“Ирмүүн” сэтгүүлийн дураараа дугаар

 “Ирмүүн” сэтгүүлийн хоёрдахь дугаар бүтэн 10 сарын дараа хэвлэгдэн гарчээ. Тогтмол хэвлэл байж ийн хүлээлгэснээ, бас доторх агуулгаа тайлбарлахдаа,

“Хэн нэгний зохиосон цаг хугацааны товлол, нүүр хуудасны тоо, өргөн нарийн, өндөр нам улиг болсон стандарт, уншигчийн ёс зүй, эрхлэгчийн совесть энэ бүхэн уйтгартай. Заавал тийм байх ёстой гэж хэн хэлсэн юм бэ? Сөрж сэлэхийг хүссэнгүй дагаж урсахыг хүссэнгүй, зүгээр л зоргоороо, зөн мэдрэмжээрээ бүтээлээ Ирмүүнээ, бид” гэжээ.

Тийм байна. Монголын хамгийн “том” сэтгүүлээр өргөмжлөгдөхөд хүргэсэн далбагараа ч багасгачихаж. (Гэхдээ сканерт багтахааргүй том хэвээрээ)  Бас “Амьтны ферм”-ийг комикс болгосон товхимолоо үргэлжлүүлж хавсаргасангүй.

Харин тал хуудасны тоо 150 хүрч (эхний дугаарынх 124) зузаарч байж л дуучин Б.Сарантуяагийн “Тийм хайрыг өөр нэг агуу хайр л дарж чадна”, эмч Болдсайханы “Хайр дурлалд ариун нандин зүйл бага шүү дээ” гарчигтай задгайрсан хоёр ярилцлагыг багтааж чаджээ. Гэхдээ энэ хоёр яриа араас нь залгасан “Нүцгэн зураг – Ирмүүний Бачка”, “Бүлээхэн торгон зөөлөн”, “Чи дур тавихдаа юу мэдэрдэг вэ?” нэртэй гурван фото нийтлэлийн хажууд зүгээр л цэвэр ичимтгий…

Бусад нийтлэлүүдээс доктор, профессор Г.Лхагваагийн “Сохор нь сохортоо замчлаад ангал руу явж байна” ярилцлагаас хүн маш бага идэх хэрэгтэй гэдэгт бараг итгэлээ. Би чадах болов уу? “Бид чинь баахан алдартай, алдаргүй талийгаач нарын төмөр дүрсүүдийн дунд амьдарч …” гэж бичсэн зураач Г.Эрдэнэбилэгийн “Хөшөөд минь уучлаарай!” шүүмж жижиг хэрнээ часхийв. УИХ-ын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд С.Ламбаа, зохиолч, яруу найрагч Р.Эмүжин хоёрын бурханы тухай ярилцлагын өмнө орсон зураг ламаахай нарын зураг гайхамшигтай! Эвтэйхан салгаж аваад ханандаа наамаар санагдавч сэтгүүл хайран.

102-103 дугаар нүүрийг дэлгэхэд айдас, сэжиг зэрэг хүргэсэн муухай зураг цочоов. Photo by Mario Sorrenti гэжээ. Барууны Art гэдэг хачин өндөр түвшинд хүрсэн, нарийн юм байдаг аж. Манайхан тун удалгүй гүйцэж түрүүлэх биз.

МҮОНТ манлайлав

Ням гаригийн үдэш хачин юм болж МҮОНТ 18 цаг 40 минутаас хөтөлбөртөө зарласан “Амьдрал ISO-д дуртай” гэсэн халамцуу нэртэй, тодруулбал, “Сэнгүр” шар айргыг сурталчилсан нэвтрүүлгээ цуцалжээ. Олон нийтийн радио, телевизийн тухай болоод Архидан согтуурахтай тэмцэх хуулиудийн заалтыг зөрчихөө больж ариун мөрийн замд оров уу?

Даанч тэгсэнгүй. Оронд нь “Энержи ресурс”-ын захиалгат нэвтрүүлгийг гэнэдүүлэн цацаж Ухаа худгийн төлөө кампанийг манлайлав. Бас бямба гаригийн өглөөний “Ярилцья” нэвтрүүлгээр студид уригдсан ахмад дипломатч, Гадаад хэргийн сайд асан Ц.Гомбосүрэн, тус компанийн гүйцэтгэх захирал Батцэнгэл хамтдаа тэр оройн “Цагийн хүрд”-ээр Ухаа толгой дээрээс дахиад л ухуулж зогссон билээ.

Түрүүчийн амралтын өдрүүдэд “Энержи ресурс”-ийн төмөр замыг эсэргүүцсэн нэвтрүүлгээр дүүрсэн байсан арилжааны телевизүүд энэ Бямба, Ням гариг “Энержи ресурс”-д бүрэн эзлэгдэж, нэг нь уул овоо шиг их ажил хийсэн Ухаа худаг уурхайн төслийн магтаал, нөгөө нь саяхан Ухаа худагт баяжуулах үйлдвэрийн шав тавих ёслолд оролцсон УИХ-ын эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Д.Баярсайхан тэргүүтэй гишүүдийн сайшаалаас бүрдсэн хоёр янзын сурталчилгааны нэвтрүүлгийг ах телевизтэй уралдан үзүүлэв. Аль ч телевизийн хөтөлбөрт байгаагүй боловч “Энержи ресурс” хүслээ хэлмэгц дурын нэвтрүүлгийг дуртайяа цуцалж байлаа.

Одоо олон нийтийн ба арилжааны телевизийн ялгааг олно уу.

Зарлал: Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд мэдээллээ байршуулна уу.

Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг www.televiz.mn, www.khevlel.mn, www.radiostants.mn сайтуудад мэдээллээ байршуулахыг уриалж байна.

Танайх өөрийн бие даасан сайтгүй бол энд хаягтай байршил нь байгууллагын вэбийн үүргийг гүйцэтгэх бүрэн боломжтой.

Дэлгэрэнгүй мэдээллийг: yorol_mn@yahoo.com хаягаас лавлана уу.

             

“Энержи Ресурс”-ийн телевиз үү?

Ухаа худгаас урагш тавих төмөр замыг тойрсон маргаанд МҮОНТ одоогийн байдлаар “Энержи ресурс”-ийн талд байна. Тус компанийн захиалгат нэвтрүүлгийг ямар ч нэр хаяггүйгээр үе үе хулгайгаар үзүүлсээр. Хэд хоногийн өмнө бусад хэвлэл мэдээллийнхэнтэй хамт Ухаахудагт очсон сурвалжлагаараа “Энержи ресурс”-ийн ажлыг зогсоох нь бодитой болбол олон тэрбум төгрөгийн хэрүүл зарга босох нь тодорхой” хэмээн тэдний өмнөөс анхааруулж байв. “Өмнөговь аймгаас Хятад улс руу төмөр зам тавихаар нэгэнт эхлүүлсэн ажлыг зогсоох нь зүйтэй гэсэн агуулга бүхий захиалгат нийтлэл, нэвтрүүлэг гарах болсон” тухай дурдсан ч тэр байр суурь, баримт нотолгоог огт сонирхоогүй, “Нээлттэй хэлэлцүүлэг”, “Би чадах уу?” зэрэг хоосон бөгөөд хайран ярилцлагуудаараа мэтгэлцүүлэх болов уу гэтэл таг чиг. Захиалга ирээгүй учраас тэр биз.

Бямба гаригийн “Ярилцъя… үйл явдал, тойм, тайлбар” шууд нэвтрүүлэгт УИХ-ын гишүүн Г.Баярсайхан, Д.Энхбат хоёроор 15 минут жийрэглэж байгаад Гадаад харилцааны сайд асан Ц.Гомбосүрэн, “Энержи ресурс” компанийн гүйцэтгэх захирал Батцэнгэл хоёртой 30 минут ярилцлаа. “Атаархал төрийн бодлого болж болохгүй” гэх мэтээр, бодвол Х.Баттулгад хандаж суугаа ахмад дипломатч маань “Таван толгой”-г сэмхэн авчихсан байсан “Энержи рессурс”-ийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн анхны даргаар ажиллаж байгаад хэсэг хугацааны дараа МҮОНТ-ийн Үндэсний зөвлөлд томилогдсоны хэрэг ч гарлаа. Хөтлөгч Ц.Мөнхтөр “Энэ замыг тавиулахгүй байх сонирхол байна уу?” зэрэг асуултаар тусалж сайхан яриулав.

Төгсгөлийн хэсэгт “Норовбанзад” сангийн тэргүүн нэрээр оролцсон Б.Дэлгэрмаа (МҮОНТ-д онц эрхтэй энэ улс төрч хэд дэх удаагаа ч “Ярилцав” даа!) “Сая Гомбосүрэн гуайн ярьсан төмөр замын асуудлаар үнэн мөнийг хэвлэл мэдээлэл хэлж өгмөөр байна” гээд хэн нэгнээс нэхээд байх юм. Хэвлэл мэдээлэл нь өөдөөс хараад сууж байхад шүү!

З.Алтай: Ланд-200-гийн оронд арван хэдэн камер аваад …

УИХ-ын чуулганы байнгын хорооны хуралдаанаар 2010 оны улсын төсөв хэлэлцэх үеэр МҮОНРТ-ийн үйл ажиллагааны санхүүжилтын 6 тэрбум гаруй төгрөгөөс гадна тоног төхөөрөмж худалдан авахад 500 сая төгрөг нэмж тусгах саналыг З.Алтай гишүүн эсэргүүцсэнийг TV5, UBS зэрэг арилжааны телевизүүд бүрэн эхээр үзүүлсэн юм.

Тэрбээр юу ярьсан бэ?

- Өнөөдөр Монгол Улсад цаг өөр болсон. 15-16 арилжааны телевиз явж байна. Улсаас нэг төгрөгний ч татвар авдаггүй, бор зүрхээрээ хэдэн реклам хөөгөөд амьдарч байгаа. Тэнд хичнээн мянган ялгаа байхгүй радио, телевизийн улсууд ажиллаж байгаа. Гэтэл өнөөдөр их мөнгө тэнд шаардлагатай юм уу, үгүй юм уу. Үндэсний олон нийтийн радио, телевизийн хийж байгаа цагийн хэмжээний багтаамжтай тэр бүх нэвтрүүлгийг энэ арилжааны хэдэн суваг, телевизүүд нөхөөд хангаад явж байгаа. Гэтэл өнөөдөр энэ их мөнгө яагаад орж ирээд байнав гэдэг дээр ганц жишээ хэлье. Радио, телевизийн улсын хорооны ерөнхий захирал өнөөдөр Ланд-200 гэдэг наян хэдэн мянган долларын үнэтэй цоо шинэ машин, монгол төгрөгөөр 120 сая гаран төгрөгийн машиныг өнөөдөр худалдаж аваад зүгээр унаад явж байна. Татвар төлөгчдийн мөнгө шүү, найз нараа. Энэ мөнгөөр чинь арван хэдэн мэргэжлийн сайн чанарын камер авчих мөнгө. Яагаад энийг харьцуулж бодож үздэггүй юм бэ? Тоног төхөөрөмж нь хуучирсан муудсан юм бол Ланд-200 авахынхаа оронд арван хэдэн камер аваад сурвалжлагч нартаа өгчих нь яасан юм бэ? Ингээд бүх юмыг энэ маягаар оруулж ирээд хуучин загварын үлэг гүрвэлийн маягаар иддэг энэ системийг бид өөрчлөхгүй бол болохгүй байна. Цаашдаа бид энэ мөнгийг Засгийн газар дээр даже энэ 6 тэрбумаас ядахдаа 2 тэрбумыг нь арилжааны телевизүүдэд Засгийн газрын харъяа байгууллагууд гэрээний дагуу энэ үндэснийхээ телевизүүдийг дэмжих үүднээс тодорхой сэдэв чиглэлээр нь гэрээ байгуулаад мэдээлийн сан дэргэдээ байгуулаад ингэж өгдөг хуваарьтай зах зээлд шилжихгүй бол аль амбасын үеийн, социализмын үеийн радио, телевизийн тэр юмаар бүх санхүүжилт юмыг өгөх юм бол энэ амьдралд нийцэхгүй юм байгаа юм шүү. Би тэрийн л хэлэх байна. Дарга нь үнэхээр тийм өндөр үнэтэй машин унаад татвар төлөгчдийн мөнгөөр ханхалзаж байдаг, тэгээд өшөө аппаратанд мөнгө хүрэхгүй байна, мөнгө авъя, ядуу байна гээд ингээд орж байгаа чинь логик нь мөн үү? Хяналт байна уу, энд эцсийн эцэст. Би энийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. 6 тэрбум аваад явбал энэ бол хангалттай мөнгө. Юун 500 сая вэ? Тийм л мөнгө хэрэгтэй юм бол 200-гаа зараад камер болго л доо. Соната аваад явахыг хэн байг гэсэн юм…

Зөв зүйтэй шүүмжлэл дотор бас өөр санаа цохиж явахыг анзаарав уу? Арилжааны телевизүүд МҮОНРТ-ын адил төсвөөс мөнгө хуваарилуулахыг мөрөөддөг төдийгүй яаж хүртэх загвараа бодоод олчихсон УИХ дахь Алтай төлөөлөгчөөрөө дамжуулан санал тавилаа. Товчхондоо, яам, агентлагуудын захиалгаар нэвтрүүлэг бэлтгэж мөнгө авахыг хүсчээ. Манай телевизийн эзэд хараат бус байдал, эрх чөлөөг мөнгөөр солиход хэзээд бэлэн.

Харин З.Алтайн илчилсэн МҮОНРТ-ийн захирлын хөлөглөдөг машин гарцаагүй томджээ. Төрийн ордон орж үүрэг даалгавар аваад буцахын хооронд ингэж тансагладаг үнэн бол төсвийн мөнгө хайран. Хэн нэгэн тэрхүү машины зургийг авч над руу мэйлээр илгээвэл сайтдаа нийтлэхсэн.

TV5-ын “бөөлжис”

Өчигдөр “Цаг” мэдээллийн хөтөлбөрийн “Шар мэдээ” нэртэй төлбөртэй булангаар ийм тайлбар уншлаа:

“УИХ-ын гишүүд яаж ч тайлбарлаад ард түмэн яагаад ч хүлээж авч чадахгүй шийдвэр бол Их хурал 76 тэрбумтан төрүүлсэн явдал. Дараагийн сонгуульд дахин гарах бэлтгэлээ татвар төлөгчдийн мөнгөөр хийсэн энэ уваагүй явдал чинь түүхэнд хараар бичигдэх болно. Хаана байна нөгөө Иргэний зоригийн Оюун, Ногоон намын Энхбат, шударга ёсыг тогтоож ард түмний төлөө байна аа гэсэн чинь. [Их хурлын танхимд суугаа хоёр эрхмийн зураг гарч ирлээ] Ах нам, ардчилсан намынхантай ав адил авлигийн мөнгө халаасалчихаад шударга дүр эсгээд сууж байдаг. Бөөлжис хүрмээр. Миний монголын ядарсан ард түмэн 76 тэрбум төгрөгийн чинь төлөөсыг таныг дахин улс төрд нэг ч гишгэж чадахааргүй арчиж авах нь тодорхой. Та хүлээж байгаарай” [Цааш хачин сонин хөгжим эгшиглэв]

Сөрөг хүчний нэр хэмээсэн Оюун, Энхбат хоёрыг хатуу шүүмжлэх нь түмэн зөв. Харин “бөөлжис” бол TV5-ын соёл, бас эрүүл мэндийг харуулсан үг юм. УИХ гишүүд увайгүй гэж сүржин эхэлснээ нэрлэх болохоороо 76 халааслагчаас 73-ыг нь энхрийлээд (эхний “Шар мэдээ”-нд Д.Дондог гишүүнийг хэлэх хэлэхгүй үгээр магтав) 74, 75 дахь гишүүд дээр “бөөлжис хүрсэн” бол нэг тэрбумын эсрэг цамнаж цамнаж бас хүртчихсэн 76 дахь гишүүн буюу З.Алтай дээр нөгөө “бөөлжис”-өө буцаагаад залгив бололтой сэмхэн алгасав. 

З.Алтай бол телевизүүдийн [эздийн] холбооны ерөнхийлөгч. Тэнд багтдаг TV5-ын “ерөнхий зөвлөх” Д.Сарангэрэл ерөнхийлөгчөө хамгаалж залгиснаас зайлахгүй.

Тэд Шангри-Ла-г чадсан…

Телевизээр гэнэт сайн гүвүүлсэн “Энержи ресурс” компани өнгөрсөн ням гаригт “цаашид энэ мэт хар пиарын материал ямар нэг хэвлэлээр гарвал бид захиалагчийг олон нийтэд ил тод зарлаж гар хөл бологчдийг нь хуулийн байгууллагад шалгуулж нэр төрөө сэргээлгэх болно” хэмээн том дуугаар мэдэгдсэн ч хэлсэндээ хүрсэнгүй. Даваа гаригт “Өнөөдөр” зэрэг сонинууд палийтал хэвлэж орхисон ч дуугараагүй. Х.Баттулгын нэрийг зарлана, шүүхдэнэ гэхлээр “Үндэсний үйлдвэржилтийг мөхөөх өмнөдийн бодлого”-д “Энержи ресурс”-ийг элдэв үгээр дуудсанаас биш Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн тогтоолоос эхлээд гарцаагүй баримтаар нотолсон байдаг…

Гэхдээ “Энержи ресурс” хариултаа хэдийнэ бодчихсон, угтуулаад нэг, хоёр ба дөрөвдэх засаглалыг Утаа худагтаа дуудаж аваачаад сэнхрүүлж өгчээ. Урьдын явдлаа олонд сануулахаас эмээж Дундговь хавиар эргэлдээд буцсан “Энержи ресурс”-ийн анхдагч, одоо Монгол улсын Ерөнхий сайд Сү.Батболдын оронд очсон тэргүүн шадар сайд Н.Алтанхуяг “ашигт малтмалыг боловсруулах нь чухал” гэж сөрөг санаатай өгүүлбэрээр бөөрөнхийлснийг эс тооцвол УИХ-ын гишүүд (Х.Бадамсүрэн, Д.Баярсайхан) болон “Энержи ресурс”-ийнхний амнаас гарсан “урд хилийг бушуухан цоолж төмөр зам тавихгүй бол сүйрлээ, хятадуудаас ичиж байна” гэсэн ухуулга дараачийн хоёр өдөр бүх телевизээр гарч нөгөө “гүтгэлэг”-ийг булж орхив.

Ухаа худаг-улсын хилийн төмөр замыг “Энержи ресурс” тавьж л таарна. Үүсгэн зохион байгуулагч нь одоо Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүн бөгөөд Засгийн газрын тэргүүн! Харин олон нийтийн санаа бодлыг яаж эргүүлэх вэ?

Хэдхэн жилийн өмнө Сүхбаатарын талбайн зүүн урд зам дээр “Шангри-Ла” зочид буудлын барилга босгохыг бүгд эсэргүүцэхэд “Энержи ресурс”-ийн гол компани – MCS яасан билээ? Телевиз, сонин болгоноос сэтгүүлчдийг цуглуулж Хонконгт хэдэн ээлжээр айлчлуулан Шангри-Ла буудалд хонуулж авчраад “Бид ямар азтай улс вэ? Улаанбаатар маань “тэнгэрийн диваажин” (орчуулбал ийм утгатай гэнэ)-тай болно” гэсэн нийтлэл, нэвтрүүлгээр бөмбөгдүүлэхэд бүгд нам гүм болж … тэнд MCS-ийн офис сүндэрлэсэн билээ.

P.S: Сүүлийн үед зарим телевизийн хөтөлбөрт “Нүүрсний замын тэмдэглэл” нэртэй цуврал нэвтрүүлгийн нэр бичигдсэн харагдана. Сонирхвоос, “Энержи ресурс”-ийн төмөр замын магтуу ажгуу.

Телевизээр цохилт өгөв

Өнгөрсөн амралтын өдрүүдийг тааруулж хэн нэгэн “Үндэсний үйлдвэржилтийг мөхөөх өмнөдийн бодлого” нэртэй нэвтрүүлгээр Ухаа худгийн нүүрсийг шууд урагшаа БНХАУ руу ачих төмөр зам тавих гэсэн “Энержи Ресурс” компанид “үхлийн цохилт” өгөхийг оролдов.

Сүүлийн үед хамгийн том сөрөг хүчин болоод байгаа TV9 телевиз Баасан гаригийн 22 цагийн үед эхэлж, C1 телевиз 23 цагаас, хэдэн минутийн дараа SBN телевиз угсруулан довтоллоо. Мэдээж альч телевизийн хөтөлбөрт байгаагүй.

“1920 онд герман гаралтай Роберт Фридланд Богд хааныг чөлөөлж Монголыг Хятадаас салгасан бол 2000 оноос хойш бас герман цустай Фридланд бас барон Унгерн шиг үүрэг гүйцэтгэв” гэж эхэлсэн 40 минутийн нэвтрүүлэг баримт нотолгоогоор дүүрэн. УИХ-ын гишүүдээс эхлээд судлаач зэрэг олон хүнтэй уулзаж хятадууд монголын ноолуурын зах зээлийг унагасныг сануулаад “Энержи ресурс”-ийг барьж авав. Таван толгой буюу Ухаа худгаас Хятадын хил рүү төмөр зам татсанаар ашигт малтмалаа зөвхөн урагшаа зөөхөд хүрч хятадуудын эрхэнд орно, харин зүүн тийш Монголын гол төмөр замтай холбовол дэлхийн зах зээлд гаргана, бас Сайншандад баригдах аж үйлдвэрийн цогцолборт боловсруулна гэх мэт давуу талуудыг тайлбарлав. “Энержи ресурс”-ийн Ухаа худгаас шууд Хятад руу тавих замын асуудлыг Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлөөр хэлэлцээд дэмжээгүй атал 2008 оны сонгуулийн өмнөхөн Засгийн газраар зөвшөөрүүлж чадсан баримт (тогтоолын дор гарын үсэг нь харагдах ЗТАЖ-ын сайд байсан Р.Раш нэвтрүүлэг оролцож том том юм ярьж суух нь марзан), саяхан УИХ-ын байнгын хороогоор дэг зөрчиж оруулж гэнэт хэлэлцүүлсэн Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Баярсайхан, уг төмөр замын асуудлаарх ажлын хэсгийг “ичихгүйгээр” ахалсан УИХ-ын дэд дарга Батхүү нарын сонирхлын зөрчлийг дэлгэж “…Тэд Тавантолгойн хамгийн их нөөцтэй Ухаа худагийг авч үлдсэн. Тэд нүүрс зарсангүй гээд өлсөх хэмжээний хүмүүс биш… “Энержи ресурс” компани бол MSC болон Хятадын төрийн өмчийн Шинхуа группийн хамтарсан хөрөнгө оруулалттай. Энержи ресурс Ухаа худгаас хил хүртэл 240 км төмөр зам тавиулж чадвал Шинхуа группээс … амалсан… MCS групп Хонконгийн Керри групп гэдэгт асар их өртэй. Энэ өрийн зарим хэсэг нь Улаанбаатарын төв дэх 15 давхар барилгын өр найдваргүй ангилалд багтсан… Тэд УИХ-ын ихэнх гишүүдийг худалдаад авчихсан тул “Үйлдвэржүүлэлт эхэллээ” гэж хэлсэн Элбэгдоржид найдах хэрэгтэй … Хятадууд MCS компанийг дааж давшгүй их өрөөр нь барьцаалаад байна” гэх мэтээр сонин баримт, санаауудыг урсгалаа. Бас болоогүй, уг нэвтрүүлгийг хөтөлсөн үл хөдлөх хөрөнгийн “Тэнхлэг зууч”-ийг эрхэлдэг, иймэрхүү захиалгат нэвтрүүлгээр мэргэшсэн Гэрэлт-Од хэмээх сэтгүүлч “дараачийн дугаартаа “Энержи Ресурс”, MCS компанийн тухай дэлгэхээ мэдэгдэж байна” хэмээн амаллаа.

SBN-ээр үзэж байтал төгсгөлийн хэсгийг ямар ч тайлбаргүйгээр таслах нь тэр. Цаагуураа бөөн юм болсон биз.

Бямба гаригт довтолгоо бараг зэрэг суларч 23 цагаас зөвхөн “25-р суваг” телевиз, харин Ням гаригт гаригт буцаад чангарч TV9 телевиз өөрөө хоёрдахь удаагаа, гэхдээ бүр оргил цагаар буюу 20.40 цагаас, араас нь “25-р суваг” телевиз дахиад хоёрдахь удаагаа, нэмээд BTV, ТМ телевизүүд хүч хавсрав. 

Энэ нэвтрүүлгийн цаасан хувилбар болон төстэй нийтлэл сонинууд дээр гарсан. Харин зурагтаар ингэж гэнэдүүлж дайрсан тул “Энержи ресурс”-ийнхэн ням гаригт түргэн авч мэдэгдэл гарган зогсоохыг оролдов. Түүндээ Ухаа худгаас төмөр зам тавихыг Засгийн газрын тогтооолоор зөвшөөрснийг сануулаад “өнгөрсөн долоо хоногт хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр “Энержи ресурс” компани болон түүний хувь нийлүүлэгчид болох MCS, Петровис, Шунхлай компаниудын нэр хүндийг унагах санаархалтай бохир захиалгат үйл ажиллагаа явагдлаа. Хүлээцтэй хандахад хязгаар гэж бий. Энэ үйлдэл нь улс орны эдийн засгийн эрх мэдлийг гартаа оруулах харийнхны бодлого байв уу? Монгол төрийн нэрийг барьж хувийн эрх ашиг, бизнесийн атаа жөтөөгөө бүхнээс дээгүүрт тавьсан атгаг санаа байв уу? … Цаашид энэ мэт хар пиарын материал ямар нэгэн хэвлэлээр гарвал бид захиалагчийг олон нийтэд ил тод зарлаж гар хөл бологчдийг нь хуулийн байгууллагад шалгуулж нэр төрөө сэргээлгэх болно… “Энержи ресурс” компанийг гүтгэн доромжлох, хар аргаар мохоож чадахгүй гэдгийг захиалгат нэвтрүүлгийн эзэнд хандан мэдэгдэж байна” гэжээ.

Телевизүүд “Энержи ресурс”-ийн мэдэгдлээр амьсгалах ээлж ирэв. TV5 гэхэд “Цаг хөтөлбөрийнхөө өмнө, хойно, дундуур уншсан бол UBS, НТВ, SBN бүгд телевизүүд ч дутахгүйг хичээв. TV9-ын “Энэ өдөр” мэдээллийн хөтөлбөрөөр мэдэгдлийг уншаад, залгаад тэрхүү “гүтгэлэг”-ийн нэвтрүүлгээ цацаж, араас нь дахин мэдэгдлийг уншиж зугаацав.

Амралтын өдрүүдэд дэлгэцэн дээр ийм юм болж өнгөрлөө. Өнөөдрийг хүртэл Оюутолгойн ард халхлагдаад байсан сая биш, тэрбум биш, их наядын төлөө тэмцэл ийнхүү дэлгэцэн дээр ил гарав. Ийм чухал асуудлыг хэвлэл мэдээллээр хэлэлцэж чи би-дээ тулах нь зүйн хэрэг, харин яагаад зөвхөн захиалгат нэвтрүүлгээр үзэлцдэг юм бэ? Манайд хараат бус бөгөөд өндөр түвшинд хүрсэн судлаач, шинжээчид, бас хараат бус хэвлэл мэдээлэл алга учраас тэр.

“Энержи ресурс”-ийн нэрлэхээр айлгаад байгаад “захиалгат нэвтрүүлгийн эзэн” (эзэд биш эзэн гэснийг анзаарна уу) дээр дурдсан УИХ-ын байнгын хорооны хуралдаан дээр болон дараа нь “”Энержи ресурс”-ийн төмөр замыг эсэргүүцэн тэмцэлдсэн сайд бөгөөд “Женко” Х.Баттулгыг гэж үзвэл тэрбээр хэвлэл мэдээллэээр олигтойхон хэлэлцэж шуугихыг хүлээж ядаад арга барахдаа захиалж эхэлсэн биз.

Одоо “Энержи ресурс”-ийн ээлж ирлээ. Өчигдрийн мэдэгдлүүд хүртэл төлбөртэй байснаас зайлахгүй.

Торны цаадах Интернэт

Би эхлээд нүдэндээ итгэсэнгүй. Ямар Куба, Хойт Солонгос биш дээ.

МУИС-ийн 2-р байрны 3-р давхарт оюутнууд торны цаанаас Интернэтэд орж байх юм Энд хувилж олшруулах үйлчилгээ явуулдаг цэгийн эзэд оюутнуудыг төдийлөн таашаадаггүй мэт санагдлаа. Өөрсдөө байшин дотор байшин буюу ТҮЦ барьж суурьшаад зөвхөн жижигхэн цонхоор харьцдаг төдийгүй борлуулдаг номнуудаа шилний цаанаас, харин Интернэтийг давхар торны цаанаас үзүүлэн орлого олж чаддаг аж. Ёстой нөгөө “Шилний цаанаас  долоолгов”.

Компьютер болгоны дээр “Хулгайчаас эд зүйлсээ болгоомжил!” хэмээн  дурайлгажээ. Монгол Улсын Их Сургуулийн оюутнуудын халаас цүнхэнд санаа тавихаас өөр санаа зовох юм байна шүү!

Оюутнуудын хувьд компьютерийн урд суух мэтийн “хэт тансаг” юм бодолтгүй. Интернэтээс татаж авсан файлаа флашанд хуулж авмаар санагдаж жижиг цонх руу аймшиггүйгээр очиж шагайвал компьютерийн ханиад томуу яриад буцаах биз. Иймээс компьютерийн хулгана, гар хоёрыг нүхээр шургуулан хэрэглүүлж байгаа нь их юм гэж бодохоос.   

Пэрэнлэй ба телевиз

МҮОНТ тэргүүтэй телевизүүд өнгөрсөн хавар, зун, намар Пэрэнлэй гэж телевизийн “од”-той найзалсан билээ. Лав “Монголын мэдээ” агентлаг хаврын тариалалт, ургац хураалтын ажлыг сурвалжлах болохоороо хөдөө нутгийг биш ХХААХҮЯ-ыг зорьж Газар тариалангийн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Ч.Пэрэнлэй тэргүүтэй нөхдөөс заавал ярилцлага авдаг, хааяа тэднийг даган хөдөөлөхдөө Сэлэнгэ, Булганы аж ахуйнуудын тариан талбайн их ургацын дунд баатарлагаар зогсоон яриулж орой бүр үзүүлсээр өдий хүрсэн юм.

Гэтэл гурав хоногийн өмнөөс Пэрэнлэйг “Ганц худаг” дахь урьдчилан хорих төвд саатуулж Атрын 3-р аянд зориулсан хөрөнгө мөнгийг шамшигдуулсан хэрэгт татсан тухай МҮОНТ-ээр бусад бүх хэвлэл мэдээлэл шуугиж эхэллээ. Пэрэнлэй тэр олон сурвалжлагад оролцож ярилцлага өгөхийн хэдийд хаагуур нь амжуулдаг байна аа?  Үй олон телевиз, сониныхон зөвхөн Пэрэнлэй нарыг дагаж, зөвхөн тэдний амаар сурвалжилж биш, хааяа салж тусдаа яваад Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Сэлэнгэ болоод Хөтөлийн салбараар орж (энэ хоёр салбарын эрхлэгчидтэй хуйвалдаж мөнгө завшсан гэнэ) хавь ойрын хүмүүстэй уулзан ярьж хөөрч байсан бол ч …

Пэрэнлэй өөрийн хамгийн болгоомжлох учиртай хэвлэл мэдээллийг, ялангуяа телевизүүд, тэр тусмаа МҮОНТ-ийг үргэлж дэргэдээ, нэг ёсондоо хараа хяналтандаа байлгаж чаджээ.

Отгонбаяр сайдын телечадавхи

Монголын бүх телевиз, радио, сониныг зэрэгцүүлэн эзэмддэг эрхмийг танилцуулья. Нэр нь Ё.Отгонбаяр. Үндсэн ажил нь Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд.

Зөвхөн сүүлийн хэдхэн сард МҮОНТ-ээр түүний “тоглосон” ямар ямар мэдээ, сурвалжлагууд үзсэнээ эргэн санахыг оролдьё. Лхагва гариг бүрийн Засгийн газрын хуралдааны дараа өөрийн салбарын хэлэлцсэн асуудлыг сэтгүүлчдэд танилцуулах, түүнийгээ “Нээлттэй засаг”-аар гүйцээж ярих, их, дээд, дунд, бага сургуулийн хичээлийн жилийн нээлт, сургууль цэцэрлэгийн барилга ашиглалтанд оруулах ёслол дээр үг хэлж харагдах нь зөвхөн бие халаалт байжээ.

Ялангуяа сургууль, боловсролын үйл явдал болгон заавал бүх зурагтаар гардаг, тэр болгонд Отгонбаяр сайд заавал ярилцлага өгдөг заншил тогтоод удлаа. АНУ-ын боловсролын байгууллагатай хамтран ажиллах гэрээнд гарын үсэг зурсан, “Орчлон” сургуулийн сурагчид олон улсын ерөнхий боловсролын үнэмлэхээ хүлээн авсан ёслол, Солонгост болсон урлагийн наадмаас медаль авсан хүүхдүүдэд баяр хүргэсэн, сүүлдээ БСШУЯ ба ЭМЯ хамтран ажиллах (гайхалтай!) гэрээнд гарын үсэг зурсан тухай сурвалжлагууд гарч бүгдээрээ Отгонбаярын яриагаар өндөрлөж байлаа. Төрийн хоёр яам энэ мэт ажлаа телевизгүйгээр, ерөөсөө гэрээгүйгээр, утсаар тохироод хийж чадахгүй юу? Нэг мэдэхэд БСШУЯ-наас ЭМЯ-нд явуулах албан бичигт Отгонбаяр сайд гарын үсэг зурсан тухай сурвалжлага “Цагийн хүрд”-ээр цацагдаж Отгонбаяр сайд тэр бичгийнхээ ач холбогдлыг тайлбарлаж зогсохнээ.

Алс холын Энэтхэгээс хүртэл монголын телевизийн дэлгэцийг эзэгнэсэн гээч. Ерөнхийлөгч Элбэгдорж Энэтхэгт хийсэн албан ёсны айлчлалын сурвалжлагуудын дундуур Ерөнхийлөгчөөс дутуугүй харагдаж ярьсан хүн бол Отгонбаяр.

Гай болж гахайн ханиад дэлгэрэв. Засгийн газрын хуралдаанаар сурагчдын амралтыг наашлуулсан, сунгасан, дуусгахаар шийдсэнийг зөвхөн Отгонбаяр дамжуулж, телехичээлийг Отгонбаяр эхлүүлж, ийм хичээлийг “Боловсрол суваг” телевизийнхэн бэлтгэж бусад телевизээр гаргадгийг Отгонбаяр ойлгуулж, цааш үргэлжлэх эсэхийг зөвхөн Отгонбаяр зарлав. Бусад өдрүүдэд телехичээлийн явцтай Отгонбаяр сайд танилцсан тухай сурвалжлагууд үргэлжилж, Отгонбаяр сайд юу үзсэн талаар Отгонбаяр сайд өөрөө танилцуулж зогссон. Ашгүй хичээл эхэлж телехичээл мэдээний сэдэв биш болохоос өмнө амжиж хичээлүүдийг CD-нд бичүүлэн тараах ёслолын ажиллагааг яаман дээрээ зохион байгуулж бүх телевизээр дахиад нэг гарч CD-ны ач холбогдлыг ярьж билээ.

Бас болоогүй. Отгонбаяр сайд оюутнуудад амны хаалт гардуулсан, Отгонбаяр сайд Т.Ганди сайдын хамт оюутнуудад аарц, чацарганыг улаан гараараа тараасныхаа боловсролын болоод анагаах ухааны гүн гүнзгий утга учрыг зөвхөн Отгонбаяр сайд өөрийн дуу хоолойгоор тайлбарлаж байж санаа амрав.

Өнгөрсөн долоо хоногт Олон улсын оюутны өдөр тохиоход “Цагийн хүрд”-ээр бас л Отгонбаяр сайд гэгээн дүрээрээ мэндчилгээ дэвшүүлж тэр өдөртөө амсхийх шиг санагдсан ч хэдхэн минутын дараа МҮОНТ-ийн сурталчилгааны клипэнд тоглоод дахин гарч харагдах юм. Ийнхүү боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны салбарт багтдаг хагас сая гаруй сурагч, оюутан, багш, эрдэмтэн, театр, урлагынхан, тэдний бүх ажил, амьдрал Отгонбаяр сайдын зурагтаар гардаг фон болж хувираад байна.

Хүйтны эрч чангарсан сүүлийн гурав хоногт Отгонбаярын сайдын телечадавхи дагаад чангарлаа.

19-ны Пүрэв гаригийн үдэш НТВ-ийн “Чухал яриа”-гаар БСШУ-ны сайд Ё.Отгонбаяр

20-ны Баасан гаригийн орой TV5 телевизийн “Монгол орноо хөгжүүлье” хөтөлбөрөөр БСШУ-ны сайд Ё.Отгонбаяр.

21-ны Бямба гаригийн өглөө МҮОНТ-ийн “Ярилцъя…” нэвтрүүлгээр БСШУ-ны сайд Ё.Отгонбаяр (Саяхан шинэ ерөнхий сайд Сү.Батболд “боловсрол – тэргүүлэх салбар” гээд хэлчихснийг хоёр талаасаа ийнхүү “баярлан угтав”. Тэгэж яривал эзэн Чингэсээс эхлээд Сүхбаатар, Цэдэнбал бүгдээрээ эрдэм мэдлэгийг дээдэлдэг байсан, энэ утгаараа лав 800 жилийн өмнөөс тэргүүлэх салбар)

P.S:

Өнөөдөр амралтын өдөр МҮОНТ-ийн мэдээг санаандгүй үзтэл нөгөө Ё.Отгонбаяр сайд костюм пиджакаа ч тайлах завгүй “Бид сургуулиудад бүтэн сар хэрэглэх “Санитол” олгосон байгаа… ” хэмээн ярьж зогсоно. Хэзээ амардаг юм болдоо, хөөрхий. Ариутгалын “Санитол”-ыг хүртэл зүгээр өнгөрөөхгүй юм.

Реклам: Нэрээ солиход ч бэлэн

Ойрд телевизүүдээр зогсоо зайгүй үзүүлж байгаа ”Орбит” бохины рекламын энэ клип маш зугаатай санагдлаа.

Үзэгчид, сонсогчид, уншигчдын өмнө шууд гүйцэтгэв

МҮОНТ-ийн Пүрэв гаригийн хөтөлбөрт 21.15 цагаас “Орхон гол нутгаа тэжээнэ” нэртэй 30 минутын нэвтрүүлгийн нэр дурайхыг үзээд олон нийтийн телевиз гол усныхаа төлөө дуугарахаар шийдсэнд баярлахыг шахав. Харин үзэнгүүтээ Орхон гол дээр усан сан байгуулах төслийг есөн шидээр сурталчилсан захиалгат нэвтрүүлэг болохыг мэдээд гонсойход хүрлээ.

Байгаль орчны сайд Л.Гансүх Монголд айлчилсан Турк улсын Байгаль орчин, ойн сайдтай хамт Улаанбаатараас нисдэг тэргээр хөөрч Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын нутагт газардахад түрүүлж очсон түшмэд угтан авч хамтдаа энэхүү нэвтрүүлэгт оролцлоо.

Тэд Орхон голын усыг далангаар боож томоохон усан сан байгуулна, тэгвэл олон сайхан Орхон, Хэрлэнг бий болно, 30МВт-ийн усан цахилгаан станц байгуулж эрчим хүч үйлдвэрлэнэ, усан сан дүүрэхлээр бусад газар луу урсгана, ингэснээр усаар гачигдаг говийн аймгуудыг ундаална, тэнд байгуулагдах томоохон үйлдвэр, аж ахуйн газруудыг усаар хангана гэхчлэн төслийнхээ ид шидийг угсруулан магтав. Гэхдээ надад Орхон голын усыг газар доогуур булсан төмөр хоолойгоор говь руу урсгаж Оюутолгой, Тавантолгойд (энэ хоёр нэрийг яах аргагүй дурдсан) зориулах эцсийн зорилготой гэж ойлгогдлоо. Саяхан манай Засгийн газар “Айвенхоу Майнз”-ийн мэдэлд Оюутолгойн дорхи гүний усыг шилжүүлсэн гэрээг байгуулсан бол одоо Орхоны усыг хүргэж өгөхнээ? Монголд усны хэрэглээ 10 дахин нэмэгдэх тооцоо, “Гүний усаа хайрлая” уриа хоёрыг зүгээр нэг давтаагүй биз. Лав монголын хүн ам 10 дахин нэмэгдэхгүй… 

Орхон голын ус жилээс жилд багасч заримдаа Орхоны хүрхрээ цутгахаа больчихоод байхад юун усан сан бэ?

Харин Гансүх сайд “Энд гол тасарна гэсэн ойлголтыг толгойноосоо авч хая” хэмээн тушаасан бол МҮОНТ-ийн нэр нь үл мэдэгдэх баатар-сэтгүүлч “Орхон голын усан боомтыг Дөргөн Тайширын усан цахилгаан станцтай харьцуулан ашиггүй юманд мөнгө зарцуулах гэлээ гэж улс төржүүлэн ад үзэх хүмүүс байна. Тэдний зарим нь голын усыг бүрэн таслах гэж байна, голоо тэгэж хэрчүүлэхгүй хэмээн эх орон байгаль орчноо хамгаалдаг ардын баатар болж байгаа нь нууц биш ээ” хэмээн хэнийг ч юм довтолж, дээрээс нь Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт нэгэнт орсон, шийдвэр хэдийнэ гарсныг анхааруулаад “Хил даван урсчихдаг гол дээрээ боомт далан барьж их уснаас нь балгын төдий ердөө гуравхан хувийг ашиглан ангасан цангасан говь нутгаа тэжээлээ хэмээн буруутган эсэргүүцэх “эх оронч” гарахгүй байх аа” хэмээн төгсгөв.

Хөөрхий тэр “эх орончид” нь хаана байгаа, хэзээ тэгэж дуугараад одоо хөхөрч няцартлаа балбуулж суугаа юм бол доо, бүү мэд.

Дэлхий дээгүүр сая сая жил урссан гол мөрний усыг боох, эргүүлэх гэх мэт хэт санаархал коммунист Хятадад хүртэл ширүүн маргаан тэмцэл дэгдээдэг. Харин Монгол улсад иймэрхүү энэ асуудлыг өөрөөр шийддэг боллоо. Яаж? Засгийн газар, том компаниуд захиалгаа өгөхөд олон нийтийн телевиз тэргүүтэй хэвлэл мэдээлэл эсэргүүцэгчдийн хүзүүнд “Эх орончид” (мэдээж хашилтанд бичнэ) гэсэн пайз зүүж байгаад үзэгчид, сонсогчид, уншигчдын өмнө шууд гүйцэтгэж байна.

Энэ удаад гардан гүйцэтгэгчид нь МҮОНТ-ийн “Монгол телевиз” кино нэгтгэл” нэрийн цаана нэрээ, нүүр царайгаа нууцалсан нь мэдээж.

[Зарлал] “Ирмүүн” агентлаг сэтгүүлч редактор, хэвлэлийн дизайнер, мэргэжлийн гэрэл зурагчин ажилд авна. Мөн борлуулалтын баг сонгон шалгаруулна.

Бэлэн мөнгө амалсан юм уу?

Уржигдар “25-р суваг” телевизийн “Хэлэлцүүлэг” нэвтрүүлэг УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар, Э.Мөнх-Очир, Д.Зоригт, Д.Одхүү нарыг урьж 2008 оны сонгуулиар Ардчилсан намын түрүүлж амалсан 1 сая, МАХН-ын давуулж амалсан 1,5 сая төгрөгийг хоёуланг нь бэлэн мөнгөөр өгүүүлэх хөдөлгөөнийг санаачилсан ҮШН-ын Б.Цогтгэрэл, бас нэг нөхөр, Г.Уянга нартай зэрэгцүүлж суулгаад нэлээд сайн мэтгэлцүүллээ. Харин амлалтуудаа хэдийнэ нэгтгээд “Хүний хөгжлийн сан” нэрээр бүр гоёыг амалж яваа улс төрчид “бид энд хэн нэгэнд боорлуулахаар ирээгүй” хэмээн нам дарж “Энэ бол хоёр намын улс төрийн амлалтын тухай нэвтрүүлэг. Монтажлахдаа энэ талаас нь хийгээрэй” гэж Г.Уянгыг хэлэхэд Хүрэлбаатар гишүүн “Монтажлах юм бол шүүхэд өгнө шүү” гэсэн хариу барьж байлаа.

Нэвтрүүлгийг хөтөлсөн сэтгүүлч Пүрэвхүү, Ариунаа нар “Та нар бэлэн мөнгө амалсан шүү дээ?” хэмээн хамт нэхэлцсэн боловч тэдэнд нотлох баримт (бичлэг гэх мэт) байсангүй. Хоёулаа 2008 оны УИХ-ын сонгуулиар МАХН ба АН-ын нэр дэвшигчдийн сурталчилгаанд ээлжлэн зүтгэсэн учраас тэр.

2008 оны сонгуулийн хавар хоёр намын улс төрчид 1 сая ба 1,5 сая төгрөгийн амлалтаар сонгогчдыг ховсдож, айл гэрүүдээр батламж тараан баярхаж явахад “Бэлэн мөнгө амлах хуулиар хориотой байхад танай нам яагаад?”, “Үнэхээр бэлэн мөнгө өгөх юм уу?”, “Энэ батламж чинь бэлэн мөнгө шиг харагдаад байна даа!?”, “Яг хэзээ өгөх вэ, нэг удаа юу, жил болгон юм уу? “Хүмүүс сонгуулийн маргааш өглөө эртхэн очиж авна гэж яриад байна?”, “Бэлэн мөнгийг өөр юмаар орлуулж зальдахгүй биз?”,  гэх мэтээр шаардаж, бас сонгогчдоос “Та 1,5 сая ба 1 сая төгрөгийг яг бэлнээр авна гэж ойлгов уу, эсвэл?” гэж мэтээр асуулт тавьж хариулт аваад хадгалчихсан сэтгүүлчийг би санахгүй байна. Тэр өдрүүдэд хэвлэл мэдээллийнхэн нэр дэвшигчдийн дуудлагаар очиж үйлчлээд тийм сэхээ байгаагүй юм.

Одоо батламж нэртэй цааснаас өөр ямар ч ул мөр үлдээгүй.