

Шинэ жилээр телевизүүд гоё байлаа …

Posted by Ажиглагч on 2013/01/02

Өнөөдөр хаа сайгүй ямар ч телевизор сайхан гардаг болжээ. Энэ удаагийн шинэ жилээр бүр хачин гоё гарлаа. 2012 оны туршид айл өрх, албан байгууллагууд LCD, LED   хэмээх том, тод бөгөөд хавтгай телевизорт хавтгайдаа шилжиж дуусав бололтой. Бараг л айл бүрийг “хавтгайруулах” хөдөлгөөн. Одоо телевизор гэж бандгар биш хавтгай юмыг хэлдэг болсон. Хоёр гурван жилийн өмнөх загварууд хэрнээ өнөөдөр хоцрогдож амжсан тийм телевизор “Номин”-д байтугай “Нарантуул” дээр зарагдахаа больсон гэнэ.

Боломжтой бүх газарт кабелиар холбогдсон байна. Оны өмнөхөн Сайншандад очиход буудлын өрөө бүр 20-30 сувгаар гайхуулж угтсан шүү. MovieBox-оор мөрдөгч Декстер алуурчинг мөшгөөд л … Улаанбаатарт “Юнител”-ийн Univision IPTV, “Скайтел”-ийн Skymedia IPTV, “Сансар”-ын дижитал телевиз гээд кабелаа цувиулаад дайрч орох нь холгүй айл өрхүүдийг булаацалдаж байна. Цаг хугацааг биш юмаа гэхэд цагийн хуваарьтай нэвтрүүлгийг гурав хоногоор ухраан хүлээлгэж байгаад сая нэг харж үздэг болжээ. Хүсвэл видео сангаас үзэх киногоо захиалж гаргуулна. Улам олон телевиз өндөр нягтаршилтай HD-гээр нэвтрүүлгээ цацаж эхэлжээ. Ердийн сувгууд ч ялгаагүй маш сайн гарч байгаа. Ер нь одоогийнхоос илүү тод гарах боломжгүй мэт. (Экс Ерөнхийлөгчийн оймсний хээ хүртэл танигдаад байхад шүү!) Үгүй, боломжтой гэнэ ээ. 3D гэж бараг дотор нь орж суугаад үздэг технологи гарчээ. Даанч тусгай шил зүүх нь ядаргаатай… Бид ингээд л давардаг улс.

Чухам ийм учраас 2013 оны шинэ жилийн монголын телевизийн нэвтрүүлгүүд үнэхээр гоё, өнгө будаг өтгөн, дуу чимээ тансаг байлаа. Эцэс төгсгөлгүй мэндчилгээ, реклам сурталчилгаа, дуу бүжиг, Сарантуяа, Ариунаа, Амархүү, монгол поп, Балхжавын өөрийнх нь дуунууд, Гангам стайл, хошин шог, Х-ТҮЦ, Гүрбазар, онигоо, хийлч Дээгий, “Ирония судьбы..”, Next Stop ба “Алтан сарнай” наадам… Байхгүй юм байсангүй.

Даанч энэ олон нэвтрүүлэг санаанд хүрсэнгүй. Эрхбиш удирдлага гэж юм гарт атгаастай тулдаа хэдэн арван суваг дундаас энэ тэрийг түүж, орос, өвөрмонголтой хольж байгаад тэсч баярлав. Ядахад, миний ганц найдвар – Х-ТҮЦ-ийнхний SBN телевизээр үзүүлсэн ганц хошин үзэгдэл нь өмнөх жилүүдийн одоо ч мартагдаагүй хөтөлбөрүүдийн талын талд ч хүрсэнгүй. Тэд өөрсдөө “25-р суваг”-ийн найран дээр цагийг барж харагдлаа. Магадгүй, энэ жил амсхийсэн байж болох. Ерөөсөө манай урлагт, тэр дундаа телевизийн урлагт том санаа дуусчээ. Социализмын үеийн хэдэн киног “Сэргээш”, хошин шогийн хөтөлбөрүүд, “Цэнхэр дэлгэц” нэрээр мөлжөөд хувхайлгачихсан тул бүгд хоосорчээ. Дараачийн шинэ санаа дуншиж байгаа шинж алга.

Арилжааны телевизийн баярын нэвтрүүлгүүд дүүрч гэж бодъё. Харин мөнгийг нь төсвөөс өгдөг – МҮОНТ-ийн шинэ жилийн уламжлалт “Баярын мишээл” тус телевизийн түүхэнд хамгийн тэнэг нь болов. Харанхуй, амьгүй онгоцон дотор суугаад ниссэн одуудаас эхлээд хүүхдийн үлгэрийн марзан баатруудыг хүүхдүүд хүртэл голж, бас шоолж байх юм.

Энэ удаад бүх телевиз оргил цагаараа гаргасан, бүр есөн телевиз шув шууд дамжуулсан “Мөнгөн угалз” ба “Болор үзэг” наадмыг өдөржин шөнөжин үзэхэд, манай телевизийнхэн ямар агуу, бид ийм мундаг хүмүүсийн бүтээснийг хүртэж суудаг ямар тэнгэртэй үзэгчид вэ гэж хөөрмөөр. Даанч энэ удаагийн шинэ жилийн нэвтрүүлгээ тэд барсангүй.

Даварсаар даварсаар гэдэг шиг сүүлийн жилүүдэд монголын телевизүүдийн шинэ жилийн хамгийн оргил нэвтрүүлгээр өөрсдийнх нь ёолк өргөмжлөгджээ. Эрхэм захирал, дарга, эрхлэгчид мэдрэмжээ алдсан байна. Ганц хоёрхон мянган хүнийг хамаардаг (тэгвэл багш нар гэхэд хэдэн арван мянгаар тоологдоно) хэвлэл мэдээлэл хэмээх ганц салбар хэрнээ сайн ажилласан хүмүүсээ сайшааж урамшуулахыг улс орны №1 үйл явдал болгож, бусдыг халхлан цээжээ дэлдэхийг эрчим хүчнийхэн гэр орондоо илүү дулаан өгөх, барилгачид өөрсдөө орох сууцаа илүү чанартай барих, эмч нар ойр дотныхоо хүмүүсийг түлхүү эмчлэхтэй адил буюу ажил, мэргэжил, албан тушаалаа ашигласантай зүйрлэе. Гэхдээ эрчим хүчнийхэн, барилгачид, багш нар хэзээ ч тэгдэггүй. Зөвхөн улс төрчид л эрх мэдлээ сийхгүй ашигладаг, тухайлбал сонгуулийн хуулийг өөрсөддөө дээл эсгэх мэт яг тааруулж байгаад зүйж баталдаг. Энэ жилийн угалз, үзэгнүүдийг бас л тэд гардууллжээ. Гэнэтхэн тэдний нэг – Ч.Сайханбилэг гишүүн “би олон жилийн турш хамгийн олон сэтгүүлчид зүүж өгсөн, намайг бас шагнаач” хэмээн нэхлээ. Муу нэртэй улс төрчид хүртэл эхнээсээ сэтгүүлчдийн эх захгүй найрнаас залхсанаа ойлгуулахыг оролдов уу?

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 6 Comments »

Түүх ингэж гуйвдаг

Posted by Ажиглагч on 2012/12/22

Өчигдөр олон нийтийн телевиз, радиогийн оргил цагаар хөтөлбөрт байгаагүй “Цаг үе, үзэл бодол” нэвтрүүлэг дайран орж ирлээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж телевизийн таван сэтгүүлч эмэгтэйг (жендерийн хувьд төгс, эсвэл өрөөсгөл алин болохыг мэдэхгүй) суулгаж байгаад уншсан урт лекц.

Ерөнхийлөгч намтраасаа нэгэн түүхийг дурсаж одоогийн улс төрчдийг ичээв. Тэртээ 1994 онд Улсын Их Хурлын гишүүн байхдаа улсын нууц задруулсан хэрэг үүсэнгүүт тэр өдөртөө Н.Багабанди даргад өргөдлөө өгөхөд МАХН-ынхан баярлан хуралдаад шууд чөлөөлсний дараа өөрт нь 4,6 жил төлөвлөсөн шүүхэд явж очоод 30 минутын үг хэлээд өөрийгөө цагаатгаад гарснаа гайхуулаад араас нь “Би ердөө Монголыг эдийн засгийн аргаар эрхэндээ оруулах гэж байгааг анхааруулсан хэрэг шүү дээ” гэв.

Нээрээ юу?

Ц.Элбэгдорж УИХ-ын ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд орж тэр үеийн Улсын аюулгүй байдлыг хангах ерөнхий газрын ажилтай танилцжээ. Хэд хоногийн дараа Ялалтын талбай дээр болсон улс төрийн цуглаанд оролцож Жасрайн Засгийн газрын муу муухайг дуудахдаа хөөрч “эх орны тусгаар тогтнол алдагдаж байна… манайд хятадын тагнуулын  7 обьект байна, тэр талаар өөрийн нүдээр үзлээ” гээд туучихсан түүхтэй.

Зарим хүн 14 обьектыг хэлсэн гэдэг. Юутай ч тоо хэлчихсэн. Үүнийг цаад “объект”-ууд нь баталгаатай сонсоно. Хэдхэн мөчид урагшаа мэдээ дамжиж Улаанбаатарт цуглаан тараагүй шахам байхад Хятад улсын амрыг хамгаалахынхан хуралдаж “Ар монголчууд манай … объектоос долоог мэдчихжээ. “Найдвартай” хүн хэлсэн байна. Харин аль долоо бол …яахаарааа энэ долоо … ” гэхчлэн шалгах ажилдаа орохгүй хаачихав. “Тэр нөхөр манай объектэд шургалжээ” гээд тогтоосон ч байж магад. Товчхондоо, хятадын барагтай тагнуулчтай мөчөөрхсөн тус хүргэсэн юм. Харин шүүх хурал дээр хурц дайчин үг хэлж цагаадсан тухайд гэвэл манайхан тоогоогүй дүр эсгэсэн биз ээ. Өөр яахав.

Тэр үдэш Ерөнхийлөгчид асуулт тавьж харагдсан шилэгдмэл сэтгүүлч хүүхнүүд энэ тухай мэдэхгүй, мэдэхгүй дээрээ асуух эрхгүй.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз, Улс төр, эдийн засаг | 3 Comments »

Цөмийн эсрэг хөдөлгөөн ба цаасгүй сонин

Posted by Ажиглагч on 2012/12/14

Сонгуулиас хойш хэдэн сар намжаад байсан цөмийн асуудлыг Засгийн газар 100 дахь хоногийнхоо үеэр өөрөө дахин шуугиуллаа. Тэр нь цөмийн технологи, цацраг идэвхт бодисыг Монголд тэртээ тэргүй хаа сайгүй ашиглаж байгаа тухай юм. МҮЭ-үүдийн Соёлын төв ордонд  цөмийн үүсгүүр хэрэглэдэг шинжлэх ухаан, эрүүл мэнд, геологи, уул уурхайн байгууллага, компаниуд өдөрлөг зохион байгуулж ач тустай, аюулгүй талаар сэнхрүүлжээ. Арга хэмжээний нэр нь “Амьдралд ойрхон хэрэглээ”. Хэвлэл мэдээлэл дагаад туучихсан.

Ингэх болсныгоо монголчуудын дунд буруу ойлголт, төөрөгдөл байгаагаар тайлбарлав. Үнэндээ монголчууд зөв ойлголттой. Цөмийн технологи, наад зах нь эмнэлэгт очоод рентгенээр харуулахаас хэн ч айдаггүй. Цаанаасаа зөв, болгоомжтой, аюулгүй ажиллуулах нь төрийн асуудал. Харин Монголд цөмийн хаягдал оруулж булшлахыг эсэргүүцсэн гэдэг бол үнэн. Тэмээ гэхэд ямаа гэж хариулсан сурталчилгаа байжээ.

Ингэж хадуурсан нь сэжиг төрүүлж орхилоо. 100 хоногийн үеэр Цөмийн энергийн газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Н.Тэгшбаяр, хэлтсийн даргаа дагуулан ирж МҮОНТ-ээр ухуулга хийх үеэрээ (нөгөө талыг оролцуулаад мэтгэлцүүлж болоогүй юм байх даа? Заавал Ганбаатарыг хүлээх хэрэг юун)  ам нь халж цөмийн технологи, хаягдал, аюулгүй байдлын талаарх асуултанд “ард түмэн дандаа зөв байдаггүй” маягаар цэцэрхэж суув. Дээрхэн цөмийн эрчим хүчний талаар Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг УИХ-д танилцуулга хийхдээ “ард түмнээсээ асууна, болохгүй бол больчихно” гэж мэдэн будлиад байсан. Монголд цөмийн хаягдал булшлахгүй гээд зарлачихсан байхад шүү! Тэгтэл Монголд цөмийн хаягдал булшлахаар хэлэлцээр хийж байсан гэж эвслийн Засгийн газрыг “гүтгэсэн”, ураны баахан лицензийг хууль бусаар олгосон гэж тоо, цифрээр нотлуулаад байсан С.Энхбатыг элчингээр томилчихлоо…

Бүр сэжигтэй байна шүү. Гэхдээ эрх баригчдын хэлсэн, хийсэн хоёрыг хянадаг “Цөмийн эсрэг хөдөлгөөн” байдагт найдья. Тэд сонин гаргадаг юм байна. Цаасан дээр хэвлэгдсэн сураг дуулсан, гэхдээ тааралдаагүй. Харин pdf-ээр чөлөөтэй үзэж болно.

Өнөө цагийн хэвлэл амар болжээ. Сонин мөртлөө цаасгүй. Цаасгүй хэрнээ сонин…

Голомт сонин_Page_01 +

Сонины дугаарыг бүрэн эхээр татаж аваад pdf хэлбэрээр уншаарай – Голомт сонин №1.

Posted in + СОНИНУУД | Leave a Comment »

Мөрөөдөл биелдэг юм байна

Posted by Ажиглагч on 2012/12/08

Энэ өвөл их хүйтэн байна. Надад ер бусын хүйтэн болж байгаа мэт санагдах юм. Хотын, тэр тусмаа хотын төвийн би нэг байшингаас гараад нөгөөд орох зуур нүүр амаа хайруулчих гээд л… Хөдөө яваагүй. Бодохоос дотор жирсхийнэ.

Хоёр жилийн өмнө Филиппин улсад очиж билээ. Номхон далайн дундах 7000 арал тэр чигээрээ ойгоор хучигдсан халуун  орон.   Манайхны газрын диваажин гэлцэж өвөл зунгүй цувдаг Хайнань аралтай нэг өргөрөгт болохоор бас л диваажин юм байлгүй. Гэхдээ даанч халуун. Өглөө гадуур гарсан, өдөр байшинд орсон, шөнө буудалдаа унтсан ялгаагүй бөгчим. Ганц аврал бол “кондишн”. Тэр нь хаа сайгүй зүүлттэй. Манайд дулааны станцууд орон байрыг халаах гэж, харин тэнд хөргөх гэж эрчим хүч үйлдвэрлэдэг, айл өрх, байгууллагууд түүндээ маш их зардал гаргадаг. Зарим ядуучууд сэрүүцэхийн тулд том дэлгүүрээр хэсдэг гэж ярихыг сонссон.

Кондишн бол үнэхээр аврал. Гэхдээ дэндүү чимээтэй. Буудлын өрөө болгонд зогсоо зайгүй хүнгэнэх учраас унтах арга үгүй. Унтраагаад хэсэг зуур нам гүм болгосон ч хэдхэн минутийн дараа бүтэж үхэхгүйн тулд залгаж аврагдана… Филиппин явсан бусад хүмүүс, бүр экватор давсан монголчууд эсэн мэнд буцаад ирдэгийг бодоход би л ганцаараа халууныг тэсвэрлэдэггүй байж магад. Юутай ч тэнд хоёр, гуравдахь шөнөө унтаж ядаад сүүлдээ “даарах юмсан” гэж мөрөөдөж билээ.

Энэ өвлийнхөөр бол, мөрөөдөл биелдэг юм байна.

12-р сарын 21-нд дэлхий сөнөхгүй, харин хамгийн урт шөнө төгсөж маргаашнаас нь өдөр уртсаж эхэлнэ. Хаврын урь, нялх ногоо, зун цаг айсуй, гэхдээ яаж ч халаад кондишн залгахгүй ээ.

… Сэр сэр салхилсан
Сэрүүн бумбын орон
Бур бур салхилсан
Бурхан бумбын орон… гэж энэ дээ.

Бас Инжинашийн “Хөх сударт” жагсаасан монгол газрын арван сайн дээр сүүлийн үед “цунами болдоггүй цул газар” гэж нэмэгдээд байгаа.

Миний Монгол сайхаан.

Posted in ДЭЛХИЙ: Улс орон, байгаль, газар зүй | Leave a Comment »

100 хоногийн сагсуурал

Posted by Ажиглагч on 2012/12/01

Өнгөрч буй долоо хоногт “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоног”-ийг тэмдэглэв.  Ямар ч шинэ Засгийн газрын эхний нэг зуун хоногийн ажлыг эргэн харж юу хийж чадсан, чадаагүйг шүүж хэлэлцэх нь маш зүйтэй санаа төдийгүй хаа сайгүй ардчилсан оронд тогтсон уламжлал. Гэхдээ эдийн засагч, судлаачид улс оронд гарч байгаа өөрчлөлт, тоо цифрийг шүүн хэлэлцэж дүн тавьдаг. Алдааг нь заадаг. Даанч манайд бүтэн долоо хоног үргэлжилсэн сагсуу арга хэмжээнүүдээр орлуулав. Хүндэтгэлийн хурал, үзэсгэлэн, концерт, баримтат кино, яамдын танилцуулгын хурал, хэвлэл мэдээллийн захиалгат нийтлэл, нэвтрүүлэг, ярилцлага, янз бүрийн сурталчилгаанууд гэх мэт. Золтой л хөшөө босгож салют буудуулсангүй. Зун таарсан бол наадам хийх байжээ. Бүр маргааш огцрох гээд өнөөдөр амжуулж байна уу гэж бодогдов. Тэр олон арга хэмжээний нэгийг “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоногт зориулсан улаан хивсний ёслол, гэрэл зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт Соёлын төв өргөөнд болж Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг “Шинэчлэийн Засгийн газар 100 хоногт” гэсэн илтгэл тавина” гэж зарласан. Улаан хивсний ёслол оо? Арай ч үгүй байлгүй дээ…

Ашгүй, тэр орой би зурагтаар ямар ч хивс олж үзээгүй. Эрхбиш эрүүл ухаантай хүмүүс болохоор ичээд больсон, эсвэл манай телевизүүд ичээд тэр ёслолыг үзүүлээгүй гэдэгт найдья.

Хэвлэл мэдээллийн тухайд, арилжааны телевизүүд биш юмаа гэхэд олон нийтийн телевизийн Пүрэв гаригийн оройн хөтөлбөрт 21:05 цагаас  “Шинэчлэлийн Засгийн газрын 100 хоног” (шууд) гэж зарласныг мэдээд бяцхан найдсан минь талаар болов. Ерөнхий сайдын зөвлөх Батмөнх, бас нэг танихгүй нөхөр хоёр заларч сэтгүүлч, бас эрээвэр хураавар арваад иргэний ойр зуурын асуултанд тэгэж ингэсхийж хариулан нойр хүргэсээр өндөрлөв. Жинхэнэ эдийн засагч, шинжээчид, бас сөрөг хүчнийхэн уригдаагүй болохоор өөр яахав.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Бас нэг арилжааны телевиз …

Posted by Ажиглагч on 2012/11/30

МҮОНРТ-д төсвөөс тэрбум тэрбумаар өгч, телевиз үзэгчдийн мөнгийг хураалгуулж, дээрээс нь бага сага реклам сурталчилгаа ба ивээн тэтгэлгийг зөвшөөрөхдөө хэн нэгэн мөнгөөр даллаж донгодуулаад байхгүйг бодолцож “болохгүй, хуулиар хориотой” гэж хариулах заалтыг оруулж өгсөн билээ. Гэтэл юу болж байна?

Хэрвээ сэмхэн цуцалчихаагүй л бол Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулинд зар сурталчилгааны нийт хугацаа тухайн өдрийн нэвтрүүлгийн цагийн хоёр хувиас хэтрэхгүй тухай заалт байх ёстой. Өглөөний 07 цагаас  24 цаг хүртэл 17 цагийн нэвтрүүлэгтэй гэвэл өдөрт барагцаалбал 20 минутаас хэтрэх ёсгүй гэсэн үг. Энэ хугацааг нэвтрүүлгүүдийн завсар зайгаар тараан байршуулдаг зар сурталчилгаанууд элбэг дүүргэнэ. Тэгээд зогсох ёстой. Цааш хэтрэхийг “Олон нийтийн радио, телевизээр арилжааны болон далд зар сурталчилгаа нэвтрүүлэхийг хориглоно” гэсэн заалтаар хаасан.

Гэтэл МҮОНТ-ийн эфирээр пиг дүүрэн захиалгат, төлбөртэй, ивээн тэтгүүлсэн, төслийн нэвтрүүлэг, мэдээ сурвалжлагууд  болжээ. Юун хоёр хувь. Сүүлдээ захиалга юмуу төлбөртэй нэвтрүүлгийн дундуур ердийн буюу өөрсдийн бэлтгэсэн нэвтрүүлэг хааяа нэг цухайж болзошгүй. Ялангуяа оргил цагаар. Тоо хэмжээ нь нэмэгдэхийн хэрээр нууж далдалдаг арга ухаан нь айхтар нарийссан байна. Хуулиараа бол “Нэвтрүүлгийн эхлэл, төгсгөлд нэвтрүүлэгчээс ивээн тэтгэсэн тухай мэдээллийг дурдах бөгөөд ивээн тэтгэсэн телевизийн нэвтрүүлгийн явцад ивээн тэтгэгчийн нэр, бэлгэдэл, хуулиар хориглоогүй бараа, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүний дүрс зэргийг нэвтрүүлэгт саад учруулахгүйгээр дэлгэцийн аль нэг хэсэгт жижгээр гаргаж болно”. Ердөө энэ! Гэтэл юун жижгээр гаргах.

Өнгөрсөн ганц хоёр сарын хугацаанд юу ажиглагдав? Ердийн зар сурталчилгаануудыг огт тооцоогүйг дахин хэлье. Арилжааны сурталчилгаа хориотойг ч орхиё. 

“Цагийн хүрд”-ийн дугаар бүрт нэгээс хоёр төлбөртэй сурвалжлага шургалдаг уламжлал тасарсангүй. “Анунгоо” компанийн бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэ хямдарсан, “Соёолж” төв” Германаас ёолкны шинэ чимэглэл орууллаа гэх мэт. “Хадгаламж”, Хас”, “Хаан”  банкнуудын маркетингийн элдэв арга хэмжээний тухай сурвалжлагууд тасрахгүй. Цаг агаарын мэдээ нь үргэлж “Капитал” банкны сурталчилгаатай.

“Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Цаг үе, үзэл бодол” шууд ярилцлагын нэвтрүүлгийн ихэнх дугаар яам, агентлагийн ажлыг яриулахаас гадна Монгол Улсад хэрэгжиж байгаа уул уурхай, хүний эрх, шүүх, байгаль орчин, эрүүл мэндийн төсөл хөтөлбөрийн захиалгатай.  

Ер нь банкнууд болон том компаниуд олон нийтийн телевизийн оргил цагийн эзэд юм. Намаржин “Юнител”-ийн “5 байр, 5 азтан”, “Хаан” банкны азтан, “Капитал” банкны мөрөөдлийн 100 байр”, “Хас” банкны азтангууд зөвхөн 21-22 цагийн хооронд ээлж дараалан тодорч байлаа. 11-р сарын 30-ны Баасан гаригт гэхэд “Хас лото” азтан тодруулах шууд нэвтрүүлэг, араас нь түүний үргэлжлэл болсон “Азтангуудын шинэ жил” бүтэн цагийг эзэллээ. Цаашилбал, “Жи Эн Бевережис” ХХК-ийн “Пепси ундаа” азтан тодруулах шууд нэвтрүүлэг гэх мэт.  Бүгд оргил цагаар.

Компаниудын нэг удаагийн захиалгат нэвтрүүлэг хэвийн үзэгдэл болжээ. Надад тааралдсанаас дурдвал, “Томас Эйр ХХК: “Тэнгэрт зурайх замаар”, “Оюу Толгой тур” (Захиалгат нэвтрүүлэг гэж хөтөлбөртөө тодотгосон цорын ганц тохиолдол), “Номадсын түүх” (“Модерн номадс”-ын сүлжээ рестораны захиалгат нэвтрүүлэг), “MCS” үзүүлж байна: “Монгол инженер”,  “Сүүн цагаан зам” (“Монфрэш” компанийн сурталчилгааны захиалгат нэвтрүүлэг. Тэр үдэш арилжааны сувгуудаар нэгэн зэрэг гарчээ), “Монгол кино төсөл HD” (Юнител) гэх мэт.

2012 оны зун, намар, өвөл МҮОНТ-ийн эфирийг хамгийн олон удаа худалдаж авсан компани бол “Газар шим” компани юм. Тус компани нэгэн эмийн ургамлыг судалж түүгээр ундаа үйлдвэрлэж буйг  эцэс төгсгөлгүй танилцуулсан – “Артишок Монголд” нэвтрүүлэг олон нийтийн телевизийн хөтөлбөрт хадагдаж заримдаа долоо хоногт гурван удаа – Даваа, Лхагва, Баасан гаригт гарч байв. Эхлээд арваад минутын товч танилцуулга байснаа сүүлдээ “600-ын” студид хэдэн арван хүн оролцсон бүтэн цагийн шууд ярилцлагууд болж хувирсан.

Заавал компаниуд захиалдаггүй. “Оюуныг барласан он жилүүд” баримтат кино (Орчин цагийн хэвлэлийн үйлдвэр үүсч хөгжсөний 100 жилд зориулав). “Эрин зууны Монгол гааль” теле уулзалт (Гаалийн 100 жилд зориулав). “МУИС-70 жил” баримтат кино ба МУИС үүсч хөгжсөний 70 жилийн ойд зориулсан Хүндэтгэлийн концерт.  Харин мөнгө нь багаддаг бололтой оргил биш, 18-19 цагийн үед голдуу цацагддаг.

“Арван мянган алхам”, “Өөрчлөлт”, “Өөрчлөлт-3”, “Та чадна”, “Эрүүл хооллолт, идэвхтэй хөдөлгөөн” (шууд),  “Эрүүл мэндийн үзлэгтээ хамрагдацгаая”, “Тамхигүй орчин”, “Цэвэр агаар бэлэглэе” зэрэг өдөр алгасдаггүй нэвтрүүлгүүд, дээрээс нь “Огцом эргэлт” телевизийн олон ангит кино бөөнөөрөө Монголын мянганы сорилтын сангийн төсөл юм. Олон нийтийн телевизээс хөдөө нутгийн аж амьдралыг сурвалжилдаг “Эргэх дөрвөн цаг” нэвтрүүлгийг энэ намар Мянганы Сорилтын Сангийн хот орчмын бэлчээрийн төсөлтэй хамтран бэлтгэжээ. Саяхан сурвалжлах баг нь Дархан-Уул аймагт явж байтал АНУ-ын МСК-ийн гүйцэтгэх дэд ерөнххийлөгч Монголд айлчилж малчдын бүлгийн ажилтай танилцаж явахтай “санаандгүй” тааралдаад  л …

Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн төслөөр эхэлсэн “Ногоон хөгжил-Монголын ирээдүй” нэвтрүүлэг өнөөдөр долоо хоног тутмынх болжээ. Энэ мэт олон нэвтрүүлгийн цаанаа заавал ямар нэгэн захиалагч цухалздаг. 11-р сард шинээр эхэлсэн “Эгэл амьдралын мөр” бүтээлч хүмүүсийн тухай цувралын дугаар бүр “Дэлхийн энхийн их наадам” ТББ-ын санаачлагаар МҮОНТ бүтээв” хэмээсэн битүү тайлбараар эхэллээ. Солонгосын Муны шашнаас салбарласан тэр байгууллага мөн бололтой. “Энхтайваны фестиваль-2012” нэвтрүүлэг ч мөн тэр зүгийнх.

Ямар нэгэн захиалга шаардлагагүй мэт санагдах шоу, цэнгээнт нэвтрүүлгүүд гэж бөөн бизнес. Компани, байгууллагууд дугаар дугаараар нь худалдан авч зөвхөн өөрсдийн хүмүүсийг оролцуулна. Тухайлбал, “1 минут 1 сая” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Өнөөдрийн дугаарт “Ноён зууч 1950”-ын залуучууд оролцож байна… “Улсын төв 1-р эмнэлгийн залуучууд оролцож байна”),  “Hey hey” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Санрайз” компанийн залуучууд оролцож байна), “Hey hey” цэнгээнт нэвтрүүлэг (“Өнөөдрийн нэвтрүүлэгт “Бороо гоулд” компанийн залуучууд оролцож байна”) гэх мэт. Арав гаруй жилийн түүхтэй “Агшин” уралдаант цэнгээнт нэвтрүүлэг тэр чигээрээ арилжаа бөгөөд саяхны нэг дугаар орчин цагийн хэвлэлийн үйлдвэр үүсч хөгжсөний 100 жилд зориулагджээ. Хэн оролцсоныг таагаарай. Зарим нь бүр очиж цэнгүүлдэг. “Замд гаръя” нэвтрүүлгийн Сэлэнгэ аймагт  очиж бэлтгэсэн дугаар “Монгол Улсын хяналт шалгалтын байгууллага үүсч хөгжсөний 90 жил, мэргэжлийн хяналтын байгууллага үүсч хөгжсөний 15 жил, Сэлэнгэ аймгийн мэргэжлийн хяналтын байгууллага үүсч хөгжсөний 15 жилийн ойд зориулав” байж тэр байгууллагын ажилтан ажилчдаас бүрдсэн 3 багийг үнээ саалгаж прессэлсэн өвс өргүүлж, бас спортын зааланд тоглуулж зугаацуулав. Эхнээсээ дуустал, тайз, ширээгээ хүртэл  нь реклам сурталчилгаа болсон энэ мэт нэвтрүүлэгт компани, байгууллагаас нь мөнгө зардлаа төлөөгүй бол жирийн иргэн оролцох боломж хаалттай.

“Гэрэлтэй цонх” хөтөлбөрийн “Үдшийн зочин”-оор аялал жуулчлалын компанийн захирал Чежу, Хайнань арал руу хэдний өдөр нислэгтэй тухай ярьж өгч буян үйлдэхтэй тааралдсан.

Ингээд зогсоё. Тоочоод барахгүй. Өнөөдөр Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Радио, Телевиз бараг арилжааны телевиз юм. Уран  сайхны киноны дундуур зар сурталчилгаа чихэж тасалдаггүйг эс тооцвол. Харамсалтай нь олон нийтийн телевизийн санхүүгийн тайлан олон нийтэд бүрэн хаалттай. Харин өөрсдөө бол сайн мэдэж байгаа.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | 1 Comment »

Олон нийтийн телевиз, Оюутолгой хоёр

Posted by Ажиглагч on 2012/11/30

Монгол Улсын олборлох салбарын ил тод байдлын санаачлагын 2011 оны тайлан хэвлэгдэж гарлаа. Тэнд уул уурхайн компаниудаас төр, засгийн байгууллагуудад үзүүлсэн хандив, дэмжлэгээс хүртэгсдийн жагсаалтанд МҮОНРТ цохиж явна.

МҮОНРТ-ийн хандив

2011 онд “Оюутолгой” ХХК-иас 346 сая төгрөгийн мөнгөн бус хандив, дэмжлэг, харин Сүхбаатар аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг “Цайрт минерал” ХХК-иас киноны зардалд хандив нэрээр 10 сая төгрөг авчээ. Хэрэгтэй болоод өгч авсан юм байгаа биз. Гагцхүү энэ мэт төсөв, санхүүгээ огт тайлагнахгүй явсаар өдий хүрчээ. Урьд жилүүдэд, бас энэ 2012 онд онд “Оюутолгой” төдийгүй бусад, компани, байгууллага, төсөл хөтөлбөрөөс хэдийг юунд авснаа дэлгэхгүй өнгөрч байгаа юм.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

“Шинэчлэлийн” Засгийн газрын телевиз

Posted by Ажиглагч on 2012/11/25

Мартсанаас, Монголын үндэсний телевизийг яах гэж олон нийтийн болгосон бэ? Төр засаг, албан тушаалтнууд буюу эрх баригчдаас хараат бусаар ажиллуулах гэж. Хамгийн том зорилго бол энэ. Түүнээс биш Монголд албархсан мэдээ, сурвалжлага, хоосон яриа, элдэв шоу цэнгээнт нэвтрүүлэг, дуу хөгжим, бас үзүүлэх кино дутаад биш.    

Арваннэгдүгээр сарыг улс төрийн битүүхэн хөл хөдөлгөөн, бас жижиг сажиг хэрүүлтэй болгосон аймаг, сум, дүүргийн ИТХ-ын  хурлын сонгуулийн сурталчилгааны өдрүүдэд МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд” бүрийн өмнө “Олон нийтийн радио, телевизээр сонгуулийн аливаа сурталчилгааны нэвтрүүлгийг нэвтрүүлэхийг хориглоно” гэсэн хуулийн заалтыг уншиж ер бусын албархуу байжээ. Үндэсний хэмжээний том телевиз ялих шалихгүй орон нутгийн хэмжээний асуудал ярьж жижгэрсэнгүй. Хууль нь тийм юм. Үнэхээр “Орон нутгийн сонгууль – 2013” тэмдэглэгээтэй нам, нэр дэвшигчдийн цаг үзэгдээгүй. Харин оронд нь сонгуулийн хууль дүрмийг баахан зааж сургав.

Энэ юу гэсэн үг вэ гэвэл өнгөрсөн зуны УИХ-ын сонгуулиар МҮОНРТ хуулиар зөвшөөрсөн сурталчилгаа, бас хуулиар хориглосон ч баригддаггүй далд сурталчилгаа явуулсан бол одоо зөвхөн далд сурталчилгаа эрхэлж тэр нь энэ удаад орон нутгийн сонгуулийг дуусан дуустал Ардчилсан Намд ихээхэн тустай сурталчилгааны фон болж өглөө.

Аливаа сонгуулийн сурталчилгаа зогсохын урьд орой олон нийтийн радио, телевизийн эфирийг нэг том дарга эзэгнэж хэдэн сэтгүүлчийг  томоотой суулгаад тэдний дэвсэж өгсөн асуултуудад хэдэн цагаар тав тухтай хариулахыг орон даяар шууд дамжуулдаг уламжлалтай. Түүгээрээ энэ улсад, бас энэ радио, телевизэд хэн хамгийн их мэдэлтэйгээ харуулдаг. Тэр хүн бол Ерөнхий сайд. УИХ-ын сонгуулиар С.Батболд байсан бол энэ удаад Н.Алтанхуяг.

Өнөөдөр МҮОНРТ шинэчлэлийн гэгдэх Засгийн газрын радио, телевизийн горимд бүрэн шилжжээ. Ерөнхий сайдын “шинэчлэлийн баатрууд”-тай хийх уулзалтын урилгыг олон нийтийн телевизийн сурвалжлагч очиж гардуулаад, дараа нь “Элит” төвд тосч авахад засгийн пиар, телевизийн нэвтрүүлэг хоёр бүрэн нэгдсэнийг анзаарч билээ. “Шинэчлэлийн баатрууд”, “Шинэчилж шийдье-222” нэвтрүүлгүүд бол ийм жишээ. Энэ намар Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг МҮОНРТ-ээр хэдэнтээ шууд ярилцлага хийсний нэгэнд 1111 тусгай дугаарын утсаар иргэдийн санал хүсэлтийг юугаар яаж авахаа өөрийн биеэр тайлбарлаж Төрийн ордны ардах иргэдийг хүлээн авах байрнаас явуулын станцаар дамжуулсан асуултанд хариулсан. Хуралдаанаа Бямба гаригт хийдэг болсны ачаар Засгийн газраас ямар сайн шийдвэр гаргасныг манай иргэд тэр оройноос эхлэн “Цагийн хүрд”, “Нээлттэй засаг”, “Долоо хоногийн тойм”-оор дахин дахин судалж амралтын хоёр өдрийг зөв боловсон өнгөрүүлж сурч байна.

Сүхбаатар аймагт Засаг дарга Ж.Батсуурь шугам сүлжээ татаж санаачлагатай ажиллаж байгааг Засгийн газар ирэх дөрвөн жил нүргэлэх кампанит ажлын эхлэл болгохоор шийдсэний дагуу олон нийтийн  телевиз “Баруун-Уртаас эхэлж байна” цуврал нэвтрүүлгээ УИХ-ын гишүүн М.Зоригтын “Мөнхчулуун” сангийн ивээн тэтгэлгээр эхлүүлэв. Долоо хоногийн дараа Ерөнхий сайд очиж олон нийтийн телевизээр шөнө дунд өнгөртөл дамжуулсан хэдэн цагийн том шоуг зохион байгуулаад буцсан ч телевиз үлдэж нийтдээ хориод хоногийн турш Баруун-Уртад ухсан шуудуу, тавьсан труба, өрсөн тоосго, түүнийг өргөж тавьсан хүн болгоныг нэгд нэгэнгүй танилцуулж байж сая нэг өндөрлөв. Бас л багадаж “Амжилтаар дүүрэн он жилүүд” нэртэй дараачийн нэвтрүүлгээр гүйцээж  магтлаа. Сайн юманд хүртэл хэмжээ хэрэгтэйсэн.

“Хөгжлийг сурвалжилъя” нэртэй өөр нэг цуврал нэвтрүүлэг явлаа. №1 нь Сүхбаатар, №2 нь Дорноговь, №3 нь Өмнөговь, №4 нь Завхан аймгаас тус тус бэлтгэгджээ. Хэрвээ та анзаарсан бол бүгдээрээ АН-аас сонгогдсон Засаг даргатай аймгууд. Араас нь “Хөгжлийн ирээдүй хүнээс эхэлнэ”  хэмээсэн Өмнөговь аймгийн бүтээн байгуулалтын магтаал үзүүлж сая нэг тайвшрав. Сонгуультай “яг сайхан” таарлаа.

Олон нийтийн радио, телевиз Засгийн газрынх байхаа хэзээ ч болихгүй юм байна. Уг нь “Ардчилсан засаг” гарч ирэх тоолондоо  уяанаас нь сулламаар санагддаг ч тэгдэггүй.  Анх 1998 онд Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулиар Монгол телевизийг олон нийтийн болгохоор заасан хэрнээ “Ардчилсан холбоо” эвслийн Засгийн газар тас тэвэрсээр 2000 онд Н.Энхбаярын “найдвартай” гарт атгуулсан түүхтэй. “Ардчилсан хүчин засгийн эрхэнд гарсан түүхэн хариуцлагатай энэ цагт дураар нь тавьж болохгүй” гэж хээвнэг тайлбарлахыг сонсож байлаа. Одоо дараачийн “түүхэн хариуцлагатай” мөчлөг тохиож буй хэрэг.  Зөвхөн 2004 оны сонгуулийн дараа МАХН-тайгаа нэг хөнжилд ормогцоо сая нэг зөөлөрч олон нийтийн гэсэн пайз зүүж өгөхдөө Үндэсний зөвлөлд нь итгэлтэй хүмүүсээ тэнцүүхэн зоохоо мартаагүй. 

Өнөөдөр олон нийтийн радио, телевиз Төрийн ордны цонхоор харж байна. Зарим нэвтрүүлгийг төр, засагтаа бүр тушаачихсан.   Ерөнхийлөгчийн ажлыг сурталчилж өгдөг “Сүлд” нэвтрүүлгийг ЕТГ-ынх гэхэд хилсдэхгүй. Улсын Их Хурал, Засгийн газрын “Нээлттэй засаг” нэвтрүүлэг ялгаагүй. Цэргийн асуудлыг БХЯ-ны харъяа “Дуулга” студи олон нийтийн телевизийн өмнөөс хийж өгдөг. Монголд гэмт хэрэг болон түүнтэй тэмцэж байгаа цагдаагийн ажил Сайнжаргал хурандаа нээж хаадаг “Дуулга” студийн хэлснээр болдог. Ингээд МҮОНРТ төр засгийн, яахав энэ удаад “ардчилсан” засгийн үргэлжлэл, сурталчилгааны  алба болчихож байгаа юм. Хуулиараа бол зөвхөн дайн байлдаан, гамшиг зовлон тохиолдвол төр засаг юу хүссэнээ хийх эрхтэй. Өнөөдөр хааяа нэг ороо бусгаа хэдий ч тайван цаг.

“Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөр өөрийгөө “олон нийтийн дуу хоолой”-гоор өргөмжлөөд удлаа. Мөрөөдөх сайхан, гэхдээ төр, засгийн дуу хоолой гэвэл үнэнд ойртоно. Уг нь мэдээ, сурвалжлагууд хэн нэгний дуу хоолой байх албагүй. Одоо эсвэл “гэгээтэй”, эсвэл “таатай” гэсэн хоёрхон төрлийн мэдээ, сурвалжлага явж байна. Хөтлөгч нь “Бидэнд таатай мэдээ байна … ” гээд нялуурч эхэлнэ дээ. Уг нь мэдээ бол мэдээ. Иргэн мод тарьсан, компани бизнес хийсэн болгоныг бүтээн байгуулалтаар цоллож дараачийн мөчид Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр амжилттай хэрэгжсэн жишээнд бүртгэчихнэ. Саяхны нэг ослыг мэдээлэхдээ, засгийн газраас олон чухал арга хэмжээ авч байгаа билээ,  харин … гэсэн утгатай оршил хэлж сонсогдсон. Хэн ч буруутгаагүй байхад шүү! Хуучин цагийн “Нам, засгийн зөв мэргэн бодлогын ачаар …. ” санагдав.

Элдэв “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Цаг үе, үзэл бодол” гэж гол төлөв албан тушаалтнуудыг цуглуулан бодлого ярьж, ингэх тэгэх ёстой талаар хоосон чалчуулдаг нэвтрүүлгүүд үргэлжилсээр. Бодлого яривал том харагдана, албан тушаал нэр хаяг хэлэхгүй, хариуцлага нэхэхгүй учраас олон нийтийн телевизэд хал балгүй. Нэг удаагийн “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”-ийн сэдэв “Ардчилсан засаг дээр цахилгаанжуулалтыг нэмбэл …” байлаа. Шадар сайд Д.Тэрбишдагвын санаачилж Төрийн ордноос сүр дуулиантай шууд дамжуулсан үндэсний форумын нэр – “Ард түмэн-Та хаан”! Ингэж нялуурцгаах гэж.

Энэ Засгийн газар бол “шинэчлэлийн” биш. Яагаад гэвэл Монгол улсын хуулиар тийм засаг байхгүй. Эрхэм сайдууд өөрсдийгөө яаж дөвийлгөж сүржигнэх нь тэдний хэрэг. Гагцхүү хэвлэл мэдээлэл, сэтгүүлчид тоть адил давтаж болох уу? Тэр тусмаа олон нийтийн радио, телевиз. Хэрвээ Засгийн газрын радио, телевиз мөн бол үргэлжлүүлээд байж дээ.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Олон нийтийн телевизийн нүүрийг тахалсан мэтгэлцээн

Posted by Ажиглагч on 2012/11/23

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааг эс тооцвол манай хэвлэл мэдээллээс мэтгэлцээний хэлбэр байтугай агуулга устчихсан (урьд нь ч байсан эсэх эргэлзээтэй) байсныг дөнгөж сая МҮОНТ ба МҮОНР-гоор шууд дамжуулж дууссан УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар, түүний өдөлтийг хүлээж авсан УИХ-ын дэд дарга С.Баярцогт хоёрын халз мэтгэлцээн ганц удаа ч болов сэргээлээ. Дэлгэцэн дээр шууд тулахыг санаачилж хэдэнтээ хойшлогдсон ч нэхсээр байгаад явуулж чадсан  С.Ганбаатар гишүүнд талархууштай.

Гэхдээ Баярцогт эхний секундээс эхлэн довтолж задгай сайн ярьж бэлэн тоо цифр, зураг схем, “хорин мянган хувьсагч”-аар Ганбаатарыг машиндаж орхилоо. Өрсөлдөгчөө эдийн засаг мэддэггүй, гэрээ уншаагүй, хэрвээ уншсан бол уншсанаа ойлгоосон, ойлгоогүйгээр байн байн дуудаад зогсохгүй Монгол улсад хэтэрхий ашигтай, ямар ч эрсдэлгүй, Айвенхоу, Рио Тинто-г хааш нь хөдөлгөхгүй хүлж орхисон “гайхамшигтай” сайн гэрээ хийж чадсанаа гайхуулсаар төгсгөв. Түүнийхээр бол төгс гэрээ. Чухамдаа энэ сайрхал эргэлзээ төрүүлж орхив. Ямар ч хэлэлцээрт орсон хоёр тал хүссэнээ 100 хувь авах боломжгүй. Гэрээ бол харилцан буултуудаас бүтдэг байж таарна. Хэрвээ С.Баярцогт “Бид ийм хэмжээтэйг авья гэхлээр тэд зөрүүлээд тиймийг нэхсэн” тухай хэлж өгсөн бол сая итгэл төрүүлэхсэн. Барууны капиталист акулууд бидэнд чадуулна гэж юу байхав. Ганбаатар гишүүн өрсөлдөгчдөө няцаагдаж байгаа мэт харагдсан ч гэрээнээс дараа дараачийн эргэлзээтэй заалтуудыг цөхрөлтгүй сөхөж гэрээ төгс биш гэдгийг нотолсоор төгсгөлөө.

Товлосон цагаа сунгаад хоёр цаг гаран үргэлжилсэн мэтгэлцээнээс жирийн үзэгчид Оюутолгойн гэрээний сайн мууг мэдэж авсан гэвэл худлаа. Хугацаа хэрэгтэй. Маргааш, нөгөөдрөөс эдийн засагчид, уул уурхайнхан гээд мэргэжлийн хүмүүс мэтгэлцсэн хоёрын дэлгэсэн тоо баримт, нотолгоонуудыг нягталж дүгнэлт хийгээд, бас өөр хоорондоо зад мэтгэлцэж олон нийтэд хүргэнэ гэж найдья.

Энэ үдэш монголчууд олон нийтийн телевизийг амьсгаа даран үзлээ. Зурагтгүй нь олон нийтийн радиог. Рейтинг нь суга өссөн гэж хэлж болно. Гагцхүү энэ нь телевиз, радиогийн бус, Ганбаатар гишүүний санаачлага. Үүгээрээ маш том тус хүргэлээ. Сэтгүүлч Алтангэрэл мэтгэлцээнийг хөтөлж чадсангүй. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн адилаар хоёр тал бие биендээ шууд асуулт тавихгүй, зөвхөн өөрөө асуухаар журамласан хэрнээ тэр дороо хяналтаа алдчихсан. Уг нь танхимд анхааралтай ажиглаж суусан бөөн ажиглагчдаас ганц хоёр асуулт авсан ч болохоор байлаа.

Одоо манай телевизүүд, тэр тусмаа олон нийтийн телевиз дараачийн гишүүн санаачлахыг хүлээхгүйгээр үргэлжлүүлж чадах болов уу? Зөвхөн Ганбаатар нар, заавал Оюутолгойн тухай байх албагүй. Уг нь мэтгэлцээний оролцогчид буруу зөрүү, илүү дутуу ярьсан ч улаан нүүрээрээ харагдах учраас олон нийтийн телевизэд ямар ч аюулгүй юмсан.

Posted in Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз | Leave a Comment »

Хятад чанар

Posted by Ажиглагч on 2012/11/05

Хорт хавдар үүсгэдэг бензоприн хэмээх хорт бодисыг агуулдаг нь илэрснээс болж Солонгосын “Нонгшим” бэлэн гоймонг Солонгосоос гадна Тайван зэрэг Азийн улс орнуудын дэлгүүрээс хураан устгаж байгааг сонсоод манайд дууриаж баахан бужигналаа. Тэгтэл Хятадад үйлдвэрлэсэн “Нонгшим”-ээс бензоприн илрээгүй болж таарахад мэргэжлийн хяналтынханд баахан гоймонгоо хураалгаж борлуулалт нь зогсох шахсан “Green City” компанийнхан хэвлэлийн хурал зарлажээ.

– Бидний оруулж ирж байгаа “Нонгшим” гоймон ямар ч хоргүй! Бичиг нь энэ байна! Яагаад гэвэл Солонгост биш Хятадад үйлдвэрлэсэн!

Миний мэдэхээс, энэ бол манайд хятадын хүнсийг солонгос мэтийн өндөр хөгжсөн орнуудынхаас дээр тавьж даналзсан анхны тохиолдол.

Бид дийлэнх бараа таваар, бас үлэмжхэн хоол хүнсээ урд хөршөөс оруулж ирдэг хэрнээ зогсоо зайгүй муулсаар өдий хүрчээ. Өнгөрсөн зууны ерээд оны эхээр “Харсан бүхнээ авмаар, авсан бүхнээ хаямаар” гэж байгаад эхэлсэн билээ. Үнэхээр муу байсан биз. Эрээнээс хөлөөр нь оруулж ирсэн гутал зарах тухай элэг хөшөөсөн онигоо зөндөө. Наймаачид бараагаа”Гонконгийнх”, “Бээжингээс авчирсан”, “улсын үйлдвэрийнх”,  арга тасарвал “… гэхдээ германы технологиор хийсэн”-ээр нь дуудаж өөд  татдагсан. Хятадаас авчирсан гурил, будаа, төмс, хүнсний ногоо амт шимтгүй, бас хачин үнэртэйгээрээ “гайхуулдаг” хэвээрээ. Тэгтэл хятад хүнс нь сав боодолтойгоосоо эхлээд чанартайд тооцогдох боллоо.

1950-иад оноос японы бараанууд америкийн зах зээлд гарч иржээ. Нэгэн эрхмийн худалдаж авсан япон багажууд нь ээлж дараалан хэмхэрсний дараа бачимдсандаа амиа хорлохоор гар буугаа шүүрэн авч шанаандаа тулгаад гохоо дарахад тагхийн гацаж, балмагдсан тэрбээр буугаа нүдэндээ ойртуулан Made in Japan … гэсэн бичгийг олж хараад муужран унадаг шог үзэгдэл тоглогдож байсан гэдэг. Ганц, хоёрхон арван жил өнгөрөхөд энэ нь дэлхийн хамгийн чанартай бараа, бүтээгдэхүүний таних тэмдэг болж чадсан. Одоо Хятадын ээлж ирж байх шиг. Бүх дэлхийн хамгийн шилдэг брэндүүд аль хэдийнэ Хятадад оёгдож, угсрагдаж, үйлдвэрлэгдэж байгааг хүлээн зөвшөөрөхөөс.

Гэнэтхэн надад сэжиг төрж энэ мөрүүдийг товшиж байгаа ноутбук, түүнд залгаастай хулгана, Интернэтэд орж байгаа модемоо сөхөж, өргөж, тонгойлгож харлаа. Тэгнээ тэр! Бүгд Made in China байна. Очиж очиж хулгана хүртэл. Бүр падтайгаа хамт  гээч…

Одоо өмсөж байгаа хувцсаа шалгамаар санагдлаа. Гэхдээ нэмэргүй биз дээ…

Posted in МОНГОЛЫН АМЬДРАЛ | Leave a Comment »

“Улаанбаатар радио FM 101,7 MHz” биш

Posted by Ажиглагч on 2012/11/01

Бүгд “Улаанбаатар радио FM 101,7 MHz” гэж мэддэг, хэвлэл мэдээллийн ном лавлахад тэгэж бичдэгсэн. Өчигдөр өглөө нийслэлийн “Улаанбаатар” радиогоор сонин юутайг сонирхож 101,7 MHz дээр тохируулахад “Шинэ Монголын радио” нэртэй өөр радио уянгалж өгч байлаа. Харин “Улаанбаатар”-ыг урьд нь Formula радио явж байсан 98,1 MHz дээрээс оллоо. Аль аль нь нийслэлийн өмч байгаад 2007 онд хувьчлагдсан Улаанбаатар радио буюу “Улаанбаатар радио” ХХК-д харъяалагдаж байсан юм.

Харин “Шинэ Монголын радио” хаанаас гарч ирэв? Интернэтээс хайлт хийвэл өөрийгөө үндэсний, олон нийтийн, хараат бус хэмээн нэрлэсэн, фэйсбүүк дээр өнгөрсөн 7-р сард нээгдсэн http://www.facebook.com/pages/New-Mongolian-Radio-1017/484108754950790 хуудастай юм байна. Хаягаа “Xac” building. Chin van Chagdarjav street, Peace avanue, 1ts khoroo, Sukhbaatar district гэжээ. “Xac” банкны FM болсон ч юм шиг…

Posted in "Улаанбаатар" радио | 1 Comment »

One Mongolia

Posted by Ажиглагч on 2012/10/30

Posted in # ЗАРЛАЛ | 1 Comment »

Ховд, Дөргөн сум …

Posted by Ажиглагч on 2012/10/28

Аймгийн төвөөс гарч Буянт, Мянгад сумдыг дайрч 100-аад км явсны эцэст Хар ус нуурын эрэг дээрх Дөргөн суманд ирлээ. Дахиад арваад км-ын цаана Дөргөний усан цахилгаан станц байдаг. ↓

Дөргөн сумын Засаг даргын тамгын газрын байр. Хэн нэгэн алдартан юмуу морины хөшөө биш. ↓

Сумын Монгол Ардын Намын төв байр. Цоожтой байлаа. ↓

Сумын Ардчилсан Намын төв байр. Бас цоожтой. ↓

Үргэлжлэлийг энд дарж үзээрэй. 

Read the rest of this entry »

Posted in АЙМАГ, ОРОН НУТАГ, Ховд аймаг | 5 Comments »

Ховд, Мянгад сум …

Posted by Ажиглагч on 2012/10/27

Аймгийн төвөөс 45 километрийн зайтай Мянгад сум. Тэнд түр саатаж хэдэн зураг дарлаа. Төрөө дээдэлж сумын Засаг даргын тамгын газрын байрнаас эхлэе. Шууд төрийн далбаагаараа танигдана.↓

Одоо сумын улс төрийн намуудын ээлж. Мянгад сумын Монгол ардын намын хорооны байр. Тусгайлан барьсан мэт санагдлаа. ↓

Мянгад сумын Ардчилсан намын хорооны байр. Хуучин байрыг авсан бололтой. Бас МАХН-ын байр үгүйлэгдсэн тул эргэн тойрноо хараад хараад олоогүй. ↓

Үргэлжлэлийг энд дарж үзээрэй.

Read the rest of this entry »

Posted in АЙМАГ, ОРОН НУТАГ, Ховд аймаг | Leave a Comment »

Ховд, Буянт сум …

Posted by Ажиглагч on 2012/10/27

Аймгийн төвөөс гарч 25 км яваад Буянт сумын хажуугаар өнгөрөхдөө авсан ганц зураг. Саявтар боссон лалын шашны сүм байна. Энэ нутагт Улсын Бага Хурлын тэргүүлэгчдийн дарга агсан Лосолын Лааган, Улсын Их Хурлын дарга агсан Ж.Уртнасан, олон жил ургацын комиссын дарга хийсэн Ж.Жамьян генерал, мэдээж ардын жүжигчин Б.Зангад нарын алдартнууд мэндэлжээ.

Posted in АЙМАГ, ОРОН НУТАГ, Ховд аймаг | Leave a Comment »

Ховд аймаг …

Posted by Ажиглагч on 2012/10/27

Өнгөрч буй долоо хоногт би анх удаа Ховд аймагт очиж гурав хоноод ирлээ. Нэг өдөр нь Дөргөн сум оров. Ажил албаныхаа талаар энд бичихгүй. Харин нэгэнт 1500 км-ын цаана нисч хүрснийх зав чөлөөгөөрөө элдэв зураг дарахыг хичээснээ тайлагная.

Mongolian Airlines-ын Fokker-50 онгоцны цонхоор нуурын ус толийж харагдана. Үнэхээр сүртэй. Буугаад газрын зураг дээрээс хайхад Хар ус нуур болж таарав. ↓

Ховд нутагт хөл тавингуутаа авсан эхний зураг. Энэ нисэх буудал тун удахгүй олон улсынх болно гэж аль эрт зарласан билээ. Тэгсэн цагт Khovd International Airport гэж бичих биз. Бас оноосон нэр өгөх болов уу? ↓

Аймгийн төр, захиргааны ордон. Баруун бүсийн тулгуур төв гэдгээ дээрээ бахархалтайгаар залжээ. Нарийн яривал, төв биш төв хот юм. 2003 онд УИХ-ын тогтоолоор Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Завхан, Увс, Ховдыг багтаасан энэ бүсийн тулгуур төв хотоор Ховдоос гадна Улиастайг томилсон байдаг. ↓

Үргэлжлэлийг энд дарж үзээрэй.

Read the rest of this entry »

Posted in АЙМАГ, ОРОН НУТАГ, Ховд аймаг | 14 Comments »

Хоёр дахь асуудалдаа орж байна

Posted by Ажиглагч on 2012/10/21

Надад хамгийн их таалагддаг улс төрийн онигоог дахин хэлье.

1960-аад он. Зөвлөлт Холбоот Улсын хаа нэгтээ. Хамтралын дарга бүх гишүүдийн хурлыг нээж зарласан нь: Өнөөдрийн хурлаар хоёр асуудал хэлэлцэнэ. 1. Малын саравч барих 2. Коммунизм байгуулах. Даанч саравч барих банз байхгүй учраас шууд хоёр дахь асуудалдаа орцгооё…

Улаанбаатарт нэлээн төстэй юм ажиглагдаж байна. Нийслэлд зөвшөөрөлгүй барилгыг зогсооно, хууль зөрчсөнийг хайр найргүй буулгана, хот төлөвлөлтийг ил тод, иргэдийн оролцоотой шийдвэрлэнэ хэмээн ер бусын хүчтэй цуурайтсан амлалтуудыг хэрэгжүүлэхийн тулд эхлээд аль барилга, ямар зөвшөөрөл хууль зөрчсөн, хэн буруутайг ил тод болгох ёстой байсан. Зөвшөөрөлгүй 77, бүрэн бус зөвшөөрөлтэй 168 барилга гэхчлэн жагсаалтууд гарсан боловч бараг бүгд хэвийн үргэлжлэн баригдаж байна. Яагаад? Хариулт байхгүй. Бусад нь зөвшөөрөлтэй гэж аархсан, нэгэнт босчихсон барилгууд юм. Нарийн ярих юм бол тэд ихэнхдээ хууль зөрчсөн байдаг. Хүүхдийн тоглоомын талбайг устгасан, цонх таглаж нар хаасан барилгууд, дархан цаазат Богд хаан уулын Зайсангийн аманд боссон хорооллууд бүгд зөвшөөрөлтэй ангилалд багтана. Зөвшөөрөлтэй, гэхдээ хууль бус зөвшөөрөлтэй барилгууд юм. Урьд жилүүдэд хотыг төлөвлөж газар, барилгын зөвшөөрөл олгож ирсэн, хотын дарга байсан хүмүүс бүгдээрээ газрын наймаачин, мафийн толгойлогчоор дуудуулдаг болсон тэр муу муухайг уудлан илчлэх, иргэд оршин суугчид эсэргүүцэн тэмцсээр атал хүч түрэмгийлэн булааж авсан нийтийн эзэмшлийн зам талбай, цэцэрлэгт хүрээлэн, тоглоомын талбай, нар харах эрхийг буцааж авна гэж би хувьдаа ойлгож байлаа. Газрын наймаа цэцэглэж эхэлсэн 1996 оноос хойш нийслэлд газар олгосон Засаг дарга нарын бүх захирамж, шийдвэрийг ил тод болгохыг бид хэдэн жилийн өмнө ил тод, нээлттэй болгохыг шаардахад таг дуугүй өнгөрөөснийг санаж байна. Харин хотын шинэ удирдлага энэ бүхнийг шалгаж эхлэхийг хүлээж байлаа.

Харамсалтай нь, нийслэл одоо хоёрдахь асуудалдаа шилжиж байх шиг. Тэр нь нийслэл Улаанбаатар хотын 2030 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөөг шинээр боловсруулах, ингэхдээ ард иргэддээ нээлттэй танилцуулж хэлэлцүүлээд батлуулах тухай юм.

Хойтон жилийн наадам хүртэл хол байдаг. 2030 оны Улаанбаатарт хаана ямар барилга байшин, зам талбай байх ёстойг хэн ч мэдэхгүй.  Үүний оронд нийслэлд зарчим буюу тоглоомын дүрэм бий болгох, юуны өмнө одоо байгаагаа ягштал дагаж мөрддөг болох нь хамаагүй чухал. Хууль зөрчсөн бол ямар ч барилга “автоматаар” буудаг байх. Нурдаг гэсэн ч болно.  Бүр эхэлдэг ч үгүй байх.  Хорь, гучин жилийн дараах ерөнхий төлөвлөгөө нэртэй картоныг биш хоёр, гурван сарын дараа тавих зам, эхлэх барилга, олгох зөвшөөрлийг  хэлэлцүүлдэг байх. Нийслэлийн түүхэн төвөөс юу үлдсэнийг хамгаалахыг оролдох. Чадах чинээгээрээ сэргээх.

Гэтэл үүний оронд хотын төвийн хэдийнэ барилга бариад, барьж амжаагүйд нь зөвшөөрөл олгоод дууссан 1300 га газарт газар олгохгүй гэсэн байх юм. Энэ нь хэрэг хийсэн хүнийг хуулийн дагуу шийтгэх тухай Хууль зүйн сайдын тушаал гарч байгаатай адил юм уу даа. Ёстой нөгөө намайг барьж байгаарай, би яаж ч магадгүй … болжээ. Бас нийслэлийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн даргын амнаас газрын өршөөлийн тухай үг цухалзсан. Бас болоогүй, Зайсангийн амыг байгалын дархан цаазат, тусгай хамгаалалтын бүсээс гаргах хуулийн төслийг өргөн барих юм гэсэн. Ингээд газрын наймаа, нийслэлийн мафи … бүгдээрээ цайрч байгаа нь тэр.

Нийслэлд тоглоомын шинэ дүрэм буюу дүрэм, журам, хэм хэмжээ, ядахдаа байгааг нь ягштал хэрэгжүүлэх хатуу чанд процедурийг тогтоогоогүй цагт 2030 оны ерөнхий төлөвлөгөө бол зай завсар болгоныг булааж, эсвэл хуучин болгоныг нурааж бүр гоё, цоо шинэ, илүү өндөрийг барих халхавч болж хувирна. Одоо сайхан сонсогдож байгаа хурдны зам, гүүрэн гарц, метро тус болохгүй. Харин зарчим тогтсон цагт бусад нь зах зээлийн жамаар болно. Сүхбаатарын талбайг тойруулаад 10-аас дээш давхар барьж болохгүй, шинэ барилга байшин бүр машины зогсоол, тоглоомын талбайтай байна гэх мэтээр тогтчихвол хот тэлнэ, дагуул хотууд хөгжинө, нийслэлд чихэлдэхээ болино.

Би үүнийг яагаад бичив? Нийслэл Улаанбаатар хотын эрх мэдлийг гартаа авсан Ардчилсан намын хувьд эхний хэдэн сар шийдвэрлэх үүрэгтэй. Гэтэл баахан сүр үзүүлсний эцэст “зөвшөөрөлтэй”, үлдсэнийг өршөөнө, нийтдээ иргэдийн хувийн өмч гээд цайруулж байгаа юм байна. Хэдэн зуу, мянган иргэний газрыг хууль бусаар аваад барилга барьчихсан луйварчин иргэн байсан ч хамаагүй. Ингээд цаашид дуугарах эрхгүй болж байна. Магадгүй АН өөрөө нийслэлийн газрын мафийн нэг хэсэг учраас тэр биз. Зөвхөн өнгөрсөн 4 жилд гэхэд нийслэлийн ИТХ-д Ардчилсан Намын арав шахам төлөөлөлтэй бүлэг суусан ч жил жилийн газар зохион байгуулалтын ерөнхий төлөвлөгөөг гар өргөн баталж нийслэлийн Засаг даргад газар олгох эрхийг дуулгавартай шилжүүлж, тэгээд ажлыг нь “хангалттай” хэмээн дүгнэлцэж ирсэн билээ. Шинэ зарчим тогтоохыг шаардан эсэргүүцэж тэмцсэн тохиолдол огт ажиглагдаагүй. Өнөөдөр том дуугарахад эвгүй учраас тэгэсхийгээд дуугаа хураав бололтой.

Posted in # УЛААНБААТАР, Хууль ёс, дүрэм журам, зохион байгуулалт | 1 Comment »

Фукуяама ба Сото

Posted by Ажиглагч on 2012/10/20

Өнгөрсөн зун америкаас Фукуяама нарын гурван эрдэмтэн ирж улс төр, ардчилал, эдийн засаг, хөгжлийн сэдвээр хэдэн лекц уншсан билээ. Ерөнхийдөө улс төрчид, эдийн засагчид, судлаачдад хамаатай байсан. Гэхдээ Төрийн ордны их танхимд хүмүүс пиг дүүрэн сонссон билээ. Болж байна. Гэхдээ хоёр жилийн өмнө өрнөдөд болж бүтээд байгаа капитализм бусад улс орнуудад хий эргээд байгааг тайлбарласан “Капиталын нууц” номын зохиогч, Перугийн эрдэмтэн Эрнандо де Сото манайд айлчилж One Law Rule буюу сайн тоглоомын дүрэм буюу зарчим тогтоохыг хэлж зөвлөөд буцсаныг бид таг мартжээ. Дэлхий нийтийн ардчилал, зах зээлийн хувь заяанд санаа зовох хамаагүй амар.

Posted in Хууль ёс, дүрэм журам, зохион байгуулалт | Leave a Comment »

Тусалдаггүй удаан тусламж ба эрэн сурвалжилдаггүй сэтгүүлчид …

Posted by Ажиглагч on 2012/10/19

Өнгөрсөн 9-р сарын 17-нд “Тэнгис” кинотеатрын хажууд баригдаж байсан үл мэдэгдэх 16 давхар өндөр барилга дээрээс тулгуур төмөр унаж 20 настай оюутан залуугийн амийг хөнөөснийг хэвлэл мэдээллээр “дэндүү сайн үзүүлж харуулж бичсэн билээ. (Ийм эмгэнэлт явдалд сайн гэдэг үг  хүртэл зохимжгүй  тул хашилтанд хийлээ).  Хөөрхий залуу амь тавьж байгааг нэгбүрчлэн харуулах шиг болсон. Аймшигтай.

Түүнийг аварч  болох байсан уу? Энэ асуултыг хариуг хэвлэл мэдээллийнхэн мэдээж эрж хайсан. Юу тодорсон бэ гэвэл тэр залуу толгойн тус газраа цөм цохиулсан ч гучаад минутын турш амь тавьж гар хөл нь хөдөлж байжээ. Хэн нэгний дуудсан түргэн тусламжийн машин тэр гучин минутын дараа арайхийн морилж ганц залуу эмч буугаад даралтыг хөдөлж ядан үзсэн гэнэ. Тэгснээ машиндаа оруулж эмнэлэгт аваачих замд залуу нас баржээ. Гэтэл түүнээс өмнө замаар өнгөрч явсан түргэн тусламжийн машиныг харсан хүмүүс зогсоож хохирогч дээр очихыг шаардахад “Бид дуудлагатай явж байгаа, удахгүй өөр тэрэг ирнэ” гээд хаяад явчихжээ.

Зарим сэтгүүлч түргэн тусламж яагаад ийм өөдгүй, тэгээд удаан байсныг тодруулахаар Яаралтай тусламжийг төвийн удирдлагад ханджээ. Маш зөв. Ингэхдээ тэр хаяж явсан машин хаашаа яг ямар дуудлагаар явж байсан, түүнийгээ хойшлуулж “Тэнгэс”-ийн хажууд саатаад тусламж үзүүлж болох байсан эсэхийг тодруулж өгөхийг хүлээлээ. Гэтэл би юу мэдэж авсан гээч? Түргэн тусламжийн автомашины тоо хүрэлцээгүй, хуучирсан, төсөв хүрэлцээгүй, замын бөглөөгөөс болж удаан явдаг талаар баахан донгосохыг дамжуулахаас хэтрээгүй байгаа юм даа!

Харин зол болох шахаж түргэн тусламжийн машин хажуугаар явж таарсан байна. Хэдхэн метр эргээд тэр залуу дээр очих шаанс тохиожээ. Яаралтай тусламжийн бааз ганцхан машинтай байгаад, тэр нь тэнд явж таарсан бол очих ёстой байсан ч тэгсэнгүй. Тийм зохион байгуулалт, хариуцлага байтугай сэтгэл байсангүй. Бүр очлоо гэж бодоход үхэж байгаа хүнийг чагнаад орхих байсан биз. Манай сэтгүүлчид үүнийг яагаад нэхээгүй, эрэн сурвалжилж илчилсэнгүй вэ? Эрүүл мэндийн салбарын бодлого, зорилтын талаар сайд дарга нартай ток шоу, ярилцлага хийж том том ярихдаа хичнээн мундаг гээч.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар, Хууль ёс, дүрэм журам, зохион байгуулалт | Leave a Comment »

“Бүтээн байгуулалтын синдром”

Posted by Ажиглагч on 2012/10/19

Яах аргагүй байна. Юм л бол барилга барина гэдэг болчихжээ. Асуухлаар “бүтээн байгуулалт” гээд ам таглаж байна. Энэ намар хүүхдийн цэцэрлэг дутагдаж байгааг гэнэт анзаарсан улс төрчид, сайдууд, Засаг дарга нарын амлаж байгааг сонсоход ирэх жил Монголд хэдэн зуун цэцэрлэгийн шав тавигдана. Ингэхдээ заавал шинийг барина, эсвэл хуучныг буулгаад хэд дахин томыг босгоно гэх юм.

Эргэн тойрноо харахад хүүхдийн цэцэрлэг оруулах байр сав зөндөө. Хэрэгтэй хэрэггүй газруудыг татан буулгаж байрыг чөлөөлөх, илүү дутуу конторыг зайчлах, цэцэрлэгүүдийн өөрсдийнх нь дарга, эрхлэгчдийн данхайсан өрөөнүүдийг ашиглаад ч анги нээж болмоор. Бас стандарт шаардлагыг тогтоогоод хувийн, гэр цэцэрлэгүүдийг дэмжмээр. Гэртэй цэцэрлэгийг төсөөлөхөд бэрх санагдавч аав ээжүүд хоёр гурваар нь өдөржин цоожилж үлдээснээс хамаагүй дээр. Энд тэнд гэртэйгээ шатлаа гэсэн мэдээ өвөлжин тасардаггүйд бид дэндүү дасчээ.

Posted in Янз бүр | Leave a Comment »

Лениний хөшөөгүй Улаанбаатар

Posted by Ажиглагч on 2012/10/15

1951 оны 5-р сард Москвагийн ойролцоох Мытищи хотноо зөвлөлтийн уран барималч Сергей Меркуровын загвараар цутгаж авчраад 1954 оны 11-р сарын 26-ны өдөр Улаанбаатарт босгосон Владимир Ильич Лениний хүрэл хөшөөг тавин найман жилийн дараа, 2012 оны 10-р сарын 14-ны өдөр буулгалаа. Үүний тулд бяцхан цуглаан зарлаж нийслэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүл хөшөөний урд зогсоод нүглийг нь хорь шахам минутын турш дуудаж өгсөн болно.

Хөшөөг оосорлоод кранаар бага зэрэг өргөж тавцангаас нь сулласан байснаа зугуухан доошлуулж машины тэвшинд хүргэхэд босоогоороо тэгш зогсож өгөхгүй гөжөөд байсан тул арга буюу бүр газарт буулган хэвтүүлээд дахин уяж бэхлэн өргөөд ачиж одсон энэ хөшөөг 400 мянган төгрөгөөс эхлэн дуудлагаар худалдана, гэхдээ “Гацуурт” ХХК-ийн Л.Чинбат авах юм гэлцэнэ.

Магадгүй. 1970 онд манай уран барималч Л.Дашдэлэг бүтээж Ленин клубын цэцэрлэгт байрлаж байгаад 1990-ээд оны эхээр туугдсан өөр нэг хүрэл Ленинийг “Тэрэлж” зочид буудлынхаа ард нууцалсхийж зогсоосонтойгоо  ижилсүүлэх биз.

Хөшөөг буулгах тухай нийслэлийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн шийдвэрт “суурь бэхэлгээ нь муудсан учраас” гэжээ. Шал худлаа. Энэ бол хүчтэй нь дийлдэг хорвоо. Нийслэлд Ардчилсан нам ялсан учраас хүссэнээ хийсэн хэрэг. Хэрвээ хүч тэнцээд зөвшилцсөн бол хөшөө өнөөдөр зогсож л байна. Ямар ч эргэлзээгүй. Харин нэгэнт буучихсан юм чинь хотынхоо төвийн цэцэрлэгт Ленингүй Улаанбаатартаа дасах хэрэгтэй болж байна. 20-р зууны Монгол Улсын нийслэлийн жижиг боловч содон билэг тэмдэг ийнхүү ариллаа. Бага зэрэг харамсалтай. Ази тивд цор ганц үлдсэн Лениний хөшөө гэдэг нь үнэн бол жаахан азнаад жуулчдыг хачирхуулж хэдэн төгрөг олох байсан уу?

Өнгөрчихсөн түүхэнд дүн тавих, босч ирээд хариу барьж чадахгүй нэгэнтэй тооцоо бодох, амьгүй хөшөөг буулгах яахав. Одоо хууль зөрчсөн барилгуудыг буулгах, цаашилбал эрх мэдэлтнүүдийн сэмээрхэн өгч авалцсан газрын зөвшөөрлийг цуцлах бэрх ажлаа хотын дарга нар жинхэнээсээ эхлэх шинжтэй болоод явчихлаа. Өчигдөр сайхан сургуулилт болж өнгөрөв.

Posted in # УЛААНБААТАР, Барилга, хот төлөвлөлт, газар | 8 Comments »