Хүн-утас: “Мобиком”-ын дэргэд

Энэ бол “Тэди” төвийн өөдөөс хараад өглөөнөөс орой болтол яриулдаг, суурин шахуу болсон цагаан утасны цэг. ”Мобиком”-ын орлогоос дусал дуслаар хумслаад байгаа мэт харагдавч тэр дуслын хагас нь буцаад ”Мобиком”-д орно. Утас нь “Мобиком”-ынх.  

Хэвлэл мэдээлэлтэй холбоотой зарлал нийтэлнэ. Үнэ төлбөргүй

Урьд нь хэд хэдэн хүн “Танай сайтад баннер тавьж болох уу?” гэсэн мэйл ирүүлж, бас утасдаж байсан. Харин би “WordPress-ын блог дээр дээр баннер тавих аргыг  мэдэхгүй” гэж хариулдаг.  

Хэд хоногийн өмнө “Ирмүүн” компаниас утасдаж бас л “танайх сурталчилгаа нийтэлдэг үү, баннер тавьдаг уу?” гэж асуусан. Би хэсэг бодсонооо мэдээ маягаар нийтлээд үзэхээр шийдэв. Мэдээж үнэ төлбөргүй. Ингээд би “ЗАРЛАЛ” гэсэн шинэ булан (ангилал) нээчихлээ. Хааяа нэг иймэрхүү зарлал ирүүлбэл нийтэлж байя. Яагаад болохгүй гэж? 

Миний хувьд зарлал бол юуны өмнө мэдээ. “Зар мэдээ, сурталчилгаа”, эсвэл “Шуурхай зар” сониныг  дэлгэхэд хүмүүсийн амьдрал ахуй тэр чигээрээ харагддаг. Дээрх зарлалаас “Ирмүүн” компани шинэ хүмүүсийг цуглуулж, магадгүй өргөжих гэж байгааг мэдэж авлаа.  Шинэ сэтгүүл гаргах юм болов уу?

P.S: Шинэ бичлэг нэмэхлээр өмнөх нь дооошилдог. Харин энэ зарлалыг хэсэг хугацаанд дээр байлгаад үзье.

[Зарлал] “Ирмүүн” агентлаг сэтгүүлч редактор, хэвлэлийн дизайнер, мэргэжлийн гэрэл зурагчин ажилд авна. Мөн борлуулалтын баг сонгон шалгаруулна.

Төмөр замын ээлж ирлээ

“Айвенхоу Майнз”-ийн захиалгаар гэнэтийн ашгийн 68 хувийг цуцлах хуулийг батлах санал хураалтын өмнөхөн УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн “Хүний өөрийнгүй нийлээд энэ хуулийг батлуулах юм байна” хэмээн дуугарч билээ. Одоо Тавантолгойн ээлж ирэхийн өмнөхөн түүний нэгээхэн хэсэг – Ухаа худгийг ухаад урагш гоожуулж эхэлсэн “Энержи Ресурс” компани төрийнхөн, бас хэвлэл мэдээлэлтэй нийлээд төмөр замаа хүссэнээрээ урагш шууд хил давуулах нь гарцаагүй юм байна.

Лхагва гаригт УИХ-ийн байнгын хорооны хуралдаанаар ЗТБХБ-ийн сайд Х.Баттулга уг төмөр замыг урагшаа биш, Сайншанд руу тавьж монголын үндсэн төмөр замтай холбох хэрэгтэйг нотлон маргалдаж, ажлын хэсгийн ахлагч нь “Энержи Ресурс”-ийн эздийн нэг, УИХ-ын дэд дарга Г.Батхүү байхдаа яадаг юм гэж хэрэлдээд дийлдсэн бол “Энержи Ресурс” хэвлэл мэдээллийг яаралтай дайчилж “Өнөөдөр” сонины маргааш өдрийн дугаарт сэтгүүлч Л.Болормаагийн тус компанийн гүйцэтгэх захиралтай хийсэн ярилцлага “Г.Батцэнгэл: Ухаа худаг-Гашуун сухайтын төмөр замын бүтээн байгуулалт бол Монгол Улсын эдийн засагт хямралын үед төдийгүй цаашдаа ч ихээхэн ач холбогдолтой гэж харж байна” гэсэн гарчигтайгаар нийтлэгдэв. 

Мягмар гаригт МҮОНТ-ээр “Транзит Монгол” нэрээр зарлаж байгаад “Халуун сэдэв” захиалгат нэвтрүүлэг үзүүлсэн. Олон нийтийн телевиз хэзээд бэлхэн!

Эхлээд Оросын болоод Казахстаны төмөр замыг тэнгэрт тултал магтсанаа Монголын төмөр замын хоцрогдол, доройтлыг элдвээр дуудаж “2007 онд зүтгүүрүүдийн 85 хувь хуучирсан технологитой байсан бөгөөд байнга эвдэрдэг. Эдгээр зүтгүүрүүд нь удаан, нүүрсээр ажилладаг” гэв. Монгол-Оросын хамтарсан төмөр замыг муулах нь зөв, гэхдээ ингэж гүжирдээд яахнав. Хар утаа хаясан хар зүтгүүр зөвхөн кинон дээр л явдаг болоод удаж байгаа шүү.

Тэгснээ “… Монгол улс хувийн хөрөнгө оруулагчдын төмөр замд оруулах хөрөнгийг талархан хүлээн авч төрөөс ил тод зохицуулах чиглүүлэх болно гэдгийг ойлгуулах нь маш чухал“ гээд захиалагчдынхаа даалгаврыг палхийтэл зарлаж орхив. Төрөөс зохицуулахыг зөвшөөрсөнд баярлалаа! Тэгсэн хэрнээ “… Үнэндээ төмөр замын газрын даргыг ЗТБХБЯ-ны сайд томилдог, үүний зэрэгцээ тухайн яам Улаанбаатар төмөр замын хувьцаа эзэмшигч байдаг, энэ нь тухайн яам төмөр замын салбарт бизнесийн болон бодлогын ашиг сонирхолтой болохыг илэрхийлж байгаа бөгөөд улмаар зохицуулалтын тухай ярихад ашиг, сонирхлын асар том зөрчил гарна” гэж төмөр замын салбарт төрийн бодлогыг хэрэгжүүлдэг яамыг жийж орхиод зохицуулалт хийдэг хараат бус байгууллагыг шаардлаа. Тун удалгүй манай төр төмөр замаасаа хөөгдөх биз. 

Яриаг нь хасч танахыг мэдээгүй юу, Улаанбаатар төмөр замын орлогч дарга Л.Халтар Монгол Улсын Засгийн газрын Худалдаа, тээврийг хөнгөвчлөх үндэсний хорооны гишүүн нэрээр (үндсэн ажлаа нуусныг бодоход мэдэж байж), Монголын төмөр замын газрын Бодлогын хэрэгжилт, хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Ц.Энхбаяр, Монголын төмөр зам ТӨХК—ийн захирал А.Батболд нар төмөр зам дахь хувийн хэвшлийг мөрөөдөн хэсэг ярьцгаав. Уг нь төрд хамаатай албан тушаалтнууд юмсан. Эцэст нь 2008 онд хятадаас маш гоё зүтгүүр (нүүрсээр ажилладаггүй!) оруулж ирээд төмөр замд шахаж чадаагүй бололтой “Транскон” ХХК-ийн захирал Н.Ариунзаяа гомдлоо тайлав.

Нэвтрүүлэг “Энэхүү нэвтрүүлгийг бэлтгэхэд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг – Төмөр замын хэрэг эрхлэх газар, МТЗ ТӨХК, Транскон ХХК гүн туслалцаа үзүүлэв” гэж төгсөв. Ямар нэгэн нэр, хаяг алга. Хэн захиалсан бэ?

P.S:  Уг нэвтрүүлгийг Пүрэв гаригийн үдэш тэр чигээр нь давтан үзүүлэв. Нэг нэвтрүүлгийг МҮОНТ хоёр удаа оргил цагаараа явуулсан бол цаана нь том захиалагч байна гэсэн үг.

P.P.S: Бямба гаригийн орой 3 дахь удаагаа үзүүлэх нь тэр. 

Талибуудын хөдөлмөр ба мэдээллийн мэдээлэл

Хэд хоногийн өмнө Биеийн тамир, спортын төрийн бодлогын асуудлыг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэх үеэр Н.Энхболд гишүүн тогтоолын төсөл алдаатай, тодруулбал, “хэлэлцэх эсэх нь зүйтэй гэж тогтов” гэсэн өгүүлбэр ойлгомжгүй байна гэхэд уг төслийг бэлтгэж оруулсан нийгмийн бодлогын байнгын хорооны дарга Д.Оюунхорол “монголчууд буруу яриад зөв ойлголцдог тэр жишгээр ойлгочихвол зүгээр юм шиг байна” хэмээн тас ширвэв.

Саяхны нэг өдөр телевизийн суваг хэдэн сувгийг хэсэгхэн зуур солиход тааралдсан элдэв ярианы алдаануудын зах зухаас сонирхоно уу.

- Сэлэнгэ аймгаас ирсэн нэгэн Засаг дарга: Улаанбаатар хотын агаар маш их бохирдож байгаа гэж маш их ярьж байгаа. Бид үүнд бага ч гэсэн хувь нэмэр оруулахаар зорилгоор энд мод авчирч тарьж байна…

- “Ийгл” телевизийн World news: Афганистаны … мужид НАТО-гийн 3 мянган цэрэг байгаа бол талибаны 12 мянган дайчин ажиллаж байгаа юм… [Талибууд мөн ч хөдөлмөрч улс шүү!!!]

- Эрүүл мэндийн дэд сайд Цолмон УИХ-ын хуралдаан дээр: … тайван бус байх юм бол халдварын тархалт 2-3 дахин нэмэгдэнэ гэсэн олон улсын судалгаа бий.

- [Сувгийг харж амжсангүй]: … АНУ сүүлийн 70 жилд учирч байгаагүй эдийн засгийг давж гарлаа гэж мэдээлэв.

- Монгол Улсын шадар сайд М.Энхболд: …. томуугийн халдвартай … хүн тогтоогдсон байна. Иймд бид энэ үйл явцыг бид эрчимжүүлэхээр ажиллаж байна…

- “Инфо ТВ” сэтгүүлийн сурталчилгааны клип: …. Өөр ямар ч мэдээ, мэдээллээс сонсоогүй мэдээллийг хүлээн аваарай ..

- “25-р суваг” телевизийн “Арай ч дээ” нэвтрүүлгээр УБЕГ-ын хэлтсийн дарга:… Сонгуулийг ямар хэлбэрээр явуулах эсэхийг…

- Мөн нэвтрүүлгийн хөтлөгч Ариунаа: … 4-р цахилгаан станц өөрийн хүртэл хөлдөх аюул тулгараад … Энэ сонины хариу тайлбарыг өгөх хүн Төрийн өмчийн хорооноос олдсонгүй…

Мэдээж миний дуртай “болсон мэдээлэл” монголын телевизийн бүх сувгийг эзэлсэн төдийгүй олон улсын тавцанд гарч “дэлхийн зах зээл дээр болсон мэдээ, мэдээлэл”-д хүрснийг мэдлээ.

Аливаа улс үндэстэн, ямар ч уран илтгэгч яриандаа алдаж будилдаг ч дараачийн мөчид залруулаад явдаг. Харин бид юу ч болоогүй мэт үргэлжлүүлдэг. Алдсанаа ч анзаардаггүй. “Хүн яаж сэтгэнэ, тэгэж ярьдаг” гэсэн мэргэн үг бий. Ингэж эмх замбараагүй сэтгэдэг хүмүүс ажил амьдралаа эмх цэгцтэй зохион байгуулж, дэс дараа, цаг хугацаа, процедурыг дагаж чадах уу? УИХ нь хүртэл буруу бичээд, дээрээс нь Нямдоржтонгууд хулгайгаар засаад, араас нь “зөв ойлго” гэж загнаад (УИХ-ын гишүүнийг шүү! Жирийн иргэнийг бол баллахнээ!!!) байхлаар Монгол Улсад хууль журам тогтох уу?

Хүн-утас: хоёулаа

Америкийн автомашины General Motors, Crysler, Ford мэтийн аваргууд Детройт хотноо төвлөрдөг юм гэсэн. Улаанбаатарын жижиг худалдаачид Нарантуулд захад шавааралдаж, эмийн бөөний төвүүд 50 мянгатад, барилгын материалын дэлгүүрүүд Зуун айлд, автомашины засварууд Их тойруугийн дагуу жагсаж, нүдний шилний газрууд Урт цагааныг барааддаг нь тус тусдаа учиртай байж таарна.  

Гар утасны бяцхан цэг ажиллуулдаг энэ хоёр эмэгтэй өрсөлдөгч мөртлөө хоёр тийшээ тарж биш  зэрэгцэж суусан нь олон шалтгаантай биз. Тэдгээрийн нэгийг би анзаарлаа: утсаар яриулах зав чөлөөндөө энэ тэрийг хөөрөлдөнө.

Том шуугиан дэгдэнэ…

Монголд улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангахад стратегийн ач холбогдолтой аж ахуйн нэгжид гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хэрэгжүүлэх журмын тухай хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн Г.Занданшатар, С.Бямбацогт, Н.Батбаяр, Ц.Баярсайхан, Д.Тэрбишдагва, Ө.Энхтүвшин нар санаачлан өргөн барьжээ. Дэлхийд хаа сайгүй иймэрхүү зохицуулалтаар гадныхныг хязгаарладаг, харин манайд уул уурхайн хамаг лицензээ алдчихаад Оюутолгойнхоо 34 хувийг Айвенхоу-аас зээлдэж авсан бол бараг бүгд гадаадынхны гарт байсан ураны лицензүүдийг дахин бүртгэх нэрээр 11-р сарын 15 хүртэл арайхийн түдгэлзүүлээд түгшүүртэй сууж байгаа. Буцааж олгохгүй гэвэл цаадуул нь том шуугиан дэгдээж хилийн наана цаанаас дарамтлуулсаар байгаад авч л таарна.

Стратегийн ач холбогдолтой гэж үзсэн 26 салбарын тоонд хэвлэл мэдээлэлтэй холбоотой нь лав дөрөв байна.

18. Монгол Улсын хүн амын тал буюу талаас илүү хувь нь оршин суух газарт телевизийн дамжуулах үйл ажиллагаа явуулах,

19. Монгол Улсын хүн амын тал буюу талаас илүү хувь нь оршин суух газарт радиогийн дамжуулах үйл ажиллагаа явуулах.

24. Полиграфийн үйл ажиллагаа нь сард нэг саяас дээш хүчин чадалтай бол холбогдох үйл ажиллагаа явуулах

25. Сард нэг дугаар нь 10.000-аас дээш хувиар гардаг өдөр тутмын хэвлэлийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа бол түүнтэй холбогдсон үйл ажиллагааг…

Ойлгомж муутай, түүхий тодорхойлолтууд байх шиг. “Хүн амын тал буюу тэн хагасаас илүү хувь“ гэхлээр нийслэл Улаанбаатар (одоо 45 хувь амьдарч байгаа), эсвэл нэг буюу хэд хэдэн аймагт, зүүн, баруун, өмнө зүгийн аймгуудыг тусад нь бүрхсэн гадаадын телевиз, радиог яах ч үгүй. “Дамжуулах үйл ажиллагаа явуулах” гэжээ. Нэвтрүүлэг үйлдвэрлэдэг телевизэд хамаагүй болж таарлаа. “Ийгл” нэртэй өрсөлдөгчөө хөөж гаргахын хүслэн болсон манайхан тогтоолын төслийг баярлан угтаж, “Монгол ньюс”-ийн “Өнөөдөр” сонин “Гадныхан Монголын хэвлэл мэдээллийн салбарт 100 хувь хөрөнгө оруулж, мэдээллийн салбарыг өмчилж буй нь эргээд үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлсэн. Өнгөрсөн жил болсон “Долдугаар сарын 1”-ний үйл явдлыг хөөрөгдөж, үймээн самуун болгоход гаднын хөрөнгө оруулагчидтай телевизүүдийн хөөрөгдсөн мэдээ, мэдээлэл том үүрэг гүйцэтгэснийг мартах ёсгүй” гээд ховлож эхэлсэн нь арай эртэджээ. Хэрвээ “25-р суваг” телевиз тэр өдөр МАХН-ын байрны галдан шатаалтыг шууд дамжуулж чадсан бол түүгээрээ өнөөдөр яасан их бахархаж, “Хамгийн ардчилсан, чөлөөт, хувийн телевиз” цолон дээрээ шуурхай гэсэн чимэг нэмж зүүх байсан. Даанч чадаагүй.

Гэхдээ “Библ” телевизийг хязгаарлаж, “Өглөө” кинон дээр гардаг шиг, түмэн олон христчдийн хэргийг түүнд үлдээгээд, төрийн хэргийг салгах нь зүйтэй. Тэр үед бас нэг томоос том шуугиан дэгдэж, Монгол Улс үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөний олон улсын рейтингийн ёроолд шууд ойчно… Яая гэхэв. Дэлхий дээр үнэгүй юм гэж алга.

Полиграфийн үйл ажиллагаа гэж хэвлэх үйлдвэр биз. Миний хувьд өнгө тод, хугацаа түргэн, үнэ хямд бол хэн байвал арьсны өнгө хамаагүй. Харин “Сард нэг дугаар 10.000 хувиас дээш гардаг” буюу өдөр тутмын сонинууд үндэсний үйлдвэрлэл хэвээр байхыг бүрэн дэмжинэ. Тэртээ тэргүй хувь ширхэг нь буурч хамаг уншигчдаа сайтуудад алдан зүдэрч байхад гаднын нэг нөхөр орж ирээд хэд савхдаад зүйл дуусгаж мэднэ.

Хүн-утас: Хэн ч танихгүй

Хэд хоногийн өмнө Улаанбаатарын гудамжинд цагаан утсаар үйлчилдэг хүмүүсийн зургийг цуврал болгон нийтэлж эхэлсэн чинь нэгэн уншигч “хүний зургийг зөвшөөрөлгүй авч тавьдаг ёс зүйгүй” хэмээн намайг ичээсэн байна. Харин тийм учраас нүүрийг эгц харуулахгүй, эсвэл холоос  авсан санаатай юм аа. Бид ийм мэдрэмжтэй бол сайн хэрэг, гэхдээ зураг дарахын тулд дуранд өртөж мэдэх 10, 20, 30 … хүн тус бүртэй хэлэлцээр хийж эхэлбэл дэндэнэ ээ.  (Манай нэг хуулинд тиймэрхүү, гэхдээ хэрэгждэггүй заалт бий байх шүү).

Нэг талаас, гудамжинд гарч үйлчилгээ эрхэлнэ гэдэг бол нээлттэй хүн болно гэсэн үг. Ичих  юм байхгүй. Бусдын хүч, хөдөлмөрөөр амьдрахаас хавьгүй илүү нэр төртэй.  Харин соёлтой, цэвэрхэн … гээд  шаардлагууд тавигдах учиртай. Үнэндээ хөдөлгөөнт үйлчилгээний цэг юм шүү. Тэдэнд зориулсан хөнгөхөн тавиур, сандал байж яагаад болохгүй гэж? Гадаадын жуулчдын сонирхлыг татдаг юмны нэг ”хүн-утас” байх шүү.

Нөгөө талаас, ялангуяа эмэгтэйчүүд нүүрээ нуусхийж суудаг болохыг анзаарсан.

Ингээд дахиад нэг зургийг нийтлээд үзье. Дээрх шүүмжлэлийг хүлээн авч энэ эмэгтэйн нүүрийг огт харагдуулаагүй шүү. (Харин түүнээс тамхи, бохь авч зогссон хэсэг оюутан хэлмэгдчих шиг боллоо. Би тэднээс мэдээж зөвшөөөрөл аваагүй. Яах ёстой байснаа сайн мэдэхгүй л байна)  

Нийслэлийн төр, захиргааны 370 жилийн ой биш юмсан

Хэн нэгэн төрсөн өдрөө тэмдэглэхдээ өөрийг нь есөн сар тээж төрүүлсэн эхээрээ баяр хүргүүлээд, бэлэг аваад, заримдаа чамлаад найрлаж суудаг нь сонин санагддаг.

Монгол улсын нийслэл – Улаанбаатар хот байгуулагдсаны 370 жилийн ой нэртэй бүтэн жил үргэлжилсэн шоу ашгүй нэг дууслаа. Нийслэлийн дарга, албан тушаалтнууд, төр захиргааны болон төсвийн байгууллагын нөхдүүд зүгээр л ажлаа хийснийхээ төлөө (ихэнх тохиолдолд хагас дутуу) дээрээс одон медаль хүртэж хажуунаасаа бие биенээ шагнаж Улаанбаатарт суугаа хамаг хэвлэл мэдээллийг төлбөртэй сурталчилгаа, нийтлэл нэвтрүүлгийн уралдаан нэрээр худалдан авч магтуулсаар өндөрлөв. Бүхэл бүтэн гурван зуу, нэмээд далан жилийн настай нийслэлээ хүндэтггээд даруухан байгаасай. Энэ бол нийслэлийн ой болохоос, нийслэлийн төр захиргааны ой биш юмсан

Ойд зориулж амжуулсан хамгийн том ажил гэж нийтийн тээвэрт 400 автобус шинээр явуулсан, хотын төвийг замуудыг зассан хоёрыг нэрлэж байна. Яг үнэн. Гэхдээ хотын удирдлагын гавьяа биш, дэлхийн зах зээлд зэсийн үнэ өссөний ачаар 68 хувийн татвар тогтоож “Эрдэнэт” үйлдвэрийн данс руу цутгасан хамаг мөнгийг Монгол Улсыг хөгжүүлэх санд хураагаад түүнээсээ нэлээд хэдэн арван тэрбумыг нийслэлд хүртээсэн бэлэг юм.

Ерөөсөө нийслэлийн 370 жилийн ойг тэмдэглэх шийдвэрийг жил хагасын өмнө Засгийн газар мөнгөө багтааж ядаж байхдаа гаргасан, харин хямрал эхэлсэн ч цуцлаагүй үлдээсэн болохоор ингэж баярхав.

Жилийн өмнөөс эдийн засаг хямарч одоо Монгол даяар аюулт халдвар тархаж байхад нийслэлийн ойг дээгүүрээ учир зүггүй тэмдэглэсэн нь “зуд болоход чоно, зовлон болоход лам”-ыг санагдуулсан шүү!

Жирийн иргэд? Тэд удахгүй эхлэх утаандаа бэлтгэж байгаа.

Утсаа аваач ээ…

1980-аад оны дундуур Иран-Иракийн дайны ээлжит тулалдаанд алагдсан иран цэргийн бугуйнд байсан электрон цаг хэдэн сарын дараа ч зогсолгүй эзэндээ дохиолсоор байгааг барууны нэгэн сурвалжлагч бичсэнийг гэнэт саналаа. 

2009 оны 10-р сарын 27-ны өдөр нийслэлийн 4-р цахилгаан станцын зүүн зам дээр “Анод” банкны буюу тус банкны лизингтэй “Хюндэй” маркийн 95-34 УББ улсын дугаартай авто машины бензин дуусч улмаар жолооч О нь тээврийн хэрэгсэлээ зорчих хэсгийн нэгдүгээр эгнээнд зогсоож банкандаа савнаас бензин хийж байханд нь араас ирж явсан Апекс грүпийн 43-13 УБЗ улсын дугаартай “Хюндэй” маркийн хүнд даацын авто машин дайрч амь насыг нь хохироосон тухай сурвалжлагыг TV9 телевиз үзүүлэв. Дайрсан жолооч (хагас ухаантай явж харагдав) хурд хэтрүүлсэн, харин амиа алдсан жолооч ослын зогсолтын тэмдэг тавиагүй буруутай гэнэ.

Нэгэнт өнгөрчээ. Харин сэтгүүлч сурвалжлагынхаа төгсгөлд “цогцсыг бүтээсэн байхад халаасан дахь гар утас нь тасралтгүй дуугарсаар байлаа” гээд “утсаа аваач ээ” хэмээн нэхэх мэт жингэнэх тэр аяыг сонсгоход өнчирч хоцорсноо хараахан мэдээгүй ар гэрийнхэн нь нүдэнд харагдах шиг болов.

Хэлэх үг алга аа.

Хүн-утас (цуврал)

Улаанбаатарын гудамжаар нааш цааш явж, эсэхүл хаа нэгтээ сууж үйлчилдэг цагаан утастай хүмүүсийг дүр зураг надад сонин санагддаг. Иймээс тааралдахаараа хааяа зургийг нь дардаг юм.

Харилцаа холбооны хамгийн шинэ технологи CDMA, GSM-ийг ашигладаг, тэгсэн мөртлөө биеийн  хөдөлмөр, дээрээс нь аливаа бизнест хамгийн чухал гурван зүйл - нэгдүгээрт, байрлал, хоёрдугаарт, байрлал, гуравдугаарт байрлал гэдгийг дээд зэргээр мэддэг хүмүүсийн эрхэлдэг ер бусын үйлчилгээ.  Манайх шиг “сая хүнтэй” дэлхийн зиндааны хотуудад лав алхам тутамд байх учиртай таксофоныг тэд 99 хувь орлохоор барахгүй 100 хувь илүү.  Гараа даллахад хүрээд ирдэг, зам дээр гацчихсан машины цонхоор ороод ирдэг таксофон гэж та сонссон уу? 

Дутагдал нь гэвэл олон хүний ам хүрдэг тул цэрвэмээр. Эйч 1 Эйн 1-ийг сануулья.   

Хэдэн жилийн өмнө дангаараа явдаг жинхэнэ хүн-утаснууд зонхилж байсан бол өнөөдөр хаа нэгтээ сууж хажуугаараа өнгөрснийг яриулаад, тамхилаад (бүр асааж өгдөг!), аманд нь чихэр хүлхүүлж бохь зажлуулаад үддэг бяцхан үйлчилгээний цэгэрхүү утаснууд давамгайлах болжээ.

Хэзээ нэгэн цагт ийм хүн-утас үгүй болж зөвхөн зурган дээр үлдэх буйзаа. 

[Урьд нь авсан зургууд байх учиртай, дараа оруулья. Бас шинэ зураг оруулж байя. Иймээс "цуврал" гэв]  

Эн Жи Эн ба Эф Зоон

Гэрийн суурин телефон утасны үйлчилгээ сүүлийн үед ихэд өөрчлөгдөөд байх шиг. Гэхдээ ихэнх хэрэглэгчид 34, 35, 45, 63, 68 мэтийн зургаан тоотой дугаарыг 70-аар эхэлсэн 8 оронтоор сольдог болсон гэдгээс цааш мэддэггүй, иймээс хуучин “гоё” дугаарыг илүүд үздэг хэвээрээ. Саяхан шуудангийн хайрцгаар тараасан “Монголын цахилгааан холбоо” ХК-ийн хэвлэмэл сурталчилгаанд  суурин утасны шинэ үеийн технологи нь дүрсээ харж ярихаас эхлээд 33 төрлийн нэмэлт үйлчилгээтэй гэжээ. Даанч үүнийгээ хүмүүст олигтой хүргэж чадахгүй байх шиг санагдав.

Наад зах нь оновчтой нэр алга. NGN гэж чамирхсанаас биш түүнийгээ орчуулсан юмуу тайлбарласан зүйл огт алга. Хэрэглэгчид “манайх Эн Жи Эн тавиулаад” гэж дагаж пээдийх үү? Маркетингын ажилтнууд нь шинэ бизнест нэр хичнээн чухлыг мэддэггүй бололтой. Яахав, дахиад хэдэн жил хэрэглэгчдийг балбахад цээжилнэ гэж найдав уу?

Тэд суурин төдийгүй гар утасны үйлчилгээ эрхэлдэг гэнэ. Үүрэн телефоны 5 дахь операторын сураг дээрхэн сонсоддог байсан, тэр бололтой. 1900 MHz—ийн давтамж бүхий хөдөлгөөнт холбооны утас бөгөөд хамгийн бага тарифтай, сүлжээндээ мессэж нэг төгрөг, Интернэтэд холбогдоно гэх мэтээр олон ид шидийг амалжээ. Даанч нэр нь F Zone. Бас л тайлбар үгүй. Ямар дугаартай болохыг ч “нууцалжээ”. Зоон гэж Мобиком, Юнител, Скайтел, Ж-Мобайл компаниуд үйлчилгээнийхээ зөвхөн нэг төрлийг нэрлэдэг. Тэгвэл МЦХ компанийн хэрэглэгч “Би Эф Зоон”-той болсон” тухайгаа гайхуулбал өөдөөс “Мобиком”-ынх уу гэж асууна.  Томъёон нэрнийхээ “ачаар” МЦХ өөрийгөө шууд жижигрүүлээд байх шиг.

Дээрээс нь энэ сүлжээ Монгол орныг хамарсан эсэхийг хэлсэнгүй. Зөвхөн Төв шуудангийн эргэн тойронд барьдаг утас юм уу?

“Намайг барьж байгаарай…”

УИХ-ын Чингэлтэй дүүрэг дэх 24-р тойргийн нөхөн сонгуулиар ялалт байгуулсан эрх баригч нам хууль зөрчсөнийг илчлээд зогсохгүй хариуцлага нэхэж сандаргах, магадгүй том хэрэг үүсгэх хөдөлшгүй баримт УИХ-ын гишүүн З.Алтайг ажилдаа ирэх замд нь өөрөө ороод ирэх нь тэр.

Шинээр сонгогдсон гишүүн Д.Зоригтыг тангараг өргүүлсэн нэгдсэн хуралдаан дээр түүний юу ярьсныг дор буулгав.

“Зоригт боловсролтой, чадалтай, намын залуу сайн кадр, цаашдаа төр түшилцээд явахад бүрэн боломжийн хүн гэж бодож байгаа. Аав ээжийг нь ч би сайн танина, монгол телевизэд бид бас хамт олон жил ажиллаж байсан аятайхан улсууд байдаг гэж бодож байгаа. Гэхдээ саяын болж өнгөрсөн сонгуулийн талаар би энэ хувьсгалт намын нөхдүүдэд, ардчилсан намын нөхдүүдэд ч гэсэн, Сонгуулийн ерөнхий хороонд бас нэг зүйлийг хэлмээр байна. Зоригт бол үндсэндээ өөрийн чадал чадавхи, оюун ухаанаар энэ Чингэлтэйн тойрогт ямар нэгэн шахалт… муу зүйлгүйгээр гараад ирвэл гараад ирчих бүрэн боломжийн залуу шүү дээ. Өөрийнхөө чадлаар, өөрийнхөө нэрээр. Гэтэл энэ сонгуулийн ажиллагаанд хувьсгалт намын сонгуулийн штабын нөхдүүд, би тэгэж л бодож байгаа, удирдах зөвлөл нь дээрээс удирддаг юм уу асар их хэмжээний мөнгө тараасан. Хорь хорин мянгыг гарцаагүй өгсөн ш дээ. Үгүй гэж та нар хэлж чадахгүй. Манай жолооч гэр бүлээрээ тэнд амьдардаг. Манай жолоочийнд очоод 40 мянган төгрөг өгсөн. Сонгуулийн өдөр өглөө гэрээс нь машинаар авч яваад ээжтэй нь цуг сонгуулийн штаб дээр сонгуулийг нь өгүүлээд авчирч гэрт нь буулгадаг. Мөн сайхан үйлчилгээ байгаа биз. Тэр хавийн зөндөө улсуудад Энхбатаас өгсүүлээд мэднэ хорь хорин мянган төгрөг өгсөн. 60 гаруй мянган сонгогч Чингэлтэй дүүрэгт байдаг юм бол 20 мянгаар үржээд үз. Тэрбум 200 сая төгрөг биз дээ. 40 мянган сонгогч сая саналаа өгсөн юм бол хэд болохов? Би зүгээр Зоригтийг өгсөн гэж хэлэхгүй, Зоригт арай тийм муухай юм бодож санах ийм сэхээтэн залуу биш. Ерөөсөө нэг егзөр муусайн намын сонгуулиас сонгуулийн хооронд сонгуулийг эд агуурс, мөнгө хөрөнгө, элдэв юмаар … одоо хүмүүст тарааж өгч саналыг нь авч үзэл бодлыг нь эргүүлж муйхарлаж явдаг намын нэг муухай улсуудын заваан аргыг л намын штаб нь, намын хуучин егзөр кадрууд нь хэрэглэсэн гэж л би бодож байгаа. Зоригт бол тэр 20 мянгыг мэдээ ч үгүй байх. Бүх гишүүдийг би хэлэхгүй ээ. Энэ мөнгөөр аргалдаг, өрөө чадал байхгүй, нэр хүнд байхгүй, мөнгөөр аргалж хүний сонголтыг худалдаад аваад энд ичихгүй сууж байгаа энэ хоёр нам дотор цөөнгүй улсууд байгаа шүү. Одоо ингээд л гэмгүй царайлчихсан сууж байгаа. Энийгээ дараа 12 оны сонгууль дээр та нар болиоч ээ. …

Хэрвээ З.Алтай сонгуулийн луйврыг үнэхээр таслан зогсоохыг хүссэн бол Д.Зоригтод хандаж “Танай нам мөнгө тараасныг нотолчихвол чи УИХ-ын гишүүнээсээ буцах уу?” гэх мэтээр ам өчгийг нэхэхээс эхлээд гишүүний хувьд асуулга тавих, парламентын комисс байгуулахыг шаардах, бас жолоочдоо чөлөө өгч Сонгуулийн ерөнхий хороо, Авлигатай тэмцэх газар луу мэдүүлэг өгүүлэхээр илгээх, хэрвээ цаадах нь зүрх алдаад байвал өөрөө хөдөлж болохсон. Жирийн жолооч ба эрх мэдэлтэй төрийн түшээ, тэр тусмаа хамгийн “шударга” гишүүний ялгаа чухам энд байх учиртайсан.

Гэтэл яав? Танхимд байхгүй хувьсгалт намын штаб гэгчийг эзгүйчлэн харааж хэд цамнаад, харин цаадуулынхаа хулгайлж өгсөн юмыг аваад УИХ-ын танхимд ороод ирснийг нь мэдсээр байж Зоригтод тал засч байж хоёр нүүр гаргах нь тэр.

“Намайг барьж байгаарай” гээд бариулаад хэн хэндээ хал балгүй агсарч бусдын зугаа гаргадаг нэгнийг санагдуулчихлаа.

Үүрэн телефоны компаниуд ямар өнгөтэй вэ?

Тэдгээр компанийн лого, үйлчилгээний танилцуулга, хэвлэлийн болоод телевизийн сурталчилгаа, вэб сайт, үйлчилгээний танхимуудын гадаад, дотоод чимэглэл, ажилтнуудын хувцсыг хүртэл анзаарвал дараах өнгөтэй:

“Мобиком” – улаан (тэгэхдээ бүр час улаан)

Юнител – ногоон (нов ногоон)

Жи мобайл – шар (шав шар)

Энэ гурав тус тусдаа нэг л өнгийг дагнан ашиглаж өөрийн болгож чадсан. Лого зэрэгтээ хар өнгийг ашигладаг бол зөвхөн үндсэн өнгөө тодруулахын тулд.

Одоо Скайтел үлдчихлээ. Яагаад гэвэл дээрх гурав шиг өөртөө оноосон нэг өнгө үгүй, харин зэвхийдүү шар ба бүдгэвтэр цэнхэрийг холилдуулан ашигласныг анзаарлаа. Уг нь Скай нэрээ бодсон ч цэнхэр (цэв цэнхэр) юмуу хөх (хөв? хөх) өнгөөр дагнавал дээр бус уу? Тэр ч бүү хэл 2000 оны үед анх нээгдэхдээ лого, урианы уралдаан зарлаж “Хөх тэнгэрийн … холбоо” (эсвэл “Цэнхэр тэнгэрийн … холбоо”) гэснийг шалгаруулсан санагдана.

Скайтел -  цэнхэр (цэв цэнхэр)?

Мэддэг хүмүүс нь мэдэж байгаа байлгүй дээ…

“Мөнгө дагасан үнэн”

МҮОНТ өнгөрсөн Бямба гаригт Лүнгийн хэргийг орон даяар шууд цайруулсан нь багадав бололтой дараачийн Лхагва гаригт арай өөрөөр давтлаа. Энэ нь Лүнгийн замын төгсгөл рүү уригдан очиж бэлтгэсэн “Зам дагасан үнэн” захиалгат нэвтрүүлэг юм.

Намрын зэврүүн шөнийн түнэл харанхуйг зүсэх хүчирхэг машин, техникийн гэрэлд зогсоод хэдэн сараар гэр орондоо харилгүй, үр хүүхдээ ч үзэлгүй зүтгэж буйгаа өгүүлэх ажилчид, Лүнгийн замыг замыг хэрхэн өдий өдий хүргэснээ танилцуулахдаа хүртэл хөдөө хөрж гадаа гандаж харагдах “Очир төв” компанийн дарга нарын дүр зураг сэтгэл хөдлөм…

Ажилчид нь баатарлаг (энэ замаас тавилцаад буцсан хятад ажилчид ч бас баатарлаг!), захирал нь чадварлаг, УИХ-д гараад суучихсан эзэн нь бүр илүү овсгоотой атал Лүнгийн зам тендерт амалсан хугацаанаасаа жилээр хоцорсон нь огт ойлгомжгүй. Цаашилбал, хавийн газрыг там болгосон, өвс бэлчээр сүйтгэсэн … нь бүр хачирхалтай. Гагцхүү МҮОНТ-ийн нэвтрүүлэгт энэ бүхэн багтаагүй. Яагаад гэвэл зам биш “Мөнгө дагасан үнэн” юм. Хэрвээ маргааш хэн нэгэн захиалбал архи, уурхай, хүн … гээд ямар ч нэртэй хамаагүй мөнгийг дагаж сурвалжилна…

Нэвтрүүлгийн төгсгөлд “Очир төв” компанийн гүйцэтгэх захирал ярихдаа, Лүнгийн зам дуусахад 10 км дутуу, замын ажил 11-р сарын 10 хүртэл үргэлжилдэг , хэрвээ цаг агаар саатуулахгүй бол “энэ ондоо багтааж ажиллах төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа” [яг ингэж хэлэв] гэв. Дуусгана гэсэн үг үү, дуусгахгүй гэсэн үг үү?

Лүнгийн хэрэг хэдэнтээ цайрч одоо нэгэнт баатарлаг үйлс, түүхэн гавъяа руугаа явж байгаа тул ажилчдаа цааш зовоолгүй гэрт нь хариулж, дутуу замаа ирэх хавар эртхэн, тэгээд чанартай тавьж дуусгаасай билээ.